Кіріспе

Көліктің жолдан жарық немесе ең төменгі қашықтығы – автомобиль дөңгелегінің табаны мен автомобильдің ең төменгі нүктесі (әдетте, ось) арасындағы бос кеңістік мөлшері; немесе, дәлірек айтқанда, тегіс, жазық бет пен жерге жанасуға арналған бөліктерінен (мысалы, дөңгелектер, тізбектер, шаңғылар және т.б.) басқа көліктің ең төменгі бөлігі арасындағы ең қысқа қашықтық. Жолдан жарық стандартты көлік құралдарымен өлшенеді, ал автомобильдер үшін әдетте жүк немесе жолаушыларсыз көрсетіледі.

Функция

Жерден астыру – көлік құралының бірнеше маңызды сипаттамаларындағы шешуші фактор. Барлық көліктер үшін, әсіресе жеңіл автомобильдер үшін, жерден астыру мөлшерінің өзгеруі басқару мүмкіндігі, жүру сапасы және пайдалылығы арасындағы тепе-теңдікті білдіреді. Жоғарырақ қалқу биіктігі мен жерден астыру дөңгелектерге тік қозғалуға және жол соққыларын сіңіруге көбірек мүмкіндік береді. Сонымен қатар, автомобиль тегіс емес жолдарда, жер бетіндегі кедергілерге тимей және шасси мен төменгі бөлігіне зақым келтірмей жүруге қабілетті. Бірақ жоғарырақ қалқу биіктігі автомобильдің массалық орталығын жоғарылатады, бұл басқарудың дәлдігін азайтып, қауіптілігін арттырады (әсіресе, аударылу қаупі жоғарылайды). Жоғарырақ қалқу биіктігі көбінесе аэродинамикалық қасиеттерге кері әсер етеді. Сондықтан спорттық автомобильдерде жерден астыру мөлшері өте төмен, ал жол талғамайтын көліктер мен SUV-ларда жоғары болады.

Төменгі жақтау

Кейбір автомобильдер төменгі қалқыма биіктікке қол жеткізу үшін төмен орналасқан шассилерді пайдаланған, соның салдарынан ауырлық орталығы жақсарған. 1905 жылғы American Motor Car Company компаниясының 14 автокөлігі соның бір мысалы.

Өзін-өзі тегістеу

Өзін-өзі деңгейлеуші серіппелер жүктемеге қарамастан, тұрақты биіктікті сақтау үшін жасалған. Серіппе жүктемені механикалық немесе электрондық тәсілдермен анықтайды және серіппедегі цилиндрлерді ісіріп, шассиді көтеру арқылы көлікті жоғарылатады немесе төмендетеді. Өзін-өзі деңгейлеуші серіппесі жоқ көліктер жүк салғанда бір жағынан төмен қарай майысады, бұл жүруге, басқаруға және аэродинамикалық қасиеттерге жағымсыз әсер етеді.

Биіктігі реттелетін

Кейбір заманауи автомобильдерде (мысалы, Audi Allroad Quattro және Tesla Model S) биіктігін реттеуге арналған аспаптар бар, олар гидропневматикалық немесе пневматикалық аспапты реттеу арқылы көліктің жолдан жақындығын өзгерте алады. Бұл реттеу жол жағдайларына және/немесе жүргізуші таңдаған параметрлерге байланысты автоматты түрде жүзеге асырылуы мүмкін.

Реттелетін соққыны шаю құрылғысы

Басқа, қарапайым аспалы жүйелер, мысалы, койловер серіппелер, серіппені тікелей көлік үстінде, бұрандалы білік және реттелетін түйреуіш немесе гайка арқылы қысып, жүріс биіктігін (көбінесе серіппе қатаңдығын) қолмен реттеу мүмкіндігін береді.

Қосалқы нарық

Көліктің аспасын төмендету – бұл жиі кездесетін және салыстырмалы түрде арзан, қосымша жабдықпен жасалатын өзгеріс. Көптеген автокөлік әуесқойлары төмендетілген кузовтың көрінетін агрессивтілігін жақсы көреді, сонымен қатар төмендеген ауырлық орталығынан көлікті басқарудың жақсаруын оңай байқауға болады. Көбінесе жолаушылар автокөліктерінің бір-екі дюймге төмендетілуі зақымдану мүмкіндігін едәуір арттырмайды. Көбінесе автомобильдерде доңғалақтың биіктігі аспа серіппелерінің ұзындығын өзгерту арқылы реттеледі, және бұл Eibach және H&R сияқты өндірушілер ұсынатын көптеген қосымша аспа жиынтықтарының негізгі мәні болып табылады.

Әскери

Қарулы жауынгерлік машиналарын (ҚЖМ) үшін жерден қашықтық (клиренс) көліктің жалпы өнімділігіне қосымша фактор болып табылады: жерден қашықтық неғұрлым төмен болса, шассисіз көлік жерге соғұрлым төмен болады, осылайша оны анықтау және соғу қиындайды. Кез келген ҚЖМ-нің соңғы дизайны бір жағынан кішірек нысана болу, екінші жағынан ұрыс даласындағы жылдамдықты арттыру арасындағы шарттылықты көрсетеді. Көптеген ҚЖМ-де автомобиль сияқты басқару мәселесі туындайтын ең жоғары жылдамдық болмайды, бірақ аударылу жағдайлары кездеседі. Керісінше, ҚЖМ-ге қарапайым көліктерге қарағанда жоғары жерден қашықтық қажеттігі жиірек туындайды.

Жүк көліктері

18 дөңгелектік жүк көліктерінің (трактор және тіркеме) кейбір бетегелі жерлерде, мысалы, көтерілген теміржол өткелдерінде, тракторының және әсіресе тіркеменің ең төменгі нүктесінің (жер серпімі) қашықтығын ескеруі қажет. Олардың өте ұзын шассисі мұндай жерде тіркеменің шассисі доңғалақтар арасындағы кеңістікте тұрып қалуына, соның салдарынан жүк көлігінің қиын жағдайға ілігіп, өздігінен шыға алмай қалуына әкелуі мүмкін.

Автобустар

Кейбір аймақтарда автобустардың ең төменінен жерге дейінгі қашықтығы белгілі бір деңгейде болуы талап етіледі. Тым жоғары шасси биіктігі көліктің ауырлық орталығын тым жоғары көтеріп, оны тұрақсыз немесе тіпті аударылуына әкелуі мүмкін.