Кіріспе
Эдмунд Госстің "Әке мен бала" (1907) кітабы, бастапқыда "Екі темпераментті зерттеу" деп аталған, ақын және сыншы Эдмунд Госстің анонимді түрде жарияланған естеліктері. Госсе 1890 жылы әкесі туралы өмірбаян жариялаған еді. "Әке мен бала" кітабы Эдмунд Госстің Плимут бауырластарының өте берілген үйінде өткен ерте жылдарын баяндайды. Оның анасы Эмили Госс 50 жасында сүт безінен туған ісіктен қайтыс болды, ол христиандық үгіт-насихаттардың авторы еді. Оның әкесі Филип Генри Госс – ықпалды және көбінесе өзіндік білім алған омыртқасыз жануарлар зоологы және теңіз биологиясын зерттеуші. Әйелі қайтыс болғаннан кейін ол Эдмундты Девонға алып келді. Кітапта ғылыми әріптесі Чарльз Дарвиннің жаңа эволюциялық теорияларын қабылдамаған қатал діншіл әке мен ұлының христиан негілізімін бірте-бірте қабылдамауы арасындағы қарым-қатынасқа назар аударылады. Госс кітаптың барлық бөлімінде псевдонимдерді қолданды, бірақ кейіннен бейнеленген көптеген адамдар анықталды. Лондон университетінің колледжінде ағылшын тілін оқытатын Майкл Ньютон бұл кітапты "үй ішіндегі дипломатияның, жасырындықтардың, тікелей айтылмаған сөздердің, шынайы емеспіліктің және отбасылық қарым-қатынастың негізінде жатқан құпиялардың керемет және көбінесе күлкілі жазбасы" деп атады. "[К]еремет жазылған, әрі нәзік юморға толы" бұл кітап "Виктория дәуіріндегі протестанттық сектадағы балалық шақтың тәжірибесін толығымен сақтап қалдыратын, теңдесі жоқ әлеуметтік құжат. Ең бастысы, ол діни тәрбие алғандар үшін, әсіресе жасөспірім шақтың ең жақсы суреттерінің бірі". Әдеби сыншы Вивиан Горник бұл кітапты "болу" туралы қазіргі заманғы мемуарлардың ерте мысалы деп сипаттайды, онда "жазушыға не болғаны маңызды емес; маңыздысы – жазушының оқиғаға қатысты кең мағынаны түсінуі". Эдмунд Госс кітапқа алғы сөз жазып, онда сипатталған оқиғалар шындыққа сәйкес дейді, бірақ Филип Генри Госс туралы Энн Твейттің заманауи өмірбаяны оны ұлының жанын қатыгездікпен тексерген, жазықсыз билеуші ретінде емес, "незіктік пен ішкі жылулық" сипаттамасымен жұмсақ және ойлы адам ретінде көрсетеді. Биограф және сыншы Д. Дж. Тейлор Госс әкесін бейнелеуін "өте жарым-жартылай" деп сипаттады және Твейттің жұмысында "Едмунд Госс Лондонда және Девонширде өткен балалық шағының көңілсіз, меланхолиялық суретінде үлкен махаббат, достар, көңіл көтеру және тіпті жеңіл оқу болғандығы бірнеше рет дәлелденді" деп мәлімдеді.
Father and Son (1907), originally subtitled "A Study of Two Temperaments", is a memoir by the poet and critic Edmund Gosse, initially published anonymously. Gosse had already published a biography of his father in 1890. Father and Son describes Edmund Gosse's early years in an exceptionally devout Plymouth Brethren home. His mother, Emily Gosse, who died of breast cancer at the age of 50, was a writer of Christian tracts. His father, Philip Henry Gosse, was an influential and largely self taught invertebrate zoologist and student of marine biology who, after his wife's death, took Edmund to live in Devon. The book focuses on the relationship between the stern religious father, who rejected the new evolutionary theories of his scientific colleague Charles Darwin, and the son's gradual rejection of Christian fundamentalism. Gosse used pseudonyms throughout the book, but many of the people depicted have since been identified. Michael Newton, a Lecturer in English at University College, London, has called the book "a brilliant, and often comic, record of the small diplomacies of home: those indirections, omissions, insincerities, and secrecies that underlie family relationships". "[B]rilliantly written, and full of gentle wit," the book is "an unmatched social document, preserving for us whole the experience of childhood in a Protestant sect in the Victorian period. Above all, it is one of our best accounts of adolescence, particularly for those who endured a religious upbringing." The literary critic Vivian Gornick has described the book as an early example of the modern memoir of "becoming", in which "What happened to the writer is not what matters; what matters is the large sense that the writer is able to make of what happened." Although Edmund Gosse prefaces the book with the claim that the incidents described are sober reality, a modern biography of Philip Henry Gosse by Ann Thwaite presents him not as a repressive tyrant who cruelly scrutinized the state of his son's soul, but as a gentle and thoughtful person of "delicacy and inner warmth". The biographer and critic D. J. Taylor described Gosse's portrayal of his father as "horribly partial" and claimed that, in Thwaite's work, "the supposedly sequestered, melancholic pattern of [Edmund] Gosse's London and Devonshire childhood is repeatedly proved to have contained great affection, friends, fun and even light reading".
Танымал мәдениетте
Бұл кітап 1976 жылы Дэнис Поттердің "Адам тұрған жерде" теледрамасының шабыт көзі болды, онда Филип Госс рөлін Алан Бадел ойнады. "Әке мен бала" романы Питер Кэридің 1988 жылғы "Оскар мен Люсинда" романына ішінара әсер етті, ол 1988 жылы Букер сыйлығын, ал 1989 жылы Майлс Франклин сыйлығын жеңіп алды.