Кіріспе

Индонезиядағы арал
тілі

Вайгео – Индонезияның шығысындағы Оңтүстік-Батыс Папуа провинциясында орналасқан арал. Арал Амбери немесе Вайгиу деп те аталады. Бұл Раджа Ампат аралдары архипелагындағы төрт негізгі аралдың ең ірісі, Халмахера мен Жаңа Гвинеяның солтүстік-батыс жағалауы арасында жатыр. Дампиер бұғазы (сонымен қатар Августа бұғазы) оны Батантадан, ал Бугенвилл бұғазы – солтүстік-батысқа қарайғы Каве аралдарынан бөліп тұрады. Аралды шамамен екіге бөлетін "ішкі теңіз" – Маялибит шығанағы, сондай-ақ Маджоли шығанағы деп те аталады. Аралдың ауданы ; ең биік нүктелері – Буффало Хорн (Гунгун Нок) және Сероджил. Батыстан шығысқа қарай аралдың ұзындығы шамамен , ал солтүстіктен оңтүстікке қарай . Аралдың оңтүстігіндегі Вайсай қаласы Раджа Ампат ауданының орталығы болып табылады.

Тарих

Португалиялық зерттеуші Хорхе де Менезес 1526-1527 жылдары Вайгео аралына қонды. Ислам алғаш рет 15 ғасырда Бакан сұлтандығымен саяси және экономикалық байланыстар арқылы Раджа Ампат архипелагына келді. 16-шы және 17-ші ғасырларда Тидор сұлтандығы аралмен тығыз экономикалық байланыста болды. Осы кезеңде ислам діні бекіп, жергілікті басшылар ислам дінін қабылдай бастады. Олардың арал ішінде таралуы төменде көрсетілген. Амбел тілі Вайгеоның орталық бөлігінде қолданылады. Ма'я тілі Вайгеоның солтүстік-батыс бөлігінде қолданылады. Биак тілі Вайгеоның оңтүстік-батыс және шығыс бөліктерінде қолданылады.

Қорғалатын аумақтар

Вайгео Барат Тимур табиғи қорығы аралдың көп бөлігін, ішкі аймақтарын қорғайды. Раджа Ампат теңіз саябағы Уайгеоның орталық бөлігіндегі Маялибит шығанағын, сондай-ақ оңтүстік және оңтүстік-батыс жағалауларының бір бөлігін қамтиды.