Француз революциясының патшашыл генералы: Анри дю Вержье де ла Рошжаклелен
Henri de la Rochejaquelein
Анри де Ларошжаклелен: Франция революциясы кезіндегі вендейлік бүліктегі ең жас генерал. Корольдік әскердің бас қолбасшысы, өмірі мен қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француздық роялистік әскери офицер (1772–1794)
French royalist military officer (1772–1794)
Анри дю Вержие, ла Рошжаклелен графы (ɑ̃ʁi dy vɛʁʒje kɔ̃t də la ʁɔʃʒaklɛ̃; 30 тамыз 1772 – 28 қаңтар 1794) Француз революциясы кезіндегі роялистік Венде көтерілісінің ең жас генералы болды. 21 жасында Католик және Корольдік армияның бас қолбасшысы қызметін атқарды.
Henri du Vergier, comte de la Rochejaquelein (ɑ̃ʁi dy vɛʁʒje kɔ̃t də la ʁɔʃʒaklɛ̃; 30 August 1772 – 28 January 1794) was the youngest general of the Royalist Vendéan insurrection during the French Revolution. At the age of 21, he served as commander in chief of the Catholic and Royal Army.
Алғашқы іс-әрекеттері
Шатильонға жақын жердегі Шато-де-ла-Дурбельереде, Сент-Обин-де-Баубиньеде туған Ла-Рошэякелен 1787 жылы әкесі полковник болған Корольдік поляк полкіне қосылды. 1789 жылдың ақпан айында ол Фландриялық аңшылар полкіне мүше болды. 1792 жылдың наурыз айында Франция королін қорғауға міндеттелген Конституциялық гвардияның мүшесі болды. Ол алғаш рет 1792 жылғы 10 тамыздағы шабуыл кезінде король Людовик XVI-ның Конституциялық гвардиясының офицері ретінде Туиллер сарайын қорғауда шайқасты. Туған жеріне оралған ол Француз революциялық соғыстарының басталуымен жарияланған жалпы жұмылдыруға (levée en masse) бағынбады және өзінің туысы Луи Мари де Лескурдың Пуатудағы иеліктеріне қосылды.
Born in the Château de la Durbelière, Saint Aubin de Baubigné, near Châtillon, La Rochejaquelein joined the Royal Polish Regiment, of which his father was colonel, in 1787. In February 1789 he became a member of the Flanders regiment of chasseurs. In March 1792 he became a member of the Constitutional Guard, charged with protecting the King of France. He fought for the first time defending the Tuileries Palace on the 10 August 1792 attack, as an officer of the Constitutional Guard of King Louis XVI. Returning to his home province, he refused to comply with the levée en masse called by the outbreak of the French Revolutionary Wars and joined his cousin Louis Marie de Lescure on the latter's estates in Poitou.
Көтеріліс
Көп ұзамай әскери қызметке қарсылық Вандедегі соғыс деп аталатын толық көтеріліске ұласты. Содан кейін Де ла Рошжаклелен және оның отандастары 1793 жылдың сәуір айынан бастап Морис д’Эльбе және маркиз де Боншамппен бірге Франция Республикасының әскерлерімен күреске кірісті. Сол жерде ол өзінің танымал бұйрығын берді: “Достар, егер мен алға жылсам, маған ілесіңдер! Егер мен кері шегінсем, мені өлтіріңдер! Егер мен өлсем, мен үшін кек алыңдар!” Бірнеше мың Ванде шаруасын бастап, Де ла Рошжаклелен 13 сәуірде Франция революциялық армиясына қарсы алғашқы жеңіске жетті, 3 мамырда Брессуирді басып алуға, 25 мамырда Фонтенэй-ле-Конт шайқасына және 9 маусымда Самур шайқасына қатысты. Фонтенэйде ол қауіпке немқұрайлылығымен танымал болды, үш қызыл матадан жасалған қолқап киіп, республикалық артиллерияшыларға қарсылық көрсетті. Фонтенэйден кейін оның серіктері Де ла Рошжаклеленді ерекшелеу үшін олар да үш қызыл қолқап киюге шешім қабылдады. Тамыз айында Лусон шайқасынан кейін ол таратылуға жақын болған Ванде армиясын қайта құрып, 5 қыркүйекте Шантонне шайқасында жеңіске жетті. 13 қыркүйекте Мартинье-Брианда республикалықтармен болған шайқаста оның оң қолының бармағы оқтан жарақаттанды, бірақ ол қарсыластарына оқ атуын тоқтатпады. Пьер Нарсис Гериннің салған суретінде ол оң қолын сынықпен байланып, сол қолымен оқ атып тұрған күйде бейнеленген. 17 қазанда Шоледегі екінші шайқаста жеңілгеннен кейін Луара өзенінен кері шегінуге мәжбүр болды.
Resistance to conscription soon escalated into a full rebellion, known as the War in the Vendée. Soon after, De la Rochejaquelein and his compatriots started fighting the troops of the French Republic with Maurice d'Elbée and the Marquis de Bonchamps from April 1793. There, he gave his famous order, "Mes amis, si j'avance, suivez moi! Si je recule, tuez moi! Si je meurs, vengez moi!" (literal translation: "Friends, if I advance, follow me! If I retreat, kill me! If I die, avenge me!"). Leading a few thousand Vendéan peasants, De la Rochejaquelein gained his first victory over the French Revolutionary Army on 13 April, took part to the taking of Bressuire on 3 May, in the Battle of Fontenay le Comte on 25 May and in the Battle of Saumur on 9 June. At Fontenay he was famous for his contempt for danger, wearing three red handkerchiefs; on his head, around his neck and at his waist to defy the Republican gunners. After Fontenay his companions decided that they would also wear three red handkerchiefs so that De la Rochejacquelin could not be singled out. In August, after the Battle of Luçon, he regrouped the Vendéan army, which was on the verge of being disbanded, and won the Battle of Chantonnay on 5 September. On 13 September the thumb of his right hand was shattered by a bullet during an engagement with Republicans at Martigné Briand but he continued to fire at his opponents. His famous portrait by Pierre Narcisse Guérin shows him with his right arm in a sling, shooting with his left hand. He had to retreat across the Loire after being beaten in the Second Battle of Cholet, on 17 October.
Соңғы айлар
20 қазанда Де ла Рошэякелен католик және корольдік армияның бас қолбасшысы болып бірауыздан сайланды, Шоледе ауыр жарақат алған Д'Эльбеді алмастырды. Дегенмен, оның батылдығы тәжірибесінің жетіспеушілігі мен стратегиялық шеберлігін толықтыра алмады. Ол Гранвиллге жорық жасады, 12 қарашада Авраншті басып алды, бірақ Гранвиллді алуға сәтті болмады және Луараны кесіп өту үшін Анжеге шегінді. Франсуа Северин Марсо, Жан Батист Клебер және Франсуа Жозеф Вестерман басқаратын үлкен күштер оны қуа жете, 12 желтоқсанда Ле-Манда және 23 желтоқсанда Савенейде жеңіске жетті. Осы шешуші жеңілістен кейін католик және корольдік армия енді күшті күш емес еді; Де ла Рошэякелен шаруа кейпінде орманға қашуға мәжбүр болды. Ол Луараны кесіп өтіп, әскерінің қалдықтарын сақтап қалды, бірақ жолдастарының сынына ұшырады. Республикашылдарға қарсы партизандық соғыс жүргізуге тырысқанда, 1794 жылғы 28 қаңтарда Нуайеге жақын жерде республикалық сарбаздың қолынан қаза тапты. Ол екі республикалық сарбазды байқады, олар оған берілетінін көрсетті, бірақ кейін маңдайынан атып өлтірді. Оның інісі Людовик 1813 жылы Вандеядағы роялистердің жетекшісі болды және жүз күндік кезеңде роялистердің ісін жандандырды. 1815 жылғы 4 маусымда Пон-де-Матис шайқасында қаза тапты.
On 20 October, De la Rochejaquelein was unanimously elected as commander in chief of the Catholic and Royal Army, replacing D'Elbée who had been severely wounded in Cholet. However, his bravery did not compensate for his lack of experience and strategic skills. He marched onto Granville, took Avranches on 12 November but failed to seize Granville and retreated to Angers in order to cross the Loire. Larger forces under François Séverin Marceau, Jean Baptiste Kléber, and François Joseph Westermann gave chase, defeating him once in Le Mans on 12 December and again, more severely, on 23 December in Savenay. After this decisive rout, the Catholic and Royal Army was no longer a fighting force; De la Rochejacquelein had to take to the woods disguised as a peasant. He managed to save the remains of his army by crossing the Loire, and left under the criticism of his fellow companions. While trying to pursue a guerrilla war against the Republicans, he was killed by a Republican soldier near Nuaillé on 28 January 1794. On a reconnaissance mission he had spotted two Republican soldiers who pretended to surrender to him, but then shot him in the forehead. His brother Louis became the head of the royalists in Vendée in 1813 and furthered the royalist cause there during the Hundred Days period. He fell in battle at Pont de Mathis on 4 June 1815.