Кіріспе

Сейшель аралдарындағы Платти аралы немесе Иль Платт – Сейшель аралдарының Сыртқы аралдарының құрамына кіретін Оңтүстік Коралл тобындағы арал.

География

Арал Сейшель банкiнiң оңтүстiгiнде орналасқан. Коэтиви аралы (Соңғы Мәржандық топшасы да) одан да оңтүстiк-шығысқа қарай жатыр. Плат аралы Сейшель аралдарының бас аралдары Маэден және олардың астанасы Викториядан оңтүстікке қарай орналасқан. Арал - төмен, орманды құмды тіл, солтүстіктен оңтүстікке шамамен созылады, енi оңтүстікте шамамен, ал солтүстікте шамамен және жер ауданы құрайды. Оның биiктiгi теңiз деңгейiнен 3 метр жоғары.

Тарих

Платте 1769 жылы Ла-Кюриузе лейтенанты де Лампериар төменгі жазықтығы үшін ашқан және атаған. Ол сонымен қатар "ill Pllate" деген лақап атымен де белгілі. 1840 жылдары аралда гуано жеткілікті болғандықтан, оны қазуға бару мағынасы болды, және ол 20 ғасырда да алынды. 1905 жылы бір келуші оған келгенге дейін бір ай бұрын аралдан 1500 тонна алынғанын айтты. Ол сондай-ақ аралдағы "ай сайын шамамен 20 000 дана өнім беретін кокос плантациясының әдемілігі" туралы хабарлады, пальмалардың жағдайы гуаноға толы топыраққа байланысты болды. Арал әрдайым осылай өнімді болған жоқ. 1864 жылы Ұлыбританияның азаматтық комиссары "18 жылдық оккупациядан кейін тек 17 кокос ағашы отырғызылды" деп шағымданды. 1828 жылы Платте мәйектің адамдары үшін оқшаулау лагеріне қолайлы орын ретінде ұсынылды, бірақ 1838 жылы арал британдық әкімшілікке кемелер үшін карантин станциясы ретінде пайдалану үшін берілді. Бұл толыққанды қанағаттандырмады. Билік орнынан алыс болғандықтан, кеме экипаждары, әсіресе кит аулаушылар, "бұзақылық" жасауға бейім болды. 1864 жылға қарай азаматтық комиссар Платтені карантин аралы ретінде пайдалану туралы қосымша шағымдар білдірді. Ол бұл "көп пайдалы емес деп ойлады, өйткені ол Маэден 71 миль қашықтықта орналасқан және 500 тонналық кемелер қауіпті рифке байланысты 5 мильден жақын келе алмайды. Сонымен қатар, оңтүстік-шығыс муссоны кезінде кез келген кемеге кіруге шамасы жетпейді". Ол аралда инфрақұрылым салу мүмкіндігіне күмәнмен қарады, өйткені "Жеті аралдағы құрылыс қымбатқа түсер еді - ол толығымен кораллдан жасалған, ағаш жоқ, кокос отырғызу үшін ағаштар алынып тасталған. Балықтан басқа ешқандай жабдықтама жоқ. Әк жасау үшін жеткілікті өлі ағаш бар және құрылыс үшін коралл бар, бірақ барлық жұмысшылар мен жаратылыстар үлкен шығынмен Маэден келуі керек". Ол соңғы рет кеме карантинге жатқызылғанда Лонг-Айленд аралының қолданылғанын, бірақ оның басымдығы карантин станциясы ретінде Мойенн аралын пайдалану екенін атап өтті.

Коралл рифтері

Теңіздің күшті соққыларына тосқауыл болатын рифтер аралдың солтүстік, шығыс және оңтүстік жақтарына қарай созылып, оны жалған атоллға айналдырады. Рифтердің ішіндегі лагуна өте тыныш, ал жағаға қону қауіпсіз және оңай. Аралдың батысы мен оңтүстігінде батып кеткен атоллдың қалдықтары – су астындағы мұражай рифі орналасқан, ол солтүстік-оңтүстікке шамамен ұзындығы, шығыс-батысқа ені бар және 270 км²-қа жуық аумақты қамтитын кешенді құрайды. Солтүстік-батыс жағында риф арқылы екі қиын өткел бар, олар тек жергілікті білімі бар шағын кемелер үшін ғана қолжетімді. Ла Перл рифі рифтің оңтүстік-батыс шетінде, Платт аралының оңтүстік-батысында жатыр. Бұл рифте толқындар байқалған тереңдіктері бар.

Демография

Батыс жағалауда шағын елді мекен орналасқан, оның солтүстік-батысында менеджердің үйі мен бірнеше қонақ үйшіктері бар. Сондай-ақ, иесі тастап кеткен шіркеу және аурухана да бар. Аралды дамыту компаниясы (АДК) қонақ үйшіктердің орнына қонақ үй салуды жоспарлап отыр.

Әкімшілік

Платт аралын Аралды Дамыту Компаниясы (АДК) басқарады. Аз халқы болғандықтан, мемлекеттік ғимараттар мен қызметтер жоқ. Көптеген қызметтер Сейшель аралдарының астанасы Викторияда ғана ұсынылады, соған жету қиын. Жұмысшылар аралға келмес бұрын медициналық тексеруден өтуі керек, осылайша олардың денсаулық сақтауға жедел қол жеткізе алмай, ұзақ мерзімге сол жерде тұруға қабілетті екендігін растайды. АДК әр үш ай сайын Платт аралына қажетті барлық тұтыну тауарларын, мысалы, азық-түлік, жанармай, дәрі-дәрмек және жұмыс құралдарын жеткізеді.

Көлік

Платті аралын 1000 м ұзындығындағы әуежай екіге бөледі, ол солтүстік-оңтүстік бағытта орналасқан, ені шығыс-батысқа қарай 23 м, теңіз деңгейінен 3 м биіктікте жатыр. Аралға Маэден арал даму компаниясының (IDC) ұшақтары мерзімімен қызмет көрсетеді. Платті аралында 3 м тереңдіктегі кеме тоқтау орны бар, оған ең төменгі 1,5 м таяз су кезінде 400-500 тонналық десанттық кеме жетіп тұра алады.

Экономика

Арал тұрғындары 2004 жылдан бері негізінен өзін-өзі қамтамасыз ету мақсатында өте шағын көлемде егіншілік және балық аулаумен айналысады. IDC ұсынған жоспар Platte-тің болашақтағы дамуында туризм, балық шаруашылығы, ауыл шаруашылығы, құрылыс және табиғатты сақтауды қамтиды.

Флора мен фауна

Арал балықтардың көптеген түрлерімен танымал. Бұрын қызыл аяқты қасқыр мен күйреген қара торғай осы аралда көбейтілген, бірақ қазір жойылып кеткен. Қоңыр ителгі және ақ құйрықты тропик құсы әлі де көбейеді, ал жүздеген кіші ителгілер мен жолақты шағалалар түнде қонады. 1949 жылы астық үйректер әкелінді, бірақ 1951-1952 жылдары жойылып кетті. Қызыл тоқыл да осы аралда көбейеді. 1998 жылы бір жыл бойы жүргізілген тасбақалар туралы зерттеу Платте аралында жыл сайын шамамен 40 аналық қабықты тасбақа ұялайтынын көрсетті.