Кіріспе

Баганга муниципалитеті (/b//ə/'/g//ɑː//ŋ//g//ə/), ресми түрде Баганга муниципалитеті, Филиппиннің Давао Ориентал провинциясындағы бірінші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 58 714 адамды құрайды, бұл оны провинциядағы үшінші ең ірі елді мекен етеді. Жер ауданы бойынша провинцияның муниципалитеттері мен қалалары арасында ең үлкені болып табылады және провинцияның бірінші заңнамалық округінің бас қаласы саналады.

Этимология

Баганга атауы испандықтар келген кезде көптеп өсетін, өрік сияқты жеміс беретін тікенді бұтадан шыққан. Екіншілері бұл қаланың орталық бөлігінен ағып өтетін өзеннің кең аузына байланысты айтылады.

Тарих

Мандая тайпалары испандық зерттеушілерді мерекелік күш-қуатпен қарсы алды және олардың есептері Испанияға жеткенде, олар туралы жарқын сипаттамалар жасалды. 1543 жылдың 7 тамызында Виллалобос экспедициясы келгенін баяндаған Гарсия Дескаланте Альварадо, оның сұлулығын Филипп II патшаға мақтауда ерекше көзге түсті. Испания үкімдігі кезінде Баганга, Катеел, Карага және Сурьгаоның Хина туандарымен бірге Энкомиенда де Бислиг құрамына енді, оған Sargent Mayor Хуан Камачо де ла Пена басшылық етті. Бұл Себу діни округі қарауындағы христиандық ауыл болды. 1894 жылы Багангада, басқа елді мекендермен бірге, алғашқы испан дін қызметкері, иезуит әке Гилберт келді. Баганга 1903 жылдың 29 қазанында 21-ші Органикалық акті бойынша ресми түрде қалаға айналды. Құрылған кезде Махануб, Дапнан, Ламбаджон, Сан Исидро, Микит, Кампаван, Сан Виктор, Салингкомот, Саокиг, Бакулин, Бобонао, Батаван, Бинонда, Банао, Централ және Кинаблаган ауылдары кірді. Лукод 110-шы провинциялық қаулы бойынша құрылған 18-ші ауыл болды. 1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондықтардың келтірген қирауы тұрғындардың жаңа дамуға қатысуына жағдай жасады. 1949 жылы жергілікті билік қайта орнатылғаннан кейін, ауыл шаруашылығына негізделген даму үшін мүмкіндік ашылды. Кокос пальмасы, абака және жеміс ағаштары көптеп егілді, содан кейін түрлі жатқан топыраққа сәйкес келетін түйнек дақылдары өсірілді.

Климат

Баганга тропикалық жаңбырлы орман климатына (Af) ие, жыл бойы мол жауын-шашын жауады.

Барангай

Баганга саяси түрде 18 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар кездеседі.

Кампаван

Бұл ауылда көптеген сарқырамалар бар, ал "Кампаванның" ең басты көрікті жерлерінің бірі – "Перделі сарқырама" деп аталатын сарқырама.

Тіл

Баганга, Давао Ориенталдың бір бөлігі ретінде, Оңтүстік Камайо диалектісін қолданады. Оңтүстік Камайо тілі Бислиг, Суригао дель Сурдың Камайо тілінен едәуір өзгеше. Оңтүстік Камайо сонымен қатар Оңтүстік Линг, Суригао дель Сур, Катеел, Карага және Давао Ориенталдың кейбір бөліктерінде сөйленеді. Ол Суригаонон және Бутуанон тілдерімен де байланысты. Диалектілік айырмашылықтар қазіргі уақытта бұл аймақта тұратын мандая, себуано және басқа да көшпенділер арасындағы диалектілік араласудан туындайды. Көптеген сын есімдерге жұрнақ қосылады. Мысалы: себуано тіліндегі "гамай" (ағылшынша: "кішкентай") сөзі Багангада "гамаяй" болып айтылады. Бірақ "ай" жұрнағын барлық сын есімдермен қолдануға болмайды. Мысалы, "дако" (ағылшынша: "үлкен") сөзі "дако ай" деп емес, "багас АЙ" немесе "багасай" деп айтылады. "дутайай" (ағылшынша: "өте кішкентай").