Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік және оның маңызы

Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (CSR) – қоғамдық және қайырымдылық мақсаттарға үн қосатын бизнес стратегиясы. ESG стандарттары, заңдар мен үлгілер CSR-ды дамытады.

28 мин оқу

100%

Дереккөз: Corporate social responsibility — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Әлеуметтік немесе қайырымдылық мақсаттарға үлес қосуға бағытталған корпоративтік өзін-өзі реттеу нысаны. Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (КӘЖ) немесе корпоративтік әлеуметтік әсер – халықаралық жеке бизнес өзін-өзі реттеудің бір түрі. Бұрын КӘЖ-ны ішкі ұйымдық саясат немесе корпоративтік этикалық стратегия ретінде сипаттауға болар еді, ол қазіргі таңда қоршаған ортаны қорғау, әлеуметтік басқару (ESG) деп аталады. Алайда, уақыт өтіп, көптеген компаниялар одан да асып түсуге уәде берді немесе үкіметтер тарапынан олардың айналасындағы қоғамға жағымды әсер етуі талап етілді немесе ынталандырылды. Сонымен қатар, осы құбылысты жеңілдету және ынталандыру үшін ұлттық және халықаралық стандарттар, заңдар және бизнес-модельдер әзірленді. Әр түрлі ұйымдар өздерінің өкілеттігін жеке немесе салалық бастамалардан тыс бағытта қолдануға қолданды. Керісінше, ол белгілі бір уақыт бойы корпоративтік өзін-өзі реттеудің бір түрі болып саналды, бірақ соңғы он жылда ол жеке ұйымдар деңгейіндегі ерікті шешімдерден өңірлік, ұлттық және халықаралық деңгейдегі міндетті схемаларға айтарлықтай көтерілді. Сонымен қатар, ғалымдар мен фирмалар пайда табу кезінде әлеуметтік жауапкершілікпен бизнес жүргізу жолдарын түсіндіру үшін корпоративтік әлеуметтік жауапкершіліктің кеңейтілуі – "ортақ құнды құру" терминін қолданады (Menghwar and Daood, 2021 толық шолу мақаласын қараңыз). Ұйымдық деңгейде қаралғанда, КӘЖ жалпы алғанда, брендтің беделін арттыратын стратегиялық бастама ретінде түсініледі. Сондықтан, әлеуметтік жауапкершілік бастамалары табысты болу үшін бизнес-модельмен үйлесімді болуы және оған интеграциялануы керек. Кейбір модельдерде компанияның КӘЖ-ны жүзеге асыруы нормативтік талаптарды орындаудан асып түседі және "фирманың мүддесінен тыс және заң талап еткеннен тыс әлеуметтік игілікті алға жылжытатын әрекеттерге" қатысады. Сонымен қатар, компаниялар КӘЖ-ны стратегиялық немесе этикалық мақсаттарда қолдана алады. Стратегиялық тұрғыдан алғанда, КӘЖ фирманың пайдасына ықпал ете алады, әсіресе егер брендтер өздерінің оң және теріс нәтижелерін өздері есептейтін болса. Бұл пайданың бір бөлігі оң қоғамдық қатынастар мен жоғары этикалық стандарттарды арттыру арқылы, сондай-ақ корпоративтік әрекеттер үшін жауапкершілікті қабылдау арқылы бизнес және құқықтық тәуекелдерді азайту арқылы жинақталады. КӘЖ стратегиясы компанияны қоршаған ортаға және тұтынушылар, қызметкерлер, инвесторлар, қоғамдастықтар және басқа да мүдделі тараптарға оң әсер етуге шақырады. Этикалық тұрғыдан қарағанда, кейбір кәсіпорындар жоғары басшылардың этикалық көзқарастары бойынша КӘЖ саясатын және практикасын қабылдайды: мысалы, сыртқы киім компаниясы Patagonia, Inc. бас директоры қоршаған ортаға зиян келтіру этикалық тұрғыдан қарама-қайшылық деп санайды. КӘЖ-ді жақтаушылар корпорациялардың КӘЖ перспективасымен жұмыс істеу арқылы ұзақ мерзімді пайданы арттыратынын, ал сыншылар КӘЖ бизнестің экономикалық рөлінен алаңдататынын айтады. 2000 жылы жүргізілген зерттеуде әлеуметтік және қаржылық нәтижелердің арасындағы байланыстың эконометриялық зерттеулері салыстырылды, ал алдыңғы зерттеулердің оң, теріс және бейтарап қаржылық әсерлер туралы қарама-қайшылықты нәтижелері эмпирикалық талдаудың қателігіне байланысты болды және зерттеу дұрыс көрсетілген кезде, КСО қаржылық нәтижелерге бейтарап әсер етеді деп мәлімдеді. Сыншылар КӘЖ-нің "жоғары" және кейде "реалистік емес" үміттерін күмәнге ұшырады немесе КӘЖ тек қана көрнекілік немесе үкіметтердің күшті көпұлттық корпорацияларды бақылаушы ретінде рөлін алдын ала көрсету әрекеті деп атап өтті. Осы сын көзқараспен қатар, саяси және әлеуметтану институционалистері жаһандану, неолиберализм және кеш капитализм теориялары аясында КӘЖ-ға қызығушылық танытты.

Form of corporate self regulation aimed at contributing to social or charitable goals

Corporate social responsibility (CSR) or corporate social impact is a form of international private business self regulation While once it was possible to describe CSR as an internal organizational policy or a corporate ethic strategy similar to what is now known today as Environmental, Social, Governance (ESG); that time has passed as various companies have pledged to go beyond that or have been mandated or incentivized by governments to have a better impact on the surrounding community. In addition, national and international standards, laws, and business models have been developed to facilitate and incentivize this phenomenon. Various organizations have used their authority to push it beyond individual or industry wide initiatives. In contrast, it has been considered a form of corporate self regulation for some time, over the last decade or so it has moved considerably from voluntary decisions at the level of individual organizations to mandatory schemes at regional, national, and international levels. Moreover, scholars and firms are using the term "creating shared value", an extension of corporate social responsibility, to explain ways of doing business in a socially responsible way while making profits (see the detailed review article of Menghwar and Daood, 2021). Considered at the organisational level, CSR is generally understood as a strategic initiative that contributes to a brand's reputation. As such, social responsibility initiatives must coherently align with and be integrated into a business model to be successful. With some models, a firm's implementation of CSR goes beyond compliance with regulatory requirements and engages in "actions that appear to further some social good, beyond the interests of the firm and that which is required by law". Furthermore, businesses may engage in CSR for strategic or ethical purposes. From a strategic perspective, CSR can contribute to firm profits, particularly if brands voluntarily self report both the positive and negative outcomes of their endeavors. In part, these benefits accrue by increasing positive public relations and high ethical standards to reduce business and legal risk by taking responsibility for corporate actions. CSR strategies encourage the company to make a positive impact on the environment and stakeholders including consumers, employees, investors, communities, and others. From an ethical perspective, some businesses will adopt CSR policies and practices because of the ethical beliefs of senior management: for example, the CEO of outdoor apparel company Patagonia, Inc. argues that harming the environment is ethically objectionable. Proponents argue that corporations increase long term profits by operating with a CSR perspective, while critics argue that CSR distracts from businesses' economic role. A 2000 study compared existing econometric studies of the relationship between social and financial performance, concluding that the contradictory results of previous studies reporting positive, negative, and neutral financial impact were due to flawed empirical analysis and claimed when the study is properly specified, CSR has a neutral impact on financial outcomes. Critics have questioned the "lofty" and sometimes "unrealistic expectations" of CSR, or observed that CSR is merely window dressing, or an attempt to pre empt the role of governments as a watchdog over powerful multinational corporations. In line with this critical perspective, political and sociological institutionalists became interested in CSR in the context of theories of globalization, neoliberalism, and late capitalism.

Анықтама

1960 жылдан бері корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік түрлі бизнес пен мүдделі тараптардың назарын аударды және «корпоративтік тұрақтылық», «тұрақты бизнес», «корпоративтік сана», «корпоративтік азаматтық», «мақсат», «әлеуметтік әсер», «жаңа капитализм» және «жауапты бизнес» сияқты басқа да көптеген атаулармен белгіленді. Сан алуан анықтамалар жасалды, бірақ жалпы келісімге келген жоқ. Анықтама мәселесінің бір бөлігі әртүрлі мүдделердің ұсынылуына байланысты туындады. Бизнес өкілі КӘЖ-ны бизнес стратегиясы ретінде қарастыруы мүмкін, ал ҮЕҰ белсендісі оны «жасыл бояу» деп есептесе, мемлекеттік қызметкер оны ерікті реттеу деп қарауы мүмкін. «Сонымен қатар, анықтама бойынша келіспеушілік пәннің методологиялық тәсілінен де туындайды». Шихи корпоративтік әлеуметтік жауапкершілікті «халықаралық жеке бизнес өзін-өзі реттеу» деп анықтады. Кэрролл КӘЖ-ны анықтамаға қоймай, тек іс-әрекеттерді жіктеуді ұсынса, Шихи ғылым философиясын – құбылыстарды түсіндіруге қолданылатын философия саласын – басқаша анықтады. Кэрролл бизнестегі этикалық мәселелерге байланысты алаңдаушылықтың артуына жауап ретінде корпоративтік әлеуметтік жауапкершілікті дәстүрлі экономикалық және құқықтық жауапкершіліктен этикалық және қайырымдылық жауапкершілікке дейін кеңейтті. Бұл көзқарас Бизнес сөздігінде де көрініс тапқан, онда КӘЖ «компанияның өзі жұмыс істейтін қоғам мен ортаға (экологиялық және әлеуметтік) жауапкершілік сезімі» деп анықталады. Компаниялар осы азаматтығын (1) қалдықтар мен ластануды азайту арқылы, (2) білім беру және әлеуметтік бағдарламаларға үлес қосу арқылы және (3) қолданылған ресурстардан тиісті пайда табу арқылы көрсетеді.

Тұтынушылардың көзқарасы

Көптеген тұтынушылар бизнес мақсаттарына қол жеткізумен қатар, компаниялардың әлеуметтік жауапкершілік шараларымен де айналысуы керек деп санайды. Көптеген тұтынушылар қайырымдылықпен айналысатын компанияларға жағымды жауап береді деп есептейді. Сомервилл сонымен қатар тұтынушылардың адал екенін және қайырымдылықты қолдайтын сауда орындарында көбірек ақша жұмсауға дайын екенін анықтады. Тұтынушылар жергілікті өнімдерді сататын сауда орындарына да адал болатындарына сенеді. Смит (2013) жергілікті өнімдерді сату тұтынушылардың сенімін арттырады деген пікірмен келіседі. Дегенмен, экологиялық шараларға қатысты көңілі толмайтын пікірлер де бар, себебі бұл тұтынушыларға көрсетілетін қызмет сапасына әсер етеді деп саналады. Опевал және тағы басқалар (2006) барлық әлеуметтік жауапкершілік шаралары тұтынушылар үшін тартымды бола бермейтінін анықтады. Олар саудагерлерге бір шараға назар аударуды ұсынды. Беккер Олсен (2006) компанияның әлеуметтік бастамасы компанияның басқа мақсаттарымен үйлеспесе, ол теріс әсер етеді деген қорытындыға келді. Мор және тағы басқалар (2001) және Groza және тағы басқалар (2011) тұтынушыға жетіп, олармен байланыс орнатудың маңыздылығын атап көрсетті.

Шығындар мен пайдаларды талдау

Бәсекелестік нарықтарда КӘЖ бастамаларының шығын-пайдасын ресурс негізді көзқарас (РБВ) арқылы қарастыруға болады. Барнидің (1990) айтуынша, "РБВ-ны қалыптастыру, тұрақты бәсекеге қабілеттілік ресурстардың құнды (V), сирек (R), еліктеуге келмейтін (I) және алмастырылмайтын (S) болуын қажет етеді". КӘЖ-ге негізделген стратегияны енгізген кәсіпорын, егер оның КӘЖ-ге негізделген стратегиясын көшіру мүмкін болмаса (I), ғана инвестициясының жоғары табысын сақтап қалуы мүмкін. Дегенмен, бәсекелестер мұндай стратегияны қолданса, бұл жалпы әлеуметтік пайданы арттыра ма? Стратегиялық қаржылық пайда алу үшін КӘЖ-ді таңдаған компаниялар да жауапкершілікпен әрекет етеді. РБВ компанияларды әртүрлі ресурстар мен қабілеттердің жиынтығы деп қарастырады, олар компаниялар арасында толық қозғалмайды. Бұл толық емес қозғалмалылық, жылжымайтын ресурстарды иеленген компанияларға бәсекеге қабілетті артықшылықтар бере алады. McWilliams және Siegel (2001) КӘЖ қызметін және оның сипаттамаларын ерекшелендіру стратегиясы ретінде қарастырды. Олар менеджерлердің КӘЖ-ге инвестициялардың тиісті деңгейін анықтау үшін, басқа инвестицияларды талдағандай, шығын-пайданы талдау жүргізе алатынына тоқталып өткен. Reinhardt (1998) компанияның КӘЖ-ге негізделген стратегияны іске асырған жағдайда, бәсекелестердің оны еліктеуіне жол бермесе ғана ерекше табысқа қол жеткізе алатынын анықтады. Сонымен қатар, шығын-пайданы талдау кезінде Waddock және Graves (1997) зерттеулеріне назар аудару қажет, олар корпоративтік әлеуметтік нәтижелердің қаржылық нәтижелермен оң байланысты екенін көрсеткен, яғни әлеуметтік жауапкершіліктің артықшылықтары шығындардан басып кетеді. McWilliams және Siegel (2000) Waddock және Graves инновацияларды ескермегенін, КӘЖ-ді енгізген компаниялардың инновациялық екенін және қаржылық нәтижеге КӘЖ емес, инновация әсер ететінін атап өтті. Hull және Rothenberg (2007) кейіннен компаниялар инновациялық болмаса, КӘЖ тарихы қаржылық нәтижеге көмектесетінін анықтады.

КӘЖ және корпоративтік қаржылық нәтиже

Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік пен фирманың қаржылық көрсеткіштері арасындағы байланыс – әлемдік зерттеулерде қарастырылып жатқан құбылыс. Сан Чжун Чо, Чун Ён Чунг және Джейсон Ёнгтің зерттеулері де осыны көрсетеді: фирманың корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік саясаты мен қаржылық көрсеткіштері арасында оң байланыс бар. Осы байланысты зерттеу мақсатында ғалымдар регрессиялық талдау жасады. Талдауға кіріспес бұрын, олар негізгі қаржылық көрсеткіштердің орнына қолданған бірнеше өлшемдерді ұсынды (мысалы, активтерден түскен табыс – рентабельділіктің көрсеткіші). Ұйымның беделі корпоративтік имиджіне емес, брендіне байланысты болуы мүмкін болғандықтан, "брендтік азаматтық" термині қолданылады. McIntosh мысалы ретінде Virgin компаниясын келтіреді.

Жеткізу тізбегі

ХХІ ғасырда корпоративтік әлеуметтік жауапкершілікке байланысты тауарлармен жабдықтау тізбегі бизнестің және мүдделі тараптардың назарын аударды. Корпорацияның жабдықтау тізбегі – бұл бірнеше ұйымдардың, соның ішінде жеткізушілер, тұтынушылар және логистикалық қызметтер көрсетушілердің, өнімдер мен қызметтердің құндылық пакетін соңғы пайдаланушыға, яғни тұтынушыға жеткізу үшін бірлесіп жұмыс істеу процесі. Жабдықтау тізбегіндегі корпоративтік әлеуметтік жауапкершіліксіздік компаниялардың беделіне елеулі зиян келтірді, нәтижесінде туындаған проблемаларды шешуге көп шығын кетті. Мысалы, 2013 жылы Савар ғимаратының құлауы салдарынан 1000-нан астам адам қаза тапты, бұл компанияларды өздерінің қызметінің қоғам мен қоршаған ортаға тигізетін әсерін ескеруге мәжбүр етті. Екінші жағынан, 2013 жылы Еуропадағы жылқы етіне қатысты дау-дамағұл көптеген азық-түлік сауда желілеріне, соның ішінде Ұлыбританиядағы ең ірі сауда желісі Tesco-ға әсер етті, бұл жеткізушінің жұмыстан босатылуына әкелді. Жеткізушілер мен бөлшек саудагерлердің корпоративтік әлеуметтік жауапкершіліксіздігі мүдделі тараптарға үлкен әсер етті, олар зардап шеккен бизнес субъектілеріне деген сенімін жоғалтты. Бұл мәселелер тікелей компаниялар тарапынан жасалмаған жағдайда да, олар мүдделі тараптар алдында жауапты болады. Осы мәселелер жабдықтау тізбегін басқаруды корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік контекстін ескеруге итермеледі. Wieland және Handfield (2013) компаниялар компоненттердің сапасын бағалау кезінде әлеуметтік жауапкершілікті міндетті түрде қосуы керек екенін ұсынды. Олар технологияны пайдалану арқылы жабдықтау тізбегінің ашықтығын арттыруға ерекше назар бөлді.

Іске асыру

Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік ұйымның адам ресурстары, бизнес даму немесе қарым-қатынастар бөлімдеріне негізделген болуы мүмкін, немесе бас директорге немесе директорлар кеңесіне тікелей есеп беретін жеке құрылымдық бөлімше ретінде құрылуы да мүмкін.

Қатысу жоспары

Қатысу жоспары мақсатты аудиторияға жетуге көмектеседі. Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік саласындағы жеке тұлға немесе команда ұйымның мақсаттары мен міндеттерін жоспарлайды. Кез келген корпоративтік іс-әрекет сияқты, белгілі бір бюджет бағдарламаға деген ұмтылысты көрсетеді және оның маңыздылығын анықтайды.

Тексеру

Тауарлар мен қызметтерді тұтынушылар корпоративтік әлеуметтік жауапкершілікті және есептер мен күш-жігердің нәтижелерін растауы керек. Есепке алу, аудит және есеп беру ресурстары тұтынушыларға өнімдерінің әлеуметтік тұрғыдан тұрақты екенін тексеруге мүмкіндік береді. Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік қажеттілігі туралы хабардарлықтың артуына байланысты көптеген салалар өздерінің растау ресурстарын құрды. Оларға Forest Stewardship Council (қағаз және орман өнімдері), Халықаралық какао бастамасы және Кимберли процесі (алмаздар) сияқты ұйымдар жатады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Глобалды келісімі корпоративтік жеткізу тізбектеріндегі адам құқықтары бұзушылықтарын есепке алумен қатар, растау үшін де құрылымдар ұсынады.

Этика бойынша оқыту

Корпорациялардағы этикалық оқытудың кеңеюі, оның кейбіреулері мемлекеттік реттеумен міндетті болып табылады, әлеуметтік жауапкершіліктің таралуына ықпал етті. Мұндай оқыту мақсаты – қызметкерлерге жауаптары нақты емес жағдайларда этикалық шешімдер қабылдауға көмектесу. Ең тікелей пайдасы – заңдар мен моральдық нормаларды бұзудың салдарынан туындайтын жағымсыз жағдайларға, айыппұлдарға және ұйымның беделіне нұқсан келтіру қаупін азайту. Ұйымдар қызметкерлердің ұйымға адалдығын арттырып, олардың ұйымдық мақтанышын байқайды.

Адам ресурстары

Кәсіподақтардың әлеуметтік жауапкершілігі бағдарламасы жұмысқа алу және ұстап қалуға көмектеседі, әсіресе бәсекелестік жоғары бітіруші студенттер нарығында. Әлеуетті жұмыс іздеушілер фирманың ҚЖЖ саясатын жиі қарастырады. ҚЖЖ компанияның қызметкерлері арасындағы беделін жақсартуға да көмектеседі, әсіресе қызметкерлер жалақыдан шегіп беру, қайырымдылық шаралары немесе қоғамдық еріктілік қызметі арқылы қатыса алса. ҚЖЖ клиенттерге бет бұрған қызметкерлердің арасында клиенттерге бағытталғандыққа ұмтылуын арттырумен байланысты. ҚЖЖ қызметкерлердің жұмыстан кету деңгейіне әсер ететіні белгілі. Көптеген басшылар қызметкерлерді ең құнды актив деп санайды және оларды ұстап қалу қабілеті ұйымдық табысқа әкеледі. Әлеуметтік жауапкершілік әділдікті нығайтады, бұл өз кезегінде қызметкерлердің жұмыстан кету деңгейін төмендетеді. Егер фирма жауапкершіліктен шеттес мінез-құлық көрсетсе, қызметкерлер бұл мінез-құлықты жағымсыз деп қабылдауы мүмкін. Жақтаушылар бәсекеге қабілетті жалақы мен жақсы әлеуметтік пакетпен қызметкерлерге жақсы қарау әлеуметтік жауапкершілік актісі ретінде қарастырылады және осылайша қызметкерлердің жұмыстан кету деңгейін азайтады деп санайды. Басшылар ҚЖЖ-ға және компанияның жалпы табысына пайдалы оң жұмыс атмосферасын құруға ұмтылады. Бұл қызығушылық, әсіресе, жағымды жұмыс ортасы жағымды жұмыс көзқарасы мен жұмыс өнімділігін арттыру сияқты қалаулы нәтижелерге әкелуі мүмкін деген түсінікпен байланысты. 2008 жылы IBM Business Value институты әлемнің 250 бизнес-лидерін сауалнама жүргізді. Сауалнама көрсеткендей, бизнес компаниялар стратегиялық көзқарасқа ие болған, 68% компаниялар ҚЖЖ-ны мүмкіндік ретінде және тұрақты өсу стратегиясының бөлігі ретінде пайдалануда. Мұндай жағдайлар реттеуші органдардың, соттардың, үкіметтердің және БАҚ-тың күдікті назарын тартады. ҚЖЖ осы тәуекелдерді азайтуға көмектеседі. Тұрақтылық – құндылық тізбегінің бойымен тұрақтылықтың кілті. Компаниялар ұзақ мерзімді серіктестермен жұмыс істеуді қалайтындықтан, ҚЖЖ тәжірибесін енгізген компаниялар беделдік және басқа да зиянды жағдайларды азайту үшін оны енгізбеген компаниялардан артықшылыққа ие болады. Жеткізу тізбегінде (бірінші деңгейден жоғары деңгейлерді қоса) ҚЖЖ сәйкестігінің жоғары деңгейі осалдықты азайтуға және экологиялық, әлеуметтік және экономикалық тәуекелдерді жоюға көмектеседі, тұрақтылыққа бағытталған сатып алу стратегиясын енгізу арқылы. Тиімді ҚЖЖ саясатымен компания жаңадан пайда болатын ҚЖЖ заңдары мен ережелеріне сәйкес келу арқылы заңнамалық және құқықтық тәуекелдерді жақсырақ басқара алады, қымбат сот процестері мен сәйкессіздік шараларын болдырмайды және тиісті мәселелер бойынша корпоративтік үйлесімділікті арттыру арқылы сәйкессіздік көздерін жоя алады.

A CSR program can be an aid to recruitment and retention, particularly within the competitive graduate student market. Potential recruits often consider a firm's CSR policy. CSR can also help improve the perception of a company among its staff, particularly when staff can become involved through payroll giving, fundraising activities, or community volunteering. CSR has been credited with encouraging customer orientation among customer facing employees. CSR is known for impacting employee turnover. Several executives suggest that employees are their most valuable asset and that the ability to retain them leads to organizational success. Socially responsible activities promote fairness, which in turn generates lower employee turnover. On the other hand, if a firm demonstrates irresponsible behavior, employees may view this behavior as negative. Proponents argue that treating employees well with competitive pay and good benefits is seen as socially responsible behavior and, therefore, reduces employee turnover. Executives have a strong desire for building a positive work context that benefits CSR and the company as a whole. This interest is driven particularly by the realization that a positive work environment can result in desirable outcomes such as more favorable job attitudes and increased work performance. The IBM Institute for Business Value surveyed 250 business leaders worldwide in 2008. The survey showed that businesses have assimilated a much more strategic view with 68% of companies utilizing CSR as an opportunity and part of a sustainable growth strategy. These situations draw unwanted attention from regulators, courts, governments, and the media. CSR can limit these risks. Sustainability is key to resilience across value chains. As companies prefer working with long lasting partners, those that have implemented CSR practices will be preferred over ones that have not in order to minimize reputational as well as other damages. High levels of CSR compliance within supply chains (including Tier 1 and beyond) will also help reduce vulnerabilities and eliminate environmental, social, and economic risks through implementing a sustainability focused procurement strategy. With effective CSR policies, a company can better mitigate legislative and legal risks by complying with emerging CSR related laws and regulations, preempting costly lawsuits and non compliance actions, and addressing sources of non compliance by fostering corporate alignment around the relevant issues.

Брендтің ерекшелігі

Компанияның әлеуметтік жауапкершілігі (ӘЖЖ) «тұтынушыларға пайда әкелетін компанияны қолдау және оған көмектесуге деген ниетті ояту арқылы» брендтің беделін арттыра алады. Бұл әсер әртүрлі факторларға байланысты, соның ішінде тұтынушылардың тығыз қарым-қатынасты бағалауы немесе ӘЖЖ бастамасының жеке мүдделерге қызмет ететініне сенуі, тұтынушылардың тұтынуға қатысты мақсаттары (яғни, олардың тұтынуы әлеуметтік мақсатта ма, әлде өнімге бағытталған ма) немесе тұтынушылардың ӘЖЖ күш-жігерінің себептерін қабылдауы. Кейбір компаниялар ӘЖЖ-ға деген міндеттемесін негізгі позициялау құралы ретінде пайдаланады, мысалы, The Co-operative Group, The Body Shop және American Apparel. Басқалары ӘЖЖ әдістемелерін стратегиялық тактика ретінде қолданады, бұл оларға жаһандық нарықтардағы қатысуы үшін қоғамдық қолдау алуға көмектеседі, осылайша әлеуметтік үлесін жарнаманың тағы бір түрі ретінде пайдалану арқылы бәсекеге қабілетті артықшылықты сақтайды. ӘЖЖ саласындағы белсенді іс-қимылдарды жүзеге асыратын компаниялар тұтынушылардың назарын бағасына қарамастан өнімдер мен қызметтерді сатып алуға аударады. Нәтижесінде, бұл компаниялар арасындағы бәсекелестікті күшейтеді, өйткені тұтынушылар компанияның ӘЖЖ практикасын біледі. Бұл бастамалар әлеуетті ерекшелік болып табылады, өйткені олар компанияға ғана емес, сонымен қатар өнімдерге немесе қызметтерге де қосымша құн қосады. Бәсекелестікке ұшыраған компаниялар ӘЖЖ-ны тиімді пайдалану арқылы таратудың компанияның нәтижелеріне тигізетін әсерін арттыра алады. Компанияның тарату желісінің көміртегі ізінің мөлшерін азайту немесе әділ саудаға қатысу – шығындарды төмендету және пайданы арттыру мүмкіндіктері. Мұндай жағдайда тұтынушылар компанияның ӘЖЖ-ға деген міндеттемесін байқап қана қоймай, компанияның сату көлемін де арттырады. Whole Foods компаниясының органикалық тағамдарды насихаттауы мен маркетингі супермаркет индустриясына оң әсер етті. Сарапшылар Whole Foods компаниясы өнім берушілерімен бірлесіп жануарларға қатысты әдістерді және дүкендерінде ұсынылатын еттің сапасын жақсартуға тырысқанын айтады. Сонымен қатар, олар 2400-ден астам тәуелсіз шаруашылықтың жергілікті ауыл шаруашылығын дамытуға қолдау көрсетеді, осылайша тұрақты органикалық өнімдерді ұсынады. Нәтижесінде, Whole Foods компаниясының жоғары бағасы тұтынушыларды сатып алудан алдырмайды. Олар тұрақты тәжірибелерден алынған органикалық өнімдерді сатып алуға қуанышты. Harvard Business Review журналында ӘЖЖ-ны үш кезеңге бөлуге болатын тәжірибелік кезеңдер ұсынылған. Бірінші кезең қайырымдылыққа, коммерциялық емес ұйымдарға ақшалай немесе жабдықтарды сыйға тартуға, қоғамдық бастамаларға қатысуға және қызметкерлердің ерікті еңбек етуіне бағытталған. Бұл компанияның «жаны» ретінде сипатталады, ол негіз қалаушылардың әлеуметтік және экологиялық басымдықтарын көрсетеді. Авторлар компаниялардың ӘЖЖ-мен айналысуының себебі – олардың қоғамның ажырамас бөлігі болуы екенін мәлімдейді. Coca-Cola компаниясы әртүрлі экологиялық, білім беру және гуманитарлық ұйымдарға жыл сайын 88,1 миллион доллар көмектеседі. Тағы бір мысал – PNC Financial Services компаниясының «Ұлылықпен өсу» балалар білімі бағдарламасы. Бұл бағдарлама PNC компаниясы жұмыс істейтін әлеуметтік жағдайы нашар қауымдастықтардағы балалардың мектепке дайындығына қажетті ресурстарды ұсынады. Екінші кезең жұмыс орнындағы тиімділікті арттыруға бағытталған. Зерттеушілер осы кезеңдегі бағдарламалар тиімділікті арттыру арқылы компанияның құндылық тізбегі бойынша жұмысын қолдау үшін әлеуметтік немесе экологиялық пайда әкелуге тырысады деп мәлімдейді. Мысалдардың бірі – ресурстарды пайдалануды, қалдықтарды және шығарындыларды азайтуға бағытталған тұрақтылық бастамалары, бұл шығындарды төмендетуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, қызметкерлердің еңбек жағдайларына, мысалы, денсаулық сақтау мен білім беруге инвестиция салу қажет, бұл өнімділікті арттырып, жұмыс күшін сақтап қалуға көмектеседі. Қайырымдылықтан айырмашылығы, ол әлеуметтік және экологиялық нәтижелерімен бағаланады, екінші кезеңдегі бастамалар корпоративтік табысты арттыруға және әлеуметтік құндылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Мексикадағы ең ірі нан пісіру зауыты – Bimbo осыған жақсы мысал. Компания әлеуметтік қажеттіліктерді қанағаттандыруға ұмтылады. Ол қызметкерлерге орта мектепті бітіруге көмектесетін тегін білім беру қызметтерін ұсынады. Bimbo сонымен қатар мемлекеттік денсаулық сақтандыруының жетіспеушілігін толықтыру үшін қосымша медициналық көмек және қаржылық қолдау көрсетеді. Мұндай компаниялар өздерінің әлеуметтік, экологиялық және бизнес этикалық құндылықтарын бөлісетін жеткізушілерді іздейді, бұл инновацияларды тудырып, көбірек тұтынушыларды тартады және бүкіл жеткізу тізбегі үшін өзара тиімді бизнес қарым-қатынасын құруға мүмкіндік береді. Бұдан әрі, жеткізушілермен қарым-қатынас компанияның ӘЖЖ беделі үшін маңызды, өйткені бизнес әрекеттерінің 70% әлеуметтік және экологиялық әсері олардың жеткізу тізбегінде пайда болады. ӘЖЖ бағдарламаларының таралу әсері арқасында әртүрлі салалардағы тұрақты тәжірибелерге қолдау көрсетіледі. Сонымен қатар, ӘЖЖ-ға бағытталған жеткізушілермен қарым-қатынасты басқару жеткізушілермен ынтымақтастықты жақсартады, тұтынушылардың күтілімдерін қанағаттандырады, нарық мүмкіндіктерін кеңейтеді, инвесторлармен қарым-қатынасты жақсартады және тұрақты өнімдерді дамытуға көмектеседі. ӘЖЖ жеткізу тізбегінің талаптары жауапкершілікке берілген міндеттемелерін пайдаланып маңызды мүдделі тараптармен берік және ұзақ мерзімді қарым-қатынастар құруға және тұтынушылардың, серіктестердің, инвесторлардың және таланттардың шешімдеріне оң әсер етуге мүмкіндік береді. Осы беделді капиталды құру арқылы компаниялар тұтынушылардың адалдығын қамтамасыз етеді, ең жақсы таланттарды тартады және қызметкерлердің моральдық жағдайын және міндеттемесін нығайтады.

CSR can enhance a brand's reputation by "inducing a desire to support and help the company that has acted to benefit consumers". though this effect is dependent upon a variety of factors, including the degree to which consumers value close relationships or believe that the CSR initiative is self serving, consumers' consumption related goals (i. e., whether their consumption is socially versus product motivated), or consumers' attributions toward the motives of the CSR endeavor. Some companies use their commitment to CSR as their primary positioning tool, e. g., The Co operative Group, The Body Shop, and American Apparel. Others use CSR methodologies as a strategic tactic to gain public support for their presence in global markets, helping them sustain a competitive advantage by using their social contributions as another form of advertising. Companies that operate strong CSR activities tend to drive customers' attention to buy products or services regardless of the price. As a result, this increases competition among firms since customers are aware of the company's CSR practices. These initiatives serve as a potential differentiator because they not only add value to the company, but also to the products or services. Furthermore, firms under intense competition can leverage CSR to increase the impact of their distribution on the firm's performance. Lowering the carbon footprint of a firm's distribution network or engaging in fair trade are potential differentiators to lower costs and increase profits. In this scenario, customers can observe the company's commitment to CSR while increasing company sales. Whole Foods' marketing and promotion of organic foods have had a positive effect on the supermarket industry. Proponents assert that Whole Foods has been able to work with its suppliers to improve animal treatment and the quality of meat offered in their stores. They also promote local agriculture in over 2,400 independent farms to maintain their line of sustainable organic produce. As a result, Whole Foods' high prices do not turn customers away from shopping. They are pleased to buy organic products that come from sustainable practices. A Harvard Business Review article proposes three stages of practice in which CSR can be divided. Stage one focuses on philanthropy, including donations of money or equipment to non profit organizations, engagement with community initiatives, and employee volunteering. This is characterized as the "soul" of a company, expressing the social and environmental priorities of the founders. The authors assert that companies engage in CSR because they are an integral part of society. The Coca Cola Company contributes $88.1 million annually to various environmental, educational, and humanitarian organizations. Another example is PNC Financial Services' "Grow Up Great" childhood education program. This program provides critical school readiness resources to underserved communities where PNC operates. On the other hand, stage two focuses on improving operational effectiveness in the workplace. The researchers assert that programs in this stage strive to deliver social or environmental benefits to support a company's operation across the value chain by improving efficiency. Some examples include sustainability initiatives to reduce resource use, waste, and emissions that could reduce costs. It also calls for investing in employee work conditions such as health care and education, which may enhance productivity and retention. Unlike philanthropic giving, which is evaluated by its social and environmental return, initiatives in the second stage are predicted to improve the corporate bottom line with social value. Bimbo, the largest bakery in Mexico, is an excellent example of this. The company strives to meet social welfare needs. It offers free educational services to help employees complete high school. Bimbo also provides supplementary medical care and financial assistance to close government health coverage gaps. Such companies look for suppliers who share their social, environmental, and business ethics values, which in turn would trigger common innovations that would attract more customers and generate further value for the whole supply chain for a win win business relationship through a series of interconnected activities implemented holistically. Furthermore, supplier relations are crucial for a company's CSR profile as 70% of businesses’ social and environmental impacts occur in their supply chain. Through the spillover effect, CSR programs encourage sustainable practices within different industries. Additionally, a CSR focused supplier relations management improves collaboration with suppliers, increases the satisfaction of customers’ expectations and requirements, expands market opportunities, enhances investor relations, and promotes the development of more sustainable products. Furthermore, CSR supply chain imperatives can leverage their responsible commitment to forge robust and lasting relationships with important stakeholders and positively influence the decision making of consumers, partners, investors, and talent. By constructing this reputational capital, companies can earn consumer loyalty, attract top talent, and strengthen employee morale and commitment.

Дағдарысты басқару

Көптеген ғалымдар КӘЖ стратегиялары немесе КӘЖ-ға қатысты мінез-құлықты дағдарысты басқару тұрғысынан қарастырды, мысалы, халықаралық жағдайда бойкоттарға жауап беру. Аң зерттеуі бойынша, Азиядағы бизнес экономикалық дағдарыс кезінде бағаны төмендетуден гөрі қосымша қызметтер ұсынып қарым-қатынас орнату стратегиясын тиімдірек деп санайды. Кросс-мәдени дағдарысты басқару стратегияларына қатысты тікелей зерттеулер көрсеткендей, КӘЖ стратегиялары Қытайдағы көпұлтты компанияларға қатысты эмпирикалық зерттеулер арқылы әсер ете алады. Олар жергілікті мүдделі тараптардың әлеуметтік күтулерін қанағаттандыру дағдарыс қаупін азайтатынын анықтады. Arla Foods компаниясы қолданған стратегия нәтежелі болып, компанияға Таяу Шығыстағы көптеген елдерде жоғалтқан нарық үлесін қайтаруға көмектесті. Arla Foods қатерлі ісікпен ауыратын балаларға арналған қаржы қорын құрды және Ливандағы босқындарға жедел жәрдем машиналарын сыйлады. Arla Foods сияқты, олар балалардың денсаулық сақтауға қол жеткізуіне қатысты жергілікті маңызды әлеуметтік мәселелерді шешуге үлес қосуға тырысты. Басқа зерттеушілер Ливан мен Израиль арасындағы қақтығыс кезінде көпұлтты компаниялардың стратегиясын талдады. Қақтығыс кезінде көптеген компаниялар жергілікті қауымға көмек көрсетуге басымдық берді. Соғыстан кейінгі кезеңде менеджерлер босқындарға немесе тікелей зардап шеккен бизнеске ақшалай және заттай көмек ретінде қайырымдылық бағдарламалары мен үлестерін атап өтті. Мысалы, Citibank соғыстан зардап шеккен кейбір жергілікті бизнеске ақшалай көмек көрсетті. Ливандық компанияның тағы бір әрекеті – қаржы жинау науқаны болды.

Сын-пікірлер мен алаңдаушылық

Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік туралы алаңдаушылықтар бизнестің мақсатымен және оған қатысу мотивтерімен байланысты.

Кәсіпкерліктің мақсаты

Милтон Фридман және басқалар корпорацияның мақсаты – акционерлеріне максималды пайда табу және ол қызмет ететін мемлекеттердің заңдарына бағынудың әлеуметтік жауапкершілік болып табылатынын айтты. Фридман әр адамның қаласа, әлеуметтік мақсаттарға өз ақшасын жұмсауға құқылы екенін, бірақ бизнес иелерінің пайдаға қатысы жоқ әлеуметтік мақсаттарды қолдау үшін бағаны көтеріп, тұтынушыларға "білмейтін құыршақтар" сияқты "салық" салудан сақтануы керек екенін мәлімдеді. Кейбір корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (КАЖ) жақтастары, әсіресе дамып келе жатқан елдердегі компаниялардың КАЖ-ға ұмтылуы жұмысшылар мен қоғамды пайдалану мүмкіндігін азайтады деп санайды. Ал сыншылар КАЖ-ның өзі жергілікті қоғамдарға күтпеген салдарлары бар сыртқы құндылықтарды таңуға ұмтылады деп мәлімдейді. Міндетті шаралардың орнына, үкіметтік реттеуді күшейту және оны тиімді жүзеге асыру КАЖ-ға балама болып табылады, бұл шешім қабылдау және ресурстарды бөлуді мемлекеттік органдардан жеке органдарға көшіреді. Дегенмен, сыншылар тиімді КАЖ-ның ерікті болуы керек екенін айтады, себебі үкімет тарапынан реттелетін міндетті әлеуметтік жауапкершілік бағдарламалары адамдардың жоспарлары мен тілектеріне кедергі келтіреді, ресурстарды дұрыс бөлуді қиындатады және жауапсыз шешімдер қабылдау ықтималдығын арттырады.

Нысандар

Кейбір сыншылар компаниялар қоғамның назарын өздерінің негізгі қызметтерінен туындаған этикалық мәселелерден аудару үшін корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (КӘЖ) бағдарламаларын іске қосады деп санайды. Олар КӘЖ компанияларының ие болатын беделінің артықшылықтары (жоғарыда корпорацияға тиесілі пайда ретінде көрсетілген) осы тәсілдің екіжүзділігін көрсетеді деп мәлімдейді. Сонымен қатар, кейбір зерттеулер КӘЖ бағдарламалары корпоративтік менеджерлердің мүддесін акционерлердің есебінен ілгерілетуге бағытталғанын көрсетіп, оларды корпорациялардағы агенттік мәселенің бір түрі ретінде қарастырады. Басқалары КӘЖ-нің басты мақсаты бизнестің билігіне заңдылық беру екенін айтады. Әйелдер мен еркектер арасындағы табыс арасындағы айырмашылықтың артуына байланысты, бизнестің өз билігін ақтауы қажеттілікке айналды. Джоэл Бакан жеке пайда мен қоғамдық игілік арасындағы мүдделер қақтығысын сынаған белгілі бір сыншы. Ол акционерлердің байлығын барынша арттыруға заңмен міндеттелген, акционерлік қоғамдардың корпоративтік лауазымды тұлғаларын сипаттайды. Хейнс бұл аргументті былай қорытындылайды: "корпоративтік есептеулер бар, онда шығындар жұмысшыларға, тұтынушыларға және қоршаған ортаға аударылады". КӘЖ шығындарын осы қаржылық тұрғыдан қарастыруға болады, онда әлеуметтік жағымсыз мінез-құлықтың жоғары құны КӘЖ шығындарының төмен сомасымен өтеледі. Шын мәнінде, КӘЖ шығындарының "нұрлы эффектісі" бар екені айтылады. Зерттеулер көрсеткендей, АҚШ-та шетелдік жемқорлыққа қарсы заңға сәйкес пара алу фактісі бойынша айыпталған компаниялар, олар КӘЖ іс-шараларына белсенді қатысқан жағдайда, жеңілдетілген айыппұлдар төлейді. Көрініс бергендей, шетелдік шенеуніктерді сатып алуға байланысты корпоративтік сыйлықтарды 20%-ға арттыру немесе бала еңбегі сияқты маңызды еңбек мәселесін жоюға міндеттеме беру, пара беру фактісі үшін 40%-ға төмен айыппұл төлеумен теңестіріледі. Агуинис және Главас КӘЖ әдебиетін жан-жақты қарастырып, ұйымдық мінез-құлық, корпоративтік стратегия, маркетинг және Адами ресурстарды қамтитын 700 академиялық дереккөзді зерттеді. Компаниялардың КӘЖ-ге қатысуының басты себебі қоғамға жауапкершілік сезімі емес, КӘЖ-мен байланысты күтілетін қаржылық пайда екені анықталды. Осы талдауға сәйкес, тұтынушылар өз мүдделерін қанағаттандыруға бағытталған КӘЖ бастамаларына жағымсыз жауап береді. Компанияның қаржылық жағдайы мен КӘЖ тәжірибесі арасында да оң байланыс бар. Сонымен қатар, компанияның көрсеткіштері либералдарға қарағанда консерваторларға көбірек әсер етеді. Либералдар қаржылық көрсеткіштер тұрғысынан қарамай, КӘЖ бизнестің үштік нәтижесіне үлес қосады деп санайды. Мысалы, компания жақсы жұмыс істесе, ол КӘЖ-ді ілгерілетеді. Егер компания күткендей нәтиже көрсетпесе, олар осы практиканы баса назарға алады, себебі оны бизнеске құндылық қосудың жолы ретінде қарастырады. Консервативті басшылар КӘЖ практикасын қолдайды, егер ол компанияның қаржылық көрсеткіштеріне жақсы нәтиже әкеледі деп сенсе. Басқаша айтқанда, осы топтағы басшылар КӘЖ нәтижесі компанияға ешқандай пайда әкелмесе, оны компания үшін құндылық ретінде қарамайды. Кейде компаниялар КӘЖ-ді басқа зиянды бизнес-тәжірибелерден назарды аудару үшін пайдаланады. Мысалы, McDonald's корпорациясы Рональд Макдональд үйімен және басқа балаларға көмектесетін қайырымдылық ұйымдарымен байланысын КӘЖ ретінде көрсетсе, оның тағамдарына дұрыс тамақтануға қатысты нашар әдеттерді қалыптастыру туралы айыптар тағылды. Бастапқыда қайырымдылық сияқты көрінетін КӘЖ әрекеттерінің жасырын мақсаттары болуы мүмкін. Ғылыми зерттеу жобаларын қаржыландыру компаниялар тарапынан назарды аудару үшін пайдаланылды. Крейцфельдт-Якоб ауруына (КЖА) себеп болатын протеинды ашқан және 1997 жылы медицина саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алған Стэнли Б. Прузинер темекі өндіруші RJ Reynolds компаниясына олардың маңызды қолдауы үшін алғыс айтты. RJ Reynolds КЖА бойынша зерттеуді қаржыландырды. Проктор былай мәлімдейді: "темекі өнеркәсібі генетика, вирустар, иммунология, ауаның ластануы" сияқты зерттеулерді қаржыландыратын жетекші компания болды, бұл темекі шегу мен қатерлі ісік арасындағы байланыстың жақсы зерттелгенін назардан тыс қалдыруға бағытталған. Зерттеулер көрсеткендей, корпоративтік әлеуметтік маркетинг, қоғамдық игілікке бағытталған КӘЖ түрі, алкоголь өнеркәсібінің зиянды тәжірибелерінен сынды аудару үшін қолданылуда. Жауапкершілікпен ішуді ынталандыратын жарнамалар бір мезгілде ішуді әлеуметтік норма ретінде насихаттауға бағытталған. Осы жағдайда, компаниялар алкогольді таңдауды реттеуде үкіметтік шектеулерді күшейтуге жол бермеу үшін КӘЖ мен әлеуметтік маркетингке қатысуы мүмкін.

Some critics believe that companies undertake CSR programs to distract the public from ethical questions posed by their core operations. They argue that the reputational benefits that CSR companies receive (cited above as a benefit to the corporation) demonstrate the hypocrisy of the approach. Moreover, some studies find that CSR programs are motivated by corporate managers' interests at the cost of the shareholders so they are a type of an agency problem in corporations. Others have argued that the primary purpose of CSR is to provide legitimacy to the power of businesses. As wealth inequality is perceived to be increasing it has become increasingly necessary for businesses to justify their position of power. Joel Bakan is one of the prominent critics of the conflict of interest between private profit and a public good, characterizing corporate officials of publicly listed corporations as constrained by law to maximize the wealth of their shareholders. This argument is summarised by Haynes that "a corporate calculus exists in which costs are pushed onto both workers, consumers and the environment". CSR spending may be seen in these financial terms, whereby the higher costs of socially undesirable behaviour are offset by a CSR spending of a lower amount. Indeed, it has been argued that there is a "halo effect" in terms of CSR spending. Research has found that firms that had been convicted of bribery in the US under the Foreign Corrupt Practices Act (FCPA) received more lenient fines if they had been seen to be actively engaging in comprehensive CSR practices. It was found that typically either a 20% increase in corporate giving or a commitment to eradicating a significant labour issue, such as child labour, was equated to a 40% lower fine in the case of bribing foreign officials. Aguinis and Glavas conducted a comprehensive review of CSR literature, covering 700 academic sources from numerous fields, including organizational behavior, corporate strategy, marketing, and HRM. It was found that the primary reason for firms to engage in CSR was the expected financial benefits associated with CSR, rather than being motivated by a desire to be responsible to society. Consistent with this analysis, consumers respond less favorably to CSR initiatives that they believe are tainted with self serving motives". The company's financials and the CSR practice also have a positive relationship. Moreover, a company's performance tends to influence conservatives more likely than liberals. While not seeing it from the financial performance point of view, liberals tend to believe that CSR adds to the business's triple bottom line. For example, when the company performs well, it will promote CSR. If the company is not performing as expected, they will rather tend to emphasize this practice because it will potentially envision it as a way to add value to the business. In contrast, politically conservative CEOs will tend to support the practice of CSR if they believe that it will provide a good return to the company's financials. In other words, these types of executives tend to not see the outcome of CSR as a value to the company if it does not provide anything in exchange. Sometimes companies use CSR to direct public attention away from other, harmful business practices. For example, McDonald's Corporation positioned its association with Ronald McDonald House and other children's charities as CSR while its meals have been accused of promoting poor eating habits. Acts that may initially appear to be altruistic CSR may have ulterior motives. The funding of scientific research projects has been used as a source of misdirection by firms. Stanley B. Prusiner, who discovered the protein responsible for Creutzfeldt–Jakob disease (CJD) and won the 1997 Nobel Prize in Medicine, thanked the tobacco company RJ Reynolds for their crucial support. RJ Reynolds funded the research into CJD. Proctor states that "the tobacco industry was the leading funder of research into genetics, viruses, immunology, air pollution", anything which formed a distraction from the well established research linking smoking and cancer. Research has also found that corporate social marketing, a form of CSR promoting societal good, is being used to direct criticism away from the damaging practices of the alcohol industry. It has been shown that advertisements that supposedly encourage responsible drinking simultaneously aim to promote drinking as a social norm. In this case, companies may engage in CSR and social marketing to prevent more stringent government legislation on alcohol marketing.

Даулы салалар

Темекі, алкоголь немесе қару-жарақ өндіретін сияқты кәсіпорындар тұтынушыларға немесе қоршаған ортаға зиян келтіретін өнімдер шығарады. Мұндай кәсіпорындар басқа салалардағы компаниялар сияқты қайырымдылықпен де айналысуы мүмкін. Осындай қарама-қайшылық оларды әлеуметтік жауапкершілік тұрғысынан бағалауды күрделендіреді.

Кейс-студиялар

Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік шараларының фирманың қаржылық көрсеткіштеріне тигізетін әсерін толыққанды бағалау үшін, Бизнес, экономика, менеджмент және туризм жөніндегі жаһандық конференцияның зерттеушілері жүргізген зерттеу сияқты нақты мысалға көңіл бөлу маңызды. Осы зерттеуде Мокан, Драгичи, Иваску және Тури корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік саясаты мен банк секторындағы құндылық құру/қаржылық көрсеткіштер арасындағы байланысты зерттеді. Олардың нәтижесінде экономикалық тиімділіктің артуы, компанияның беделінің жақсаруы, қызметкерлердің адалдығы, сектор мен жеке тұлғалар арасындағы байланыстың оңайлатылуы, жаңа мүмкіндіктерді (яғни, жаңа инвестицияларды тарту немесе бәсекеге қабілетті болу) тарту және ұйымдық міндеттемелерді күшейту сияқты түрлі артықшылықтар анықталды. Алайда, осы әсерлерді талқылауға кіріспес бұрын, зерттеушілер банктер сияқты қаржы институттарының аясында корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік пен басқа да этикалық принциптерді енгізудің, көбінесе оларға қызмет көрсететін адамдарға пайда әкелуден гөрі, мүдделі тараптарды тарту және олармен байланыс орнатуға арналған маркетингтік құралдар сияқты көрінетінін атап өтті. Тағы бір қызықты жағдайды Ген Шреудер (2022) ұсынды, ол голландтың көпұлтты корпорациясы DSM-де корпоративтік әлеуметтік жауапкершіліктің эволюциясын талқылайды. Компания нормативтік моделінде, егер бұл ұйымның жұмысына кедергі келтірмесе, осы көзқарастарды қабылдайды. Мүдделі тараптарға қатысты көзқарас салалық серіктестіктегі желілік өзара әрекеттесудің күрделілігін ескермейді. Ол коммуникацияны алмасу перспективасына ұқсас, техникалық қызмет көрсету функциясына дейін төмендетіп қарастырады.

Этикалық тұтынушылық

Соңғы екі онжылдықта этикалық тұтынушылықтың өсуі корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (КӘЖ) өсуімен байланысты болуы мүмкін. Тұтынушылар күнделікті тұтыну шешімдерінің қоршаған ортаға және қоғамға тигізетін әсерін жақсырақ түсінеді және кейбір жағдайларда өздерінің қоршаған ортаға және этикалық алаңдаушылықтарына қатысты сатып алу шешімдерін қабылдайды. Тұтынушының КӘЖ-мен қарым-қатынасындағы бір мәселе – оның көрінетіннен әлдеқайда күрделі болуы. Бұл құбылысты «КӘЖ тұтынушылар парадоксы» немесе үйлесімсіздік деп сипаттауға болады, онда тұтынушылар тек әлеуметтік жауапкершілігі жоғары компаниялардан ғана сатып алатындарын айтады. Көптеген тұтынушылар жауапкершілікті ұстанатын компаниялардан сатып алуға ниет білдіреді, бірақ сауалнамалар көрсеткендей, «этикалық сатып алулар» үй шаруашылығы шығындарының шағын бөлігін құрайды. Тұтынушылардың сенімдері мен ниеттері мен олардың нақты мінез-құлқы арасындағы қарама-қайшылық КӘЖ-дің тұтынушылар бастапқыда күткендей үлкен әсерге ие болмауына себеп болады. Осы қарама-қайшылықты түсіндіруге арналған бір теория – «көрерменнің әрекетсіздігі» немесе «көрермен эффектісі». Бұл теория әлеуметтік психологиядан туындайды және егер басқа көрермендер ештеңе жасамаса, белгілі бір жағдайда әрекет ету ықтималдығы айтарлықтай төмендейді, тіпті егер адам нақты бір әрекетке берілген болса да. Бұл «Егер оларға маңызды болмаса, неге менің маңызды болуым керек?» деген ойға алып келеді. Тұтынушылар еңбекке қанаушылықты қолдануға қарсы болса немесе экологиялық мақсаттарды қолдағысы келсе де, басқа тұтынушылар мәселеге бейжай қарағандықтан, әлеуметтік жауапкершіліктен шеттетілген компаниялардан сатып алуды жалғастыра беруі мүмкін. Тағы бір түсіндірме – өзара көмекке ұмтылыс. Адам мінез-құлқының эволюциялық психологиясында адамдар бірдеңе жасаса, одан кейін бірдеңе алуға үміттенеді. Алайда, КӘЖ және этикалық тұтынушылық жағдайында тұтынушылар өздерінің инвестицияларынан өте аз пайда көреді. Этикалық тұрғыдан алынған немесе өндірілген өнімдер көбінесе жоғарырақ шығындарға байланысты қымбатқа түседі. Дегенмен, тұтынушылар үшін алған сыйлық этикалық емес өнімнен көп айырмашылығы жоқ. Сондықтан, эволюциялық тұрғыдан алғанда, этикалық сатып алуды жасау, тіпті егер олар этикалық, экологиялық және әлеуметтік тұрғыдан пайдалы мақсаттарды қолдауға сенетін болса да, жеке тұлға үшін жоғарырақ шығынға тұрарлық емес.

The rise in popularity of ethical consumerism over the last two decades can be linked to the rise of CSR. Consumers are becoming more aware of the environmental and social implications of their day to day consumption decisions and in some cases make purchasing decisions related to their environmental and ethical concerns. One issue with the consumer's relationship with CSR is that it is much more complex than it first appears. This phenomenon could be described as the "CSR Consumer Paradox" or mismatch, where consumers report that they would only buy from companies with good social responsibility. Many consumers want to buy from responsible companies, but surveys indicate that "ethical purchases" are a small percentage of household expenditures. The discrepancy between consumer beliefs and intentions, and actual consumer behaviour, means CSR has a much lesser impact than consumers initially say. One theory for explaining this discrepancy is the "bystander apathy" or the bystander effect. This theory stems from social psychology and states that the likelihood of an individual acting in a given situation is significantly reduced if other bystanders do nothing, even if that individual strongly believes in a specific course of action. It would suggest an "If they do not care then why should I?" mentality. Even if consumers are against the use of sweatshops or want to support green causes, they may continue to make purchases from companies that are socially irresponsible just because other consumers seem apathetic towards the issue. Another explanation is that of reciprocal altruism. In the evolutionary psychology of human behaviour: people only do something if they can get something back in return. In the case of CSR and ethical consumerism, however, consumers get very little in return for their investment. Ethically sourced or manufactured products are typically higher in price due to greater costs. However, the reward for consumers is not much different from that of a non ethical counterpart. Therefore, evolutionary speaking, making an ethical purchase is not worth the higher cost to the individual, even if they believe in supporting ethical, environmental, and socially beneficial causes.

Әлеуметтік жауапкершілікке негізделген инвестициялар

Акционерлер мен инвесторлар әлеуметтік жауапкершілік инвестициялау (ӘЖИ) арқылы өз капиталын олар жауапкершілі деп санайтын мінез-құлықты қолдау үшін пайдаланады. Дегенмен, этикалық мінез-құлықтың қандай екендігіне қатысты анықтамалар әртүрлі. Мысалы, АҚШ-тағы кейбір діншіл инвесторлар өз діни нанымдарына қайшы келетін компаниялардан инвестицияларын шығарып алды. Керісінше, дінсіз инвесторлар жұмыскерлеріне немесе клиенттеріне діни көзқарастарды таңу деп санайтын компаниялардан ақшаларын шығарады.

Мемлекеттік саясат

Кейбір елдердің үкіметтері әлеуметтік және экологиялық жауапкершілікті ұстанатын корпоративтік іс-әрекеттерді қолдайды. Үкіметтің КӘӘ-дегі рөлінің күшеюі көптеген КӘӘ бағдарламалары мен саясатын дамытуға жағдай жасады. Еуропаның түрлі елдерінің үкіметтері компанияларды тұрақты корпоративтік тәжірибелерді енгізуге итермеледі. Германия 1949 жылы КӘӘ-ні одан әрі дамыту үшін Германия кәсіподақтары конфедерациясын құрды; конфедерация Германиядағы 45 миллион жұмысшының мүддесін қорғайды. Жұмыс орнының тұрақтылығы, өнеркәсіп өсімімен бірге жалақының өсуі – Германия еңбек жүйесіндегі ұжымдық келіссөздердің маңызды аспектілері. Швеция және Исландия сияқты елдерде, АҚШ және Ұлыбританияға қарағанда Скандинавиялық модельде әлеуметтік-демократиялық элементтер басым болғандықтан, кәсіподақтарға мүше жұмысшылардың үлесі жоғары. АҚШ және Ұлыбритания – либералды нарықтық экономикалар (LME), ал Германия экономикасы капитализмнің түрлеріне жататын үйлестірілген нарықтық экономика (CME) болып табылады. АҚШ ұжымдық келісімдермен жұмыс күшінің 25,5%-ын, ал Ұлыбритания – 29%-ын қамтыса, Германияда бұл көрсеткіш 57%-ды құрайды. КӘӘ-ге қатысты күш-жігер мен саясат елдерде әртүрлі, мемлекеттік, корпоративтік және қоғамдық рөлдердің күрделілігі мен әртүрлілігіне байланысты. Кейбір зерттеулер осы факторлардың рөлі мен тиімділігі нақты жағдайларға тәуелді екенін көрсетеді. "Хейлбронн декларациясы" – Германиядағы, әсіресе Хейлбронн-Франкония аймағындағы кәсіпорындар мен мекемелер арасындағы ерікті келісім, ол 2012 жылдың 15 қыркүйегінде қол қойылды. Хейлбронн декларациясының мақсаты табысқа немесе сәтсіздікке әкелетін шешуші факторларды, іске асыру жетістіктерін және КӘӘ саласындағы ең жақсы тәжірибелерді анықтау болып табылады. Экономикаға мүдделі тараптардың сенімін арттыратын жауапкершілікті кәсіпкерліктің бір түрін бастау көзделеді. Бұл – ерікті міндеттемелерді міндетті етуге бағытталған тәсіл. КӘӘ-ні реттеуге қарсы шығатын зерттеушілер Армстронг пен Грин барлық реттеудің "зиянын тигізетінін" айтады, реттеудің Солтүстік Кореяның экономикалық еркіндігінің төмендігіне және жан басына шаққандағы ЖІӨ-ге себеп болғанын көрсетеді. Олар, дереккөз көрсетпей, "базардың қаншалықты ауыр кемшіліктері болса да, оларды түзетуге бағытталған саяси араласулар оларды нашарлатады" деп мәлімдейді және "әлеуметтік жауапкершілік атынан реттеуді зерттеудің қажеті жоқ" деген қорытындыға келеді.

Some national governments promote socially and environmentally responsible corporate practices. The heightened role of government in CSR has facilitated the development of numerous CSR programs and policies. Various European governments have pushed companies to develop sustainable corporate practices. Germany also established the German Trade Union Confederation in 1949 to further advance CSR; the confederation represents the interests of 45 million workers in Germany. Job security, wage increases with industry growth are key aspects of collective bargaining in the German labor system. There is a higher percentage of workers in unions in countries like Sweden and Iceland which have more Social Democratic elements in their Nordic Model than the U. S. and the U. K.

The U. S. and the U. K. are Liberal Market Economies (LMEs), and the German economy falls under Coordinated Market Economy (CMEs), which are Varieties of Capitalism. In comparison with the U. S. that covers 25.5% of its blue and white collar workforce under collective bargaining and the U. K. that covers 29% of its workforce, Germany covers a significantly higher 57% of its workforce under collective bargaining. CSR efforts and policies are different among countries, responding to the complexity and diversity of governmental, corporate, and societal roles. Some studies have claimed that the role and effectiveness of these actors were case specific. The 'Heilbronn Declaration' is a voluntary agreement between enterprises and institutions in Germany, especially in the Heilbronn Franconia region, signed on 15 September 2012. The approach of the Heilbronn Declaration targets the decisive factors of success or failure, the achievements of the implementation, and best practices regarding CSR. A form of responsible entrepreneurship shall be initiated to meet the requirements of stakeholders' trust in the economy. It is an approach to make voluntary commitments more binding. In opposition to mandated CSR regulation, researchers Armstrong and Green suggest that all regulation is "harmful", citing regulation as the cause of North Korea's low economic freedom and per capita GDP. They further claim without source that "There is no form of market failure, however egregious, which is not eventually made worse by the political interventions intended to fix it", and conclude "there is no need for further research on regulation in the name of social responsibility."

Дағдарыстар мен олардың салдары

Дағдарыстар корпоративтік әлеуметтік жауапкершілікті қабылдауға ықпал етті. CERES қағидалары 1989 жылғы Exxon Valdez оқиғасынан кейін қабылданды. Басқа мысалдардың бірі – ойыншық өндіруші Mattel компаниясы қолданған қорғасын бояуы, осының салдарынан миллиондаған ойыншық қайтарылып алынды және компания тәуекелді басқару және сапаны бақылау жөніндегі жаңа процестерді енгізуге мәжбүр болды. Magellan Metals компаниясы Австралияда мыңдаған құстың өліміне себеп болған қорғасынмен ластануға кінәлі деп танылды. Компания дереу қызметін тоқтатты және тазалау жұмыстарын жүзеге асыру үшін тәуелсіз реттеуші органдармен бірлесіп жұмыс істеуге міндетті болды. Odwalla компаниясында дағдарыс болды, E. coli бактериясының анықталуына байланысты сату көлемі 90%-ға, ал акция бағасы 34%-ға төмендеді. Компания алма және морковь шырынының барлық өнімдерін кері қайтарып алды, сондай-ақ "жедел пастеризация" деп аталатын жаңа технологияны енгізіп, тұтынушылармен үнемі байланыс құрды.

Ұлттық және өңірлік тәсілдер

Корпорациялар әлеуметтік жауапкершілік қағидаларын сақтайтын болғанмен, әлемнің барлық аймағында үнемі бірдей мінез-құлық таныта бермейді. Керісінше, бір әрекет кейбір елдерде этикалық деп есептелмеуі мүмкін, мысалы, кейбір елдерде әйелдерге көлік жүргізуге тыйым салынса, ал басқаларында жұмысқа қабылдау кезінде әйелдермен тең құқықта қарау талап етіледі.

Еуропалық Одақтағы КӘЖ

2001 жылы Еуропалық комиссия Еуропалық қауымдастықтарға арналған «Кәсіпорындардың әлеуметтік жауапкершілігі үшін еуропалық аяздаманы ілгерілету» тақырыбындағы «жасыл кітапты» ұсынды. Бұл құжатта корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік (КӘЖ) компаниялардың өз қызметі мен мүдделі тараптармен байланысында әлеуметтік және экологиялық мәселелерді ерікті түрде біріктіретін ұғым ретінде анықталды. 2011 жылға қарай Комиссия КӘЖ-ді «стратегиялық тәсіл» деп мойындады және оны кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігі үшін «барған сайын маңызды» деп атады. Кәсіпорындардың «Еуропалық Одақтың тұрақты даму және жоғары бәсекеге қабілетті әлеуметтік нарықтық экономика туралы шарттардың мақсаттарына маңызды үлес қоса алатынына» сеніп, 2011 жылдың қазан айында жаңартылған стратегия ұсынды – 2011–2014 жылдарға арналған Кәсіпорындардың әлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі жаңа стратегия. Бұл құжатта КӘЖ қоғамға тигізетін әсері үшін кәсіпорындардың жауапкершілігі ретінде анықталды. Комиссия енді КӘЖ-ді «ерікті» немесе қандай да бір жағынан «қосымша» аспект ретінде қарастырмай, кәсіпорындар өздерінің бизнес-операциялары мен негізгі стратегиясына әлеуметтік, экологиялық, этикалық, адам құқықтары және тұтынушылардың мүдделерін мүдделі тараптарымен тығыз байланыста енгізу үшін процеске ие болуы керек екенін мәлімдеді.

Ұлыбританияның бөлшек сауда секторы

2006 жылғы зерттеуде Ұлыбританияның бөлшек сауда секторында әлеуметтік жауапкершілікке қатысу деңгейі ең жоғары екені анықталды. Ұлыбританиядағы ірі сауда компанияларының көпшілігі еңбек жағдайларын және қызметкерлердің денсаулығын жақсарту мақсатында құрылған Этикалық сауда бастамасына қосылды. Tesco (2013) компаниясы өздерінің "негізгі" бағыттарын "саудадағы жауапкершілік", "қоршаған ортаға тигізетін әсерді азайту", "тамаша жұмыс беруші болу" және "жергілікті қоғамдарды қолдау" деп атады. J Sainsbury компаниясы "тағам және денсаулық үшін ең жақсысы", "адалдықпен тауар алу", "қоршаған ортаны құрметтеу", "қоғамға пайда келтіру" және "жұмыс істеуге керемет орын" сияқты тақырыптарды пайдаланады. Ұлыбританиядағы бөлшек сауда компаниялары төрт негізгі мәселеге бағытталған: қоршаған орта, әлеуметтік әл-ауқат, этикалық сауда және жұмыс орнын тартымды ету. Anselmsson және Johansson (2007) әлеуметтік жауапкершіліктің үш саласын бағалады: адамға жауапкершілік, өнімге жауапкершілік және қоршаған ортаға жауапкершілік. Martinuzzi және авторлар бұл терминдерді сипаттап, адамға жауапкершіліктің "компания жануарларды табиғи және дұрыс өсіру және шаруалық жүргізу қағидаттарын сақтайтын жеткізушілермен жұмыс істеді, сондай-ақ өз қызметкерлері үшін әділ және жағымды жұмыс жағдайларын және жұмыс ортасын қамтамасыз етеді" деді. Өнімге жауапкершілік – барлық өнімнің толық құрамы, шығу тегі көрсетілуі және компания өзінің ниеттерін орындауға және өнімдері үшін жауапкершілік беруге міндетті. Қоршаған ортаға жауапкершілік – компанияның экологиялық таза, экологиялық және зиянсыз өнімдер шығаратындығын білдіреді. Jones және авторлар (2005) зерттеуі бойынша, ірі саудагерлер арасында ең көп талқыланатын әлеуметтік жауапкершілік бағдарламалары қоршаған орта мәселелеріне қатысты.

Корпоративтік корпоративтік жауапкершілік және АҚШ корпорациялары туралы жаңалықтар

Forbes журналында жарияланған мақала 2017 жылдың қыркүйек айында Бостондық «Reputation Institute» (RI) атақ-даңқ менеджменті консалтингтік компаниясының корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік тұрғысынан АҚШ-тың ең үздік 10 корпорациясын бағалайтын жылдық зерттеуін атап өтті. RI әлеуметтік жауапкершілік репутациясын тұтынушылардың компания басқаруына, қоғам мен халыққа оң әсеріне және қызметкерлерге қатысты көзқарастарына назар аудара отырып бақылайды. Әрбір критерий фирманың эксклюзивті RepTrak Pulse платформасымен бағаланады. Forbes Lego, Microsoft, Google, Walt Disney Company, BMW Group, Intel, Robert Bosch, Cisco Systems, Rolls Royce Aerospace және Colgate Palmolive сияқты компанияларды атады. CSR Journal мәліметінше, бүкіл әлемдегі мыңжылдықтар брендтерді әлеуметтік жауапкершілікке итермелейді. Көптеген мыңжылдықтар про-әлеуметтік тақырыптарды, тұрақты өндіріс процестерін және этикалық бизнес-практикаларды қолданатын компаниялармен іскерлік байланыс жасауды қалайды. Nielsen Holdings 2017 жылы жаһандық жауапкершілік және тұрақтылыққа бағытталған жылдық жаһандық корпоративтік тұрақтылық есебін жариялады. Nielsen-нің 2015 жылғы есебінде тұтынушылардың 66 пайызы тұрақты брендтерден алынған өнімдерге көбірек шығын жұмсайтыны көрсетілді. Ал тағы 81 пайызы өздерінің таңдаған корпоративтік институттарының корпоративтік азаматтыққа қатысты мәлімдемелерін жұртшылыққа жариялауын күтеді.

Yahoo News сайтындағы мақалаға сәйкес, «National Association for the Advancement of Colored People» (NAACP) ұйымының бас директоры Деррик Джонсон американдық корпорациялардың әлеуметтік әділеттілікті іске асыруға қалай көмектесе алатыны туралы ұйымның көзқарастарымен бөлісті. NAACP соңғы 109 жыл бойы нәсілдік әділеттілік пен экономикалық мүмкіндіктерді қамтамасыз ету үшін күресіп келеді. Бұл ұйым АҚШ-тың барлық азаматтары демократияның барлық адамдар үшін жұмыс істеуін қамтамасыз етуде жауапты болуға тиіс деп санайды.

КӘЖ және Үндістанның көзқарасы

Үндістандық көзқарас бойынша, "корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік" – бұл ұйымның пайданы қалай бөлуі ғана емес, сонымен қатар, ұйымның табысын қалай табуы туралы мәселе. "Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік" – ұйымның мүдделі тараптарымен өзара әрекеттесуінде "Дұрыс жол" (Дхарма) және "Махаббат" (Према) адамгершілік құндылықтарын анықтау, қолдану, сіңіру, ояту және тарату этикасы мен тәжірибесі болып табылады. Осы анықтамада мүдделі тараптар – ұйымның клиенттері, қызметкерлері, акционерлері, қоғам, табиғи орта, бизнес серіктестері, реттеуші органдар, болашақ ұрпақтар және т.б. болып есептеледі. Эдмонд Фернандес сияқты халықаралық саясат сарапшылары барлық саясатқа әлеуметтік денсаулықты енгізу арқылы үнді компанияларының инвестициялық тиімділігі мен жеткіліктілігін арттырудың әртүрлі жолдарын ұсынды. CHD Group және SEEDS сияқты коммерциялық емес ұйымдар ақылды және тиімді корпоративтік әлеуметтік жауапкершілікті іске асырудың мүмкіндіктерін көрсетті.