Кіріспе

Агданган, ресми түрде Агданган муниципалитеті, Филиппиннің Кесон провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 12 764 адамды құрайды.

Этимология

Бұл жер "hagdanan" сөзінен атын алған, ол тагалог тілінде "баспалдақ" деген мағынаны білдіреді. Бұрын бұл Таябас провинциясының Юнисан қаласының құрамындағы барио болған.

Тарих

18 ғасырдан 19 ғасырдың басына дейін испан отаршылдық дәуірінде Атимонан жиі пираттар мен заңсыздықтардың шабуылдарына ұшырады. Осы жердің тұрғыны Мариано Агилар отбасымен бірге қауіпсіз жерге көшуді ойлады. Ол жақын досы және алыс туысы Хуан Сальвадордан жақын маңдағы тыныш жерді тауып, орналасуға көмектесуін сұрады. Олар отбасыларымен бірге оңтүстік-батысқа қарай орман арқылы жүріп, таза өзен тапты. Өзен бойымен жүріп, олар көркем су айдынын тапты, ол баспалдақ сияқты, су баспалдақтар арқылы ағып жатқандай еді. Олар алғашқыда бұл жерді Хагдан-хагдан (баспалдақ тәрізді құрылым) деп атады. Бұл сұлу көрініс қазір Барангай Дайаптағы жергілікті туристердің назарына ілігеді. Батысқа қарай жылжығанда, олар үлкен, тыныш және тартымды жазық жер тапты, содан кейін қала құрды. Олар осы жерде отбасылары үшін үй салып, жерді отбасы мүшелері, туыстары мен достары арасында бөлісті. Бұл жаңадан ашылған аймақтағы халық саны 19 ғасырдың соңына дейін күрт өсті. Уақыт өте келе, екі отбасы қауым үшін шіркеу, мектеп, базар, әкімшілік ғимарат және басқа да қажетті нысандарды салу қажеттігін түсінді. Сальвадор отбасы мектептер мен қоғамдық зират үшін жерді, ал Агилар отбасы Рим-католик шіркеуі, базар және әкімшілік ғимарат үшін жерді сыйға берді. Халық саны Тайабасқа (қазіргі Кесон провинциясы) жақын муниципалитеттер мен іргелес провинциялардан келген адамдардың көптігінен одан әрі өсті. Филиппин ұлттық темір жолы тұрақты теміржол стансасын ашты, бұл да осы жерге адамдардың көшіп келуіне себеп болды.

Қор

Агилар және Сальвадор отбасылары, сондай-ақ Гарин, Банал, Мапае, Тринидад және Ургино сияқты басқа да көшіп келген отбасылар, Педро Олазе мырза басшылық еткен жергілікті азаматтық ұйымның көмегімен Юнисаннан тәуелсіздік алу үшін тағы да белсенді әрекеттер жасады. Олардың тырыстықтары Таябас провинциясындағы Агданган муниципалитетінің құрылуына әкелді. Бұл жобаның нәтижесі 1939 жылдың 1 сәуірінде болды, сол күні Президент Мануэль Л. Кесон № 185 жарлыққа қол қойып, Агданган муниципалитетін құрды. Оған Агданган, Бинагбаг, Калутан, Дайап, Ибанг Кинагунау, Иляңг Кинагунау, Малигая және Сильдура ауылдары кірді, бұлардың барлығы бұрын Юнисан қаласының бір бөлігі болған. Бүгінгі күнге дейін 1 сәуір қала құрылған күнінің құрметіне тойланады және көбінесе Агданган күні деп аталады. Сол жылы Президент Кесон Мариано Агилардың үлкен ұлы Роке М. Агиларды келесі жылы өткен алғашқы сайлауға дейін қала әкімі қызметіне тағайындады, ал ол сайлауда оның кіші інісі Каталино Агилар, Криспин Сальвадор вице-әкім болып сайланды.

Қазіргі заманғы

Жылдар бойы пайдалы табыс көзі мен салалары болмаса да, қазіргі Агданган инфрақұрылым жағынан жақсарды. Жергілікті кіріс жақсы өсті. Агданган халқының төзімділігі, еңбекқорлығы, тыныш мінезі және қарапайымдылығы оның жетістігінің негізгі факторлары болды.

Құрлықпен

Муниципалитет Маниламен Филиппин тас жолы арқылы байланысты, ал Филиппин Ұлттық Темір Жолы Нага мен Легаспиге және кері күнделікті пойыз қызметтерін ұсынады. Муниципалитетте дамуды жеделдету мақсатында, Төлемдік реттеу кеңесі 5-ші Төлемдік жолды Оңтүстік Лусон тас жолының жалғасы деп жариялады. Бұл 420 шақырымдық, төрт қатарлы тас жол, қазір салынып жатқан SLEX 4-ші Төлемдік жолының Барангай Маяодағы соңғы нүктесінен (Кесон провинциясының Лусена қаласы) Матногқа (Сорсогон провинциясы), Матног паром терминалына жақын жерге дейін созылады. 2020 жылдың 25 тамызында Сан-Мигель Корпорациясы Лусенадан Матногқа дейінгі сапар уақытын 9 сағаттан 5,5 сағатқа дейін қысқартатын жобаға инвестиция салатынын хабарлады. 2022 жылдың 3 маусымында Көлік министрлігі мен Сан-Мигель Корпорациясы SLEX 5-ші Төлемдік жолы үшін Қосымша Төлемдік Жеделету Келісіміне (STOA) қол қойды, ол 24 күннен кейін президент Родриго Дутерте бекітті. TR5 тас жолының 1-ші сегменті муниципалитет аумағынан өтеді.