Кіріспе

Тау Англияның Камбрия аймағындағы, Англия көлдері округінде. Йоркшир Дальс құламасы.

High Seat – Англия көлдері округінің орталығында орналасқан құлама. 2000 футтан (610 метр) төмен болғанына қарамастан, ол кез келген бағытта шамамен 8 километрге дейін (5 миль) ең биік нүкте болып табылады; бұл аймақтың ортасының айналасындағы жерлерге қарағанда төмен жатқандығының ерекше салдары.

Топография

Орталық Феллстің негізгі суайдыны солтүстік-оңтүстікке қарай созылады, ал Блеберри Фелл тау жотасының солтүстік ұшын құрайды. Жоғары Орын – оңтүстікке қарай төмендейтін келесі тау, Жоғары Товке дейін жер көтеріліп түседі. High Seat солтүстік-батысқа қарай Доддтың жарғағын жібереді, оны Ашнес Гилл шатқалы бөліп тұрады – Уотендлат Бекіне құятын саласы. Қызығы, Гилл Ашнесс Көпірінің танымал панорамалық тұсына жеткенде, ол тіпті Барроу Бекке айналады. Бұл жердегі батыс беткейі жапырақты орманмен жабылған, бірақ оңтүстікке қарай Уотендлат Бекі бойында тау жыныстары көріне бастайды. Рикасл Крэг – басты беткей. Таудың оңтүстік шекарасын тау жотасының батыс жағындағы Рейз Гилл және шығысындағы Шоултвейт Гилл құрайды. Олар "Пивиттерді" – Жоғары Товке дейінгі тау жотасындағы қасіретті батпақты кептіреді деу дұрыс емес, бірақ олар одан су алады. Шоултвейт Гилл күткендей, Тирлмир көліне тікелей шығысқа қарай ақпайды, керісінше, солтүстікке бұрылып, шығыс шекарасын қалыптастырады. Ол Raven Crag және High Rigg төменгі параллель жоталарымен көлден бөлініп, тікелей Грета өзеніне құяды. Мере Гилл, оның көптеген салаларының бірі, High Seat-тің солтүстік-шығыс жиегін құрайды. Ол тау жотасынан Блеберри Феллге дейін ағып, Үш аяқты Брендрет деп аталатын жерге жетеді: (брендрет – пеште нан пісіру кезінде табақтарды қоюға арналған үш аяқты тұрақ).

Литттің ескерткіші

Үш аяқты Брандреттің астында, шығыс беткейінде, Мере Гиллдің үстіндегі енді жартастықта Литттің ескерткіші орналасқан. 1880 жылдың 9 наурызында Джон Литт Бленкатра түлкілерін (Foxhounds) ұстанғанда түсініксіз себеппен артта қалып, қайта оралмады. Іздеу тобы оның денесін келесі күні сол жерден тапты. 1880 жылғы наурыз айындағы «Англия көлдеріне саяхатшы және Кесвик күзетшісі» газетінде жазылғандай:
Тауларда өлі адам табылды – Сәрсенбі күні таңертең Джон Литт және Джон Викерс есімді екі адамның күні бұрын Бленкатра түлкілерін ұстанғаннан кейін қайтып келмегені хабарланды. Литт соңғы рет Рейвен Крэгтен батысқа қарай 200 метрдей қашықтықтағы батпақта көрінген, онда ол басқалармен бірге төмендегі аңғардағы түлкілерді қарап, демалып отырған. Ол біршама шаршағандай болғанымен шағымданбады, ал қуалаумен айналысқан аңшылар артына қарамады. Оның үйге оралмағаны белгілі болған соң, көптеген еріктілер оны іздеуге шықты. Мистер Дэвид Паули бірден Мистер Оливерге, Кастлерриг Фэллдегі қойшыға, Литтпен соңғы болып кім болғанын білу үшін барды, және екеуі бірден Мистер Оливертің қайтыс болған адамнан бөліскен жеріне бет алды. Олар өзімен бірге итті алып, олар барып жатқан жерден он бес метрдей қашықтықта денесін тапты. Іздеуге қатысқандар: мырзалар С.С. Томпсон, Тос. Ходжсон (Стейшн-роуд), Дж. В. Грисдейл, Тос. Гаррисон, Дэвид Паули, Джозеф Бух, Гео. Аткинсон, Айзек Рен, Джозеф Бристо, Бенджамин Ходжсон, А. Г. Петтит және Вм. Вуд. Ескерткіш екі тік тастан тұрады, олардың бірінде дөңгелек тақта орнатылған, онда «1880 жылдың 9 наурызында қайтыс болған Дж. Литттің естелігіне» деп жазылған. Екінші тасқа көмескі жазу жазылған.

Геология

Шыңы торфпен жабылған, оның астында Биркер Фелл формациясының плагиоклазды фирик андезиттік лавалары жатыр. Оңтүстік бөлігінде вулканокластикалық құмтастың шағын қабаты бар, ал солтүстік беткейлері көбінесе гранатты порфирит андезитінен тұрады.

Саммит

Құдықтың жоғарғы бөлігі, бір шақырымнан астам ауданы бар, жұмсақ, құнарлы және сұрғылт түсті. Бірақ өзінің тізбегі едәуір ылғалды. Тізбек бойында қоршау орнатылған, ол тұманды күндері бағыт көрсетуге көмектеседі және кейде батпақты жерлерде секіруге қажет. Ең жоғарғы нүктесі шағын тасты платформадағы триангуляциялық белгімен белгіленген. Қоршаудың екінші жағында тасты төбешік (Маң деп аталады) орналасқан. Орталықта орналасқандығы және жанында биік таулардың болмауынан көріністері кең. Хелвеллин жотасы бастап соңына дейін көрінеді, сондай-ақ Оңтүстіктегі Кринкел Крэгстен Солтүстіктегі Бленкатраға дейінгі жотаның екінші жағындағы биік құдықтың панорамалық көрінісі ашылады.

Көтерілу

Уотендлатқа баратын жолда Ашнесс көпірінің жанына машина тоқтату арқылы, жотаның батыс жағына жоғарыдан кіруге болады. Аснесс Гиллді жоғары қарай, сулы жерлер арқылы, соңында тікелей шаңырауға қарай бағытталған жолмен көтерілуге болады. Рикасл жартасының төменгі бөлігіндегі жолдан тікелей жолмен көтерілуге болады, немесе Ватендлаттан бастап, алдымен зигзагтар арқылы High Tove-қа көтерілуге болады. Уэйнрайт атап өткен ауылдан тікелей көтерілуге кіру қиындықтары бар сияқты. Шығыс жақтан бастау A591 Rough How көпірінен басталады, Shoulthwaite аңғарымен жүріп, содан кейін Mere Gill маңындағы тау беткейіне қарай жол жалғастырылады.