Кіріспе

Алабат аралы, ресми түрде Алабат муниципалитеті, Филиппиннің Кесон провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 15 936 адамды құрайды. Алабат атауы жергілікті тагалог тіліндегі "алабат" сөзінен шыққан, ол "қоршау" деген мағынаны білдіреді. Қала құрып кету қаупі төнген Инагта Алабат тілінде сөйлейтін бірнеше адамға мекендейді, бұл тіл ЮНЕСКО тізімінде әлемдегі ең қауіпті тілдердің бірі ретінде тіркелген.

Этимология

Алабат аралына испан, жапон немесе американ отаршылары аяқ басқанға дейін таулы аймақта “балуга” (аборигендер) халқы өмір сүрген. Олар жерді тазалап, күріш пен көкөніс егіп, аң аулаған. Орақтан кейін олар орманның басқа бөлігіне көшіп, осы циклді қайталаған. Қауымның ақсақалдары олардың басшылары және кеңесшілері болған. Құрғақшылық кезінде олар жағаға жақын уақытша үйлер салып, балық аулаумен күнкөріс қамдаған. Жергілікті халық аңызына сәйкес, материктен келген испан діни қызметкері Ламон шығанағының арғы жағынан аралды көрген. Ол арал мен оның тұрғындары туралы білуге қызығушылық танытқан. Испан діни қызметкері қайықпен шығанақты кесіп өтіп, қазіргі Гордон барангайында шіркеу салды. Бүгінде шіркеу су астында, бірақ айқыш әлі де көрінеді. Алабат атауы, қазіргідей қолданылып келе жатқан, “Алабат” сөзінен шыққан (тагал тілінде балюстрада немесе балкон деген мағынаны білдіреді). Осы жердің алғашқы тұрғындары үйден кішкентай балалардың шығып кетуіне немесе баспалдақтан құлауына жол бермеу үшін есіктеріне балюстрадалар орнатқан. Жергілікті тарихқа сүйенсек, Филиппин тәуелсіздік алғаннан кейін американдық сарбаздар тобы Лупакқа зерттеу жүргізу үшін келген. Олар бір жергілікті тұрғынның үйіне кіріп, осы жердің атын сұраған. Сол кезде үй иесі өзі жасап жатқан балюстраданы ұстап тұрған. Ағылшын тілін түсінбегендіктен, ол не істеп жатқанын сұрайды деп ойлап, жергілікті тұрғын “алабат!” деп жауап берген. Басшы күнделігіне “А Л А Б А Т” деп, акцентсіз жазып алған. Тағы бір жергілікті аңыз бойынша, “Алабат” атауы мұсылмандық түбірден шыққан, “Алла бат” деген сөзден. Егер сөзді ауыстырса, онда “бат ала” немесе “батхала” дегенге айналады, бұл жергілікті сөзбен құдайды білдіреді. Бірақ RA 956 заңына сәйкес, Алабат 1903 жылдың 23 қазанында құрылған. Ал құрылудың заңдық негізі – 1900 жылдың 15 мамыры. 1914 жылы Силанган (қазіргі Кесон) тәуелсіз муниципалитет ретінде бөлінуі жарияланды. Бұл муниципалитет президент Мануэль Л. Кесонның құрметіне аталған. 1929 жылы Сангирин (қазіргі Перес) тұрғындары да Алабаттан бөлінуді талап етті. Сол жылдың соңында Сангиринге тәуелсіздік беріліп, ол провинцияның губернаторы болған Фелимон Перездің құрметіне аталған тәуелсіз муниципалитетке айналды. Бүгінде Алабат аралы 3 қаладан тұрады: солтүстік шетінде Перес, ортасында Алабат қаласы және оңтүстігінде Кесон. Алабат қаласы 21-ші ғасырдың басында жаңа дамуды бастан кешірді: ескі портты алмастыру үшін заманауи порт салынды, көбірек асфальтталған жолдар салынуда, телефон байланысы, ұялы телефон станциялары, сымсыз интернет және Алабатенос тұрғындарының өмірін жақсартуға бағытталған жергілікті үкімет жобалары жүзеге асырылуда. Алабат, Кесон өзінің табиғи сұлулығымен “Tapatan Ni Tunyin”, “Kapuso Mo, Jessica Soho”, “Motorcycle Diaries” және тағы да басқа телебағдарламаларда бірнеше рет көрсетілді. “Inquirer” газетінде жарияланған, Лестер Виллегас Алабаттың жазған мақаласында Кесон “Кесон провинциясының жасырын жұмағы” деп аталды.

География

Алабат аралының орталық бөлігінде орналасқан, Тынық мұхиты мен Ламон шығанағының аралығында, жақсы балық аулау орындарымен, құнарлы топырақпен, кең далалармен және өзенге жақын, сонымен қатар қауіпсіз жағалауға ие.

Климат

Алабат тропикалық жаңбырлы орман климатына (Af) ие, себебі барлық айларда жауын-шашын мөлшері артық. Ең құрғақ және ылғалды айлар арасында айқын айырмашылық бар, ең құрғақ ай сәуірде жауын-шашынның жалпы сомасы , ал ең ылғалды ай желтоқсанда жауын-шашынның жалпы сомасы .

Алабат аралы - агата тілі

2010 жылы ЮНЕСКО әлемдегі құрып бара жатқан тілдердің 3-ші томын жариялады, онда Филиппинде үш тілдің өте қауіпті жағдайда екені көрсетілді. Осы тілдердің бірі – 2000 жылы шамамен 30 адам сөйлейтін Алабат аралының агта тілі. Тіл өте қауіпті жағдайда деп жіктеліп, ең жас сөйлейтіндерінің ата-аналары мен одан үлкен жастағылар екені, олар тілді толық емес және сирек қолданады, сондай-ақ оны балалары мен немерелеріне беруге шамалары келмейді. Егер қалған 30 адам өз ана тілдерін Алабат агтасының келесі буынына жеткізбесе, олардың туған тілі 1-2 онжылдық ішінде жойылып қалуы мүмкін. Алабат агтасы халқы тек Кесон провинциясындағы Алабат аралында ғана қоныстанған. Олар Филиппиннің түкпір-түкпірінде қоныстанған негриттердің бірінші толқынынан шыққан. Олар Aeta халықтарының тобына жатады, бірақ олардың өзгеше тілдері мен сенімдері бар, ол олардың мәдениеті мен мұрасына тән.

Экономика

Алабат аймағындағы экономикалық белсенділік негізінен қала және басқа да қала маңындағы барангайларда шоғырланған. Жақсы дамыған жол желісі Алабат аралының барлық қалаларынан осы жартылай қалаланған қалаға қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Қала ішінде және одан тысқары бағыттарда жақсы төселген радиалды жолдар тәулігіне тауарлардың, жабдықтардың және шикізаттың шексіз түрлерін тасымалдауға мүмкіндік береді. Қаланың негізгі егістік дақылдары – күріш, кокос және каламанси.

Алабат порты

Алабат аралдағы және бүкіл Ламон шығанағындағы ең маңызды сауда орталықтарының бірі саналады. Бұл қала кең аумақты кокос пальмалары, күріш егістіктері және жайпақ төбелердің арасында орналасқан, олар демалыс үшін қолайлы. Оның балыққа бай сулары көршілес қалаларды балық және теңіз өнімдерімен қамтамасыз етеді. Алабат порты провинциядағы ең ұзын порттардың бірі деп есептеледі.

Көлік

Алабатқа құрлық жолымен, Алабат үштік велосипед операторлары мен жүргізушілері қауымдастығы (ALTODA) басқаратын үштік велосипедтер және қалаға кіретін мен қаладан шығатын джипнейлер арқылы, сондай-ақ Атимонан-Алабат бағыты арқылы Алабат қоректендіру порты арқылы су көлігімен де жетуге болады. Қаланың орталық бөлігінде жүздеген үштік велосипед болғандықтан, қала ішінде көлікпен қиындықтар туындамайды.

Байланыс

Алабат қаласын SANTELCOR сияқты жер үсті байланыс компаниясы қамтиды, ал сымсыз телефондар мен интернетті Smart, Globe және Sun Cellular сияқты ұлттық байланыс операторлары ұсынады, пошта қызметін PHILPost көрсетеді.

Коммуналдық қызметтер

Алабат кабельдік теледидар жүйесі қаланың көп бөлігінде жұмыс істейді және қамтиды, ал Кэзон I электр кооперативі Алабатқа және жақын жердегі қалаларға электр қуатын жеткізеді. Алабат қалалық сумен жабдықтау жүйесі сумен жабдықтауды қамтамасыз етеді.

Денсаулық сақтау

Алабатта көптеген жалпы медициналық қызметтерді, сондай-ақ медициналық шұғыл жағдайларды шеше алатын мемлекеттік аурухана бар. Алабат аралы аудандық ауруханасы да денсаулық сақтау және қызмет көрсетудің ұқсас деңгейін ұсынады, негізгі айырмашылығы - қолда бар медициналық және диагностикалық жабдықтар. Бұл ауруханалар білікті медицина мамандарымен қамтамасыз етілген. Дәрігерлер Филиппиннің көптеген беделді медициналық институттарының түлектері. Сол сияқты, медбикелер де елдегі көптеген сенімді медбикелік мектептерінің бітірушілері.

Белгілі тұлғалар

Кат Галанг – "Тассель қызы" деп танымал актриса. Ол бұрын қысқаметражды фильмдерде, жарнамаларда, телесериалдарда және театрлық қойылымдарда ойнаған тәжірибесі бар. Оның үлкен жетістігі – "Каденанг Гинто" сериалындағы рөлі. Гионна Кабрера – 2005 жылы Филиппиннің атынан Тайландта өткен "Мисс Әлем" сайысына қатысқан "Binibining Pilipinas Universe" жеңімпазы. Ол "Фотогениялық мисс" аталымын жеңіп алды. Гионна – бұрынғы Алабат вице-мэрі Нида Дж. Кабрераның қызы.