Кіріспе
Компаниясының пайдасы мен активтерін қоғамдық игілікке жұмсайтын Ұлыбритания компаниясы
Қоғамдық мүдделік компания (CIC, "си-ай-си" деп айтылады, немесе әдеттегі тілде "кик") – Ұлыбританиядағы әлеуметтік кәсіпкерліктің бір түрі. Ол "әлеуметтік мақсатта сауда жасауды немесе қоғамның игілігі үшін басқа да қызметтер атқаруды көздейтін адамдарға" арналған. CIC-тер 2005 жылы Ұлыбритания үкіметі тарапынан 2004 жылғы Компаниялар (аудит, тергеу және қоғамдық кәсіпорын) заңының 2-бөлігіне сәйкес енгізілді. Олар компаниялық құрылымның икемділігі мен сенімділігіне ие, бірақ олардың қоғамның игілігі үшін жұмыс істейтініне кепілдік беру үшін заңдық талаптармен реттеледі. Қоғамдық мүдделік компанияларды реттеуші орган "жеңіл басқару" принципі бойынша бақылау жүргізеді. CIC-тер кең танымал болды, алғашқы он жылдың ішінде шамамен 10 000 компания тіркелді. CIC-тер әлеуметтік және экологиялық мәселелердің кең ауқымын шешеді және экономиканың барлық салаларында жұмыс істейді. Бизнес әдістерін қоғамдық игілікке жету үшін пайдалану арқылы, CIC-тердің мықты, тұрақты және әлеуметтік интеграцияланған экономиканы құруға көмектесуде ерекше және құнды рөл атқаратынына сенім бар.
Тарих
Қайырымдылық мәртебесі жоқ жауапкершілігі шектеулі компаниялардың активтерін қоғамдық мүддеге бағыттауын қамтамасыз етуі қиын. CIC режимі енгізілгенге дейін мұндай компанияның қолдауын қоғамдық мүдде мақсатына бекітудің қарапайым және нақты жолы болған жоқ, тек қайырымдылық мәртебесіне үміттене білуге болатын. Қоғамдық мүдде компаниясы көптеген көздерден туындады, көбінесе Ұлыбританияда басқа елдердегідей, пайда табудан мақсаттамайтын әлеуметтік кәсіпорындар үшін арнайы компания түрінің болмауына байланысты туындады. Ұлыбританияда жаңа компания түрі бойынша алғашқы маңызды ұсыныс 2001 жылы Пол Корриган, Джейн Стил және Қоғамдық басқару қорынан Грег Парстонның "Қоғамдық мүдде компаниясының қажеттілігі" еңбегінде жарияланды. Бұл ұсыныс Гулбенкян қоры, Гордон Родик және Мемлекеттік басқару кеңсесінің қаржыландыруымен жүргізілген зерттеулерге негізделген, сондай-ақ американдық қоғамдық пайда корпорациясының тәжірибесімен тығыз байланысты болды. Стивен Ллойд, Bates Wells Braithwaite компаниясынан, "Қоғамдық мүдде компаниясы" идеясын ұсынған және Ұлыбританияда осы құқықтық компания түрін құру бойынша көп жұмыс атқарған адам ретінде танылды.
Активтерді бекіту
"Активтерді сақтау" компания жарғысындағы, компания активтерінің қоғамның мүддесі үшін, кемінде басым бөлігін қолдануын қамтамасыз ететін шаралар. Нақты талаптар заңнамамен белгіленеді. Қоғамның мүддесі үшін тікелей қолданылмаған активтерді толық құнына ғана айырбастауға немесе басқа "активтерді сақтаушы ұйымға" беруге болады. Компания мүшелеріне төленген капиталды қайтару немесе дивидендтер мен пайыз төлеу (олардың лимиті бар) – осы ереженің жалғыз ерекшеліктері болып табылады.
Қайырымдылық ұйымдарымен салыстыру
CIC іс жүзінде қайырымдылық ұйымы емес, тіпті егер ол барлық басқа жағынан қайырымдылық мәртебесінің талаптарына сай болса да. Олар қайырымдылық ұйымдарына қарағанда аз реттеліп, бұл оларға артықшылық бере алады. Екінші жағынан, олар қайырымдылық мәртебесіне ие болғанның артықшылықтарынан, мысалы, қолайлы салық салудан айырылады: CIC-тер кез келген басқа компания сияқты корпоративтік салық төлеуге міндетті. Орталық инвестициялық компания құруды жоспарлағандар, қайырымдылықтан өзге жолмен пайда келтіргісі келетін ізгі ниетті кәсіпкерлер болуы керек. Бұның себебі мынада болуы мүмкін:
CIC әлеуметтік кәсіпкерлікпен нақты анықталады. Кейбір ұйымдар бұл қайырымдылық мәртебесінен гөрі қолайлырақ деп санауы мүмкін. Қайырымдылық ұйымының басқарма мүшелеріне тек қана осы құқық конституциясында қарастырылған жағдайда ғана жалақы төлеуге болады, және бұл қайырымдылық ұйымының мүддесіне сай деп есептелуі мүмкін. Демек, әлеуметтік кәсіпорынның негізін қалаушы, егер ол жалақы алғысы келсе, басқармаға кіре алмайды және ұйымның стратегиялық басқаруын еріктілер кеңесіне беруі керек, бұл көбінесе қабылдауға болмайтын жағдай. Бұл шектеу CIC-ге қолданылмайды. Олар қоғамдық мүддеге жұмыс істеуге тырысады, қайырымдылық емес компанияның жағдайына бейімделу және өзгерістерге икемделу үшін салыстырмалы еркіндікпен, бірақ коммерциялық емес үлестірім мәртебесіне нақты кепілдікпен. CIC-ге қатысты қоғамдық мүдде туралы анықтама, қайырымдылық үшін қоғамдық мүддеге жасалатын сынақтан кеңірек. Қайырымдылық ұйымы Қайырымдылық комиссиясының келісімімен CIC-ге айналуы мүмкін. Осылайша ол қайырымдылық мәртебесін, соның ішінде салық жеңілдіктерін жоғалтады. Қайырымдылық ұйымы CIC-ті еншілес компания ретінде иеленуі мүмкін, мұндай жағдайда (ерекше жағдайларда) акционерге үлестірілетін қаражатқа шектеулер қойылмайды.
CICs are identified explicitly with social enterprise. Some organizations may feel that this is more suitable than charitable status. Members of the board of a charity may only be paid where the constitution contains such a power, and it can be considered to be in the best interests of the charity. It means that, in general, the founder of a social enterprise who wishes to be paid cannot be on the board and must give up strategic control of the organization to a volunteer board, which is often unacceptable. This limitation does not apply to CICs. They are looking to work for community benefit with the relative freedom of the non charitable company form to identify and adapt to circumstances, but with a clear assurance of not for profit distribution status. The definition of community interest that applies to CICs is wider than the public interest test for charity. A charity can convert to a CIC with the consent of the Charity Commission. In so doing, it will lose its charitable status, including tax advantages. A charity may own a CIC as a subsidiary, in which case (exceptionally) there are no restrictions on distributions to the shareholder.
Құрылысы және тіркелуі
ККК-лер акциялармен немесе кепілдікпен шектелген шаруашылық серіктестіктер болып табылады. Осылайша, тіркелген қоғамдар мен корпорацияланбаған бірлестіктер ККК бола алмайды. ККК құруға өтініш берілген кезде, ККК реттеушісі өтініштің ККК болу шарттарына сәйкес келе ме екенін қарастырады. Қанағаттандырылған жағдайда, реттеуші Компаниялар палатасының тіркеушісіне хабарлайды, ол барлық құжаттар ретімен болса, ККК ретінде тіркеу туралы куәлікті береді. ККК жыл сайын Компаниялар палатасына ұсынатын "қауымдық мүдде компаниясының есебі" (CIC34 нысаны) тапсыруға міндетті. Бұл директорлардың еңбекақысын растау және олардың әлеуметтік әсерін түсіндіруді немесе өткен қаржы жылында көрсеткен әлеуметтік пайданы растауды қамтиды. ККК-нің жарғысында "мүліктерді сақтаушы ұйым" көрсетілуі күтіледі, бірақ міндетті емес, компания таратылған кезде кез келген артық мүліктер оған беріледі. Егер мұндай ұйым көрсетілмесе, кез келген үлестіруді жүзеге асыру алдында реттеушінің келісімі алынуы керек. Құру және тіркеу кез келген шектеулі серіктестіктің құру және тіркеу рәсімдеріне ұқсас. Жаңа ұйымдар IN01 нысанымен, құрылтай құжатымен және жарғысымен, сондай-ақ барлық директорлары қол қойған CIC36 нысанымен бірге, олардың қоғамдық мақсатына қатысты мәліметтерін түсіндіре отырып, Англия мен Уэльс компаниялар тіркеліміне немесе Шотландия тіркеліміне 35 фунт стерлинг төлеп тіркеле алады. 2019 жылдың 11 наурызынан бастап ККК-лерді онлайн режимінде 27 фунт стерлингке тіркеуге болады. Бар болған компаниялар өздерінің атауын, жарғысын және құрылтай құжатын өзгертетін қаулылар қабылдап, осы құжаттардың көшірмелерін, 35 фунт стерлинг төлемімен және CIC37 нысанымен (CIC36 нысанына ұқсас, бірақ компанияның қайырымдылық ұйымы емес екенін немесе қайырымдылық комиссиясынан ККК-ге айналуға рұқсат алғанын растауды сұрайды) компаниялар тіркеліміне ұсыну арқылы ККК-ге айналуы мүмкін. Тіркеуші компанияның қоғамдық мүддеге қатысты талаптарға сай келе ме екенін анықтау үшін қалыпты тексерулер жүргізеді және құжаттарды Қоғамдық мүдде компанияларын реттеушіге жібереді.
Реттеуші
2004 жылғы заң Қоғамдық мүддедегі компанияларды реттеуші лауазымын құрды, осы лауазымға тиісті мемлекеттік хатшы бес жылға дейін тағайындайды. 2016 жылдан 2023 жылға дейін – Бизнес, энергетика және өнеркәсіптік стратегия жөніндегі мемлекеттік хатшы, ал 2023 жылдан бастап – Бизнес және сауда жөніндегі мемлекеттік хатшы тағайындама жүргізеді. Луиза Смит 2020 жылдың қыркүйегінде реттеуші болып тағайындалды; ол сонымен қатар (2017 жылдан бері) Компаниялар үйінде Англия мен Уэльс үшін бас директор және тіркеуші қызметін атқарады.