Кіріспе

1955-1959 жылдар аралығында әзірленген американдық прототиптік орта танк, Солтүстік Америкадағы суық соғыс кезеңінің орта танктерінің бірі.

T95 танкы 1955-1959 жылдар аралығында әзірленген американдық прототиптік орта танк болды. Бұл танктерде кремнийлі ядролы бронь, жаңа берілістер және OPTAR атыс басқару жүйелері сияқты көптеген озық немесе ерекше ерекшеліктер қолданылды. OPTAR электрооптикалық арақашықтық өлшегішпен жабдықталған, мұнараның оң жағына орнатылған және 90 мм Т208 тегіс ұңғылы пулеметпен бірге APFSDS снарядтарымен қолданылған. Пулеметтің орнатылысы қозғалмайтын, қайыру тетігі болмаған. Сонымен қатар, танктар торсиондық арқалықпен жабдықталған болса да, гидропневматикалық аспа орнатылған, ал танктердің бірі демонстрациялық мақсаттар үшін Solar Saturn газ турбинасымен жабдықталған. Кремнийлі ядролы бронь құйма болат бронясына кіріктірілген, оның массалық тиімділігі мыспен қапталған пішінді зарядтарға қарағанда шамамен үш есе артық, ал жалпы массалық тиімділігі 1,4-ке тең. T208 пулеметімен атылған алғашқы APFSDS снарядтарының ұзындығы диаметріне шамалы болды, себебі олардың құрылысы сынық вольфрам карбидінен жасалған, диаметрі 37 мм, бірақ олардың бастапқы жылдамдығы жоғары болды. T53 оптикалық іздену, алу және қашықтық (OPTAR) жүйесі қарқынды, бірақ тұтас емес инфрақызыл сәулелерді шығаратын импульсті сәулелерді пайдаланды. Бұл сәулелер оңай шашырап, тұман мен жаңбыр кезінде тиімділігін төмендетіп, бірнеше рет қайтаруға әкелді, мергеншіге қашықтықты көзбен бағалаудан кейін дұрыс қайтаруды анықтау қажеттігін тудырды. Бұл, таратушы мен қабылдаушы құрамының үлкен және осал дизайнымен бірігіп, 1957 жылы OPTAR жүйесінен бас тартуға себеп болды.

Даму

1950 жылдардың басында АҚШ-та сол кездегі M48 Patton орта танкының орнын алмастыру жұмыстары басталды. T54 жобасының аясында T48 танкына салыстырмалы түрде қарапайым жаңартулар қарастырылды, бірақ олардың тиімділігі жеткіліксіз деп танылды. Сондай-ақ, неғұрлым радикалды жаңартулардың үлгілері де қажет болды. 1954 жылдың қыркүйегінде ұсынылған көптеген жоспарлардың ішінде екі басты үлгі таңдалды – T95 және T96, олар 105 мм оқ қолданатын үлкен және ауыр қарумен жабдықталған. Екі танк та тегіс ішкі бөлігі бар, бекітілген орнатылған және кері соққыны жұмсартқыш жүйесі жоқ стволдарды қолданды. 1956 жылдың қарашасында 9 танк өндірілетіні шешілді. Олардың төртеуі түпнұсқа T95 танкылары. Біреуі – кері соққыны жұмсартқыш жүйесі бар 90 мм стволмен жабдықталған T95, ол T95E1 деген атау алды. Қалған төртеуі T95 шассиі мен T96 мұнарасын пайдаланды және T95E4 деп аталды.

Өндіріс

T96 мұнаралары әлі салынып бітірмегендіктен (және ешқашан аяқталмағандықтан), төрт T95E4 машинасының екеуіне M48A2 мұнаралары, ал қалған екеуіне T54E2 мұнарасы және 105 мм T140 зеңбірегі орнатылды. T95 машинасының алғашқы өндіріске түскен нұсқасы 1957 жылдың мамыр айында T95E2 болды. T95E3 сол жылдың шілде айында өндірілді, ал алғашқы T95 машиналары 1958 жылдың ақпан айында дайын болды.

Сипаттама

Т95 танкісі дәстүрлі конструкциямен жасалды, онда алдыңғы жағында жүргізуші, ортасында жауынгерлік бөлім, артқы жағында қозғалтқыш бөлімі орналасқан. Танк төрт адамнан тұратын экипажға ие болды: командир, нысана алушы, зарядтаушы және жүргізуші. Жүргізушінің жұмыс орны алдыңғы бөлімде. Люк жүргізушінің басының үстіндегі қорғаныш плитасында орналасқан. Люк жабық болғанда жүргізуші үш перископтық көру құралын қолдана отырып танкты басқарады, олардың ортасы T161 моделінен алынған түнгі көруге арналған инфрақызыл камерамен жабдықталған. Оқ-дәрі қоймалары жүргізуші креслосының екі жағында орналасқан.

Құрамында:

Құрамының басым бөлігі дәнекерленген, бірақ алдыңғы жағы бірден құйылған. Алдыңғы броняның жоғарғы бөлігі, немесе глацис, 95 мм қалыңдыққа ие және тік сызықтан 65 градус бұрышпен орналасқан. Жүргізуші бөлімінің төбесі мен еденінің қалыңдығы тиісінше 51 және 19 мм; ал соғыс және қозғалтқыш бөлімдерінің аталған аймақтарының қалыңдығы тиісінше 25 және 13 мм. Негізгі бортының қалыңдығы алдыңғы жағында 102 мм-ден басталып, қозғалтқыш бөлімінде 32 мм-ге дейін төмендейді. Құйма мұнараның сақина диаметрі М48-ге тең. Мұнараның алдыңғы бронясы 178 мм, ал бүйірлері 78 мм. М48-ге қарағанда мұнара пішіні созылған. Орушының орны басты қарудан оң жақта, мұнараның алдыңғы бөлігінде орналасқан. Командирдің орны да мұнарада, ішінде 12,7 мм М2 пулеметі және нысана алуға арналған М28 перископиялық көзқарасы бар. 360 градусқа айналу үшін мұнараға бес бронеленген қарау терезесі орнатылған. Негізгі оқ-дәрілер мұнараның төменгі бөлігінде, сақинаның астында сақталады.

Қару-жарақ

T95 және T95E1 90 мм-лік T208 ұңғымалы зеңбіректермен жабдықталған. T95 құрылғысы бекітілген платформада орнатылған және екі осьте тұрақтандырылған. T95E1 құрылғысы кері серіппелі платформаға орнатылған, бірақ тұрақтандыру жүйесі жоқ. Барлық T95 үлгілері T320 бронебойғыш оқтармен жабдықталған, олардың диаметрі 40 мм және бастапқы жылдамдығы 1520 метр/секунд. Бұл оқтар 60 градус бұрышпен атылғанда 127 мм броньды сәтті тесе алады. Стандартты T95 50 оқпен жабдықталған. T95E2 алдыңғы үлгісі M48A2-нің қару-жарағын сақтап қалды. 90 мм-лік зеңбірекпен ол 915 метр/секунд жылдамдықпен 74 мм-лік танкқа қарсы снарядты 2000 метр қашықтыққа атуға қабілетті. Ол 64 оқпен жабдықталған. T95E3 105 мм-лік T140 зеңбірегімен қаруландырылған. 1079 м/с бастапқы жылдамдықпен, 2000 метр қашықтықтағы броньды тесу қабілеті 60 градус бұрышта 122 мм-ге жетеді. Стандартты жиынтық 64 оқтан тұрады. T95E4-ке 105 мм-лік T210 ұңғымасыз зеңбірек орнату жоспарланған. Оқтардың ұзындығын (112 см) ескере отырып, зеңбірек алға жылжытылды, бұл тұрақтандыру мүмкіндігін жойды. Оқтың бастапқы жылдамдығы 1740 м/с, ал 2000 метр қашықтықта 60 градус бұрышта броньды тесу қабілеті 152 мм. Стандартты жиынтық 40 оқтан тұрады. T123 120 мм-лік ұңғымалы зеңбірегі пайда болғаннан кейін, оны жоспарланған төрт T95E4-тің екеуіне орнатуға шешім қабылданды. Бұл нұсқа T95E6 деп аталды. T123 зеңбірегінің бастапқы жылдамдығы 1070 м/с, ал 2000 метр қашықтықта 60 градус бұрышта броньды тесу қабілеті 122 мм.

Өртке қарсы басқару жүйесі

T95E2 және T95E3 M48A2 танкысында қолданылғанмен бірдей отты басқару жүйесімен, стереоскопиялық қашықтық өлшегіштермен және механикалық баллистикалық компьютерлермен жабдықталған. T95 танкысында да OPTAR оптикалық қашықтық өлшегіші және электронды баллистикалық компьютері бар отты басқару жүйесі болды. Сонымен қатар, T44 танкысынан перископтық көрініс және T50 баллистикалық компьютері де орнатылған. T95E1 танкысы жеңілдетілген нысана алу жүйесін пайдаланды – қашықтық өлшегіш пен баллистикалық компьютерлер алынып тасталған.

Мотор қондырғысы

Түпнұсқа ұсыныста T95 және T96 танкілері X пішінді 750 а.к. 12 цилиндрлі дизельді қозғалтқыштармен жабдықталуы тиіс еді. Алайда, бұл қозғалтқыш әзірленудің алғашқы кезеңінде болғандықтан, танкілерді уақытша төрт тактілі, сегіз цилиндрлі AOI 1195 бензинді қозғалтқыштармен жабдықтау туралы шешім қабылданды. Қозғалтқыш көлденең орналастырылып, XTG 410 төрт жылдамдықты беріліс қорабымен қосылды. Қозғалтқыш бөліміне 780 литрлік үш жанармай бакі орнатылды. M48A2 қозғалтқышына қарағанда жанармайдың үнемділігі жоғары болғанымен, бензинді қозғалтқыштар жеткіліксіз айналым моментін қамтамасыз етті. Сонымен қатар, Х пішінді дизельді қозғалтқышты әзірлеу сәтсіз аяқталды, сондықтан 1958 жылдың ортасынан бастап басқа нұсқалар қарастырылды. Уақытша шара ретінде азаматтық 12 цилиндрлі, екі тактілі, сумен салқындатылатын, V типті, 570 а.к. GM 12V71T дизельді қозғалтқышының өңделген нұсқасын пайдалану туралы шешім қабылданды. Континентальдық Моторлар компаниясымен AVDS 1100 ауамен салқындатылатын дизельді қозғалтқышты әзірлеу туралы келісімге қол қойылды, ал LVDS 1100 сумен салқындатылатын дизельді қозғалтқышты әзірлеу үшін Caterpillar компаниясымен келісімге қол қойылды. Екі қозғалтқыш та төрт V пішіндес, шамамен 550 а.к. құрылысқа ие. Алайда, үш жаңа қозғалтқыштың танкідегі сынақтары T95 бағдарламасы тоқтатылғаннан кейін басталды.

Шасси

Суспензия бұрылу сызықты серіппелермен жабдықталған екі дөңгелекті дөңгелектердің бес жиынтығынан тұрады. Жүйе "жатық трассалы" болып табылады және кері роликтері жоқ. Алдыңғы және ең артқы дөңгелектер гидравликалық амортизаторлармен жабдықталған. Кейбір танктерде жеңіл, ашық конструкциялы дөңгелектер қолданылды. Шиналар резеңкелі буксалы тістіктермен жабдықталған. Жолдың ені 533 мм немесе 610 мм болды. Бір тізбектегі тістіктердің саны 80-ге жетеді, ал тіреу бетінің ұзындығы 4,2 метрді құрады.

Зейнеткерлік

Т95 танкын әзірлеу барысында, оның М48А2 танкысына қарағанда айтарлықтай артықшылығы болмайтыны анық болды. Х тәрізді қозғалтқыш және оптикалық қашықтық өлшегіш өнімділіктеріне байланысты жойылды, ал гладкоствол зеңбіректің дәлдігі қанағаттандырмайтын деңгейде болды. Бұл факторлардың бәрі 1960 жылдың 7 шілдесінде жобаның тоқтатылуына себеп болды. T95E7 мұнарасын жетілдіру жұмыстары жалғасты, нәтижесінде M60A1 мұнарасы құрылды. Кейбір қолданыстағы T95 шассилері AVDS 1790 қозғалтқышымен қайта жабдықталды және 1960 жылдан 1964 жылға дейін M728 инженерлік машинасының T118E1 прототипін жасау үшін пайдаланылды.