Кіріспе

Пуэрто-Рико актері және режиссері (1912–1992)

Хосе Висенте Феррер де Отеро и Синтрон (8 қаңтар 1912 – 26 қаңтар 1992) – пуэрто-риколық актер және сахна, кино және теледидар режиссері. Өмірінде және одан кейін, 1935 жылдан 1992 жылға дейін шамамен 60 жылдық мансабы болған, ол ең танымал және беделді испан-американдық актерлердің бірі болды – тіпті, кез келген ұлттан шыққан актерлердің арасында да. Ол «Сирано де Бержерак» пьесасындағы осы аттас рөлімен танымал болды, ол үшін 1947 жылы алғашқы «Үздік актер» Tony сыйлығын жеңіп алды. 1950 жылы ол осы рөлді фильмде қайта ойнап, «Үздік актер» Оскар сыйлығын жеңіп алды, осылайша латын американдық актерлер және Пуэрто-Рикода туған алғашқы актер Оскар сыйлығын жеңіп алды. Оның басқа да танымал фильмдердегі рөлдері: «Жоанна д'Арк» (1948) фильміндегі VII Карл, «Мулен Руж» (1952) фильміндегі Анри де Тулуз-Лотрек, «Кейн бүлігі» (1954) фильміндегі қорғаушы адвокат Барни Гринвальд, «Мен айыптаймын!» (1958) фильміндегі Альфред Дрейфус (оны ол өзі де режиссерледі); «Лоуренс Арабияда» (1962) фильміндегі түрік бейі, «Ақымақтар кемесі» (1965) фильміндегі Зигфрид Рибер және «Дюна» (1984) фильміндегі IV Шаддам императоры. Феррер Бродвейде де актерлік және режиссерлік мансабын жалғастырды, «Шрайк» үшін екінші «Үздік актер» Tony сыйлығын, ал «Шрайк», «Төртжақты төсек» және «Сталаг 17» үшін «Үздік режиссер» сыйлығын жеңіп алды. Феррер актер Мигель Феррердің әкесі, Рафаэль Феррердің ағасы, актриса Тесса Феррердің әкесі және актер Джордж Клунидің туысы болды. Оның американдық театрға қосқан үлесі 1981 жылы Америка Театр Даңқына енгізілуімен мойындалды. 1985 жылы президент Рейганнан Ұлттық өнер медалін алды, осылайша актерлердің арасында алғашқы марапатталған атанды.

Ерте өмір

Феррер Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында туды, ол жергілікті адвокат және жазушы Рафаэль Феррер мен Ябукоа қаласынан Мария Провиденсия Синтронның ұлы еді. Ол Пуэрто-Риконың Испаниядан тәуелсіздігін жақтаған дәрігер Габриэль Феррер Эрнандестің немересі болды. Оның Эльвира және Летисия деген екі кіші қарындасы болды. Феррер екі жасқа толғанда, 1914 жылы отбасы Нью-Йоркке көшті. Ол Швейцарияның "Институт Ле Рози" пансионатында оқыды. Ол испан, ағылшын, француз және итальян тілдері сияқты бірнеше тілді жақсы меңгерді. 1933 жылы Феррер Принстон университетінде сәулет саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды, онда "Француз натурализмі және Пардо Базан" тақырыбында дипломдық жұмысын жазды. Феррер сонымен қатар Принстон үшбұрыш клубының мүшесі болды және "Хосе Феррер және оның Pied Pipers" тобында фортепианода ойнады. Феррер 1934-1935 жылдары Колумбия университетінде роман тілдерін оқыды.

Театр

Феррердің актер ретінде алғашқы кәсіби өнерін 1934 жылы жаз айында Лонг-Айлендтегі "шоубот" театрында көрсетті. 1935 жылы Феррер Принстон университетінен танысқан Джошуа Логан басқаратын Суфферн Кантри Плейхауста сахна менеджері болды. Рут Гордон мен Хелен Хейз оны Джед Харриске ұсынды. Феррер өзінің Бродвейдегі дебютын 1935 жылы 69 қойылымды өткізген "Ұсақ қылмыс" (A Slight Case of Murder) спектаклінде жасады. Ол сондай-ақ "Бұтада тығылып тұру" (Stick in the Mud, 1935) және "Жазғы би" (Spring Dance, 1936) спектакльдерінде де ойнады. Феррердің алғашқы үлкен табысы 577 қойылымды өткізген "Бауыр аға" (Brother Rat, 1936–38) болды. "Кловер" спектаклі тек үш қойылыммен шектелді. "Қатал болуға қалай үйрену керек" (How to Get Tough About It, 1938) және "Миссури жырлары" (Missouri Legend, 1938) да қысқа ғана уақыт сахнада болды. "Мамбаның қыздары" (Mamba's Daughters, 1939) 163 қойылым көрсетілді. Феррер одан кейін Пол Мунимен бірге ойнаған және Гатри МакКлинтик режиссерлік еткен "Ки Ларго" (Key Largo, 1939–40) спектаклінде өнер көрсетті, ол 105 рет қойылды және кейіннен фильмге айналды. Феррер Джошуа Логанның режиссерлігімен "Чарлидің тәтесі" (Charley's Aunt, 1940–41) спектаклінде басты рөлде үлкен жеке жетістікке қол жеткізді, ол ішінара әйел рөлінде ойнады. Спектакль 233 рет қойылды. Феррер кейін Дэнни Кейдің орнын "Кел, бетпе-бет келелік!" (Let's Face It!, 1943) мюзиклінде алды.

Театр режиссері және Кирано

Феррер режиссер ретінде Бродвейдегі дебютін «Вики» (1942) спектаклінде жасады, онда ол актер ретінде де ойнады. Бірақ ол көп ұзаққа созылмады. 1943–44 жылдары Маргарет Вебстердің Бродвейдегі «Отелло» қойылымында Яго рөлін ойнады, онда Пол Робсон бас рөлде, Вебстер Эмилия рөлінде, ал Феррердің әйелі Ута Хаген Дездемона рөлінде болды. Бұл қойылым АҚШ-та Шекспир пьесасының ең ұзақ қайта қойылған қойылымының рекордын әлі күнге дейін сақтап тұр, ол 296 көрсетілімге созылды (1945 жылы қайта жаңғыртылды). Феррер «Страндж фрут» (1945–46) спектаклін өндірді және режиссерлік етті, бірақ онда түспеді, ал басты рөлді Мел Феррер (туыс емес) ойнады. Басқа радиолық рөлдердің ішінде Феррер 1945 жылы сол аттас серияда детектив Фило Вэнс рөлінде ойнады.