Кіріспе

Халықаралық үкіметтік емес ұйым

Nonviolent Peaceforce (NP) – қарусыз азаматтық қорғауды қолданатын халықаралық үкіметтік емес ұйым. Олардың миссиясы – зорлықты қақтығыстардағы азаматтарды қарусыз стратегиялар арқылы қорғау, жергілікті қауымдастықтармен бірге бейбітшілік құру және адам өмірі мен қадір-қасиетін сақтау үшін осы тәсілдерді кеңінен таратуға қолдау көрсету. NP Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және Әлеуметтік Кеңесінде арнайы консультативтік мәртебеге ие және Далай-лама мен Оңтүстік Африканың бұрынғы архиепискобы Десмонд Туту сияқты тоғыз Нобель бейбіт сыйлығының лауреаттарымен қолдауға ие.

Тарих

Ұйымды АҚШ-тың квакері және азаматтық құқықтар белсендісі Дэвид Хартсо және 1984 жылғы Контра соғысы кезінде Никарагуа кофе/мақта бригадаларының бұрынғы мүшесі Мел Дункан құрды. 1999 жылы Гаагада өткен азаматтар конференциясынан бастау алған ұйым 2002 жылы Нью-Делиде құрылды. Мел Дункан 2009 жылға дейін Миннеаполисте атқарушы директор болып қызмет етті. 2010 жылы орталық кеңсе атқарушы директор Тим Уоллис басшылығымен Бельгияның Брюссель қаласына көшірілді, сонымен қатар 2013 жылдан бастап Миннеаполисте және кейіннен Сент-Пол қаласында АҚШ-тағы операцияларын сақтап келді. Ұйымды 2016 жылдың 31 мамырына дейін Дорис Мариани басқарды, содан кейін атқарушы директор Тиффани Исттом қызметке келді. Ұйымның орталық кеңселерi Сент-Пол, Миннесота және Женева, Швейцарияда орналасқан. Оның АҚШ-та (501(c)(3)), Бельгияда, Францияда және Швейцарияда заңды тұлғалары бар.

Миссия

Біздің міндетіміз – қарусыз стратегиялар арқылы қақтығыстарда азаматтарды қорғау, жергілікті қауымдастықтармен бірге бейбітшілік құру және адам өмірі мен қадір-қасиетін сақтау үшін осы тәсілдерді кеңінен қолдануға ықпал ету. NP бүкіл әлемде бейбітшілік мәдениетінің қалыптасуын көздейді, онда қауымдастықтар мен елдер арасындағы дау-жанжалдар зорлықсыз шешіледі. Біз зорлық-зомбылықсыздық, бейтараптық, жергілікті күштердің басымдылығы және азаматтардың өзара әрекеттесуі қағидаларымен басшылыққа аламыз. 2003-2008 жылдары Nonviolent Peaceforce бейбітшілік сақшылары онда жұмыс істеді, бірақ 2008 жылы қайта жаңғырған соғысты тоқтатуға қол жеткізе алмады. Соғыс тек 2009 жылдың мамыр айында SLA ЛТТИ-ны жеңген кезде ғана аяқталды. 2009 жылдан кейін NP екі жыл бойы елде жұмыс істеді, негізінен балаларды қорғауға, бұрынғы жас сарбаздарды күнделікті өмірге қайта енгізуге көмектесуге және жергілікті қауымдастықтардың өздерін қорғау қабілетін арттыруға бағытталды. 2011 жылы NP Шри-Ланкадағы миссиясын ресми түрде жапты.

Гватемала (2007)

2007 жылы Гватемалада NP қысқа мерзімді жұмыс істеді. "Адам құқықтары қорғаушыларын қорғау бөлімі" (UDEFEGUA) ұйымы Nonviolent Peaceforce-ты шақырған еді. 2007 жылдың қыркүйек және қараша айларында өткен президенттік сайлау кезінде зорлық-зомбылық күшейіп, адам құқықтары қорғаушыларына қауіп туды; төрт адамнан тұратын шағын команда оларды сүйемелдеуге немесе олардың кеңсесінде күні-түні болуға шоғырланды. NP-ның сол жердегі жұмысы адам құқықтары қорғаушыларына жаушылық ахуалда жұмыс істеуге мүмкіндік берді және сайлау аяқталғаннан кейін олар көп ұзамай кетіп қалды.

Оңтүстік Кавказ (20122014)

Өңірдегі барлау миссиясынан кейін, NP 2012 жылы Оңтүстік Кавказға өзінің командасын орналастырды. Олар Грузияның Тбилиси қаласы басқаратын аумақтар мен де-факто Оңтүстік Осетия арасындағы әкімшілік шекара жолында азаматтарды қорғау мүмкіндіктері бойынша жұмыс істеді, сонымен қатар аймақтағы қарусыз азаматтарды қорғаудан пайда көре алатын басқа да жерлерді анықтау үшін іздестіру жүргізді. NP 2014 жылы аймақтан шықты.

Украина (2015)

Ел бойынша көптеген зерттеу миссияларынан кейін, 2015 жылдың наурыз айында "Зорлықсыз бейбітшілік күштері" Украинаға азаматтық қоғам ұйымдары мен оларға қызмет ететін қауымдастықтар үшін қарусыз азаматтарды қорғау бойынша оқулар өткізу үшін шақырылды. Бұл Орта Шығыс зерттеулер қауымдастығымен бірлесіп жүргізілді және Украинада UCP тұңғыш рет қолданылды.

Ливан/Сирия (2012-2018 жж.)

Бейбітшілік күштерінің Таяу Шығыстағы қызметі 2012 жылы БҰҰ Геноцидті алдын алу және қорғау жөніндегі кеңсесімен бірлесіп Ливан және Сириядағы азаматтық қоғам белсенділері үшін өткізілген оқу-жаттығудан басталды. Бұл семинар аймақтағы өршіп келе жатқан қақтығыстарға жауап ретінде БҰҰ-ның бастамасының бір бөлігі болды.

Филиппин (2007 жыл)

Филиппиннің Минданао аймағында атысты тоқтату жергілікті бейбітшілік ұйымдарының (мысалы, Минданао халықтарының форумы және Бангсаморо азаматтық қоғамының консорциумы) NP-ні шақыруының бастапқы нүктесі болды. Ұзақ өтпей, Филиппин NP Филиппин армиясы мен Моро ислам азаттық фронты арасындағы атысты тоқтату келісімін бақылау үшін Халықаралық мониторинг тобының (IMT) құрамына енді. Бұл партизандық ұйым бастапқыда тәуелсіздікке, кейіннен Оңтүстік Минданао аралының өзін-өзі анықтау құқығына ұмтылды. NP азаматтық қорғау компонентіне жауапты, ол Тәуелсіз фактілерді анықтау комитеті мен "Бантаи атысты тоқтату" ұйымының негізінде құрылды (және оларға әлі де сүйенеді). 2014 жылдың мамыр айында жасалған әсерді бағалау көрсетті, Минданао азаматтары Зорлықсыз бейбіт күштердің (Nonviolent Peaceforce) қатысуы және IMT үшін АҚК-ның құрамындағы олардың рөлінің арқасында өздерін қауіпсіз сезінеді.

Суданның оңтүстік бөлігі, қазіргі Оңтүстік Судан Республикасы (2010)

Угандада жоспарланған жобаның тоқтатылуынан кейін Судан мен Судан Азаттық Армиясы арасындағы бейбіт келісім, сондай-ақ 2011 жылғы қаңтарда Оңтүстік Суданда жоспарланған тәуелсіздік референдумы Суданда/Оңтүстік Суданда жобаны зерттеу және одан кейін іске асыру үшін негіз болды. Суданның екі ұйымы – Азаматтық қоғамды дамыту институты (IPCS) және Суданның зорлық-зомбылықсыз даму ұйымы (SONAD) НП-ны алдағы сайлаулар мен референдум алдында және оның кезінде зорлық-зомбылықтың алдын алуға көмектесуге шақырды. Басты міндет, сонымен қатар референдумнан кейінгі кезеңде, аймақтағы этносаралық қақтығыстарды алдын алу және оларды тарату үшін жергілікті біліктілікті арттыру болды. Бұл тапсырманы Шри-Ланкадағы балаларды қорғауға жауапты болған Шри-Ланкалық бейбітшіл сақшы басқарды. Оңтүстік Суданда ЮНИСЕФ Лордтың қарсыласу армиясы (LRA) тарапынан тартылған бала-жауынгерлерге арналған ұқсас жобаны қаржылады. Содан берігі уақытта кеңселердің саны оннан астам командаға дейін кеңейді. Оңтүстік Судандағы Nonviolent Peaceforce ұйымының жұмысының басым бөлігі балалар мен әйелдерді қорғауға бағытталған. Олар көптеген әйелдерді "Әйелдерді қорғау тобын" (WPT) құруға оқытып, жердегі гендерлік зорлық-зомбылықты азайтуға қол жеткізді. WPT сонымен қатар Оңтүстік Судандағы әйелдердің мүмкіндіктерін кеңейтіп, әйелдер мен балаларды қорғаудың маңыздылығын күшейтті. NP-ның негізгі міндеттерінің бірі – атысты тоқтатуды бақылау және азаматтық тұрғындардың оны бақылауына мүмкіндік беретін механизмдерді құру. Осы мақсатта олар ел бойынша оқу курстарын өткізеді.

Ирак (2017)

Қатыгездікке қарсы бейбітшілік күштері 2017 жылдың ақпан айында Иракта жұмысын бастады, Ирактың Күрдістан аймағында (КРИ) Эрбиль қаласында кеңсе ашып, елдік бағдарламаны іске қосуға көмектесу үшін қызметкерлерді жіберді. NP бастапқыда ИДАД (ДАИШ) бақылауындағы аумақтарды қайтару үшін әскери операциялар кезінде ішкі орын ауысушыларға (ІОА) тікелей қорғау қызметтерін көрсетуге бағытталды. ИДАДқа қарсы негізгі әскери операциялар аяқталғаннан кейін, NP лагерьлердегі осал ІОА-ға, даулы және қауіпті аймақтарға оралғандарға, даулы Ирак Федерациясы мен КРИ шекарасындағы жағдайға және негіссіз ұстауға назар аударды.

Таиланд (2015)

NP-нің Таиландтағы жұмысы 2015 жылы басталды, ол кезде NP Сент-Пол (Миннесота, АҚШ) және Хуанланг Хатайи (Таиланд) Ротари клубтарымен бірлесіп бейбіт процестерге азаматтық қатысу тақырыбында үш семинар өткізді. 2016 жылдан қазірге дейін NP-нің жұмысының басым бөлігі Таиландтың оңтүстігінде – Патани, Яла және Наратхиват провинцияларында жергілікті серіктестермен ынтымақтастықта жүргізілуде. NP азаматтық қоғам ұйымдарына, әйелдер топтарына, университет студенттеріне және жалпы қоғамға бағытталған қарусыз азаматтарды қорғау (UCP) және мәдениаралық құзыреттілік бойынша оқу курстары мен лекциялық циклдар ұйымдастырады. Бұдан өзге, NP ғылыми-зерттеу жобаларын қолдайды; NP Филиппин UCP мүмкіндіктері бойынша шағын гранттар арқылы зерттеулер жүргізіп, азаматтарды қорғау жөніндегі нұсқаулықтарды әзірлеуге көмектесті. NP әйелдердің бейбіт процестерге қатысуын ынталандырады және Таиландтың оңтүстігіндегі әйелдер азаматтық қоғам ұйымдарын Оңтүстік-Шығыс Азия аймағымен байланыстыруға қолдау көрсетеді. Мысалы, NP Мьянма, Минданао (Филиппин), Паттани (Таиланд) және Индонезиядағы университеттер желісі арасында білім алмасу шарасын өткізді.

АҚШ (2020)

Елдің әр қаласында наразылық білдірушілер мен азаматтар федералды агенттер мен қарулы топтардың күшін басу, елді мекендер мен жергілікті кәсіпорындарды қорғау, қалалық бюджет пен полицияның есептілігін талап ету және қоғамдық қауіпсіздікті жаңаша қарастыру мақсатымен бірікті. Дегенмен, көптеген қауымдастықтар күш қолдану немесе күш қолдану қаупі тудырмастан шешілетін қауіпсіздік мәселелеріне құқық қорғау органдарының араласуына аз тәуелді болу міндеттемелерін қалай сақтау керектігін ойластырып шарлайды. Осы ретте, NP диалогты ашу, азаматтық қатысу мен наразылық білдіруге мүмкіндік жасау, сондай-ақ студенттерге, қауымдастық мүшелеріне және қауіпсіздік саласының мамандарына зорлық-зомбылықтың алдын алу және қақтығыстарды бейбіт жолмен шешу бойынша нақты құралдар мен дағдыларды ұсыну үшін қауымдастық әріптестерімен ынтымақтастығын жалғастырады.

Судан (2021)

ҰБ елдік бағдарламасында Дарфур қауымдастықтарында қарусыз азаматтарды қорғау (ҚАҚ) жүйесін одан да тереңдету жоспарлануда. ҰБ-ның ондағы алғашқы командасы жергілікті көшбасшыларды бейбітшілік құру және азаматтарды қорғау саласында оқытумен және тәлім берумен айналысып жатыр. ҰБ сонымен қатар, қақтығыстардан зардап шеккен қауымдастықтармен қарым-қатынас орнатып, жұмыстың қажеттіліктері мен басымдықтарын анықтау үшін жұмыс істеп жатыр. Команда әйелдер, жастар немесе маргиналданған қауымдар үшін ҚАҚ туралы ақпараттық семинарлар өткізеді, онда ҚАҚ қауымдастықтың өзін-өзі қорғауға қатысты күш-жігерін қалай күшейте алатыны зерттеледі. ҰБ-ның мақсаты – Дарфурдағы жоғары тәуекелге ұшыраған қауымдастықтардың қауіпсіздігін арттыру, жергілікті бейбітшілік бастамаларын қолдау және нығайту, мысалы, жергілікті делдалдық арқылы жасалған бейбіт келісімдер, даулы жағдайлардағы топтар арасындағы делдал ретіндегі қызмет және қауымдастықтарды аймақтық және ұлттық бейбіт процестерге белсенді қатысуға көмектесу.

Украина (2022)

ҰКП Украинаның оңтүстігі мен солтүстігіндегі оккупацияланған және майдан желісіндегі аймақтарда жұмыс істейді, бейбіт тұрғындарды, оның ішінде жергілікті еріктілер ұйымдарын қарусыз қорғауды қамтамасыз етеді. Бүгінгі күнге дейін ҰКП Украинаның ең маңызды жетістіктері – халықаралық қатысу шектеулі немесе мүлдем жоқ, көбінесе қауіпсіздігі нашар аумақтарда болу арқылы қорғау, нашар қамтылған және майдан желісіндегі қауымдастықтардың қорғау қажеттіліктерін жақтау, сондай-ақ жеке қорғаныш құралдары (мысалы, бронежилеттер), жанармай және еріктілерге стипендия беру арқылы жергілікті жауап шараларын қолдау болып табылады. Бұл командаларға негізгі мақсатына – бейбіт тұрғындарға, азаматтық қоғам ұйымдарына және еріктілер топтарына қорғау мен үздіксіз қолдау көрсетуге назар аударуға мүмкіндік берді.

Марапаттар

Құрылтайшысы Мел Дунканмен бірге, ұйым 2007 жылы «Келісім» қоғамынан Халықаралық Пфэффер бейбітшілік сыйлығын алды. 2018 жылы ұйым Люксембург бейбітшілік сыйлығымен марапатталды.