Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Есепке алу аясы
Accounting framework
Үштік нәтиже (немесе TBL немесе 3BL деп белгіленеді) – әлеуметтік, экологиялық (немесе табиғаттық) және экономикалық үш компоненттен тұратын есепке алу аясы. Кейбір ұйымдар бизнестің құндылығын арттыру мақсатында өз қызметін бағалау үшін кең көлемді қарастырып, TBL аясын қабылдады. Бизнес жазушы Джон Элкингтон 1994 жылы осы ұғымды енгізгенін айтады.
The triple bottom line (or otherwise noted as TBL or 3BL) is an accounting framework with three parts: social, environmental (or ecological) and economic. Some organizations have adopted the TBL framework to evaluate their performance in a broader perspective to create greater business value. Business writer John Elkington claims to have coined the phrase in 1994.
Үш негізгі қағида
Үштік нәтиже – әлеуметтік теңдік, экономикалық және қоршаған орта факторларынан тұрады. "Адамдар, планета және пайда" деген тіркес 1994 жылы Джон Элкингтон SustainAbility ұйымында жұмыс істеген кезде үштік нәтиже мен тұрақтылық мақсатын сипаттау үшін пайда болған.
The triple bottom line consists of social equity, economic, and environmental factors. The phrase, "people, planet, and profit" to describe the triple bottom line and the goal of sustainability, was coined by John Elkington in 1994 while at SustainAbility,
Пайда, экономикалық қорытынды
Пайда немесе экономикалық нәтиже – бұл ұйымның барлық шығындарды, соның ішінде жұмсалған капиталдың құнын ескергеннен кейін құратын экономикалық құнды білдіреді. Сондықтан, ол пайданың дәстүрлі бухгалтерлік анықтамаларынан өзгеше. Тұрақтылық тұжырымдамасы бойынша, "пайда" ұғымы қабылдаушы қоғамға тиесілі нақты экономикалық игілік ретінде қарастырылуы тиіс. Бұл – ұйымның экономикалық ортаға тигізетін нақты экономикалық әсері. Осыны көбінесе компанияның немесе ұйымның ішкі пайдасымен шатастырады (бірақ ол есептеу үшін маңызды бастапқы нүкте болып қалады). Сондықтан, ТБЛ-дің бастапқы көзқарасын тек корпоративтік есептік пайданы және әлеуметтік-экологиялық әсерлерді қосу арқылы түсіндіруге болмайды, егер басқа ұйымдардың "пайдасы" әлеуметтік игілік ретінде ескерілмесе.
The profit or economic bottom line deals with the economic value created by the organization after deducting the cost of all inputs, including the cost of the capital tied up. It therefore differs from traditional accounting definitions of profit. In the original concept, within a sustainability framework, the "profit" aspect needs to be seen as the real economic benefit enjoyed by the host society. It is the real economic impact the organization has on its economic environment. This is often confused to be limited to the internal profit made by a company or organization (which nevertheless remains an essential starting point for the computation). Therefore, an original TBL approach cannot be interpreted as simply traditional corporate accounting profit plus social and environmental impacts unless the "profits" of other entities are included as a social benefit.
Кейінгі дамуы
Үш деңгейлі тұжырымдама алғаш рет жарияланғаннан кейін студенттер мен тәжірибелі мамандар осы қағидаларды қалай бағалауға болатынын толыққанды білуге тырысты. Мысалы, «адамдар» тұжырымын үш өлшемде қарастыруға болады: ұйымдық қажеттіліктер, жеке қажеттіліктер және қоғамдық мәселелер. Сондай-ақ, пайда – бұл тұрақты сату ағынының нәтижесі, ол үшін клиенттерге жоғары деңгейде қызмет көрсетуге ерекше назар қойылуы керек, сонымен қатар, жоғалған клиенттердің орнын толтыру үшін жаңа клиенттерді тарту стратегиясын қолдану қажет. Ал «планета» тұжырымын көптеген тармақтарға бөлуге болады, бірақ осы тармақтарды басқарудың ең тиімді жолы – азайту, қайта пайдалану және қайта өңдеу қағидаларын сақтау. Бастапқы түсінік енді үш деңгейлі тұжырымдамадан тысқары ойлаумен алмастырылды: экономика, этика және қоршаған орта тұжырымдамасына, қоршаған ортаны басқа қағидалардың тірегі ретінде қарастыру идеясы қосылды, сондай-ақ экономика мен этикаға энергия және денсаулық сақтау, яғни «4E» ұғымдары енгізілді.
Following the initial publication of the triple bottom line concept, students and practitioners have sought greater detail in how the pillars can be evaluated. The people concept, for example, can be viewed into three dimensions – organisational needs, individual needs, and community issues. Equally, profit is a function of both a healthy sales stream, which needs a high focus on customer service, coupled with the adoption of a strategy to develop new customers to replace those that die away, and planet can be divided into a multitude of subdivisions, although reduce, reuse and recycle is a succinct way of steering through this division. The initial understanding is now supplanted by thinking beyond TBL: added to the TBL concept of economics, ethics and environment is the idea of thinking of the environment as a mantel that the other pillars hold up, and add to Economics and Ethics, the notions of Energy, and Health or the 4 E's.
Бала асырап алу
Тимоти Слейтер мен Таня Холл General Electric (GE), Unilever, Procter and Gamble, 3M және Cascade Engineering жеке компаниясын ТБЛ-ді қолданатын компаниялардың мысалдары ретінде көрсетті. Даниялық Novo Nordisk компаниясының 2019 жылғы біріктірілген қаржылық есептемесіне "біріктірілген әлеуметтік есептеме" және "біріктірілген экологиялық есептеме" қосымша берілді.
Timothy Slater and Tanya Hall identified General Electric (GE), Unilever, Procter and Gamble, 3M and a private company, Cascade Engineering, as examples of businesses using TBL. Danish company Novo Nordisk's consolidated financial statements for 2019 were supplemented by a "consolidated social statement" and a "consolidated environmental statement".
Сын
Көптеген адамдар жақсы әлеуметтік жағдайлардың және қоршаған ортаны қорғаудың маңыздылығына келіседі, бірақ осы жағдайларды жақсартудың жолы ретінде үштік принципті (triple bottom line) қабылдамайтындар да жетерлік. Мұның себептері төмендегідей:
While many people agree with the importance of good social conditions and preservation of the environment, there are also many who disagree with the triple bottom line as the way to enhance these conditions. The following are the reasons why:
Төңкерілген әдіс: Қоршаған орта бірден сыртқы фактор немесе фондық элемент ретінде қарастырылады, оның анықтамасында адам факторы ескерілмейді. Осылайша, көптеген жазбаларда, тіпті үштік принципті сынағандарда да, әлеуметтік аспекті екі негізгі санаттан қалған түрлі мәселелердің жиынтығы болып көрінеді. Экономиканы әлеуметтік сала ретінде қарастыратын, экологиялық, саяси және мәдени салалармен қатар және байланыста жұмыс істейтін «Тұрақтылық шеңберлері» сияқты баламалы тәсілдер қазір институттарды, қалаларды және аймақтарды түсіну үшін тиімді деп есептеледі. Инерция: Бір уақытта жүзеге асырылатын саясат бойынша жаһандық келісімге қол жеткізудің қиындығы осындай шараларды ең жақсы жағдайда кеңес беруге айналдырып, оларды міндетті етуге мүмкіндік бермейді. Мысалы, адамдар жоғалған экожүйелерді қалпына келтіру үшін экономикалық құлдырауға немесе ұзақ рецессияға түсуге дайын болмауы мүмкін. Қолдану: Фред Робинстің «ТБЛ-дің қиындықтары: кімге жауапкершілік?» атты еңбегінде үштік принциптің басты кемшіліктерінің бірі – оның нақты әлемде қолданылу мүмкіншілігі екені айтылады. Экологияны қоршаған ортамен теңестіру: ТБЛ экологиялық тұрақтылықты қоршаған ортаның әсерімен шатастырады, ал шындығында экономикалық және әлеуметтік тұрақтылық қоршаған ортаның жағдайына байланысты. «Жасыл бояу» (greenwashing) жаңалық емес, бірақ соңғы жылдары тұтынушылардың экологиялық таза тауарлар мен қызметтерге деген сұранысын қанағаттандыру үшін оның қолданылуы артты. Бұл мәселені реттеуші органдардың, мысалы, АҚШ-тағы Федералды сауда комиссиясы, Канададағы Бәсекелестік бюросы, Ұлыбританиядағы Жарнама практикасы комитеті мен Жарнама практикасының радио хабарларын тарату комитеті сияқты органдардың тиімсіз бақылауы одан әрі ушықтырады. Бұл практиканы сынға алғандар «жасыл бояудың» өсуі, тиімсіз реттеумен қатар, тұтынушылардың барлық «жасыл» талаптарға күмәндануына және компанияларды өндіріс процестері мен бизнес-жұмысы үшін жасыл шешімдерге итермелеудегі тұтынушының күшін азайтуы мүмкін деп санайды. Уақыт өлшемі: Үштік принцип тұрақты дамудың әлеуметтік, экономикалық және экологиялық (Адамдар, планета, пайда) аспектілерін қамтиды, бірақ төртінші өлшем – уақыт нақты қарастырылмайды. Уақыт өлшемінің мақсаты – басқа үш өлшемдегі ағымдағы құнды сақтау. Бұл кез келген әрекеттің қысқа мерзімді, орта мерзімді және ұзақ мерзімді салдарларын бағалауды білдіреді. «Үштік принциптің бір қиындығы – үш есептің қосылуы оңай емес. Планета мен адамдарды пайдамен бірдей өлшемдермен, яғни ақшалай қаражатпен өлшеу қиын». Экотиімділік – бұл әлсіз тұрақтылық және құндылық құрумен салыстырылғандағы әлеуметтік-экологиялық әсердің салыстырмалы шамасына сәйкес келеді. Осыған байланысты экологиялық тиімділік экологиялық тиімділіктен ерекшеленеді, ол осы әсерлерді абсолютті өлшеумен байланысты. Сондықтан компания құндылық құруын арттыра отырып, әлеуметтік-экологиялық әсерін де арттыра алады және экологиялық тиімділігін де арттыра алады. Осылайша, үштік принцип – бұл экологиялық тиімділік есебінен өнімділік туралы түсінікті құрылымдайтын есеп беру жүйесі. Бірақ экологиялық тиімділік кері әсердің негізі болып табылады және ол, әсіресе, экожүйелерді басқару үшін сенімді негіз бола алмайды. Елкингтон өзі үштік принципті қайта қарастыруды және осы ұғымды қолдану бойынша «өнімді кері қайтарып алуды» шақырады. Оның пікірінше, бастапқы идея компанияларды өздерінің қызметінің кең экономикалық, әлеуметтік және экологиялық әсерін басқаруға ынталандыру болған, бірақ оны есеп беру құралы ретінде қолдану қазір оның құндылығын төмендетіп отыр. Нақтырақ айтқанда, ол былай түсіндіреді: «[Үштік принцип] капитализм мен оның болашағы туралы терең ойлануға итермелеуі керек еді, бірақ көптеген ерте қолданушылар бұл ұғымды теңгерімдеу актісі ретінде түсінді, сауда-саттыққа бейімділік танытты. [ ] Мұндай тәжірибелер (de la TBL) өте маңызды және әдетте ықтимал шешімдердің көбеюіне түрткі болады. Бірақ қазір ұсынылып отырған нұсқалардың көптігі бизнеске әрекетсіздік үшін сылтау бере алады. Жағдайды одан да нашарлататыны, біз осы нұсқалардың нақты әсері мен нәтижелерін ескере отырып, олардың жетістіктерін бағалай алмадық».
Reductive method: Concurrently the environment comes to be treated as an externality or background feature, an externality that tends not to have the human dimension build into its definition. Thus, in many writings, even in those critical of the triple bottom line approach, the social becomes a congeries of miscellaneous considerations left over from the other two prime categories. Alternative approaches, such as Circles of Sustainability, that treat the economic as a social domain, alongside and in relation to the ecological, the political and the cultural are now being considered as more appropriate for understanding institutions, cities and regions. Inertia: The difficulty of achieving global agreement on simultaneous policy may render such measures at best advisory, and thus unenforceable. For example, people may be unwilling to undergo a depression or even sustained recession to replenish lost ecosystems. Application: According to Fred Robins' The Challenge of TBL: A Responsibility to Whom? one of the major weaknesses of the TBL framework is its ability to be applied in the practical world. Equating ecology with environment: TBL is seen to be disregarding ecological sustainability with environmental effects, where in reality both economic and social viability is dependent on environmental well being. While greenwashing is not new, its use has increased over recent years to meet consumer demand for environmentally friendly goods and services. The problem is compounded by lax enforcement by regulatory agencies such as the Federal Trade Commission in the United States, the Competition Bureau in Canada, and the Committee of Advertising Practice and the Broadcast Committee of Advertising Practice in the United Kingdom. Critics of the practice suggest that the rise of greenwashing, paired with ineffective regulation, contributes to consumer skepticism of all green claims, and diminishes the power of the consumer in driving companies toward greener solutions for manufacturing processes and business operation. Time dimension: While the triple bottom line incorporates the social, economical and environmental (People, Planet, Profit) dimensions of sustainable development, it does not explicitly address the fourth dimension: time. The time dimension focuses on preserving current value in all three other dimensions for later. This means assessment of short term, longer term and long term consequences of any action. "One problem with the triple bottom line is that the three separate accounts cannot easily be added up. It is difficult to measure the planet and people accounts in the same terms as profits—that is, in terms of cash." Eco efficiency is equivalent to weak sustainability and corresponds to a relative measure of socio environmental impacts compared to value creation. In this, eco efficiency differs from eco effectiveness, which is concerned with the absolute measurement of these impacts. A company can therefore increase its socio environmental impacts and increase its eco efficiency, if at the same time it increases its value creation even more. The TBL is thus the dedicated reporting system structuring this notion of performance at the expense of eco effectiveness. Yet eco efficiency is at the heart of rebound effects and cannot be a credible basis for ecosystem management in particular. Elkington himself has called for a rethink on TBL and a "product recall" on use of the concept. He argues that the original idea was to encourage businesses to manage the wider economic, social and environmental impacts of their operations, but its practical use as an accounting tool has now undermined its value. More precisely, he explains "It [Triple Bottom Line] was supposed to provoke deeper thinking about capitalism and its future, but many early adopters understood the concept as a balancing act, adopting a trade off mentality. [ ] Such experimentation [de la TBL] is clearly vital — and typically sparks a proliferation of potential solutions. But the bewildering range of options now on offer can provide business with an alibi for inaction. Worse, we have conspicuously failed to benchmark progress across these options, on the basis of their real world impact and performance".
Заңнама
Адамдар, планета және пайдаға баса назар аудару бүкіл әлемде заңнама өзгерістеріне алып келді, көбінесе әлеуметтік кәсіпкерлік немесе әлеуметтік инвестициялар арқылы, немесе жаңа құқықтық форма – Қоғамдық мүдде компаниясын енгізу арқылы. АҚШ-та BCorp қозғалысы әлеуметтік және экологиялық әсерге назар аударуға мүмкіндік беру және оны ынталандыру мақсатында заңнаманы өзгертуге шақырудың бір бөлігі болды, ал BCorp – «акционерлерге ғана емес, барлық мүдделі тараптарға» бағытталған компанияның заңдық түрі. Батыс Австралияда «үштік нәтиже» Мемлекеттік тұрақты даму стратегиясының бөлігі ретінде қабылданды және Батыс Австралия үкіметі тарапынан қолдау тапты, бірақ оның мәртебесі кейінгі премьер-министрлер Алан Карпентер мен Колин Барнетт тарапынан бірте-бірте назардан тыс қалды.
A focus on people, planet and profit has led to legislation changes around the world, often through social enterprise or social investment or through the introduction of a new legal form, the Community Interest Company. In the United States, the BCorp movement has been part of a call for legislation change to allow and encourage a focus on social and environmental impact, with BCorp a legal form for a company focused on "stakeholders, not just shareholders". In Western Australia, the triple bottom line was adopted as a part of the State Sustainability Strategy, and accepted by the Government of Western Australia but its status was increasingly marginalised by subsequent premiers Alan Carpenter and Colin Barnett.