Чарльз Дарвиннің «Бигль» саяхаты — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1839 жылы Чарльз Дарвин жазған кітап; эволюциялық биологиядағы маңызды еңбек.

Бұл кітап Чарльз Дарвиннің 1839 жылы «Журнал мен ескертулер» деген атпен жариялаған және оған үлкен даңқ пен құрмет әкелген еңбек. «Биглдің сапары» – осы кітапқа ең көп таралған атау. Бұл «H. M. Ships Adventure and Beagle» кемелерінің сапарлары туралы баяндаманың үшінші томы болды, ал қалған томдарды кеме командирлері жазған немесе редакциялаған. «Журнал мен ескертулер» Дарвиннің HMS Beagle кемесімен өткізген екінші зерттеу экспедициясына қатысуын қамтиды. Дарвиннің есебінің танымал болуына байланысты, баспагер оны 1839 жылы «Дарвиннің зерттеулер журналы» деп қайта басып шығарды, ал 1845 жылы жарық көрген екінші басылымда осы атау қолданылды. 1905 жылы кітап қайта басылғанда «Биглдің сапары» деген атау берілді, қазір осы атпен кеңінен танымал. «Бигл» кемесі 1831 жылғы 27 желтоқсанда капитан Роберт Фицройдың басшылығымен Плимут портынан жолға шықты. Экспедиция бастапқыда екі жылға жоспарланған болса да, ол бес жылға жуық уақытқа созылды – «Бигл» 1836 жылғы 2 қазанда ғана қайтып келді. Дарвин осы уақыттың көп бөлігін құрлықта зерттеумен өткізді (құрлықта үш жыл үш ай, теңізде 18 ай). Кітап – батыс еуропалықтар әлемді зерттеп, картаға түсіріп жатқан дәуірде жазылған, биология, геология және антропология салаларын қамтитын, Дарвиннің өткір байқағыш қабілетін көрсететін көрнекті саяхат естелігі және егжей-тегжейлі ғылыми күнделік. Дарвин экспедиция кезінде кейбір аймақтарға қайта оралса да, кітаптың тараулары уақыт бойынша емес, орындар мен географиялық орналасуына қарай реттелген. Дарвиннің сапар кезінде жасаған жазбаларында түрлердің өзгермейтіндігі туралы көзқарасының өзгеруіне ишаралар бар. Ол елге оралғаннан кейін осы жазбаларға сүйене отырып, жалпы ұрпақ және табиғи іріктеу арқылы эволюция теориясын жасай бастаған кезде кітапты жазды. Кітапта оның идеяларының кейбір көріністері бар, әсіресе 1845 жылғы екінші басылымда.

Контекст

1826 жылдың мамыр айында екі кеме Плимуттан Оңтүстік Американың оңтүстік жағалауын зерттеу үшін шықты. Экспедицияның бас офицері Филип Паркер Кинг, HMS Adventure кемесінің командирі және суреттеушісі болды, ал оның бұйрығымен Прингл Стокс HMS Beagle кемесінің командирі және суреттеушісі болды. 1828 жылдың тамызында Стокс өзін-өзі атып өлтірді. Желтоқсан айында Роберт Фицройға кеме басқару құқығы берілді және ол зерттеуді жалғастырды. 1830 жылдың қаңтарында Фицрой өзінің күнделігінде минералогия немесе геология саласындағы сарапшының қажеттігін жазды, болашақ экспедицияда ол "жерді зерттеуге білікті адамды алуға тырысады; ал офицерлер мен өзім гидрографиямен айналысамыз" деп көрсетті. Екі кеме де 1830 жылдың тамызында Плимутқа оралды. Кингтің денсаулығы нашар болғандықтан, ол теңіз флотынан зейнеткерлікке шықты (1832 жылы Австралиядағы үйіне көшті). 1831 жылдың тамызында, Beagle кемесі дайындалып жатқанда, Фицройдың өзін қаржыландыратын табиғатты зерттеушіге орын ұсынуы Кембридж университетінің профессорларымен талқыланды. Гембольдттың жеке баяндамасын оқып, қызығушылық танытқан Дарвин геолог Адам Седжвикпен бірге Тенерифеге жоспарланған сапарға дайындалу үшін қысқа ғылыми саяхатта болды. Дарвин үйге келген соң хаттарды оқып, саяхатқа қатысуға құлшынды.

Дарвиннің күнделігі / журналы

Кемеде Дарвин күнделікті іс-әрекеттерін күнделік түрінде жазып, оны "Менің күнделігім" деп атады. Дарвин кемеде немесе жағалаудағы үйде біршама уақыт болғанда жазбалар жасады. Құрлықта саяхаттағанда ол қолжазбаны кемеде қалдырып, геология және табиғат тарихы бойынша далалық жазбаларымен бірге саяхаттарының егжей-тегжейін жазу үшін қалта кітаптарына қаламмен нотаттар жасады. Кейде ол оқиғадан бірнеше апта өткен соң, есте сақтап, күнделік жазбаларына жазатын. 1831 жылғы 16 желтоқсандағы 1 және 2-беттерде Дарвиннің 29 тамызда үйіне келгенінен бастап 24 қазанда Девонпортқа келгеніне дейінгі оқиғалар баяндалған. 3-беттен бастап ол ай, жыл және орынды жоғарғы жақтағы тақырыпқа, бет нөмірін жоғарғы бұрышта, ал айдың күнін әр жазбаның шетінде біркелкі қолданады. Ауа райының кешігуінен және қате бастаулардан кейін олар 27 желтоқсанда жолға шықты. Дарвин теңіз ауруына шалдықты, сол күні жазған жазбасы "Мен қазір 5 қаңтардамын, өткен аптадағы қиындықтарымды жазып отырмын" деп басталады. Сәуірде, Оңтүстік Америкаға келгеннен кейін бір ай өткенде, ол әпкесіне хат жазуға тырысатынын, ішінара "барлығын күнделігіме жазуымның" себебі екенін жазды. Бірнеше аптадан кейін Ботафогода шаршап, уақыты жетпей, ол оған "бір пакетте менің қарапайым күнделігімді" жіберді. "Мен онымен көңілім тоймады және көз алдымнан кетіргім келеді, оқығысы келгендеріңіз оқыңыз. Көп бөлігі балалық, бірақ есіңізде болсын, бұл маған саяхатымды еске сақтау үшін ғана жазылған, фактілердің емес, ойларымның жазбасы". Ол сын-пікірлерді сұрады. Оның қарындасы Кэтрин оған жауап ретінде оның "қызықты және көңілді" сипаттамаларын мақтады, "Сюзан әкеме журналды дауыстап оқыды, ол қызығушылық танытып, өте ұнады". Оның Веджвуд туыстары Maer Hall-да оны көруді сұрады. Дарвин оны "толығымен сіздің қолыңызға қалдырды. Бірінші бөлігі балалық екенін сезінемін, егер солай болса, оны Maer-ге жібермеңіз. Сондай-ақ, оны дилижанспен жібермеңіз (сізге күлкілі көрінуі мүмкін), бірақ мен жадымның бір бөлігін жоғалтудан гөрі жақсы көремін. Менің барған жерлерімді жақсы есте сақтау үшін бұл өте маңызды деп ойлаймын". 1833 жылдың 14 шілдесіне қарай Дарвин күнделігінің бір бөлігін жіберді. 28 қазанда Каролина сұралған сын-пікірін берді. Бірінші бөлімде Дарвин "әлбетте Гумбольдттан көп оқығандықтан, оның фразеологиясын алды және кейде өзінің қарапайым, тікелей және әлдеқайда қолайлы стилі орнына өзі қолданатын гүлді француз тіліндегі сөздерді қолданды. Сіз байқамай оның поэтикалық тілінде идеяларыңызды бейнелегеніңізге күмән жоқ және ол шетелдік болғандықтан, ол оған табиғи емес естілмейді". Алайда, "көп бөлігі өте ұнады және ешқандай кемшілік таппадым". 1834 жылдың шілдесінде Дарвин бұл тұжырымдардың "толыққанды дұрыс" екеніне келісіп, күнделігін мұқият жаңартуды жалғастырды. 1836 жылы сәуірде "Бигл" кемесі үйге қайтып келе жатқанда Дарвин Каролинаға Фицройдың да "Саяхат туралы есеп" жазумен айналысатынын айтты. Бұл "кітап" "біршама ұзақ" болуы мүмкін, бірақ басқаша жақсы: "оның стилі өте қарапайым және керемет. Ол маған өз есебіне қосылып, оны жариялауды ұсынды, яғни менің журналымды орналастыруды және оны өз есебімен араластыруды ұсынды. Әрине, егер ол материалдарды қаласа, немесе менің журналымның ақыл-кеңестері жариялауға тұрарлық болса, мен өте дайынмын дедім. Ол менің кемедегі бөлігімді оқыды және ұнады". Дарвин осы идея туралы отбасына сұрады, бірақ теңізшілердің әдет-ғұрыптары бойынша капитан қағаздарды бірінші пайдалану құқығына ие болды. Бірақ Эмма Веджвуд Холландты "күлкілі не қызықты" деп ойламай, Кэтрин сияқты оның "капитан Фицроймен араласпай", өздігінен жариялануы керек деп ойлады. Фанни мен Хенсли "журналды өте қызықты деп тапты, сондықтан сынға тоқтап қалу өте қиын". Ол "әдетте саяхаттарды жақсы оқымайтын" болса да, "сенің саяхатыңның ешбір бөлігін шаршататын көрінбеді". Олар "оның көп бөлігін дауыстап оқыды" және басқа саяхат кітаптарына қарағанда "көптеген түрлі және қызықты бөліктер бар" деген қорытындыға келді, "капитандармен неғұрлым аз араласа, соғұрлым жақсы". Бродриптің кеңесіне сәйкес Фицрой 30 желтоқсанда "Бір том патшаға, екіншісі сізге, үшіншісі маған болуы мүмкін. Пайдасы болса, үш тең бөлінеді. - Сіз осындай жоспар туралы не ойлайсыз?" Дарвин келісіп, өз еңбегін жазуға кірісті. Наурыз айында ол Фоксқа "Мен қазір қатты жұмыс істеп жатырмын және ол үшін барлық нәрседен бас тартамын. Біздің жоспарымыз мынадай: Фицрой екі томдық кітап жазады, Капитанның соңғы сапары кезінде жиналған материалдардан және біздің айналып өтуімізден. Мен үшінші томды жазамын, онда мен табиғат зерттеушісінің күнделігін жазуға ниеттенемін, бірақ әрқашан уақыт ретімен емес, бірақ орналасу ретімен. Жануарлардың мінез-құлқы көп бөлігін құрайды, геологияның сипаттамалары, елдің көрінісі және жеке егжей-тегжейлер оны толықтырады. Кейін мен геология туралы егжей-тегжейлі есеп жазып, кейбір зоологиялық мақалалар жасаймын. Осылайша, мен келесі бір-екі жылға жұмысым жетерлік, және ол біткенше мен демалысқа шыға алмаймын".

On board the ship, Darwin began a day to day record of activities in the form of a diary, which he commonly called "my Journal". Darwin wrote entries, in ink, while on the ship or when staying for a period in a house on shore. When travelling on land, he left the manuscript on the ship, and made pencil notes in pocket books to record details of his excursions along with his field notes on geology and natural history. He then wrote up his diary entries from these notes or from memory, sometimes several weeks after the event. Pages 1 and 2, dated 16 December 1831, outline events from Darwin arriving home on 29 August to his arrival at Devonport on 24 October. From page 3 onwards he adopts a consistent layout, with month, the year and place in a heading at the top, page number in a top corner, and the day of the month in the margin at each entry. After delays and false starts due to weather, they set off on 27 December. Darwin suffered seasickness, and his entry for that date starts "I am now on the 5th of Jan. y writing the memoranda of my misery for the last week". In April, a month after reaching South America, he wrote to his sister Caroline that he was struggling to write letters, partly due to "writing everything in my journal". A few weeks later at Botafogo, tired and short of time, he sent her "in a packet, my commonplace Journal.— I have taken a fit of disgust with it & want to get it out of my sight, any of you that like may read it.— a great deal is absolutely childish: Remember however this, that it is written solely to make me remember this voyage, & that it is not a record of facts but of my thoughts". He invited criticisms. In reply, his sister Catherine praised his "interesting and entertaining" descriptions, "Susan read the Journal aloud to Papa, who was interested, and liked it very much". His Wedgwood relatives had asked to see it at Maer Hall. Darwin left that "entirely in your hands.— I suspect the first part is abominaly childish, if so do not send it to Maer.— Also, do not send it by the Coach, (it may appear ridiculous to you) but I would as soon loose a piece of my memory as it.— I feel it is of such consequence to my preserving a just recollection of the different places we visit." By 14 July 1833 Darwin had sent more of his diary. On 28 October Caroline gave the requested critical assessment – in the first part Darwin had "probably from reading so much of Humboldt, got his phraseology & occasionly made use of the kind of flowery french expressions which he uses, instead of your own simple straight forward & far more agreeable style. I have no doubt you have without perceiving it got to embody your ideas in his poetical language & from his being a foreigner it does not sound unnatural in him". However, "the greatest part I liked exceedingly & could find no fault". In July 1834, Darwin agreed that these points were "perfectly just", and continued to update his diary carefully. As Beagle headed homewards in April 1836, Darwin told Caroline that FitzRoy too was busy with writing "the account of the Voyage". This "Book" might be "rather diffuse", but otherwise good: "his style is very simple & excellent. He has proposed to me, to join him in publishing the account, that is, for him to have the disposal & arranging of my journal & to mingle it with his own. Of course I have said I am perfectly willing, if he wants materials; or thinks the chit chat details of my journal are any ways worth publishing. He has read over the part, I have on board, & likes it." Darwin asked his family about this idea, but would be aware the custom of the Navy was that the captain had a right to first use of papers. but Emma Wedgwood did not think Holland "any judge as to what is amusing or interesting", and like Catherine thought it should be published by itself, not "mixed up with Capt. FitzRoy's". Fanny and Hensleigh found the "Journal so interesting, that it is quite difficult to stop to criticize". Though "not in general a good reader of travels", he "found no part of yours tedious." They had "read a great deal of it aloud too" as a more severe test, and concluded it had "more variety and a greater number of interesting portions" than other travel books, "the less it is mixed up with the Captains the better." After advice from Broderip, FitzRoy wrote on 30 December that "One volume might be for King—another for you—and a third for me. The profits if any, to be divided into three equal portions—What think you of such a plan?" Darwin agreed, and began work on his volume. In March he told Fox "I am now hard at work and give up every thing else for it. Our plan is as follows.— Capt. FitzRoy writes two volumes, out of the materials collected during both the last voyage under Capt. King to T. del Fuego and during our circumnavigation.— I am to have the third volume, in which I intend giving a kind of journal of a naturalist, not following however always the order of time, but rather the order of position.— The habits of animals will occupy a large portion, sketches of the geology, the appearance of the country, and personal details will make the hodge podge complete.— Afterwards I shall write an account of the geology in detail, and draw up some Zoological papers.— So that I have plenty of work, for the next year or two, and till that is finished I will have no holidays."

Фицройдың баяндамасы мен Дарвиннің кітабының жарық көруі

Дарвин күнделігін қайта ұйымдастырып, кейбір бөліктерін қысқартып, өрістегі жазбаларынан ғылыми материалдарды қосты. Ол жазбасын баспагер Генри Колбернге тапсырды, ал 1837 жылдың тамызында баспадан алғашқы сынақтарын алды. 4 қарашада Дарвин оған: «Егер мен сексен жасқа дейін өмір сүрсем де, өзімді автор деп тануға таңданышымды тоқтатпаймын» деп жазды. Оның бір бөлігі басылып шықты, «тегіс қағаз бен айқын шрифт өте әдемі көрінеді, мен бір кешке баспаханадан алғанда өз томымның бірінші бетіне үнсіз ғажайыптап қарап отырдым!» Фицрой Кингтің алғашқы саяхаты туралы жазбасын өңдеуге міндетті болды, ол «Бигльдің» бұрынғы капитанының күнделігінен және өзінің күнделігінен үзінділер қосты, сондай-ақ екінші саяхаты туралы өз есебін жазды. 1837 жылдың қараша айының ортасында ол Дарвиннің ІІІ томға (және «Зоологияның» бірінші бөлігіне ұқсас) кіріспе сөзінде Фицрой мен басқа офицерлердің көрсеткен көмегіне жеткілікті назар берілмегенін ескерді; бұл мәселе шешілді. 1838 жылдың ақпан айының соңына қарай Кингтің «Баяндамасы» (I том) және Дарвиннің «Журналы» (III том) басылып шықты, бірақ Фицрой әлі де II томды аяқтаумен айналысып жатты. «Баяндама» 1839 жылдың мамыр айында төрт томдық жинақ ретінде аяқталды және «Оның Әміршілігінің Кемелерінің Саяхаттарының Баяндамасы» және «Бигльдің» Оңтүстік Американың оңтүстік жағалауларын зерттеуі, сондай-ақ «Бигльдің» дүние жүзіне айналуы ретінде жарияланды. Бірінші томда командир Филип Паркер Кингтің алғашқы саяхаты сипатталған, екінші томда Фицройдың екінші саяхаты баяндалған. Дарвиннің «Журналы мен Ескертулері», 1832–1835 жылдар үшінші томды құрайды, ал төртінші том – ұзақ қосымша. Басылымның толық мазмұны Базиль Холл тарапынан 1839 жылғы шілдедегі «Эдинбург шолуы» журналында қарастырылды. Екінші томға Фицройдың «Құрғақ суға қатысты ескертулері» кіреді, онда ол Чарльз Лайелдің геологиялық жазбаларына деген бұрынғы қызығушылығынан бас тартып, экспедиция кезінде Дарвинге айтқан сөздерін қайталайды, олар көрген шөгінді белгілері «қиырқырық күндік су тасқынымен тудырылмауы мүмкін» екенін айтқан, сондай-ақ Киелі кітапты әдеби мағынада түсінуге қайта бекінгенін мәлімдейді. Ол кеме қайтып келгеннен кейін үйленген, ал оның әйелі өте діндар болған. Дарвиннің еңбегі өте танымал болды және 15 тамызда Лондондық баспагер Генри Колберн Дарвиннің мәтінінің жеке томын жариялады. 2 қыркүйектегі «Баспагерлер шеңбері» осы томның жарнамасын, сондай-ақ басқа томдардың жеке жарнамаларын жариялады. «Журнал және Зерттеулер» басылымының алғы сөзінде Мюррей «осы еңбекте берілген көзқарастардың көпшілігі Мистер Притчетт жасаған эскиздерден, Дарвиннің кітабымен бірге» екенін және иллюстрациялар «өте мұқият және жақсы тексерілгенін» айтты.

Darwin reorganised his diary, trimmed parts, and incorporated scientific material from his field notes. He passed his writing to the publisher Henry Colburn, and in August 1837 had the first proofs back from the printer. Henslow helped check them; on 4 November, Darwin wrote to him that "If I live till I am eighty years old I shall not cease to marvel at finding myself an author". Part of it was printed, "the smooth paper and clear type has a charming appearance, and I sat the other evening gazing in silent admiration at the first page of my own volume, when I received it from the printers!" FitzRoy had to edit King's account of the first voyage, adding extracts from the journal of the previous captain of Beagle and his own journal when he took over, as well as write his own account of the second voyage. In mid November 1837, he took offence that Darwin's preface to volume III (and a similar preface to the first part of The Zoology) lacked, in his view, enough acknowledgement of the help given by FitzRoy and other officers; the problem was overcome. By the end of February 1838, King's Narrative (volumes I) and Darwin's Journal (volume III) had been printed, but FitzRoy was still hard at work on volume II. The Narrative was completed and published as a four volume set in May 1839, as the Narrative of the Surveying Voyages of His Majesty's Ships Adventure and Beagle, describing their Examination of the Southern Shores of South America, and the Beagle's Circumnavigation of the Globe, in three volumes. Volume one covers the first voyage under Commander Phillip Parker King, volume two is FitzRoy's account of the second voyage. Darwin's Journal and Remarks, 1832–1835 forms the third volume, and the fourth volume is a lengthy appendix. The publication was reviewed as a whole by Basil Hall in the July 1839 issue of the Edinburgh Review. Volume two includes FitzRoy's Remarks with reference to the Deluge in which he recanted his earlier interest in the geological writings of Charles Lyell and his remarks to Darwin during the expedition that sedimentary features they saw "could never have been effected by a forty days' flood", asserting his renewed commitment to a literal reading of the Bible. He had married on the ship's return, and his wife was very religious. Darwin's contribution proved remarkably popular and the publisher, Henry Colburn of London, announced on 15 August a separate volume of Darwin's text, The Publishers‘ Circular of 2 September carried an advertisement for this volume, as well as a separate advertisement for the other volumes, In his foreword to this edition of Journal and Researches, Murray said that most "of the views given in this work are from sketches made on the spot by Mr. Pritchett, with Mr. Darwin's book by his side", and the illustrations had been "chosen and verified with the utmost care and pains".

Басқа ресурстар

"Бигл кемесінің саяхаты және Дарвиннің зерттеулері" – карталары бар көп беттік синопсис. Bright Sparcs – Симс Ковингтонның күнделігі, Чарльз Дарвин мырзаның "HMS Бигл" кемесінің екінші сапарындағы көмекшісі.