Кіріспе

Ортағасырлық Үндістанның әйгілі бенгал ақыны Чандидас (1339–1399) – Үндістанның ортағасырлық бенгал ақыны, немесе мүмкін, бірнеше ақын. Ол ортағасырлық бенгал тілінде Радха мен Кришна махаббаты туралы 1250-ден астам өлең жазған. Чандидастың бханитасы бар өлеңдері оның атымен бірге үш түрлі лақап атымен кездеседі: Бадду, Двия және Дина, сондай-ақ лақапсыз да табылады. Бұл бханиталар бір адамды меңзей ме, жоқ па, әлі анық емес. Кейбір қазіргі ғалымдар Чандидас есімімен таралған өлеңдердің бханиталардағы лақап аттарымен бір-бірінен ажыратылатын кем дегенде төрт түрлі Чандидастың туындылары екенін болжайды. Олардың ең ертесі – Ананта Бадду Чандидас болған деп есептеледі. Оның әкесі, Дургадас Багчи, Варендра руынан шыққан бенгал брахманы. Бадду Чандидас 14 ғасырда Батыс Бенгалияның Бырбхум ауданындағы Наноур деген шағын қаласындағы бенгал брахман отбасында дүниеге келген, сондай-ақ лирикалық Шрикришна Киртан (Кришнаны мадақтау әндері) жазған тарихи тұлға ретінде танылған.

Шрикришна Киртан

1916 жылы Бангия Сахития Паришад Банкурада Басанта Ранджан Рой Бидватбаллабх тапқан Шрикришна Киртанның қолжазбасын жариялады. Шрикришна Киртан, атынан көрініп тұрғандай, Кришна мен оның серігі Раданың хикаясын айтады. Сюжеті Шримад-Бхагаватамнан алынған. Дегенмен, Бару Чандидас оған маңызды жаңалықтар қосып, ортағасырлық бенгал әдебиетінің шедевріне айналдырды. Мәтіннің діни маңызы зор болғандықтан, оның түпнұсқалығы туралы қызу пікірталас жүріп жатыр.

Гуманизм

Банглапедияға сәйкес, Чандидас – баңла тіліндегі гуманистік көзқарасты алғашқы ақын. Ол: «Барлықтың үстінде адамзат, одан жоғары ештеңе жоқ» («Shobar upor manush shotto tahar upore nai») деп мәлімдеген. Кейінгі әдебиеттерде Чандидастың Раджакиниге (киім жуатын әйелге) деген махаббаты жиі жырланған, бірақ оның тарихи негізі бар-жоғы белгісіз.