Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс тұтқын лагері

Oflag II D Грос Борн (Гросборн Вестфаленхоф) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Померанияда (қазіргі Борне Сулиново, Батыс Померания воеводиясы, Польша), Вестфаленхоф (Кломино) жанында орналасқан неміс тұтқын лагері. Онда поляк және француз офицерлері ұсталған.

Лагерь тарихы

1930 жылдардың аяғында неміс әскері үлкен база мен оқу-жаттығу алаңын салды, онда генерал Хайнц Гудерианның XIX армия корпусы орналасқан. 1939 жылдың қыркүйегінде екі Сталаг, Сталаг 302 және Сталаг 323 құрылды, оларға 1939 жылдың қыркүйегіндегі неміс шабуылынан ұсталған польшалық әскери тұтқындар орналастырылды. Польшалық әскери тұтқындар 1940 жылдың 1 маусымында басқа лагерлерге ауыстырылды және Франция шайқасынан ұсталған француз офицерлерін орналастыру үшін Офлаг II D құрылды. 1941 жылдың ақпан айына қарай лагерьде 3166 офицер және 565 санитар болды. 1942 жылы француз офицерлерінің бір бөлігі басқа лагерлерге ауыстырылып, олардың орнына польша офицерлері келген болуы мүмкін. 1942 жылы кеңес тұтқындары үшін үлкен лагерь (Сталаг 323) салынды. Ол оқу алаңының екінші жағында орналасқан. Бұл лагерьдегі жағдайлар өте жаман болды, себебі кеңес тұтқындарына қатысты үшінші Женева конвенциясының ережелері сақталмады. 1944 жылдың қазан айында Варшава көтерілісінен ұсталған офицерлердің көп бөлігі осы лагерьге әкелінді. 1945 жылдың 1 қаңтарындағы тізімде лагерьде 5014 офицер және 377 санитар бар екені көрсетілген. 1944 жылдың қараша айында офицерлер банкноттар басып шығаратын банк құрды.

Эвакуация және репатриация

1945 жылы Кеңес Қызыл Армиясының шабуылы жаңадан басталғанда, барлық тұтқындар 1945 жылдың 28 қаңтарында батысқа қарай аттанды. Жүруге шамасы келмей қалғандар ғана артта қалды. Қаты суықта сегіз апталық сапардан кейін олар Сандбостельдегі Сталаг X B және Марлаг унд Милаг Норд лагерлеріне жетті. 1945 жылдың 5 мамырында британдық әскер бөлімдері тұтқындарды сол жерде босатып алды.

Салдары

ӨФЛАГ II Д лагерінде қаза болған француз және поляк офицерлерінің құрметіне ескерткіш 1990 жылдардың аяғында (Ополе қаласы) орнатылды; бұрынғы тұтқындар мен олардың ұрпақтарының француз қоғамы әлі де бар.