Кіріспе

Американдық ғарышкер (1930–1964)

Теодор Корди "Тед" Фримен (18 ақпан 1930 – 31 қазан 1964) – американдық авиациялық инженер, АҚШ Әуе күштерінің офицері, сынақ ұшқышы және NASA ғарышкері. 1963 жылы NASA астронавттарының үшінші тобына іріктелген ол бір жыл өткен соң T-38 әуе кемесінің апатында қаза тапты, бұл NASA астронавт корпусындағы алғашқы қаза болды. Ол қайтыс болған кезде капитан шеніне ие болған.

Ерте өмір

1930 жылы 18 ақпанда Пенсильвания штатының Хаверфорд қаласында туған Фрименге әкесін тәрбиелеген адамның (Теодор Каллен Донован) және анасының әкесінің (Томас Корди Уилсон) құрметіне осы есімдер берілген. Ол бес баланың бірі еді. Делавэр штатының Льюес қаласында өскен ол 1936 жылдан 1944 жылға дейін Льюес бастауыш мектебінде оқыды. Әкесі шаруа, ал ағасы ағаш ұстасы болғандықтан, оның тағдыры да жұмысшы мамандығымен байланысты болуы мүмкін еді. Фримен мен ағасы кішкентай кезінде ақша жинап, ұшаққа мінуге тырысты. Ол сондай-ақ жарты күндік жұмыс істеп, ұшақтарды жанармаймен толтыруға және оларды жөндей беруге көмектесті. Ақшасының көп бөлігін ұшқыштарға арналған сабақтарға жұмсаған ол, 450 сағаттан астам ұшу тәжірибесін жинап, 16 жасында ұшқыш куәлігін алды. "Мен әуежайда өстім", - деді Фриман. Фримен орта мектепте бейсбол және футбол ойнады. Футбол ойнағанда қатты соққыға ұшырап, тістері орнынан жылды. Ол мектептің студенттік президенті және Ұлттық құрмет қоғамының жергілікті бөлімінің президенті болды; 1948 жылы сыныпта үшінші орын алып, үздік бітірушілердің қатарында болды. Ол скауттар қатарында болды және бірінші дәрежеге жетті.

Білім

Жоғары мектептің соңғы жылында Фриман АҚШ Әскери-теңіз академиясына өтініш берді. Ол стипендиялық бөлігінен өтті, бірақ қисық тістеріне байланысты медициналық бөлігінен өте алмады. Егер тістерін түзетсе, келесі жылы қабылданатыны айтылды. Сол жылы Фриман білімін жетілдіру үшін Ньюарк қаласындағы Делавэр университетінде оқыды. Сонымен қатар, ол жергілікті балықшыларға балық табуға көмектесіп, ақша тапты. Фримен тістерін түзету үшін операция жасады, оның ішінде тістерін ұсақтады, содан кейін бірнеше ай бойы тіс түзгіш тақты (брекет) тақты. 1949 жылдың 17 маусымында АҚШ Әскери-теңіз академиясының 1953 жылғы түлектерінің қатарына қабылданды. Фримен 1953 жылы Анаполисте ғылым бакалавры дәрежесін алып бітірді. 1960 жылы Мичиган университетінен әуе-ғарыш инженериясы саласындағы ғылым магистрі дәрежесін алды.

Әскери және НАСА мансабы

Фриман АҚШ Әуе күштеріне қабылданып, Техас штатындағы Хондо және Брайан әуе күштері базаларында, сондай-ақ Невада штатындағы Неллис әуе күштері базасында ұшқышқа оқытылды. 1955 жылдың ақпанында, бірінші лейтенант атағына көтерілгеннен кейін жақын арада ол ұшқыш қанаттарын алды, содан кейін Тынық мұхитында және Калифорния штатындағы Джордж әуе күштері базасында қызмет етті. 1960 жылдың маусымында Мичиган университетінде магистратурасын бітіру барысында капитандыққа дейін өрледі, ал 1960 жылдың ақпанында Эдвардс әуе күштері базасына аэроғарыш инженері ретінде жіберілді. Фриман Әуе күштерінің Эксперименттік сынақ ұшқыштары мектебінің (62А тобы) және Аэроғарыш зерттеуші ұшқыштар мектебінің (IV топ) курстарын аяқтады. Ол Әуе күштерінде қызмет етуді жөн көрді. Оның Әуе күштеріндегі соңғы қызметі – Мохаве шөліндегі Эдвардс әуе күштері базасындағы ARPS-те ұшқыш сынау инженері және эксперименталды ұшу сынақтарынан нұсқаушы болып табылды.

Жеке өмір

Фримен үйленген, оның бір қызы болған.

Құрметтер

Харрис округі қоғамдық кітапханасы мен Хьюстон қоғамдық кітапханасының Клер-Лейк-Сити округі Фримен филиалы Фрименнің құрметіне аталған. Лонг-Бич жағалауындағы жасанды арал да оның есімімен аталады. Бұл 1960 жылдардың соңында Лонг-Бич портында мұнай өндіру үшін батып кетпейтін платформа ретінде салынған төрт "Астронавт аралдарының" бірі; қалғандары Аполлон-1 өртінде қаза болған астронавттар Гриссом, Уайт және Чаффидің құрметіне аталды. Айдың арт жағындағы кратерге Аполлон-8 экипажы уақытша Фримен кратері деген ат берді. Делавэр штатының Льюес қаласындағы Теодор С. Фримен тас жолы, 9-шы АҚШ тас жолымен жүретін Кейп-Мэй – Льюес паромға баратын жол, 1965 жылғы 21 желтоқсандағы Делавэр Сенатының қаулысымен оның есімімен аталды. 2014 жылғы 18 маусымда Кейп-Мэй – Льюес паромның Льюес терминалында Фрименді еске алу тақтасы ашылды, салтанатқа губернатор Джек Маркелл және Фрименнің отбасы мүшелері қатысты.