Кіріспе

Музыкалық композицияның түрі – музыкалық форма. Кводлибет (лат. *quodlibet* – "қалағаның" (*quod* – "не", *libet* – "қалай болса солай") – бірнеше әртүрлі мелодияны, әдетте танымал әуендерді, контрапункт арқылы, көбінесе жеңіл және әзіл-қалжыңмен біріктіретін музыкалық шығарма. Кводлибеттің үш негізгі түрі бар:

Каталогтық кводлибет – каталогтық өлеңдердің еркін өңделуінен тұрады (әдетте, шала байланысты заттардың әзілді тізімдері). Бірінен соң бірі келетін кводлибетте бір дауыс қысқа музыкалық және мәтіндік цитаталарды айтады, ал басқа дауыстар гомофониялық қосымшаны қамтамасыз етеді. Бір мезгілдегі кводлибет – екі немесе одан көп бұрыннан бар әуендердің біріктірілуі. Бір мезгілде орындалатын кводлибетті қазіргі заманғы музыкалық мэшаптың тарихи алғы құралы деп санауға болады.

Қайта өрлеу дәуірі

Квадлибет 15 ғасырдағы Еуропада пайда болды, сол кезде халық әуендерін біріктіру практикасы кең таралған болатын. Композитор Вольфганг Шмельцль [de] бұл терминді алғаш рет 1544 жылы музыкалық контексте қолданды. Франсиско де Пеньялосаның "Por las sierras de Madrid" квадлибеті 16 ғасырдың басындағы қолжазба "Cancionero Musical de Palacio" жинағында кездеседі. Композитор Людвиг Сенфль (1486–1542/43) бірнеше бұрыннан бар мелодияларды cantus firmus квадлибетіне үйлестіре білді; мұндай шығармалардың бірі, "de" / "Es taget", оның юмористикалық емес, символизмімен ерекшеленді. Дегенмен, квадлибеттің нақты анықтамасы 1618 жылға дейін жарияланбады: Михаэль Преториус оны "дүниеуи және діни шығармалардан алынған әртүрлі элементтердің қоспасы" деп сипаттады. Ренессанс дәуірінде композитордың бірнеше бұрыннан бар мелодияларды, мысалы, cantus firmus квадлибетінде қатар қою қабілеті контрапункт өнеріндегі ең жоғары шеберлік деп есептелді.

Классикалық музыка

Якоб Обрехттің массалары, кейде танымал әуендерді, грегориандық әндерді және түпнұсқа музыканы біріктіреді. Бахтың Голдберг вариацияларының соңғы (отызыншы) вариациясы – квадлибет. Бахтың Той квадлибеті немесе Квадлибет, бұл жоғарыдағы анықтама бойынша квадлибет емес, бірақ он минуттық мағынасыздық, әзіл-қалжың, сөзжұмбақтар, түсініксіз мәдени сілтемелер, сөз ойындары және басқа әндердің пародиязы. Кейде музыка шаконна мен фуганы имитациялайды, бірақ контрапункт әдейі жасырылады. Бұл Бахтың басқа еңбектерінен ерекшеленеді, алайда сақталған жалғыз дерек – Бахтың өзінің қолымен жазылған көшірмесі. Вольфганг Амадей Моцарттың он жасында жазған 17 бөлімді квадлибеті – Галлиматия музыкасы. Луи Моро Готтшалк фортепианолық шығармасы "The Union" соңында "Hail, Columbia" және "Yankee Doodle" әндерін біріктірді. Чарльз Айвстың 4-симфониясы, Айвстың көптеген музыкасы сияқты, жиі танымал және оркестрлік әуендерді қамтиды, олар музыканың қалған бөлігінен тәуелсіз дамиды. Чарльз Айвстың фортепиано триосының "TSIAJ" (Бұл шекерцо – әзіл) деп аталатын шекерцосы, "My Old Kentucky Home", "Sailor's Hornpipe", "The Campbells Are Coming", "Long, Long Ago", "Hold the Fort" және "There Is a Fountain Filled with Blood" сияқты американдық студенттік әндерін қамтиды. Уэльс композиторы Алун Ходдиноттың Уэльс балалар әндеріне арналған Quodlibet. Пианист Гленн Гулд "Жұлдызды ту" және "God Save the King" әндерін қосқан квадлибет импровизациялады. Оның айтуынша, Гулд осы квадлибетті ваннада жатқанда ойлап тапқан.

Халықтық музыка

The Grateful Dead тобының Anthem of the Sun альбомындағы "That's It for the Other One" атты жиынтығында "Quadlibet for Tender Feet" (sic) бөлімі бар. Ғалым Алан В. Поллак The Beatles тобының "I've Got a Feeling" әнінің бір түрі квадлибет екенін көрсеткен. "I Believe" – Стен Берд пен Барри Таккер 1972 жылы Бах-Гуноның "Аве Мария" әнімен бірге осы танымал діни әннің квадлибеттік нұсқасын жариялады. Нина Симонның 1958 жылғы "Little Girl Blue" әнінің орындалуы квадлибет болып табылады, ол Роджерс пен Харттың әуені мен сөзін "Good King Wenceslas" әнінің әуенімен үйлестіреді.