Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Алфабетум Кальдеорум ("халдейлер әліпбиі") – орта ғасырлардағы ең белгілі шифрлердің бірі. Оның аты Халдеяға сілтеме жасайды, оның тұрғындары орта ғасырларда құпия және керемет білімге ие деп есептелген. Ол толық нұсқада, латын емес әліпбилермен бірге 1428 жылғы қолжазбада кездеседі, қазір Мюнхен университетінің кітапханасында сақталады (Cod. 4º 810, fol. 41v). Дегенмен, оның пайда болуы одан да ертерекке саяды, оны практикалық қолданудың мысалдары дәлелдейді. Алфабетум Кальдеорум негізінен дипломатиялық хат алмасуды шифрлеу үшін арналған; оның әліпбиі негізінен латын мәтіндері кодталғанын көрсетеді: u және v бірдей қарастырылады; w екі рет v ретінде жазылуы тиіс; j әрпі жоқ. Алфабетум Кальдеорум жиі кездесетін әріптер үшін бірнеше түрлі нұсқаны ұсынады, олар кездейсоқ түрде қолданылып, классикалық жиілік талдауының көмегімен шифрды бұзу әрекетін сәтсіз етуге бағытталған. Шифрланған мәтінге ешқандай түпнұсқа мәтін сәйкес келмейтін "нулла" әріптері де жиі қосылып, жиілік талдауын тиімсіз етуге көмектеседі. Алфабетум Кальдеорумның ықтимал авторы – Австрия герцогы Рудольф IV (1339–1365), ол оған үнділік тегін жатқызған; алайда, Алфабетум Кальдеорум әріптері Үндістанда кең таралған жазулармен байланысты емес, және дербес туындылар болып табылады. Тіпті Венадағы Стефан соборындағы Рудольфтің қабір тасында герцогтың есімдері мен лауазымдары Алфабетум Кальдеорум арқылы шифрленген жазуда көрсетілген.
The Alphabetum Kaldeorum ("alphabet of the Chaldeans") is one of the best known ciphers of the Middle Ages. Its name refers to Chaldea, whose inhabitants during the medieval era were reputed to have mysterious and magical knowledge. It can be found in a complete version, together with other non Latin alphabets, in a manuscript from the year 1428, now in the library at the University of Munich (Cod. 4º 810, fol. 41v). However, its origins lie clearly in an earlier time, as some examples of its practical use demonstrate. The Alphabetum Kaldeorum was meant primarily for the encipherment of diplomatic correspondence; its alphabet implies that predominantly Latin texts were coded: u and v are equated; w was to be written as double v; j is missing. For frequently arising letters the Alphabetum Kaldeorum provides several different versions, which were used at random so that a decipherment attempt using the classical frequency analysis method should fail. "Nulla", cipher letters with no plaintext assignment which were to be ignored, were also often added to the enciphered texts to further render frequency analysis useless. A possible author of the Alphabetum Kaldeorum is Duke Rudolf IV of Austria (1339–1365), who attributed an Indian origin to them; the letters of the Alphabetum Kaldeorum are probably not, however, at all related to any writing common in India, and are actually independent creations. Even Rudolf's gravestone in the Stephansdom in Vienna carries an inscription enciphered using the Alphabetum Kaldeorum, which gives the names and titles of the duke.