Дезидерий: Ломбардтардың соңғы патшасы (756-774). Шарльменмен байланысы, билік үшін күресі, және Рим Папасы ІІ Стефанмен қарым-қатынасы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
756-774 жылдар аралығында Ломбардтардың патшасы Дезидерий, сондай-ақ Дауфер немесе Дауферий (шамамен 720 – шамамен 786) – Солтүстік Италиядағы Ломбардтардың патшасы, 756 жылдан 774 жылға дейін билік етті. Франк патшасы, әйгілі Карл, Дезидерийдің қызына үйленді де, кейін оның мемлекетін жаулап алды. Дезидерий осы Карлмен байланысы және аймақтық патшалық билігін жүзеге асырған соңғы Ломбард билеушісі ретінде танылады.
King of the Lombards from 756 to 774
Desiderius, also known as Daufer or Dauferius (born c. 720 – died c. 786), was king of the Lombards in northern Italy, ruling from 756 to 774. The Frankish king of renown, Charlemagne, married Desiderius's daughter and subsequently conquered his realm. Desiderius is remembered for this connection to Charlemagne and for being the last Lombard ruler to exercise regional kingship.
Билікке көтерілу
Брешияда туған Дезидерий бастапқыда патшалық шенеунік, Туссияның герцогы болған және 756 жылы Аистульф қайтыс болғаннан кейін патша болды. Сол кезде Аистульфтің ізінен келген Ратхис Монтекассинодағы монастырынан шығып, патшалықты басып алуға тырысты, бірақ Дезидерий Рим папасы II Стефанның қолдауымен оның бүліктерін жылдам басып тастады. Таққа отырғанда Дезидерий көптеген жоғалған папалық қалаларды Киелі Таққа қайтарып беруге және тіпті Папалық мемлекетті кеңейтуге уәде берді. 757 жылы Дезидерий өкіметін нығайта бастады, тарихшы Уолтер Гоффарт айтқандай, "Орталық Италиядағы Сполето және оңтүстіктегі Беневентоның қуатты герцогтықтарындағы қарсылықты басу үшін белсенді шаралар жасады". Дезидерийді жек көретін Беневенто герцогы Лиутпранд оның патшалығына қарсы шығып, өзін Пиппиннің қорғауына берумен қауіптендіргенде, Дезидерий Византиядан теңіз көмегі алды және Лиутпрандтың наразылық әрекеттерін тоқтатты. Ломбард патшасы Луитпрандтың бұрынғы герцогтығын оның жауының ұлы Арехиске сыйлады. Сол жылы Дезидерий Сполеттың Альбоинін тақтан түсіріп, герцогтың өкілеттіктерін өзі жүзеге асырды. Өзінен бұрынғылары сияқты, Италиядағы Ломбард билігін кеңейтуді көздеген Дезидерий папалық билікке қарсы шығып, оңтүстік герцогтықтары үшін күресті. 759 жылдың тамызында Дезидерий ұлы Адельхисті Ломбардияның серік патшасы етіп тағайындады. Римге сапар шегіп, әулие Петірдің қабірінде дұға еткеннен кейін Дезидерий "өзінің алдыңғыларының агрессивті кеңею саясатына қайта оралды". Ол тіпті Византиямен келіссөздер жүргізді, бұл папалық билікті әлсіретіп, Римдегі Киелі Тақ үшін аумақтық шығындарға әкелуі мүмкін еді. 760 жылы Пиппиннің елшілері Дезидерийді ол басып алған кейбір қалаларды Папалыққа қайтаруға көндірді, бірақ Ломбард патшасы өз уәделерін орындамады.
Born in Brescia, Desiderius was originally a royal officer, the dux of Tuscia and he became king after the death of Aistulf in 756. At that time, Aistulf's predecessor, Ratchis, left his monastic retreat of Montecassino and tried to seize the kingdom, but Desiderius put his revolt down quickly with the support of Pope Stephen II. At his coronation, Desiderius promised to restore many lost papal towns to the Holy See and even enlarge the Papal State. By 757, Desiderius began securing his power, taking what historian Walter Goffart terms, "vigorous steps to suppress resistance to himself in the powerful duchies of Spoleto, in central Italy, and Benevento, to the south." When the upstart, Liutprand Duke of Benevento, who despised Desiderius, challenged his kingship and threatened to place himself under Pippin's protection, Desiderius obtained naval assistance from Byzantium and put an end to Luitprand's defiant actions. The Lombard king then granted Luitprand's former duchy to his foe's son, Arechis. In that same year, Desiderius deposed Alboin of Spoleto and exercised the ducal powers there himself. Seeking, like his predecessors, to extend Lombard power in Italy, Desiderius challenged the papacy and vied for the southern duchies. In the August of 759, Desiderius made his son Adelchis associate King of Lombardy. Shortly after visiting Rome, where he prayed at the tomb of St. Peter, Desiderius "returned to the aggressive expansive policy of his predecessors." He even negotiated with Byzantium in an arrangement that would have eroded papal authority and resulted in further territorial loss for the Holy See in Rome. Sometime in 760, envoys from Pippin convinced Desiderius to return some of the cities he captured back to the papacy, but the Lombard king did not follow through on his promises.
Филиптің антипапа етіп тағайындалуы
767 жылы Рим папасы Павел I қайтыс болғаннан кейін туындаған дағдарысқа араласып, Дезидериус 768 жылы 31 шілдеде жексенбі күні Римдегі Эскилин төбесіндегі Киелі Вит монастырындағы Филипп есімді діни қызметкерді ұстап алып, оны дереу папа етіп тағайындады. Антипапа Филипп мойындалмады және көптеген жақтастарға ие бола алмады, сондықтан ол сол күні монастырына қайтып оралды, және одан кейін оның жайлы ешқандай хабар болған жоқ, оны ешкім көрен де жоқ.
Intervening in the crisis that ensued after the death of Pope Paul I in 767, Desiderius seized a priest named Philip from the Monastery of St. Vitus on the Esquiline Hill in Rome on Sunday, July 31, 768, and summarily appointed him pope. Antipope Philip was not recognized and failed to gain a significant following, so he left the same day and returned to his monastery, where he was never heard from or seen again.
Каролингтердің араласуы
Дезидерийдің ломбардтық алдыңғыларына қарсы Италиядағы Пиппиннің бұрынғы әскери науқандары сәтті болғанымен, папалық (каролингтермен келісілген) пен ломбардтар арасындағы кейінгі қарым-қатынастар сәйкесінше шиеленісті болды және 773 жылы папа Адриан патша Дезидериймен ашық түрде байланысты үзді. Дезидерий папалық қалаларға қарсы аттанғанда, Адриан ломбардтарға қарсы көмек сұрап бірден Ұлы Карлға жүгінді. Ломбардтар Альп таулары арқылы өту жолдарын жапқандықтан, папа Адриан елшілігін теңіз арқылы жіберуге мәжбүр болды; оларға Ұлы Карлдың папалықтың қорғаушысы екенін еске түсіру тапсырылды. Бастапқыда Ұлы Карл ломбардтармен достық қарым-қатынаста болды, себебі ол Дезидерийдің қызы Дезидератаға үйленген еді. Ломбардтар мен франктар арасындағы одақты ұнатпағанына қарамастан, Степан III екі патшамен де дипломатиялық қарым-қатынасты сақтап, бірақ 772 жылдың ақпанында қайтыс болды және осы қарым-қатынасты бұзуды қалаған папа Адрианның билікке келуі саяси жағдайды өзгертті. Адриан тәуекелге барып, Дезидерийді ашуға тырысты; оның Киелі Таққа қарсы агрессивті ұстанымға ие болуына ықпал ету үшін жасалған әрекеттер, соның нәтижесінде франктерден көмек сұрауға мүмкіндік туды. Көмек туралы шақыруды естіген Ұлы Карл Киелі Таққа көмектесті. Карломанның өлімі де жағдайды өзгертті. Ұлы Карлдың әйелі (Карломанның жесірі) мен оның балалары Дезидерийге паналаған сияқты, ол – «Liber Pontificalis» бойынша – франк мұрагерін жариялауға ниеттенген. Тарихшы Роджер Коллинз бұл мәлімдеменің растығына күмән келтіреді, себебі папалықтың «франк патшасының ломбардтарға қарсы көмекке ие болуын қамтамасыз ету үшін» таратылған дезинформация болуы мүмкін. 773 жылдың көктемінде Ұлы Карл ломбардтарға қарсы екі франк армиясын жіберді және сегіз айлық қоршаудан кейін Павия қаласын және Дезидерийді басып алды. Содан кейін Ұлы Карл ломбард патшасын Солтүстік Франциядағы Корби аббаттығына жер аударды және «франктердің патшасы» ретінде «ломбардтардың патшасы» атағын қосып, өзінің титулын ұзартты. Ұлы Карл «rex Langobardorum» атағын алғанда, герман патшасы өзі бағындырған мемлекеттің атағын қабылдаған алғашқы рет болды. Ұлы Карл ломбардтарды толығымен жоюға құқылы болғанымен, оларға «өз заңдарын сақтауға және сатқындарды кешіруге» рұхсат берді. Нәтижесінде, Дезидерийдің амбициялары ломбард мемлекетінің құлауына әкелді және ол ломбардтардың соңғы патшасы болды.
While Pippin’s previous military campaigns in Italy against Desiderius' Lombard predecessors had been successful, the subsequent relations between the papacy (aligned with the Carolingians) and the Lombards were correspondingly strained and in 773, Pope Hadrian openly broke with king Desiderius. When Desiderius responded by moving against the papal cities, Hadrian immediately appealed to Charlemagne for help against the Lombards. Since the Lombards had blocked the passage through the Alps, Pope Hadrian had to send his embassy by sea; they were commissioned to remind Charlemagne that he was the protector of the papacy. Originally, Charlemagne had remained on amicable terms with the Lombards, having been married to Desiderius’ daughter, Desiderata. Despite not liking the alliance between Lombards and Franks, Stephen III grudgingly maintained positive diplomatic standing with both kings, but his death in February 772 and the elevation of Pope Hadrian, who wished to undermine this relationship, altered the political environment. Hadrian hedged his bets and took measures to provoke Desiderius; actions designed to make him take an aggressive stance against the Holy See so an appeal could be made for Frankish assistance. Upon hearing the call for help, Charlemagne obliged the Holy See. Carloman's death also changed the situation. It seems the widow of Charlemagne’s brother (Carloman) and her children had taken refuge with Desiderius, who—so it was alleged in the Liber Pontificalis—intended to proclaim a Frankish successor. According to historian Roger Collins, the veracity of this claim can be questioned as a possible piece of disinformation from the papacy "intended to ensure the Frankish king’s help against the Lombards." During the spring of 773, Charlemagne sent two Frankish armies against the Lombards and after an eight month siege, captured the capital of Pavia and Desiderius himself. Charlemagne subsequently exiled the Lombard king to the abbey of Corbie in northern France, and as “king of the Franks”, added the title “and of the Lombards”, lengthening his moniker. When Charlemagne took the title rex Langobardorum, it marked the first time a Germanic king adopted the title of a kingdom he had conquered. Although Charlemagne had the power to destroy the Lombards outright, he instead permitted them to "retain their laws and pardoned those who were traitors." In the end, Desiderius's ambitions brought about the end of the Lombard kingdom and he was the final Lombard king on record.
Мұра
Бүгінде Дезидеридің мұрасы Италияда әлі де маңызды. Брессиядағы Сан-Сальваторе монастырының әдемі шіркеуі, Ломбард архитектурасының әлі күнге дейін сақталған куәсі, Дезидерий салған. Оның итальянша аты "Desiderio" ағылшын тілінде "қалау" деп аударылады. 1822 жылы белгілі итальяндық романист және ақын Алессандро Манцони жазған "Адельчи" трагедиясында Дезидерий билікке деген құштарлығы үшін өз патшалығы мен мұрасын құртқан мақтаншыл адам ретінде бейнеленген. Оның ұлы Адельчи (сонымен қатар Адалгис деп те аталады) әкесінің қалауы мен бейбітшілікке деген ниеті арасында қыналудан аштықтан көз жұмады. Пьесада автор Дезидерий мен Ломбардтардың Италия түбегін біріктіре алмағанына қайғы білдіреді. Данте Алигьери "Purgatorio" VI (95-жол) поэмасында Дезидерийді Киелі шіркеуді шаққан "Ломбард тісі" (немесе "жылан") деп сипаттайды, ол кейін Шарльменмен жеңіліске ұшырады.
Today, the legacy of Desiderius still has significance in Italy. The beautiful monastic church of San Salvatore in Brescia, a testament to Lombard architecture still enduring, was constructed by Desiderius. His name in Italian—"Desiderio"—directly translates to "desire" in English. In the tragedy Adelchi, written by renowned Italian novelist and Poet Alessandro Manzoni in 1822, Desiderius is portrayed as vain man, destroying his kingdom and legacy over his desire for power. His son Adelchi (also called Adalgis) is torn over his father's will and his desire for peace, and dies of starvation. In the play, the author expresses regret that Desiderius and Lombards failed to unite the Italian peninsula. Dante Alighieri in Paradiso VI (line 95) refers to Desiderius as the "Lombard tooth" (or "snake") who bit the Holy Church and was subsequently defeated by Charlemagne.