Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританияның ДНК дерекқоры, 1995 жылы құрылған.
UK database of DNA records, established in 1995
Ұлыбританияның Ұлттық ДНК дерекқоры (NDNAD; ресми түрде Ұлыбританияның Ұлттық қылмыстық барлау ДНК дерекқоры) – 1995 жылы құрылған ұлттық ДНК дерекқоры. 2005 жылы 3,1 миллион, ал 2020 жылы 6,6 миллион профиль тіркелді (дубликаттарды есептемегенде 5,6 миллион адам). 2019–2020 жылдары дерекқорға 270 000 үлгі қосылды, олар қылмыс орындарынан алынған және полиция күдіктілерінен алынған үлгілермен толықтырылды. Құнасы тағылмаған немесе кінәлі деп табылмайтын 124 000 адамның деректері жойылды. 2001 мен 2020 жылдар аралығында шешілмеген 731 000 қылмыс дерегі табылды. Алайда, адамдардың тері немесе қан үлгілері де дерекқорға тұрақты түрде сақталады және толық генетикалық ақпаратты қамтуы мүмкін. ДНК мұрагерлікпен берілетін болғандықтан, дерекқор субъектісімен байланысты халықтың көптеген басқа мүшелерін де анықтауға болады. Сақталған үлгілер, әсіресе құрғақ щеткалар мен тампондармен алынғандары, уақыт өте келе нашарлап, қолдануға жарамсыз болуы мүмкін. Ұлыбританияның NDNAD-і 2012 жылдың 1 қазанында Ұлттық полиция қызметін жетілдіру агенттігінен (NPIA) Ішкі істер министрлігіне берілгеннен кейін осы министрлікпен басқарылады. 2000 жылдың сәуірінен 2005 жылдың наурызына дейін 300 миллион фунт стерлингтен астам қаржымен барлық белгілі белсенді қылмыскерлерді қамтуға бағытталған кеңейту жүзеге асырылды.
The United Kingdom National DNA Database (NDNAD; officially the UK National Criminal Intelligence DNA Database) is a national DNA Database that was set up in 1995. In 2005 it had 3.1 million profiles and in 2020 it had 6.6 million profiles (5.6 million individuals excluding duplicates). 270,000 samples were added to the database in 2019–20, populated by samples recovered from crime scenes and taken from police suspects. 124,000 were deleted for those not charged or not found guilty. There were 731,000 matches of unsolved crimes between 2001 and 2020. However, individuals' skin or blood samples are also kept permanently linked to the database and can contain complete genetic information. Because DNA is inherited, the database can also be used to indirectly identify many others in the population related to a database subject. Stored samples can also degrade and become useless, particularly those taken with dry brushes and swabs. The UK NDNAD is run by the Home Office, after transferring from the custodianship of the National Policing Improvement Agency (NPIA) on 1 October 2012. A major expansion to include all known active offenders was funded between April 2000 and March 2005 at a cost of over £300 million.
Шығуы мен қызметі
Ұлыбританияның Ұлттық ДНК дерекқоры (NDNAD) 1995 жылы екінші буынның мультиплекс (SGM) ДНК профильдеу жүйесін (1998 жылдан бастап SGM+ ДНК профильдеу жүйесі) қолдану арқылы құрылды. Ұлттық ДНК дерекқорында сақталған барлық мәліметтер Ішкі істер министрлігі, Ұлттық полиция басшылары кеңесі және Полиция және қылмыс комиссарлары қауымдастығынан құралған үш тарапты кеңеспен басқарылады. Адам генетикасы комиссиясының тәуелсіз өкілдері де қатысады. NDNAD-де сақталған мәліметтерді талдау үшін үлгі жіберген полиция органына тиесілі. Үлгілерді талдаушы компаниялар оларды жылдық төлеммен тұрақты сақтайды. Ұлыбританиядағы аккредиттелген стандарттарға сай келетін барлық сот-медициналық қызмет провайдерлері NDNAD-мен өзара әрекеттесе алады. Ұлыбританияның NDNAD әлемдегі осындай дерекқорлардың ішіндегі ең алғашқы және ең ірісі болып табылады – онда халықтың шамамен 10% құрамы бар, ал АҚШ-та бұл көрсеткіш 0,5% құрайды. Агенттіктің міндеті дерекқордың жұмысын жүргізу, деректердің сақталуын және дұрыстығын қамтамасыз ету, сондай-ақ Ұлттық ДНК дерекқоры қызметінің келісілген стандарттарға сәйкес жұмыс істеуін қадағалау болды. Дегенмен, осы сәйкестіктердің барлығы қылмыстық іске қатысты сот шешіміне әкелмеген, ал кейбіреулері қылмыс орнында болған кінәсіз адамдармен сәйкес келген. Сынаушылар көптеген кінәсіз адамдарды дерекқорда ұстау туралы шешім ДНК қолдану арқылы қылмыстың шешілу ықтималдығын арттырмаған сияқты деп мәлімдеді. 2012 жылғы «Бостандықтарды қорғау туралы» заңнан бастап, айыпталмаған немесе кінәлі деп танылмаған адамдар белгілі бір мерзім ішінде ДНК деректерін жоюға міндетті. Егер олар қудалаудан бас тарту туралы шешім қабылданғанға дейін алынса, үлгілер сол кездегі қағидалар бойынша заңды түрде сақталған болар еді. 2012 жылғы «Бостандықтарды қорғау туралы» заңнан кейін оларды белгілі бір мерзімде жою қажет болды.
The United Kingdom's National DNA Database (NDNAD) was set up in 1995 using the Second Generation Multiplex (SGM) DNA profiling system (SGM+ DNA profiling system since 1998). All data held on the National DNA Database is governed by a tri partite board consisting of the Home Office, the National Police Chiefs’ Council and the Association of Police and Crime Commissioners, there are also independent representatives present from the Human Genetics Commission. The data held on the NDNAD is owned by the police authority which submitted the sample for analysis. The samples are stored permanently by the companies that analyse them, for an annual fee. All forensic service providers in the UK which meet the accredited standards can interact with the NDNAD. The UK's NDNAD is the foremost and largest forensic DNA database of its kind in the world – containing nearly 10% of the population, compared to 0.5% in the USA. The agency's role was to run the database operations and maintain and ensure the integrity of the data, and to oversee the National DNA Database service so that it is operated in line with agreed standards. However, not all these matches would have led to criminal convictions and some would be matches with innocent people who were at the crime scene. Critics argued that the decision to keep large numbers of innocent people on the database did not appear to have increased the likelihood of solving a crime using DNA. Since the Protection of Freedoms Act 2012, those not charged or not found guilty must have their DNA data deleted within a specified period of time. Had they been taken before the decision not to prosecute, the samples would have been lawful and retained as normal under the rules at the time. After the 2012 Protection of Freedoms Act, they would have had to be destroyed within a specified period of time.
Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот
ДНК дерекқорының мерзімі шексіз сақтау саясаты 2012 жылғы «Бостандықтарды қорғау туралы» заңмен жойылды. Дегенмен, бұл мәселе бойынша Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотқа шағым түсті және іс 2008 жылдың 27 ақпанында қарастырылды. 2008 жылдың 4 желтоқсанында 17 судья бірауыздан Еуропалық конвенцияның 8-бабының бұзылғандығы туралы шешім шығарды, ол жеке өмірге құқықты қамтиды, және әрбір шағымданушыға 42 000 еуро төледі. Судьялар бұл ақпаратты сақтау «демократиялық қоғамда қажетті деп есептелмейді» деді. Осыған жауап ретінде 2009 жылдың мамырында Ішкі істер министрлігі сот шешіміне қалай орайласатыны жөнінде кеңесуге шақырды. Ішкі істер министрлігі жазаланған қылмыс жасағаны үшін сотталғандардың ДНК-профильдерін мерзімі шексіз сақтауды жалғастыруды, бірақ басқа профильдерді дерекқордан, әдетте 6 немесе 12 жылдан кейін, қылмыстың ауырлығына байланысты алып тастауды ұсынды. Тұтқындалған кезде ДНК-профильдерін алу тәжірибесі бұл шешімге әсер етпеді. 2010 жылдың сәуірінде «Қылмыс және қауіпсіздік» туралы 2010 жылғы заң жазаланған қылмыс жасағаны үшін сотталғандардың ДНК-профильдері мен саусақ іздерінің тұрақты сақталуын белгіледі, ал тұтқындалғанда алынғандары, тіпті айыптама болмаған жағдайда да, 6 жылға сақталады және жаңа тұтқындалғанда жаңартылуы мүмкін. 2011 жылдың 18 мамырында Ұлыбританияның Жоғарғы соты да көпшілік дауыспен ACPO-ның ДНК сақтау бойынша нұсқауларының сол кездегі заңсыз екенін, себебі олар ЕҚАД-ның 8-бабына қайшы келеді деп шешті. Алайда, Парламенттің осы мәселені талқылауына кедергі келтіргісі келмегендіктен, олар басқа ешқандай жеңілдік бермеді. Соңында, 2012 жылдың 1 мамырында «Бостандықтарды қорғау» туралы 2012 жылғы заңға Корольдік келісім берілді. Бұл заң полицияға NDNAD-де саусақ іздері мен ДНК деректерін көптеген жазаланған қылмыстар бойынша мерзімі шексіз сақтауға мүмкіндік берді. Қылмысы жоқ немесе кінәлі деп табылмайтын адамдардың ДНК деректері белгіленген мерзім ішінде жойылуы тиіс.
The DNA Database's indefinite retention policy was abolished by the 2012 Protection of Freedoms Act. However, an appeal was made to the European Court of Human Rights and the case was heard on 27 February 2008. On 4 December 2008, 17 judges unanimously ruled that there had been a violation of Article 8 of the European Convention on Human Rights, which refers to a person's right to a private life, and awarded €42,000 each to the appellants. The judges said keeping the information "could not be regarded as necessary in a democratic society". In response to this the Home Office announced in May 2009 a consultation on how they would comply with the ruling. The Home Office proposed to continue retaining indefinitely the DNA profiles of anyone convicted of any recordable offence, but to remove other profiles from the database after a period of time generally 6 or 12 years, depending on the seriousness of the offence. The practice of taking DNA profiles upon arrest was not affected by the decision. In April 2010 the Crime and Security Act 2010 established that DNA profiles and fingerprints of anyone convicted of a recordable offence would be stored permanently, while those obtained on arrest, even when no conviction follows, would be stored for 6 years, renewable on new arrests. On 18 May 2011 the UK supreme court also ruled, by a majority, that the ACPO DNA retention guidelines at the time were unlawful because they were incompatible with article 8 of the ECHR. However, not wishing to step on the toes of Parliament discussing the same issue, they granted no other relief. Finally on 1 May 2012 the Protection of Freedoms Act 2012 received Royal Assent. This act allowed the police to retain fingerprint and DNA data on NDNAD indefinitely for most people convicted of a recordable crime. Those not charged or not found guilty must have their DNA data deleted within a specified period of time.
Құпиялылық мәселесі
Ұлыбританияның ДНК дерекқоры әлемдегі ең ірілерінің бірі болып табылады және оның ауқымы мен қолданылуына қатысты кейбір тараптар алаңдаушылық білдірді. Тіркелетін құқық бұзушылықтарға тікелей сұрау, мас күйде болу және тәртіпсіздік жасау, сондай-ақ заңсыз демонстрацияға қатысу кіреді. Деректер базасын келісімсіз генетикалық зерттеулер үшін пайдалану, сондай-ақ ДНК үлгілерін және оларды полиция үшін талдаған коммерциялық компаниялардың құпия ақпаратты сақтауы даулы мәселе болып қалып отыр. Жеке өмірге қатысты мәселелерді ескере отырып, бірақ деректер базасының қылмыскерлерді анықтаудағы пайдалылығына қарсы, кейбіреулер үлгімен байланысты шифрланған деректерді үшінші, сенімді тарап сақтайтын және қылмыс орнынан алынған үлгіде сол ДНК табылса ғана ашылатын жүйе жақтады. Мұндай тәсілді генетикалық саусақ іздерін ойлап тапқан Алек Джеффрис қолдады. Басқалары ауыр зорлық-зомбылық немесе жыныстық қылмыстар жасағандарды қоспағанда, ДНК-профильдер деректер базасында қанша уақыт сақталуы мүмкін екендігіне шектеулер қою керек деп санайды. GeneWatch UK егер адамдар ауыр қылмыс жасады деген айып тағылмаса немесе сотталмаса, өздерінің ДНК-сын қайтарып алуға шақыратын науқанды бастады және деректер базасын теріс пайдалануды болдырмау үшін қосымша сақтық шараларын талап етті. Адам генетикасы жөніндегі комиссия адамдардың ДНК үлгілерін анықтау мақсатында қолданылатын ДНК-профильдер алынғаннан кейін жою керек деп мәлімдеді. Либерал-демократтар кінәсіз адамдардың ДНК-сы деректер базасында шексіз сақталуы керек емес деп есептеді. Олар "ДНҚ қылмысқа қарсы күресте маңызды құрал, бірақ полиция үшін кінәсіз адамдардың ДНК деректерін өмір бойы сақтауға заңды себеп жоқ" деген пікірді білдіретін ұлттық онлайн петицияны бастады. 2007 жылдың қарашасында 16 жасқа дейінгі 150 мың баланың деректері жарияланды. Консервативтік партия Парламентке бұл мәселе бойынша дауыс беру мүмкіндігі берілмегендіктен деректер базасына қарсылық білдірді. 2006 жылдың қаңтар айында Тори партиясының ішкі істер жөніндегі бұрынғы өкілі Дэмиан Грин баспасөз мәлімдемесінде: "Үкімет толыққанды кінәсіз адамдардың ДНК-сы мен саусақ іздерін деректер базасына енгізуіне қатысты алаңдаушылықтарымыз бар. Егер үкімет қылмыскерлердің ғана емес, барлық адамдардың деректерін қамтитын деректер базасын құрғысы келсе, олар бұл туралы шыншылдықпен айтуы керек және оны жасырын түрде құрастырмауы керек" деді. Гриннің өзінің ДНК-профилі 2008 жылдың 27 қарашасында айыптаусыз босатылып тұтқындалғаннан кейін бір уақыт бойы деректер базасында болды. YouGov-тың 2006 жылғы 4 желтоқсанда жарияланған сауалнамасына сәйкес, сұхбаттасқандардың 48% -ы ешқандай қылмыс жасаған жоқ немесе ақталған адамдардың ДНК деректерін сақтауға қарсы болды, ал 37% қолдады. 2007 жылдың басында бес мемлекеттік қызметкер өнеркәсіптік тыңшылық жасады және құпия ақпаратты көшіріп, одан бәсекелес фирма құрды деген айыппен сот-медициналық қызмет тарапынан жоғары сотқа шағымданып, уақытша жұмыстан тоқтатылды. 2009 жылы Ішкі істер министрлігі ауыр қылмыстар үшін ДНК сақтау мерзімін он екі жылға, ал басқа қылмыстар үшін алты жылға дейін ұзарту жоспарлары бойынша кеңес алды. Ресми деректерге сәйкес, 2009 жылға қарай NDNAD-де шамамен 2,5 триллион іздеу жүргізілді, сондықтан статистикалық тұрғыдан кем дегенде екі сәйкестік (идеалдық жағдайда триллионға бірге тең мүмкіндік) кездейсоқ пайда болуы керек. Алайда, толық емес профильдер саны мен туысқандардың болуына байланысты нақты сәйкестіктердің саны жоғары болуы мүмкін. Алайда ресми тұрғыда кездейсоқ сәйкестіктер болған жоқ делінген, бұл факті файлда 1 триллион бірегей ДНК профилінің жоқтығымен және көптеген іздеулердің қайталануымен расталды. 2009 жылдың шілдесінде заңгер Лорейн Эллиот жалған құжат жасады деген айыппен тұтқындалды, бірақ бұл тез жолданды. Одан ДНК үлгісі алынып, тіркелді. Бір күннен кейін ол айыптан босатылып, ақталды. Алайда, Эллиот кейіннен жұмысынан айырылды (ол ешқандай қылмыс жасаған жоқ екеніне қарамастан), өйткені оның ДНК профилі ұлттық деректер базасында сақталғаны жұмысқа қатысты қауіпсіздік тексеруі кезінде анықталды. 2010 жылы ол өзінің деректерін деректер базасынан алып тастауға қол жеткізді.
The UK DNA database is one of the world's largest, and has prompted concerns from some quarters as to its scope and usage. Recordable offences include begging, being drunk and disorderly and taking part in an illegal demonstration. The use of the database for genetic research without consent has also been controversial, as has the storage of DNA samples and sensitive information by the commercial companies which analyse them for the police. Given the privacy issues, but set against the usefulness of the database in identifying offenders, some have argued for a system whereby the encrypted data associated with a sample is held by a third, trusted, party and is only revealed if a crime scene sample is found to contain that DNA. Such an approach has been advocated by the inventor of genetic fingerprinting, Alec Jeffreys. Others have argued that there should be time limits on how long DNA profiles can be retained on the Database, except for people convicted of serious violent or sexual offences. GeneWatch UK has launched a campaign calling on people to reclaim their DNA if they have not been charged or convicted of a serious offence, and has called for more safeguards to prevent misuse of the database. The Human Genetics Commission has argued that individuals' DNA samples should be destroyed after the DNA profiles used for identification purposes have been obtained. The Liberal Democrats believed that innocent people's DNA should not be held on the database indefinitely. They launched a national online petition arguing that whilst they believe "DNA is a vital tool in the fight against crime, there was no legitimate reason for the police to retain for life the DNA records of innocent people." They revealed figures in November 2007 showing that nearly 150,000 children under the age of 16 have their details on the database. The Conservative Party objected to the database on the grounds that Parliament had not been given the opportunity to vote on it. Damian Green, former Tory home affairs spokesman, issued a press release in January 2006 stating: "We do have concerns about the Government including on the database the DNA and fingerprints of completely innocent people If the Government wants a database which has the details of everyone, not just criminals, they should be honest about it and not construct it by stealth." Mr Green had his own DNA profile on the database for a time having been arrested and subsequently released without charge on 27 November 2008. A YouGov poll published on 4 December 2006, indicated that 48% of those interviewed disapproved of keeping DNA records of those who have not been charged with any crime, or who have been acquitted, with 37% in favour. In early 2007, five civil servants were suspended and sued in the High Court by the Forensic Science Service after being accused of industrial espionage and for allegedly copying confidential information and using it to establish a rival firm. In 2009 the Home Office consulted on plans to extend the period of DNA retention to twelve years for serious crimes and six years for other crimes. According to the official figures, enough searches (around 2.5 trillion by 2009) had been run on the NDNAD such that statistically at least two matches (a 1 in a trillion chance, under ideal conditions) should have arisen by chance. However, depending on factors such as the number of incomplete profiles and the presence of related individuals, the chance matches might actually be higher. However the official position was that no chance matches have occurred, a position backed up by the fact that the majority of the searches would have been repeated, and that there are not 1 trillion unique DNA profiles on file. In July 2009, a lawyer, Lorraine Elliot, was arrested on accusations of forgery which were quickly proven to be false. A DNA sample was taken from her and logged. She was cleared of the accusations a day later and exonerated. However, Mrs Elliot subsequently lost her job (even though she was completely innocent of any crime) when the fact that her DNA profile was stored on the national database was discovered during a subsequent work related security check. In 2010 she was finally able to have her details removed from the database.
Растық демография және даулар
Халық санағы және Ішкі істер министрлігінің статистикасы 2007 жылға қарай қара нәсілді ерлердің шамамен 40%-ының, ал азиялық ерлердің 13%-ы мен ақ нәсілді ерлердің 9%-ының ДНК профилі дерекқорда тіркелгенін көрсетті. 2006 жылдың қараша айында "Санди телеграф" газеті де ұқсас алаңдаушылықтарды білдірді, онда жас қара нәсілді ерлердің төрттен үшеуі ДНК дерекқорында бар екені айтылды. "Санди телеграф" газетінің мәліметінше, 2007 жылдың сәуір айына дейін 15-34 жас аралығындағы шамамен 135 000 қара нәсілді ер адам ДНК дерекқорына қосылған, бұл Англия мен Уэльстегі жас қара нәсілді ерлердің 77 пайызына тең. Бұл нәсілдік теңсіздіктердің бір себебі – белгілі бір демографиялық топтарға қатысты нәсілдік көзқарас болуы мүмкін, бұл туралы 2009 жылдың тамызында ішкі істер комитетінің төрағасы Кит Ваз MP-нің пікірі дәлелдейді. Ол: «Әртүрлі этникалық топтарға қатысты мұндай теңсіздіктер қауымдастық қарым-қатынастарының бұзылуына және полицияға деген сенімсіздікке әкеп соқтыруы тиіс» деді. Бұл айыптауларды Ұлттық полиция қызметін жақсарту агенттігі (NPIA), бұрын Ұлттық ДНК дерекқорын басқарған, жоққа шығарды. NPIA дерекқоры қылмысқа қарсы күресте табысты құрал екенін мәлімдеді және «2009 жылдың сәуірінен 2010 жылдың 28 қаңтарына дейін Ұлттық ДНК дерекқоры бойынша 174 жаңадан туған қылмысқа, 468 зорлауға және 27 168 басқа қылмыс орындарына сәйкес дерек табылды» деді. Сонымен қатар, NPIA «Ұлттық» ДНК дерекқоры полицияға 100 жылдан астам уақыт бұрын саусақ іздерін талдау әдісі дамығаннан бері қылмыстың алдын алу және анықтау үшін ең тиімді құрал болып табылады деп мәлімдеді. 1998 жылдан бері дерекқордың көмегімен 300 000-нан астам қылмыс анықталды, бұл қылмыскерлердің әділет алдында жауап беруі мүмкін екеніне жұртшылықты сендіреді.
Census data and Home Office statistics indicated that by 2007 almost 40% of black men had their DNA profile on the database compared to 13% of Asian men and 9% of white men. In November 2006, similar concerns were raised by the Sunday Telegraph which claimed that three in four young black men were on the DNA database. According to the Sunday Telegraph, an estimated 135,000 black males aged 15 to 34 would have been added to the DNA database by April 2007, equivalent to 77 per cent of the young black male population in England and Wales. One explanation for the racial disparities is racial bias towards certain demographics, as evidenced by the reaction of the then chair of the home affairs select committee, Keith Vaz MP, in August 2009 who said that "Such disparity in the treatment of different ethnic groups is bound to lead to a disintegration of community relations and a lack of trust in the police force." These allegations have been refuted by the National Policing Improvement Agency (NPIA), which used to run the National DNA database. According to the NPIA, the database is a successful tool in fighting crime and points out that "between April 09 and 28th January 2010 the National DNA Database produced 174 matches to murder, 468 to rapes and 27,168 to other crime scenes." In addition, the NPIA says that the ¨National¨ DNA Database continues to provide police with the most effective tool for the prevention and detection of crime since the development of fingerprint analysis over 100 years ago. Since 1998, more than 300,000 crimes have been detected with the aid of the Database, reassuring the public that offenders are more likely to be brought to justice."
Деректер базасын кеңейту мүмкіндігі
Деректер базасын бүкіл Ұлыбритания халқына кеңейту идеясы белгілі бір демеушілік тапқанмен, биоэтика жөніндегі Нюфилд кеңесі сияқты сарапшылардың күшті сын-пікірлеріне де ұшырады. Алайда, Ұлыбритания үкіметі оны азаматтық бостандықтарға қатысты тәжірибелік емес және мәселелі деп санап, әзірге қабылдамады. Осы идеяны қолдағандардың қатарында лорд-судья Седли және бірқатар полиция қызметкерлері болды. 2006 жылы Тони Блэр елдегі әр адамның ДНК-сының жазбада сақталуына қарсы себеп көре алмайтынын мәлімдеді. "Либерти" ұйымының директоры Шами Чакрабарти 2007 жылы елдегі әрбір ер адам, әйел және балаға арналған деректер базасын "адамгершілікке сыймайтын, қателіктерге және зәбір-зоққыға бейім қорқынышты ұсыныс" деп сипаттады.
The idea of expanding the database to cover the entire UK population has drawn some support as well as strong criticism from experts such as the Nuffield Council on Bioethics, but been rejected for the moment by the UK government as impractical and problematic for civil liberties. Supporters included Lord Justice Sedley and some police officers, and Tony Blair said in 2006 that he could see no reason why the DNA of everyone should not ultimately be kept on record. Shami Chakrabarti, director of Liberty, said in 2007 that a database for every man, woman and child in the country was "a chilling proposal, ripe for indignity, error and abuse".