Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұтқындау орнының түрі
Type of detention facility
Еңбек лагері – тұтқындарды жазалау түрі ретінде мәжбүрлі еңбекке тартуға арналған тұтқындау орны. Еңбек лагерінің құлдықпен және түрмелермен (әсіресе түрме шаруашылықтарымен) көптеген ортақ белгілері бар. Лагерьдегі жағдайлар операторларға байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықаралық Еңбек Ұйымының (ХЕҰ) 1957 жылғы 27 маусымда халықаралық деңгейде қабылданған 105-ші конвенциясы мәжбүрлі еңбек лагерлерін таратуға бағытталған. 20-шы ғасырда, коммунистік және фашистік режимдерде қылмыскер емес, бірақ саяси қарсыластар (нақты немесе жорамал) және түрлі «қоғамға жарамайтын» деп саналған миллиондаған адамдарды қамау үшін еңбек лагерлерінің жаңа түрі пайда болды.
A labor camp (or labour camp, see spelling differences) or work camp is a detention facility where inmates are forced to engage in penal labor as a form of punishment. Labor camps have many common aspects with slavery and with prisons (especially prison farms). Conditions at labor camps vary widely depending on the operators. Convention no. 105 of the United Nations International Labour Organization (ILO), adopted internationally on 27 June 1957, abolished camps of forced labor. In the 20th century, a new category of labor camps developed for the imprisonment of millions of people who were not criminals per se, but political opponents (real or imagined) and various so called undesirables under communist and fascist regimes.
Екінші дүниежүзілік соғыстың одақтастары
Екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастар соғыстан кейін бірқатар еңбек лагерьлерін ұстады. 1945 жылы Ялта конференциясында Германияның мәжбүрлі еңбегін өтеу ретінде пайдалану туралы келісімге келді. Лагерьлердің көп бөлігі Кеңес Одағында орналасқан, бірақ миллионнан астам неміс француз көмір кеніштерінде және британдық шаруашылығында, ал оккупацияланған Германиядағы АҚШ басқаратын әскери еңбек жасақтарында 500 мың адам жұмыс істеуге мәжбүр болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін немістердің мәжбүрлі еңбегі туралы көріңіз.
The Allies of World War II operated a number of work camps after the war. At the Yalta Conference in 1945, it was agreed that German forced labor was to be utilized as reparations. The majority of the camps were in the Soviet Union, but more than one million Germans were forced to work in French coal mines and British agriculture, as well as 500,000 in US run Military Labor Service Units in occupied Germany itself. See Forced labor of Germans after World War II.
Бірма
New Statesman журналының мәліметінше, 1962 жылдан 2011 жылға дейін Бирманың әскери үкіметі саяси тұтқындарға арналған шамамен 91 еңбек лагерін іске қосты.
According to the New Statesman, Burmese military government operated, from 1962 to 2011, about 91 labour camps for political prisoners.
Куба
1965 жылдың қарашасынан бастап "үкіметке қарсы" деп танылған адамдар "Өндіріске көмектесу үшін әскери бөлімдер" (UMAP) деп аталатын еңбек лагерлеріне шақырылды.
Beginning in November 1965, people classified as "against the government" were summoned to work camps referred to as "Military Units to Aid Production" (UMAP).
Чехословакия
1948 жылы коммунистер Чехословакияны басып алғаннан кейін көптеген мәжбүрлі еңбек лагерлері құрылды. Лагерьдегілердің арасында саяси тұтқындар, дін қызметкерлері, кулактар, скауттардың жетекшілері және мемлекет жауы деп есептелген көптеген басқа да адамдар болды. Тұтқындардың шамамен жартысы уран кенінде жұмыс істеді. Бұл лагерьлер 1961 жылға дейін сақталды. Сонымен қатар, 1950 мен 1954 жылдар аралығында көптеген ер адамдар міндетті әскери қызметке «саяси сенімсіз» деп танылып, олардың орнына еңбек батальондарына (чех. Pomocné technické prapory (PTP)) жіберілді.
After the communists took over Czechoslovakia in 1948, many forced labor camps were created. The inmates included political prisoners, clergy, kulaks, Boy Scout leaders and many other groups of people that were considered enemies of the state. About half of the prisoners worked in the uranium mines. These camps lasted until 1961. Also between 1950 and 1954 many men were considered "politically unreliable" for compulsory military service, and were conscripted to labour battalions (Czech: Pomocné technické prapory (PTP)) instead.
Коммунистік Венгрия
Сотталғаннан кейін саяси тұтқындар түрмеге қамалды. Осы мақсатта, көптеген интернациялық лагерьлер (мысалы, Кистарца, Рекск (Рекск мәжбүрлі еңбек лагері), Тисалок, Казинкбарчика және соңғы зерттеулерге сәйкес, Бернаткут және Саёбабони) Мемлекеттік қауіпсіздік органының бақылауына қойылды. Осы лагерьлердің ең танымалдары Рекск, Кистарца, Тисалок және Казинкбарчика болды.
Following sentence, political prisoners were imprisoned. To serve this purpose, a large number of internment camps (e. g., in Kistarcsa, Recsk (Recsk forced labor camp), Tiszalök, Kazincbarcika and according to the latest research, in Bernátkút and Sajóbábony) were placed under the supervision of the State Protection Authority. The most notorious of these camps were in Recsk, Kistarcsa, Tiszalök and Kazincbarcika.
Италиялық Ливия
Ливияны отарлау кезінде итальяндықтар Киренаикадағы Ливия халқының басым бөлігін концентрациялық лагерьлерге жер аударды және аман қалғандарын жартылай құлдық жағдайында жағалау жолын және жаңа ауыл шаруашылығы жобаларын салуға пайдаланды.
During the colonisation of Libya the Italians deported most of the Libyan population in Cyrenaica to concentration camps and used the survivors to build in semi slave conditions the coastal road and new agricultural projects.
Германия
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер түрлі санаттағы тұтқындар үшін «Arbeitslager» (Еңбек лагерлері) деп аталатын бірнеше лагерь жүргізді. Олардың көп бөлігі оккупацияланған елдерден күштеп әкелінген еврей азаматтарын Германияның соғыс өнеркәсібіне жұмыс күші беру, бомбаланған теміржолдар мен көпірлерді жөндеу немесе шаруа қожалықтарында жұмыс істеу үшін ұстады. 1944 жылға қарай барлық жұмысшылардың 19,9 пайызы – азаматтар немесе соғыс тұтқындары болған шетелдіктер еді. Нацистер көптеген құл еңбекшілерді пайдаланды. Олар сондай-ақ концлагерьлерді де басқарды, олардың кейбіреулері өнеркәсіптік және басқа да жұмыстар үшін тегін мәжбүрлі еңбекпен қамтамасыз етсе, ал басқалары тұтқындарды жою мақсатында ғана құрылған. Мысалы, В-2 ракетасын өндіруге қызмет еткен «Mittelbau Dora» еңбек лагері кешенін атауға болады. Толығырақ ақпарат алу үшін Германиядағы концлагерьлер тізіміне қараңыз. Нацистер лагерьлері миллиондаған адамның қырылуына себепкер болды. «Arbeit macht frei» («Еңбек адамды босатады») деген сөз тіркесі Холокост символына айналды.
During World War II the Nazis operated several categories of Arbeitslager (Labor Camps) for different categories of inmates. The largest number of them held Jewish civilians forcibly abducted in the occupied countries (see Łapanka) to provide labor in the German war industry, repair bombed railroads and bridges or work on farms. By 1944, 19.9% of all workers were foreigners, either civilians or prisoners of war. The Nazis employed many slave laborers. They also operated concentration camps, some of which provided free forced labor for industrial and other jobs while others existed purely for the extermination of their inmates. A notable example is the Mittelbau Dora labor camp complex that serviced the production of the V 2 rocket. See List of German concentration camps for more. The Nazi camps played a key role in the extermination of millions. The phrase Arbeit macht frei ("Work makes one free") has become a symbol of The Holocaust.
Жапония империясы
20 ғасырдың басында Жапония империясы, әсіресе Екінші Қытай-Жапон соғысы мен Тынық мұхиты соғысы кезінде, жаулап алынған елдерден миллиондаған бейбіт тұрғындар мен соғыс тұтқындарын, мысалы, Өлім жолы сияқты жобаларда мәжбүрлеп жұмыс істетті. Осы жобалардағы тым ауыр еңбек, нашар тамақтану, емдеуге болатын аурулар мен зорлық-зомбылық салдарынан жүздеген мың адам қаза болды.
During the early 20th century, the Empire of Japan used the forced labor of millions of civilians from conquered countries and prisoners of war, especially during the Second Sino Japanese War and the Pacific War, on projects such as the Death Railway. Hundreds of thousands of people died as a direct result of the overwork, malnutrition, preventable disease and violence which were commonplace on these projects.
Ресей мен Кеңес Одағы
Ресей империясы өз сот жүйесінің бір бөлігі ретінде Сибирьдегі қашықтағы мәжбүрлеу еңбек лагерьдерін пайдаланды, оларды каторга деп атады. Кеңес Одағы бұрыннан кең тараған каторга жүйесін қабылдап, оны едәуір кеңейтті, соңында лагерьлерді басқару үшін ГУЛАГты құрды. 1954 жылы, Сталиннің қайтысынан кейін бір жыл өткен соң, Никита Хрущевтің жаңа кеңес үкіметі саяси тұтқындарды босатуға және лагерьлерді жабуға кірісті. 1950 жылдардың соңына қарай, барлық "түзету-еңбек лагерлері" дерлік қайта ұйымдастырылды, көбінесе түзету-еңбек колониялары жүйесіне біріктірілді. ГУЛАГ ресми түрде ІІМ-нің 1960 жылғы 25 қаңтардағы №20 бұйрығымен таратылды. Сталиндік кезеңде Кеңес Одағындағы ГУЛАГ еңбек лагерлері ресми түрде "Түзету еңбек лагерлері" деп аталды. "Еңбек колониясы" термині; нақтырақ айтқанда, "Түзету-еңбек колониясы" (lang ru, аббрев. ИТК) де қолданылды, әсіресе 16 жасқа дейінгі сотталғандар мен тұтқынға алынған беспризорниктер (көше балалары, сөзбе-сөз "отбасылық қамқорлықтан айырылған балалар") үшін. Лагерьлер ГУЛАГқа реформаланғаннан кейін "түзету-еңбек колониясы" термині көбінесе еңбек лагерьлерін қамтыды.
Imperial Russia operated a system of remote Siberian forced labor camps as part of its regular judicial system, called katorga. The Soviet Union took over the already extensive katorga system and expanded it immensely, eventually organizing the Gulag to run the camps. In 1954, a year after Stalin's death, the new Soviet government of Nikita Khrushchev began to release political prisoners and close down the camps. By the end of the 1950s, virtually all "corrective labor camps" were reorganized, mostly into the system of corrective labor colonies. Officially, the Gulag was terminated by the MVD order 20 of January 25, 1960. During the period of Stalinism, the Gulag labor camps in the Soviet Union were officially called "Corrective labor camps". The term "labor colony"; more exactly, "Corrective labor colony", (lang ru , abbr. ИТК), was also in use, most notably the ones for underaged (16 years or younger) convicts and captured besprizorniki (street children, literally, "children without family care"). After the reformation of the camps into the Gulag, the term "corrective labor colony" essentially encompassed labor camps.
Швеция
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде швед мемлекеті 14 еңбек лагерін іске қосты. Тұтқындардың көпшілігі коммунистер болды, бірақ радикалдық социал-демократтар, синдикалистер, анархистер, кәсіподақ мүшелері, антифашистер және швед қоғамының басқа да "сенімсіз элементтері", сондай-ақ неміс диссиденттері және Вермахттан дезертирлегендер де тұтқынға алынды. Тұтқындар сотталмай, оларға тағылған айыптамалар туралы хабарланбай, мерзімі белгісіз еңбек лагерлеріне қамалды. Лагерьлер ресми түрде "еңбек бригадалары" (швед. arbetskompanier) деп аталды. Бұл жүйені Корольдік әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңес құрды және Пер Альбин Ханссонның үшінші кабинеті бекітті, ол Швеция Риксдағы барлық партияларды қамтитын кең коалиция болды, Швеция Коммунистік партиясынан басқа. Соғыстан кейін көптеген бұрынғы лагерь тұрғындары жұмыс табуда қиындыққа тап болды, себебі олар "қоғамға қауіпті элементтер" деп таңбаланды.
14 labor camps were operated by the Swedish state during World War II. The majority of internees were communists, but radical social democrats, syndicalists, anarchists, trade unionists, anti fascists and other "unreliable elements" of Swedish society, as well as German dissidents and deserters from the Wehrmacht, were also interned. The internees were placed in the labor camps indefinitely, without trial, and without being informed of the accusations made against them. Officially, the camps were called "labor companies" (Swedish: arbetskompanier). The system was established by the Royal Board of Social Affairs and sanctioned by the third cabinet of Per Albin Hansson, a grand coalition which included all parties represented in the Swedish Riksdag, with the notable exception of the Communist Party of Sweden. After the war, many former camp inmates had difficulty finding a job, since they had been branded as "subversive elements".
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-тың Гаитиді басып алу кезінде АҚШ Теңіз жаяу әскерлері және оларға бағынышты Гаити жандармериясы гаитиліктерге мәжбүрлі еңбек жүйесін таңды. Бұл мәжбүрлі еңбек жүздеген, тіпті мыңдаған гаитиліктердің өліміне себеп болды, ал гаити-американдық ғалым Мишель Рольф Труйло шамамен 5500 гаитилік еңбек лагерьлерінде қаза тапты деп санайды. Сонымен қатар, Роджер Гайярдың жазуынша, кейбір гаитиліктер лагерьден қашуға тырысқанда немесе жұмысты қанағаттанарлық деңгейде атқармағандықтары үшін өлтірілді.
During the United States occupation of Haiti, the United States Marine Corps and their Gendarmerie of Haiti subordinates enforced a corvée system upon Haitians. The corvée resulted in the deaths of hundreds, and possibly thousands, of Haitians, with Haitian American academic Michel Rolph Trouillot estimating that about 5,500 Haitians died in labor camps. In addition, Roger Gaillard writes that some Haitians were killed fleeing the camps or if they did not work satisfactorily.
Югославия
Голи-Оток саяси оппоненттерге арналған түрме лагері 1946 жылдан 1956 жылға дейін қызмет етті.
The Goli Otok prison camp for political opponents ran from 1946 to 1956.
Қытай
2013 жылдың 28 желтоқсанында жұмысын аяқтаған Қытай Халық Республикасының Ұлттық Халық Конгресінің Тұрақты Комитеті еңбек арқылы қайта тәрбиелеу туралы заңдық ережелерді жою туралы шешім қабылдады. Дегенмен, "Азаттық Азия" радиосының мәліметінше, Синьцзянның қайта тәрбиелеу лагерьлерінде мәжбүрлеу еңбегі әлі де жалғасуда.
The Standing Committee of the National People's Congress of the People's Republic of China, which closed on December 28, 2013, passed a decision on abolishing the legal provisions on reeducation through labor. However, penal labor allegedly continues to exist in Xinjiang re education camps according to Radio Free Asia.
Солтүстік Корея
Солтүстік Корея саяси қылмыскерлерге арналған алты түрме-еңбек лагерін (Кванлисо) пайдаланатыны белгілі. Осы лагерьлердегі тұтқындардың жалпы саны 150 000 – 200 000 адамды құрайды. Солтүстік Кореяда саяси қылмыскер деп танылған адам және оның отбасы сотсыз өмір бойына лагерьтердің бірінде қамауда ұсталады және сыртқы әлеммен байланысы тоқтатылады.
North Korea is known to operate six camps with prison labor colonies for political criminals (Kwan li so). The total number of prisoners in these colonies is 150,000 – 200,000. Once condemned as a political criminal in North Korea, the defendant and their families are incarcerated for lifetime in one of the camps without trial, and are cut off from all outside contact.