Шарлотта Вольтер: Австриялық актрисаның өмірі мен сахналық жолы

Кіріспе

Австриялық актриса (1834-1897)

Шарлотта Вольтер (1 наурыз 1834 – 14 маусым 1897), австриялық актриса, Кёльн қаласында дүниеге келді және өнер жолын 1857 жылы Будапештте бастады.

Бург театры

1862 жылы Лаубе оны Бургтеатрға қонақ ретінде шақырды, онда ол Легуве мен Скрибтің «Адриенн Лекувр» пьесасынан, «Джейн Эйр» романынан, Шиллердің «Мария Стюарт» пьесасынан және Граф фон Эссердің «Графша Рутланд» рөлінен бөліктер орындады. Ол әлі де өзінің айқын провинциялық акцентінен толыққанды арыла алмаса да, жеңіске жетіп, Бургтеатрға тұрақты актер болып қабылданды. Келесі жылдары ол Гриллпарцердің «Сапфо» және «Медея» пьесаларында, Мозентальдың «Дебора» пьесасында және Расиннің «Федра» пьесасында үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Уолтердің репертуары таң қалдырарлықтай кең болды. Мансабының барысында ол Бургтеатр сахнасында 127 бірінші немесе басты рөлді ойнады (барлығы 2103 қойылым). Немец драматургы Адольф Вильбрант өзінің «Аррия мен Мессалина» трагедиясындағы император Мессалина рөлін оған арнады, бұл рөл сол кезде көптеген актрисалар үшін өте танымал болды. 1874 жылы ол бельгиялық дипломат, граф Чарльз О’Салливан де Грассқа (1836 ж.т., 1888 ж.ө.) үйленді, ол оның кейбір костюмдерін де жасады. Уолтер ақырында Венаның мәдени символына айналды. Оның жанкүйерлері Бургтеатрға атақты қараңғы меццо-сопраноның «Волтерсхрей» (Уолтердің айғайы) деген атағымен белгілі дауысын естімекке келді, ол кульминациялық сахналардағы құмарлықтың күшті көрінісі болды, ал көрермендер осыны зор қошеметпен қарсы алды. Ол осы дауыстық ерекшелігін, өзінің трагикалық рөлдерінің көпшілігінде, атап айтқанда Леди Макбет, Федра, Сапфо және Мария Стюарт сияқты рөлдерде пайдаланды. Көптеген сыншылар оның шешімдеріне қатысты екіге бөлінді және Уолтерді осындай рөлдерді «артық жүктегені» үшін айыптады. Өзінің қиын карьералық бастамасын жеңіп, ол трагикалық кейіпкерлер саласында жас актрисалармен бөлісуге дайын емес еді және оларды өзіне бәсекелес деп қарады, олар да шынымен сондай болды. Оның позициясын қорғауы көбінесе жақсы талғамға сай емес және әйелге лайық емес деп есептелді. Әдемілігі мен талантының шарықталу шегінде болған жас актрисалар, мысалы, Катарина Франк, Агата Барсеску, Мария Поспишил және т.б. өздерінің дамуына мүмкіндік болмағандықтан Венаны тастап кетті. Уолтер, көбінесе ауруға шалдығып, өнер көрсетуге шамасы келмейтін болса да, жүз жасқа толғанда өзінің бәсекелестеріне ешқандай рөлді бермейтінін мәлімдеді. Оның жас әріптестерімен сахнаны бөлісуге құштар болмауы театрдың болашағы туралы сұрақтар тудырды. «Императорлық және Корольдік Хофбург театрының басшылығы, сондай-ақ ұлы актриса Шарлотта Уолтер, ол «кейбір» мәселелерде өте кішіпейіл ойлайды және әрекет етеді, бұл талантты және маңызды суретшінің Бургтеатрдағы орнын жоюға бар күшін салып жұмыс істеп жатыр. Миссис Уолтер мисс Поспишилді театрдан шығаруға тырысады, бұрын мисс Катарина Франктан құтылуға сәтті қол жеткізгендей. Алайда, біз бұл жолы, режиссер доктор Бёркхардтың күшті қолдауына қарамастан, ол сәтті болмайды деп санаймыз және мисс Поспишилдің барлық жауыздық пен интригаларға сабырлылықпен қарсы тұруға жеткілікті ақылға ие екеніне сенімдіміз, өйткені сол кезде миссис Уолтер 18 жасқа кіші болған, ал бүгін, тіпті өзіне сенбесе де, ол қазірдің өзінде қадірлі әйелге айналды. Ол қартайған күніне дейін жас кейіпкерлерді ойнады, бұл оның карьерасының соңында сынға ұшырады және тіпті қызықсыздық тудырды. Ол Адель Сандроктің талантын мойындады, оны қолдады және оның алғашқы үлкен рөлі үшін – Александр Дюма Fils және Арман д’Артуаның «Der Fall Clémenceau» (Affäre Clémenceau) пьесасындағы Изабелла рөлі үшін тіпті костюм үшін оның тері пальтосын қарызға алды. Ол оның туралы: «Соңғыда, нағыз талант» деп атап өтті. Оның тілегі бойынша, ол күйеуі жасаған Ифигенияның костюмінде жерленді, бұл костюмде ол өзінің ең жарқын жетістігіне қол жеткізді.

In 1862 Laube invited her to give a guest performance at the Burgtheater where she performed Legouvé’s and Scribe’s Adrienne Lecouvreur, Jane Eyre, Schiller’s Maria Stuart and Countess Ruthland in Graf von Esser. Although she had not yet completely overcome her strong provincial accent, she triumphed and was engaged. In the following years she achieved great success as Grillparzer’s Sappho and Medea, Mosenthal's Deborah or Racine’s Phèdre. Wolter's repertoire was so astonishingly large. She played almost 127 first or main roles at the Burgtheater during her career (in total of 2103 perforamnces). German dramatist Adolf Wilbrandt dedicated her the role of empress Messalina in his tragedy Arria und Messalina, a role that became very popular with many actresses at that time. In 1874 she married a Belgian diplomat, Count Charles O'Sullivan de Grass (* 1836, † 1888), who was also designing some of her costumes. Wolter eventually became a cultural icon of Vienna. Her fans went to the Burgtheater to hear the famous dark mezzo soprano “Wolterschrei” (Wolter’s scream), an outburst or scream of passion in climax scenes, and public rewarded it afterwards with a big round of applause. She was using this voice mannerism of hers, her true trademark in most of her tragic creations, notably Lady Macbeth, Phèdre, Sappho, and Maria Stuart. Many critics were divided in their judgment though and accused Wolter of “overburdening" such parts. Overcoming her painful career start, she was not ready to submit and share the field of tragic heroines with younger actresses and saw then as artistic competition, which they were. Defending her position was said to be often beyond the bounds of good taste and unladylike. Younger actresses, at the prime of their beauty and talent, such as Katharina Frank, Agatha Bârsescu, Maria Pospischil, or left Vienna because they couldn’t develop their talent. Wolter, although often sick and unable to perform, made herself clear that she would not give up any role to her competition when she reached the age of one hundred. Her reluctance to share the stage with her younger colleagues raised questions about the future of the theater. “The management of the Imperial and Royal Hofburg Theater, as well as the great actress Charlotte Wolter, who, however, thinks and acts very pettily in "certain" things, is doing everything in their power to spoil the position of this talented and important artist at the Burgtheater. Mrs. Wolter likes to try to "play" Miss Pospischil out of the theater in a similar way she once successfully managed to get rid of Miss Katharina Frank. However, we believe that this time, despite the strong support of the director Dr. Burckhard, she will not succeed, and we are certain that Miss Pospischil is sensible enough to calmly defy all hostility and intrigue, for at that time Mrs. Wolter was 18 years younger, whereas today, even if she herself does not believe it, she has already become a matron.” She played young characters until old age, which was especially criticized and even ridiculed at the end of her career. She recognized the talent of Adele Sandrock, supported her and for her first big role of Isabella in Der Fall Clémenceau (Affäre Clémenceau) by Alexandre Dumas Fils and Armand d’Artois, seh even borrowed her her fur coat for the costume. She noted of her: ”Finally, a real talent.”

According to her wish, she was buried in the costume of Iphigenia designed by her husband, a costume in which role she had achieved her most brilliant success.

Мұра

Шарлотта Вултер Виктория дәуірінің ең ұлы трагедиялық актрисаларының бірі болды. Оның репертуарында Медея, Сапфо, Леди Макбет, Мэри Стюарт, Прециоза, Федра, Адриен Лекувр, Джейн Эйр және Мессалина рөлдері болды, ал оның Мессалина бейнесін суретші Ханс Макарт мәңгілікке сақтап қалды. Ол сондай-ақ Грилпарцер, Хеббель, Дюма және Сарду пьесаларындағы басты қаһарман рөлдерін шебер орындады. Стефан Цвейг өзінің "Кешегі әлем" атты естеліктерінде Вултердің өлімі туралы былай деп жазды: "Мен жас кезімдегі бір күнді еске аламын, аспазымыз көзінен жас шығарып, қонақ бөлмесіне кірді: ол Бургтеатрдың жұлдызды актрисасы Шарлотта Вултердің қайтыс болғанын естіген екен. Оның шамадан тыс қайғысының қызық жағы, әрине, біздің қарт, жартылай сауатты аспазымыз сол мәртебелі театрға ешқашан бармаған, тіпті Шарлотта Вултерді сахнада да, өмірде де көрмеген болатын. Бірақ Венада ұлы австриялық актрисаның өлімі бүкіл қаланың ортақ қайғысына айналды, тіпті онымен ешқандай байланысы жоқ адамдар да оның өлімін үлкен апат деп санады."