Каролингтік өнер: 780-900 жылдар аралығындағы Франк империясының өнері

Кіріспе

Франк империясының өнері, шамамен 780–900 жылдар

Каролинг өнері шамамен 780–900 жылдар аралығында, Карл I (Ұлы Шарль) мен оның тікелей мұрагерлерінің билігі кезінде Франк империясынан пайда болды. Бұл кезең «Каролинг қайта жаралуы» деп белгілі. Өнер сарай шеңбері мен императорлық қолдауындағы маңызды монастырлар тобы тарапынан жасалды. Осы шеңберден тыс жерлерде сақталған туындылар өңдеу сапасы мен дизайнның күрделілігі жағынан айтарлықтай төмендеген. Бұл өнер қазіргі Франция, Германия, Австрия, Солтүстік Италия және Бенлюкс елдеріндегі бірнеше орталықтарда өндірілді. Ол континенттік миссионерлік орталықтар арқылы Британ аралдарының өнерінен, сондай-ақ Каролинг орталықтарында тұрған Византия суретшілерінен маңызды ықпал алды. Солтүстік Еуропада классикалық Жерорта теңізі өнерінің формалары мен стильдерін қайта жаңғыртуға және үлгі алуға алғашқы жан-жақты әрекет жасалды. Нәтижесінде классикалық және солтүстік элементтерінің үйлесімінен сәнді және беделді стиль пайда болды. Бұл стиль, әсіресе, адам бейнесін бейнелеуде солтүстікке сенімділік әкелді және Батыста роман және готика өнерінің қалыптасуына жағдай жасады. Каролинг дәуірі ортағасырлық өнердегі кейде «Романға дейінгі» деп аталатын кезеңнің бір бөлігі болып табылады. Каролинг дәуірінен кейінгі шатас кезеңнен кейін, жаңа Оттон әулеті шамамен 950 жылдан бастап императорлық өнерді қайта жаңғыртты, Каролинг стилін Оттон өнерінде одан әрі дамытты.

Шолу

Құрған империясы сол кездегі Византия империясы сияқты үлкен болған және ескі Батыс Рим империясымен шайқасқан Каролинг сарайы, олардың осы империяларға, тіпті пост-антик (немесе Эрнст Китцингер атағандай, "суб-антик") өнеріне сай келетін көркемдік стильдің болмауына көз жеткізген болуы керек. Бұл өнер Римде және Италиядағы бірнеше орталықтарда аз көлемде өндіріліп жатыр, Карл осы орталықтарды жорықтарынан білген және 800 жылы Римде Киелі Рим императоры болып тағайындалған. Римнің символдық өкілі ретінде ол Батыста римдік мәдениет пен білімді жаңартуға (renovatio) ұмтылды және оқиғаларды айта алатын, тұлғаларды тиімді бейнелей алатын өнерді қажет етті, мұндай мүмкіндік германдық көшпенділердің өнерінде болмады. Ол өзін өткеннің ұлы билеушілерінің мұрагері ретінде көрсеткісі келді, ерте христиандық және Византия мәдениеттерінің көркем жетістіктерін өзінің жетістіктерімен салыстырып, символдық байланыс орнатуға тырысты. Алайда, бұл ежелгі римдік мәдениетті қайта жаңғыртуға деген ғана ниет емес еді. Карлдың тұсында Византияда иконаларға қарсы күрес Византия империясын бөліп тастады. Ол Батыс шіркеуінің иконаларға қарсы күреске қарсы тұруын қолдады; Libri Carolini оның сарай шеңберінің ұстанымын, әрине, оның басшылығымен баяндайды. Жерорта теңізінің мәңгілік ескерткіштеріне байланысты мәдени естелік болмағандықтан, ол алғашқы христиандық монументалды діни мүсіндерін енгізді, бұл Батыс өнері үшін маңызды жаңалық болды. Каролингтердің жарықтандырылған қолжазбаларының және негізінен піл сүйегінен жасалған шағын мүсіндерінің көптеген мысалдары сақталған, бірақ металл бұйымдары, мозаикалар, фрескалар және басқа да жұмыстардың үлгілері азырақ. Көптеген қолжазбалар, әсіресе, соңғы антикалық немесе Византиялық үлгілердің көшірмелері немесе қайта түсіндірулері болып табылады, олардың көпшілігі қазір жоғалып кеткен. Ал нақты үлгілердің жеке каролингтік жұмыстарға тигізген әсерінің сипаты өнер тарихындағы мәңгілік тақырып болып қала береді. Бұл әсерлерге қоса, аралдық өнердің ерекше қуаты Каролингтер жұмысына ерекше сән берді, олар кейде өрнекті безендіруді қолданды және аралдық еркіндікпен безендіруге рұқсат беріп, қолжазба бетіне мәтінді таратуға тырысты. 900 жылға таяу Каролингтер билігінің аяқталуымен империядағы жоғары сапалы өнер өндірісі шамамен үш ұрпаққа төмендеді. 10 ғасырдың соңында Клюни реформасы және империя идеясының қайта жаңғыруымен өнер өндірісі қайтадан жандана бастады. Германияда жаңа романға дейінгі стильдер Оттон өнерімен, Англияда викингтердің қауіп-қатерінен арылғаннан кейін Англо-саксон өнерімен және Испанияда пайда болды.

Having established an Empire as large as the Byzantine Empire of the day, and rivaling in size the old Western Roman Empire, the Carolingian court must have been conscious that they lacked an artistic style to match these or even the post antique (or "sub antique" as Ernst Kitzinger called it) art still being produced in small quantities in Rome and a few other centres in Italy, which Charlemagne knew from his campaigns, and where he was crowned Holy Roman Emperor in Rome in 800. As symbolic representative of Rome he sought the renovatio (revival) of Roman culture and learning in the West, and needed an art capable of telling stories and representing figures with an effectiveness which ornamental Germanic Migration period art could not. He wished to establish himself as the heir to the great rulers of the past, to emulate and symbolically link the artistic achievements of Early Christian and Byzantine culture with his own. But it was more than a conscious desire to revive ancient Roman culture. During Charlemagne's reign the Byzantine Iconoclasm controversy was dividing the Byzantine Empire. He supported the Western church's consistent refusal to follow iconoclasm; the Libri Carolini sets out the position of his court circle, no doubt under his direction. With no inhibitions from a cultural memory of Mediterranean pagan idolatry, he introduced the first Christian monumental religious sculpture, a momentous precedent for Western art. Reasonable numbers of Carolingian illuminated manuscripts and small scale sculptures, mostly in ivory, have survived, but far fewer examples of metalwork, mosaics and frescoes and other types of work. Many manuscripts in particular are copies or reinterpretations of Late Antique or Byzantine models, nearly all now lost, and the nature of the influence of specific models on individual Carolingian works remains a perennial topic in art history. As well as these influences, the extravagant energy of Insular art added a definite flavour to Carolingian work, which sometimes used interlaced decoration, and followed more cautiously the insular freedom in allowing decoration to spread around and into the text on the page of a manuscript. With the end of Carolingian rule around 900, high quality artistic production greatly declined for about three generations in the Empire. By the later 10th century with the Cluny reform movement, and a revived spirit for the idea of Empire, art production began again. New Pre Romanesque styles appeared in Germany with the Ottonian art of the next stable dynasty, in England with late Anglo Saxon art, after the threat from the Vikings was removed, and in Spain.

Жарықтайтын қолжазбалар

Каролингтік қайта өрлеу дәуірінің ең көп сақталған еңбектері – жарықтандырылған қолжазбалар болып табылады. Көптеген сәнді қолжазбалар, көбінесе Ілтебіштер кітабы, сақталған, олар салыстырмалы түрде аз толық беттік миниатюралармен безендірілген, көбінесе евангелист портреттері және Ұлыбритания мен Ирландияның аралдық өнерінің үлгісімен жасалған бай канондық кестелермен. Аңғарылған бейнелер және әсіресе циклдар сирек кездеседі, бірақ олардың көпшілігі Ескі өсиеттен, әсіресе Жаратылыс кітабынан, ал Жаңа өсиет көріністері көбінесе мұқабадағы піл сүйегінен жасалған мүсіндерде кездеседі. Аралдық өнердің үлкен және әсем безендірілген әріпбастары қабылданды, ал тарихтық әріпбастар одан әрі дамыды, кішкентай аңғарылған көріністер кезеңнің соңына қарай, әсіресе Дрого сакраментариясында алғаш рет пайда болды. Сәнді қолжазбаларға алтынмен қапталған қымбат тастармен және оюлы піл сүйегінен жасалған панельдермен жасалған қазыналық мұқабалар берілді, және аралдық өнердегідей, олар шіркеуде немесе қазынада сақталатын құрметті заттар болды, кітапханада сақталатын жұмыс қолжазбаларынан өзгеше, онда кейбір әріпбастар безендірілуі мүмкін, ал бірнеше жерде қаламмен суреттер қосылған. Кейбір патшалық қолжазбалар қызыл паршментке жазылған. Берн Физиологы – бұл екі класс арасында жатқан, толық боялған миниатюралармен әсем безендірілген, салыстырмалы түрде сирек кездесетін дүниелік қолжазбаның мысалы, және Ватикан Теренсі сияқты маңызды тұлғаның жеке кітапханасы үшін жасалған болуы мүмкін. Утрехт Забурлары – Забурлардың қаламмен және сумен боялған, өте көп суреттелген кітапханалық нұсқасы және әлдеқайда ертерек қолжазбадан көшірілген болуы мүмкін. Кейде басқа діни кітаптар, мысалы, сакраментарийлер, сәнді қолжазбаларда жасалған, бірақ ешқандай Каролингтік Киелі кітаптар фрагменттерінде сақталған Антикалық кезеңнің соңғы үлгілері сияқты әсем емес. Ежелгі авторлардың діни, тарихи, әдеби және ғылыми еңбектерінен оқулықтар көшірілді және әдетте, егер болса, тек қана сиямен суреттелді. 354 жылғы Хронография – Каролингтік дәуірде көшірілген, бірақ 17 ғасырда жоғалған сияқты келетін Кейінгі Рим қолжазбасы.

The most numerous surviving works of the Carolingian renaissance are illuminated manuscripts. A number of luxury manuscripts, mostly Gospel books, have survived, decorated with a relatively small number of full page miniatures, often including evangelist portraits, and lavish canon tables, following the precedent of the Insular art of Britain and Ireland. Narrative images and especially cycles are rarer, but many exist, mostly of the Old Testament, especially Genesis; New Testament scenes are more often found on the ivory reliefs on the covers. The oversized and heavily decorated initials of Insular art were adopted, and the historiated initial further developed, with small narrative scenes seen for the first time towards the end of the period—notably in the Drogo Sacramentary. Luxury manuscripts were given treasure bindings or rich covers with jewels set in gold and carved ivory panels, and, as in Insular art, were prestige objects kept in the church or treasury, and a different class of object from the working manuscripts kept in the library, where some initials might be decorated, and pen drawings added in a few places. A few of the grandest imperial manuscripts were written on purple parchment. The Bern Physiologus is a relatively rare example of a secular manuscript heavily illustrated with fully painted miniatures, lying in between these two classes, and perhaps produced for the private library of an important individual, as was the Vatican Terence. The Utrecht Psalter, stands alone as a very heavily illustrated library version of the Psalms done in pen and wash, and almost certainly copied from a much earlier manuscript. Other liturgical works were sometimes produced in luxury manuscripts, such as sacramentaries, but no Carolingian Bible is decorated as heavily as the Late Antique examples that survive in fragments. Teaching books such as theological, historical, literary and scientific works from ancient authors were copied and generally only illustrated in ink, if at all. The Chronography of 354 was a Late Roman manuscript that apparently was copied in the Carolingian period, though this copy seems to have been lost in the 17th century.

Жарық орталықтары

Каролинг қолжазбаларының көпшілігі дін қызметкерлерімен жасалған деп саналады, Каролинг империясының төңірегіндегі бірнеше шеберханаларда, әрқайсысы сол мекен мен дәуірдің суретшілері мен ықпалына негізделген өзіндік стильде. Көптеген қолжазбаларда оларды кім тапсырыс бергені, қай шіркеуге немесе монастырға сыйланғаны туралы жазулар кездеседі, бірақ оларды жасағандардың аты-жөні, датасы және орналасқан жері сирек айтылады. Ғалымдар қолжазбаларды шеберханаларға жатқызып, оларды жиі қайта жатқызады, ал осы процеске байланысты даулар көбінесе тоқтатылды. Ең ерте шеберхана – Шарль Ұлының сарай мектебі; одан кейін Каролинг дәуірінде ең ықпалды болған Реймс стилі; Турон стилі; Дрого стилі; және соңында Шарль Балдың сарай мектебі. Бұл – негізгі орталықтар, бірақ басқалары да бар, олар өндірілген өнер туындыларымен ерекшеленеді. Шарльдің сарай мектебі (Ада мектебі деп те аталады) ең ерте қолжазбаларды жасады, соның ішінде Годескальк Евангелисті (781–783); Лорш Евангелисті (778–820); Ада Евангелисті; Суассон Евангелисті; Харли Алтын Евангелисті (800–820); және Венаның тәж кигізу Евангелисті – барлығы он қолжазба деп саналады. Сарай мектебінің қолжазбалары әсем және мақтаншақты, 6 ғасылдың Равенна қаласындағы (Италия) піл сүйегінен жасалған заттары мен мозаикаларын еске түсіреді. Олар ең ерте Каролинг қолжазбалары болып табылады және рим классицизмін қайта жаңғыртты, бірақ негізінен сызықтық бейнелеуде көшпенділер дәуірінің (Меровинг және Аралдық) өнері дәстүрлерін сақтап, көлем мен кеңістіктік қатынастарға мән бермеді. 9 ғасырдың басында Реймстің архиепископы Эббо (Реймске жақын, О-Вильерде) суретшілерді жинап, Каролинг өнерін мүлдем жаңа нәрсеге айналдырды. Эббоның Евангелистік кітабы (816–835) жылдам, жаңа және жарқын щетка соққыларымен боялған, классикалық Жерорта теңізі формаларында белгісіз шабыт пен энергияны оятуда. Реймс мектебімен байланысты басқа кітаптарға – Каролинг қолжазбаларының ең маңыздысы саналатын Утрехт Псалмы, сондай-ақ жануарлар туралы христиандық аллегориялық мәтіннің ең ерте латын нұсқасы – Берн Физиологусы кіреді. Реймс мектебінің экспрессивті анимациялары, әсіресе Утрехт Псалмының натуралистік экспрессивті суреттері, келесі ғасырлар бойы, романдық дәуірге дейін солтүстік ортағасырлық өнерге әсер етті. Тағы бір стиль Сент-Мартин-де-Турс монастырында дамыды, онда үлкен Киелі кітаптар соңғы антикалық Киелі кітап суреттеріне негізделген. Үш үлкен Турондық Киелі кітап жасалды, соңғы және ең жақсы үлгі 845/846 жылдары Шарль Бал үшін жасалды, ол Вивиандық Киелі кітап деп аталды. 853 жылы нормандардың шапқыны салдарынан Тур мектебінің жұмысы тоқтатылды, бірақ оның стилі Каролинг империясының басқа орталықтарында мәңгілік із қалдырды. Мец епархиясы Каролинг өнерінің тағы бір орталығы болды. 850 және 855 жылдар аралығында епископ Дрогоға арналған Дрогоның сакраментариі деп аталатын сакраментарий жасалды. Жарықтандырылған «тарихи» безендірілген әріптер (осы беттегі суретті қараңыз) романдық дәуірге дейін әсер етті және классикалық әріптердің бейнелі көріністермен үйлесімді бірігімі болды. 9 ғасырдың екінші жартысында бірінші жартысындағы дәстүрлер жалғасты. Шарль Балға арнап көптеген әсем безендірілген Киелі кітаптар жасалды, олар Реймс пен Турс стильдерімен қатар ерте антикалық формаларды біріктірді. Осы уақыт аралығында Францияның солтүстігінде франко-саксон стилі пайда болды, ол гиберно-саксондық өрмекпен біріктірілді және келесі ғасырда барлық басқа Каролинг стильдерінен асып түсті. Шарль Бал, әкесі сияқты, сарай мектебін де құрды. Оның орны белгісіз, бірақ бірнеше қолжазбалар оған жатқызылады, соның ішінде Codex Aureus of St. Emmeram (870) – соңғы және ең таңғажайып қолжазба. Ол Турон және Реймс элементтерін қамтыды, бірақ Шарль Ұлының сарай мектебінің формалды қолжазбаларын сипаттайтын стильмен біріктірілді. Шарль Балдың қайтысымен қолжазбаларға демеушілік азайды, бұл соңының басталуын білдірді, бірақ жұмыс біраз уақытқа созылды. Сент-Галл аббаттығы Фольхард Псалмы (872) және Алтын Псалмы (883) жасады. Бұл галльдық стиль ерекше болды, бірақ басқа аймақтардағы техникалық шеберлік деңгейіне жетпеді.

Carolingian manuscripts are presumed to have been produced largely or entirely by clerics, in a few workshops around the Carolingian Empire, each with its own style that developed based on the artists and influences of that particular location and time. Manuscripts often have inscriptions, not necessarily contemporary, as to who commissioned them, and which church or monastery they were given to, but few dates or names and locations of those producing them. The surviving manuscripts have been assigned, and often reassigned, to workshops by scholars, and the controversies attending this process have largely died down. The earliest workshop was the Court School of Charlemagne; then a Rheimsian style, which became the most influential of the Carolingian period; a Touronian style; a Drogo style; and finally a Court School of Charles the Bald. These are the major centres, but others exist, characterized by the works of art produced there. The Court School of Charlemagne (also known as the Ada School) produced the earliest manuscripts, including the Godescalc Evangelistary (781–783); the Lorsch Gospels (778–820); the Ada Gospels; the Soissons Gospels; the Harley Golden Gospels (800 820); and the Vienna Coronation Gospels; ten manuscripts in total are usually recognised. The Court School manuscripts were ornate and ostentatious, and reminiscent of 6th century ivories and mosaics from Ravenna, Italy. They were the earliest Carolingian manuscripts and initiated a revival of Roman classicism, yet still maintained Migration Period art (Merovingian and Insular) traditions in their basically linear presentation, with no concern for volume and spatial relationships. In the early 9th century Archbishop Ebbo of Rheims, at Hautvillers (near Rheims), assembled artists and transformed Carolingian art to something entirely new. The Gospel book of Ebbo (816–835) was painted with swift, fresh and vibrant brush strokes, evoking an inspiration and energy unknown in classical Mediterranean forms. Other books associated with the Rheims school include the Utrecht Psalter, which was perhaps the most important of all Carolingian manuscripts, and the Bern Physiologus, the earliest Latin edition of the Christian allegorical text on animals. The expressive animations of the Rheims school, in particular the Utrecht Psalter with its naturalistic expressive figurine line drawings, would have influence on northern medieval art for centuries to follow, into the Romanesque period. Another style developed at the monastery of St Martin of Tours, in which large Bibles were illustrated based on Late Antique bible illustrations. Three large Touronian Bibles were created, the last, and best, example was made about 845/846 for Charles the Bald, called the Vivian Bible. The Tours School was cut short by the invasion of the Normans in 853, but its style had already left a permanent mark on other centers in the Carolingian Empire. The diocese of Metz was another center of Carolingian art. Between 850 and 855 a sacramentary was made for Bishop Drogo called the Drogo Sacramentary. The illuminated "historiated" decorated initials (see image this page) were to have influence into the Romanesque period and were a harmonious union of classical lettering with figural scenes. In the second half of the 9th century the traditions of the first half continued. A number of richly decorated Bibles were made for Charles the Bald, fusing Late Antiquity forms with the styles developed at Rheims and Tours. It was during this time a Franco Saxon style appeared in the north of France, integrating Hiberno Saxon interlace, and would outlast all other Carolingian styles into the next century. Charles the Bald, like his grandfather, also established a Court School. Its location is uncertain but several manuscripts are attributed to it, with the Codex Aureus of St. Emmeram (870) being the last and most spectacular. It contained Touronian and Rheimsian elements, but fused with the style that characterized Charlemagne's Court School more formal manuscripts. With the death of Charles the Bald patronage for manuscripts declined, signaling the beginning of the end, but some work did continue for a while. The Abbey of St. Gall created the Folchard Psalter (872) and the Golden Psalter (883). This Gallish style was unique, but lacked the level of technical mastery seen in other regions.

Мүсін және металл бұйымдары

Каролингтердің сәнді қолжазбаларында құндылық байлаулар болған – асыл металдан жасалған әшекейлі қаптамалар, олардың ортасында оюлы піл сүйегі панельдері және асыл тастармен әшекейленген. Кейде мұндай қаптамалар қолжазба дайын болғаннан кейін біраз уақыттан соң сыйға тартылған. Мұндай қаптамалардың небары біреуі толыққанды сақталған, бірақ көптеген піл сүйегі панельдері қолжазбадан бөлініп, материалдық құндылығы үшін таратылған. Суреттері көбінесе тік бөлімдерге бөлінген, баяндамалық діни сахналарды бейнелеген, олар негізінен кейінгі антик кезеңнің суреттері мен мүсіндерінен алынған. Консулдық диптихтер және басқа да императорлық өнер туындыларынан алынған иератикалық бейнелер де болған, мысалы, Лорш Евангелиясының мұқабалары 6-ғасырдың императорлық жеңісін Мәсіх пен Құдай ананың жеңісіне бейімдеген. Каролинг алтын шеберлігінің маңызды үлгілеріне Линдау Евангелиясының жоғарғы мұқабасы жатады. 870 жылы жасалған Санкт-Эммерам Кодексінің мұқабасы, стильдегі айырмашылықтарға қарамастан, сол шеберхананың өнімі болуы мүмкін. Бұл шеберхана қасиетті Рим императоры Карл II (Шашқыр)пен байланысты және көбінесе оның «Сарай мектебі» деп аталады. Оның орналасқан жері (егер тұрақты орны болса) әлі анықталмаған және көп талқыланады, бірақ Париждің сыртындағы Сен-Дени аббаттығы ықтимал нұсқалардың бірі. Арнульф Цибориумы (қонақтарға арналған ыдыс емес, кішкентай сәулеттік цибориум), қазір Мюнхен резиденциясында сақталады. Бұл топтағы үшінші маңызды туынды, олардың барлығында рельефті пішіндер бар. Бұл шеберхананың тағы бір жұмысы – Лувр мұражайындағы антикалық серпентин табақтың жиегі. Жақындағы зерттеулер Линдау Евангелиясы мен Арнульф Цибориумын Кодекс Ауреусына қарағанда бір-бірімен тығыз байланысты екенін көрсетеді. Карл Ұлы Аахенде римдік үлгідегі сарай шіркеуінің есіктерін құю үшін қола құю шеберханасын құрды. Шіркеуде сондай-ақ қазір жоғалған, толық өлшемдегі айқыш кресті болған, оның алтыннан жасалған Мәсіх бейнесі ортағасырлық шіркеу өнерінің маңызды элементіне айналды. Вероятно, ағаштан жасалған пішін Ессеннің Алтын Мадоннасындай механикалық түрде алтынмен жабылған. Каролинг алтын шеберлерінің ең жақсы туындыларының бірі – Милан қаласындағы Сант-Амброджио базиликасындағы Алтын алтарь (824–859 жж.), палиотто. Алтарьдың төрт жағы алтын мен күміспен жасалған рельефтік бейнелермен әшекейленген, филигрань, асыл тастар мен эмальмен шектелген. 9 ғасырдың ортасына жататын Лотарь кристаллы – сақталған 20-ға жуық тас кристалдарының ішіндегі ең үлкені. Онда Сузаннаның тарихы сияқты ерекше сюжетті бейнелейтін бірнеше сахналарда көптеген пішіндер бейнеленген.

Luxury Carolingian manuscripts were intended to have treasure bindings—ornate covers in precious metal set with jewels around central carved ivory panels—sometimes these were donated some time after the manuscript itself was produced. Only a few such covers have survived intact, but many of the ivory panels survive detached, where the covers have been broken up for their materials. The subjects were often narrative religious scenes in vertical sections, largely derived from Late Antique paintings and carvings, as were those with more hieratic images derived from consular diptychs and other imperial art, such as the front and back covers of the Lorsch Gospels, which adapt a 6th century Imperial triumph to the triumph of Christ and the Virgin. Important Carolingian examples of goldsmith's work include the upper cover of the Lindau Gospels; the cover of the Codex Aureus of St. Emmeram, which can be precisely dated to 870, is probably a product of the same workshop, though there are differences of style. This workshop is associated with the Holy Roman Emperor Charles II (the Bald), and often called his "Palace School". Its location (if it had a fixed one) remains uncertain and much discussed, but Saint Denis Abbey outside Paris is one leading possibility. The Arnulf Ciborium (a miniature architectural ciborium rather than the vessel for hosts), now in the Munich Residenz, is the third major work in the group; all three have fine relief figures in repoussé gold. Another work associated with the workshop is the frame of an antique serpentine dish in the Louvre. Recent scholars tend to group the Lindau Gospels and the Arnulf Ciborium in closer relation to each other than the Codex Aureus to either. Charlemagne revived large scale bronze casting when he created a foundry at Aachen which cast the doors for his palace chapel, in imitation of Roman designs. The chapel also had a now lost life size crucifix, with the figure of Christ in gold, the first known work of this type, which was to become so important a feature of medieval church art. Probably a wooden figure was mechanically gilded, as with the Ottonian Golden Madonna of Essen. One of the finest examples of Carolingian goldsmiths' work is the Golden Altar (824–859), a paliotto, in the Basilica of Sant'Ambrogio in Milan. The altars four sides are decorated with images in gold and silver repoussé, framed by borders of filigree, precious stones and enamel. The Lothair Crystal, of the middle of the 9th century, is one of the largest of a group of about 20 engraved pieces of rock crystal which survive; this shows large numbers of figures in several scenes showing the unusual subject of the story of Suzanna.

Мозаикалар мен фрескалар

Көздер шіркеулер мен сарайларда көптеген қабырға суреттері болғанын куәлейді, олардың көпшілігі бүгінге дейін жетпеген. Жазулардағы мәліметтер олардың негізгі тақырыбы діни болғанын көрсетеді. Шарльдің сарайлық шіркеуінде орнатылған мозаикалар, тәж киген Мәсіхті, оған Евангелисттердің символдары мен Апокалипсистен жиырма төрт ақсақал табынған күйін бейнелеген. Бұл мозаика қазір сақталмаған, бірақ 806 жылы Герминьи-де-Пре ораториясының апсидасындағы қайта жаңартылған нұсқасы сақталған. Ол 1820 жылы гипс қабатының астынан табылған, періштелер құлшылық ететін Келісімнің сандығын көрсетеді. Ораторияға тиесілі вилла, Шарльдің жақын серігі, Орлеан епископы Теодульфқа қарасты болған. Ол ғасыр соңында қиратылған, бірақ онда жеті либералды өнердің фрескалары, төрт маусым және Mappa Mundi болған. Жазба дереккөздерінен басқа шіркеулер мен сарайлардағы фрескалар туралы білеміз, олардың барлығы дерлік толығымен жоғалып кеткен. Шарльдің Аахендегі сарайында Либералды өнердің қабырға суреті, сондай-ақ Испаниядағы соғысынан алынған оқиғалар бейнеленген. Людовик ІІ-нің Ингельхаймдегі сарайында ежелгі заманнан Шарльге дейінгі тарихи суреттер болған, ал сарай шіркеуінде Ескі және Жаңа Келісімнің бір-бірімен салыстырылатын типтік көріністері бейнеленген. Auxerre, Кобленц, Лорш, Кельн, Фулда, Корвей, Трир, Мюстаир, Малс, Натурнс, Чивидале, Брешиа және Милан қалаларында фрагменттер сақталған.

Қосалқы

Spolia – латын тілінде "тоналған мүлік" деген мағынаны білдіретін термин және ежелгі монументальді немесе басқа да өнер туындыларын жаңа мақсаттармен немесе жаңа орындарда пайдалану үшін алуға немесе иеленуге қатысты қолданылады. Осы кезеңде Римнен солтүстікке көптеген мәрмәр және бағаналар әкелінгенін білеміз. Каролингтер дәуірінің сполиясының ең танымал мысалы – атқа мінген мүсін туралы әңгіме. Римде Шарль Ұлы Латеран сарайында Марк Аврелийдің атқа мінген мүсінін көрген. Бұл христиандыққа дейінгі Рим императорларының сақталған жалғыз мүсіні болды, себебі сол кезде бұл мүсін Константиннікі деп жаңылыс түсінік болған және оған зор құрмет көрсетілген. Сондықтан Шарль Ұлы Равеннадан Теодорик Ұлы деп есептелген атқа мінген мүсінді Аахенге әкелді, ол Римдегі "Константин" мүсінімен үйлесімді болуы керек еді. Ежелгі өрнектелген қымбат тастар олардың бастапқы иконографиясына көп көңіл бөлмей, түрлі жағдайларда қайта қолданылды.