Кіріспе
Жол қозғалысы ережелерін сақтайтын полиция қызметкерлері
Жол полициясы (сонымен қатар жол қызметкерлері, жол қозғалысын реттеу бөлімшелері, жол полицейлері, жол қозғалысын бақылаушылар немесе жол ережелерін сақтаушылар деп те аталады) – жол қозғалысы ережелерін сақтап, жол қозғалысын басқаратын полиция қызметкерлері, бөлімшелер және мекемелер. Жол полициясына тас жолдарды патрульдеумен, жол қозғалысын реттеумен және жол ережелерін бұзушылықтарды жоюмен айналысатын полиция қызметкерлері кіреді. Олар негізгі полиция мекемесінен бөлек мекеме, полиция мекемесінің ішіндегі бөлімше немесе полиция қызметкерлеріне берілген міндеттеме түрі болуы мүмкін; сондай-ақ, олар көлік немесе автомобиль жолдары басқармасының құрамында болуы мүмкін. Мыналар белгілі болды:
Тарих
Жол полициясы үш ғасырға жуық уақыттан бері қандай да бір түрінде жұмыс істеп келеді. Мүмкін, алғашқы жол полициясы 1722 жылы Англияның Лондонында құрылған. Лондонның Лорд-мэрі 18-шы ғасырдағы көлік қозғалысының өсуіне жауап ретінде үш адамды Лондон көпіріне орналастырып, қозғалыстың жолдың сол жағынан жүруін және қозғалысқа кедерес келтірмеуін қадағалауды тапсырды, мақсаты – қозғалыстың үздірілмей жалғасуын қамтамасыз ету болды.
Жол қозғалысының бағыты
Жол қозғалысын реттеудің ең көне және негізгі түрлерінің бірі – жол қозғалысын қолмен басқару. Бұл қиылыстың ортасында тұрған, қол сигналдарын және кейде сыбызғыны, қолда ұсталатын жол белгісін (әдетте тоқтау белгісін) немесе көліктер мен жаяу жүргіншілер ағынын реттеу үшін қолда ұсталатын шамды таяқшаны пайдаланатын жол қозғалысы инспекторы (әдетте біреу ғана) жүзеге асырады. Жол қозғалысын реттейтін инспектор көбінесе жаяу патрульдік инспектор немесе қосымша инспектор болады, бірақ көлігі бар инспекторлар да көліктерін жолдан тысқа тастап, жол қозғалысын реттей алады. Жол қозғалысын реттейтін инспекторлар көрінуді қамтамасыз ету және көлікке шағылысудан сақтану үшін жоғары көрінетін киім киеді, бұл ашық түсті формадан (тарихи түрде ақ патрульдік бас киім немесе қолғап) бастап, ретрорефлективті жолақтары бар неоновые жилеттер мен пальтоларға дейін жетеді. Жол белгілері мен светофорлар кең таралғанға дейін бүкіл әлемде кең таралған болса да, қазіргі уақытта жол қозғалысын басқарудың негізгі әдісі светофорлар болып табылатын жерлерде жол қозғалысын қолмен басқару сирек кездеседі. Мұндай жағдайлар көбінесе жолдар жабық немесе кедергіге тап болғанда, көлік әдеттегіден көп болғанда, немесе светофорлар істен шыққанда немесе басқаша қол жетімсіз болғанда, мысалы, тоқ тоғының өшірілуі немесе жол-көлік оқиғасы болған жерде туындайды. Жол қозғалысын реттеу жол белгілері мен светофорлар қолданылмаған немесе жол қозғалысы тығыз болған жерлерде, тек светофорлар мен белгілерге сүйенуден гөрі тиімдірек болып қала береді.
Көлік құралдарын қолдану
Қазіргі кездегі жол полициясының ең көп таралған түрлерінің бірі – көлік құралдарын бақылау. Бұл полиция қызметкерлері көлік құралдарын, әдетте автомобильдер немесе мотоциклдер, кейде ұшақтар немесе кемелер пайдалана отырып, жол қозғалысын тікелей қадағалайды. Көлік құралдарын бақылау көбінесе полиция патрульдеуімен ұқсас болады және кейбір мекемелерде полицияның стандартты міндеті болуы мүмкін. Көлік құралдарын бақылау әдетте жылдамдық шектеулерін, тіркеуді және лицензия беруді, мас күйде басқаруды, коммерциялық көлік құралдарын тексеруді және көлік құралдарына қатысты басқа да заңдар мен қылмыстарды қадағалауды қамтиды. Көлік құралдарын бақылаудың ең көп таралған әдістері – жол тоқтатулар, бекеттер және жол жиегінде радар жылдамдық өлшегіштерді пайдалану арқылы қозғалысты қадағалау. Кейбір жолдарды ұшақтар да бақылай алады, мұндай жол бойында ұшақты пайдаланатын мекеме туралы хабарлама ілінеді. Кейбір жүргізушілер бұл тек баяулатуға итермелеу үшін жасалған алдау деп есептесе де, полиция ұшақтары кейбір тас жолдарда патрульдік жұмыс істейді, бірақ ұшақты ұзақ уақыт пайдаланудың қымбаттығына байланысты бұл сирек кездеседі. Көліктің жылдамдығын өлшеу үшін ұшқыштар жол белгілері арасындағы қашықтықты жүруге кеткен уақытты есептейді. Егер ұшқыштар көліктің жылдамдығын арттырғанын немесе заң бұзғанын анықтаса, олар оны полиция бөлімшесі келгенше қадағалайды, содан кейін жол тоқтату амалы қолданылады. Күн энергиясымен жұмыс істейтін, алюминийден жасалған биік роботтар қиылыстарда орналасқан, олар айналып тұра алады, бірақ орын аудара алмайды. Олардың "көздерінде" жабық телеарналы камералар орналасқан, олар құқық бұзушыларды жол полициясының қарауына жібереді. Роботтар қызыл және жасыл шамдарды да алып жүреді, жол қозғалысын реттейді, жаяу жүргіншілермен сөйлесіп, оларға жолды кесіп өтуге көмектеседі. 2015 жылға дейін Киншасадағы қиылыстарда бес робот орнатылды, ал тағы отызы жол патрульдік жұмыстары үшін жоспарланған. Алайда, Онтарио сияқты кейбір юрисдикцияларда мұндай тәжірибе заңсыз, және жауапкершілік мәселелеріне байланысты тек полиция және уәкілетті персонал ғана жол қозғалысын реттей алады. АҚШ-та полиция реформасының бір бөлігі ретінде кейбір DOT-қа жол тоқтату өкілеттігін беруге күш салынып жатыр, ең ірісі Беркли, Калифорниядағы "BerkDOT" құру жоспары, ол ұсақ жол бұзушылықтарын қадағалайды, ал ірі бұзушылықтар мен жол қылмыстарын Беркли полиция бөлімі қарауына береді. Жақтастары жол қозғалысын полициядан DOT-қа ауыстыру жол тоқтату кезіндегі қақтығыстарды азайтады, жол қозғалысын қадағалауды полицияның қылмыстық тексерулерінен тәуелсіз ұстайды және полицияға қылмыстық мәселелерге көбірек назар аударуға мүмкіндік береді деп санайды.