Кіріспе

Батыс Нуса-Тенгара аралы, Индонезия
Мотоспорт жарыстарына арналған трасса

Ломбок – Индонезияның Батыс Нуса-Тенгара провинциясындағы арал. Ол Кіші Сунда аралдарының тізбегіне кіреді, батыстан Балиден Ломбок бұғазы, ал шығыстан Сумбавадан Алас бұғазымен бөлінген. Арал шамамен дөңгелек пішіндес, оңтүстік-батысқа қарай "құйрығы" бар (Секотунг түбегі), шамамен және жалпы ауданы шамамен, кіші жағажай аралдарын қоса алғанда. Матарам – аралдағы ең ірі қала және провинциялық орталық. Ломбок өлшемі мен тығыздығы жағынан Бали аралына ұқсас, сонымен қатар батыстағы көршісімен ортақ мәдени мұраға ие. Дегенмен, ол әкімшілік тұрғыдан Батыс Нуса-Тенгараның бір бөлігі болып табылады, сонымен қатар шығысындағы Сумбава аралымен бірге, ол үлкен және сирек қоныстанған. Ломбок айналасында жергілікті тұрғындар Гили деп атайтын көптеген кіші аралдар орналасқан. 2010 жылғы халық санағы бойынша аралда 3 168 692 адам, ал 2020 жылғы халық санағы бойынша 3 758 631 адам тұрды. 2023 жылдың ортасындағы ресми бағалау бойынша 3 963 842 адамды құрады. Ломбок сасак тілінде "түзу, адал" деген мағынаны білдіреді.

Әкімшілік

Ломбок Батыс Нуса-Тенгера провинциясының (Нуса-Тенгера Барат) губернаторының басқаруында. Провинция Батыс Ломбоктағы Матарам провинциялық астанасынан басқарылады. Арал әкімшілік жағынан төрт кабупатенге (аудандарға) және бір котаға (қалаға) бөлінеді. Олар келесідей: әкімшілік орталықтары, аудандары және 2010 жылғы және 2020 жылғы халық санағы бойынша халық саны, сондай-ақ 2023 жылдың ортасы бойынша ресми бағалаулар. КодВилайя Қаланың немесе ауданның атауы Орталық қала/аудан Аудан, км² 2010 жылғы халық санағы 2020 жылғы халық санағы 2023 жылдың ортасы бойынша халық саны HDI2014 бағалауы 52.01 Батыс Ломбок ауданы (Ломбок Барат) Герунг 0.635 52.02 Орталық Ломбок ауданы (Ломбок Тенгах) Прая 0.618 52.03 Шығыс Ломбок ауданы (Ломбок Тимур) Селонг 0.620 52.08 Солтүстік Ломбок ауданы (Ломбок Утара) Танжунг 0.601 52.71 Матарам қаласы 0.759 Барлығы Ломбок

Тарих

Маджапахит қолжазбасында 14 ғасырғы Нагаракретагаманың 14-шы әні "Ломбок Мира" атымен, Маджапахит билігіне бағынған аралдардың бірі ретінде еске алынады. 1257 жылғы Самалас жанартаудың атқылауын тіркеген Бабад Ломбок құжатынан басқа, Ломбок туралы 17 ғасырға дейін көп мәлімет жоқ. Осыған дейін, Ломбок көптеген бәсекелес және соғысқан кішкентай мемлекеттерден тұрған, әрқайсысын Сасак "билеушісі" басқарған. Бұл біртілдіксіздікті көршілес Бали халқы пайдаланып, 17 ғасырдың басында Ломбоктың батыс бөлігін басып алды. Ал Макассарлықтар көршілес Сумбавадағы өздерінің колонияларынан Ломбоктың шығысына шабуыл жасады. Голландтықтар алғаш рет 1674 жылы Ломбокқа келді, ал Голландтық Шығыс Индия компаниясы Ломбоктың Сасак ханшайымымен бірінші шартты жасасты. Балиліктер 1750 жылға қарай бүкіл аралды басып алды, бірақ Бали ішіндегі жанжал аралды төрт балилік патшалыққа бөліп жіберді. 1838 жылы Матарам патшалығы өзінің қарсыластарын бақылауға алды. Ломбоктың батысындағы Сасак және Бали қарым-қатынасы көбінесе тату болды және әр түрлі некелер кең таралған. Алайда, аралдың шығысында қарым-қатынас жақсы болған жоқ, балиліктер гарнизондық бекіністерден бақылауды жүзеге асырды. Сасактардың ауылдық үкіметі сақталғанмен, ауыл басшысы балиліктердің салық жинаушысы ғана болды. Ауыл тұрғындарының жағдайы құлдыққа ұқсас болды, ал Сасак аристократиясы өз билігі мен жер иелігінен айырылды. Балиге қарсы Сасак шаруаларының көптеген көтерілістерінің бірі кезінде Сасак басшылары Голландтықтарға Балиде елшілер жіберіп, оларды Ломбокты басқаруға шақырды. 1894 жылдың маусымында Голландтық Шығыс Индияның бас губернаторы Ван дер Вик Ломбоктың шығысындағы Сасак көтерілісшілерімен келісімге келді. Ол Ломбокқа үлкен әскер жіберді және Бали ражасы Голландтың талаптарына мойынсұнды. (Ломбоктағы Голландтың араласуына қараңыз) Бірақ жас ханзадалар ражаның шешімін қабылдамай, Голландтықтарға шабуыл жасап, оларды кері тартты. Голландтықтар Матарамды басып алып, қарсы шабуыл жасады. 1895 жылы бүкіл арал Голландтық Шығыс Индияның құрамына қосылды. Голландтықтар Ломбоктың 500 000 халқына 250-ден аспайтын күшпен билік етті, Бали және Сасак аристократиясының қолдауын қамтамасыз ету арқылы. Ломбок халқы Голландтықтарды Бали үстемдігінен құтқарушылар ретінде еске алады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 2-ші Оңтүстік экспедициялық флотының бөлімдерінен құралған жапондық басқыншы күштері Ломбок аралын қоса алғанда, Кіші Сунда аралдарын басып алып, оккупациялады. Олар 1942 жылдың 8 наурызында сағат 09:00-де Сурабая портынан шығып, Ломбок аралына бет алды. 1942 жылдың 9 наурызында сағат 17:00-де флот Ломбок аралындағы Ампенан портына кірді. Голландтық қорғаушылар көп ұзамай жеңіліп, арал басып алынды. Жаулық әрекеттер тоқтатылғаннан кейін Индонезияны оккупациялаған жапондық күштер кері қайтарылды және Ломбок уақытша Голландтың бақылауына оралды. Голландтықтардан тәуелсіздік алғаннан кейін, Бали және Сасак аристократиясы Ломбокта билік етуді жалғастырды. 1958 жылы арал Батыс Нуса Тенгара провинциясының құрамына енді, ал Матарам провинцияның астанасы болды. Жакарта мен Орталық Явадағы төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін аралдың әр жерінде коммунистер жаппай қырғынға ұшырады. Президент Сухартоның Жаңа тәртіп әкімшілігі кезінде (1967–1998) Ломбок біршама тұрақтылық пен дамуға қол жеткізді, бірақ Ява мен Балидегідей өркендеу мен байлыққа жете алмады. 1966 жылы егін нашар жиналды, ал 1973 жылы азық-түлік тапшылығы болды. Ұлттық үкіметтің трансмиграция бағдарламасы Ломбоктан көптеген адамдарды көшірді. 1980 жылдары сыртқы инвесторлар мен спекулянттар туризмнің дамуын бастады, бірақ жергілікті халықтың табысы шектеулі болды. Индонезияның 1990 жылдардың соңындағы саяси және экономикалық дағдарысы Ломбокқа ауыр соққы берді. 2000 жылдың қаңтарында Матарамда дүрбелең болды, оның негізгі құрбандары христиандар мен этникалық қытайлар болды, олардың арасында Ломбоктан тыс жерден келген провокаторлар болды деген күдік туды. Туризм төмендеді, бірақ соңғы жылдары қайтадан өсуде.

2018 жылғы жер сілкіністері

2018 жылғы шілдедегі Ломбок жер сілкінісінен 20 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алды. Жер сілкінісі Ломбок аралына елеулі зақым келтірді және сегіз күннен кейін болған күшті жер сілкінісінің алғышары болды. 2018 жылдың 5 тамызындағы Ломбок жер сілкінісінің магнитудасы 7.0-ке жетті, ол Солтүстік Ломбокқа өте ауыр зақым келтірді, сондай-ақ жақын орналасқан Бали аралына да зақымдар тиді. Барлығы 550-ден астам адам қаза тауып, 7000-нан астам адам жарақат алды. 2018 жылдың 19 тамызында тағы бір Ломбок жер сілкінісі болды, оның салдарынан 13 адам қаза тауып, 1800 ғимарат зақымданды. Алғашқыда Индонезияның Төтенше жағдайлар жөніндегі ұлттық кеңесі халықаралық көмекке бас тартты, "жер сілкінісі ұлттық төтенше жағдайға жатпайды" деп мәлімдеді және жергілікті халықтың өз күштерімен жағдаймен күресе алатынын айтты. Алайда, Ломбок және оның төңірегіндегі апатты басқару және көмек көрсету инфрақұрылымы жеткілікті деңгейде дамымағандықтан, апатқа бірінші болып ден қойғандар – полиция және әскери қызметкерлер, отандық және шетелдік еріктілер, сондай-ақ Ломбоктың жер сілкінісінен аз зардап шеккен аймақтарындағы, оның ішінде Гили аралдарындағы кәсіпкерлер болды. Әлеуметтік желілер мен интернет арқылы шағын халықаралық қайырымдылық акциялары ұйымдастырылып, азық-түлік, таза су сияқты қажетті ресурстарды жинауға және уақытша және тұрақты баспанамен көмектесуге бағытталды. Бұл апаттың алғашқы кезеңдерінде, ірі көлемдегі мемлекеттік көмек келгенге дейін өте маңызды рөл атқарды.

География

Арал Ломбок бұғазының тікелей шығысында орналасқан, ол Индомалай аймағының фаунасы мен Австралияның ерекше түрлі фаунасы арасындағы биогеографиялық бөліністі белгілейді; бұл айырмашылық "Уоллас сызығы" (немесе "Уоллас сызығы") деп аталады және Альфред Рассел Уоллес (1823–1913) есімімен аталған. Уоллес екі аймақ арасындағы бөлініс, сондай-ақ екі биома арасындағы күрт шекара туралы алғашқы пікір білдірген адам болды. Ломбок Кіші Сунда жапырақты ормандарының экожүйесінің бір бөлігі болып табылады. Ломбок аралының шығысында Алас бұғазы орналасқан, ол Ломбок аралын жақын орналасқан Сумбава аралынан бөліп тұратын тар су жолы. Аралдың топографиясы негізінен Индонезиядағы екінші ең биік жанартау – Ринджани тауымен сипатталады, оның биіктігі метрге жетеді, бұл Ломбок аралын 8-ші ең биік аралға айналдырады. Ринджанинің соңғы атқылауы 2016 жылдың қыркүйек айында Гунунг Баруджариде болды. 2010 жылғы атқылау кезінде Ринжанидің кальдера көлі Сегара Анактағы Баруджари конусынан атмосфераға күлдің көтерілгені хабарланды. Лава кальдера көліне ағып, оның температурасын көтерді, ал күлдің құлауы Ринжанидің беткейлеріндегі егістерге зиян келтірді. Бұл жанартау және оның кратерлік көлі Сегара Анак (теңіздің баласы) 1997 жылы құрылған Гунунг Ринджани ұлттық паркімен қорғалады. Жақындағы мәліметтер 1257 жылғы Самалас жанартауының атқылауының, яғни тарихқа енген ең ірі жанартаулық атқылаулардың бірінің, бүкіл әлемде ауа райына өзгерістер әкелген, ежелгі Самалас тауынан болғанын көрсетеді. Ломбоктың жоталы жерлері орманды және көбінесе дамытылмаған. Жазықтар жоғары дәрежеде өңделген. Күріш, соя, кофе, темекі, мақта, корица, какао, тырнақ, маниока, жүгері, кокос, копра, банан және ваниль аралдың құнарлы топырағында өсірілетін негізгі дақылдар болып табылады. Аралдың оңтүстік бөлігі құнарлы, бірақ құрғақ, әсіресе оңтүстік жағалауға қарай.

Су мәселесі

Ломбокта сумен жағдай нашарлап, бұл провинциялық астана Матарамның және жалпы аралдың сумен қамтамасыз етілуіне қысым түсіреді. Ең қиын жағдай оңтүстік және орталық аймақтарда байқалады. Батыс Нуса-Тенгара провинциясы жалпы алғанда орман мен жер асты суларының зақымдануы мен деградациясының күшеюі және халықтың суға қажеттілігінің артуы салдарынан су дағдарысымен қауғады. Жалпы 1960 мың гектардың 160 мың гектарына әсер еткені күдік тудырады. Батыс Нуса-Тенгараның Құрылыс және орман шаруашылығы қызметінің басшысы Анди Прамари 2009 жылдың 6 мамырында Матарамда: «Егер бұл жағдай түзетілмесе, бес жыл ішінде НТБ (Батыс Нуса-Тенгара) осы бөлігінде адамдардың су алуы қиын болуы мүмкін. Бұл ғана емес, қосымша құнмен ауыл шаруашылығының өнімділігі төмендеп, тұрғындар өздерінің құдықтарында су тапшылығын сезінеді» деді. Аймақта ағаш ұрлығының көп болуы осы мәселеге ықпал етеді. 2010 жылдың қыркүйегінде Орталық Ломбоктағы бірнеше ауыл тұрғындары бір шелек су алу үшін бірнеше сағат жүргені хабарланды. Матарам провинциялық астанасынан шамамен 50 километр қашықтықта орналасқан шағын жағалау ауылы Нейлеандода жылдар бойы құдықтар құрғап жатыр. Кейде бұл мәселе ауыл тұрғындары арасында жанжалдар мен төбелес тудырады. Проблемалар ең айқын Жонгат, Жанаприя, Прая Тимур, Прая Барат, Прая Барат Дая және Пуджут аудандарында байқалады. 2010 жылы провинциялық билік осы алты ауданды құрғақшылық аймағы деп жариялады. Провинцияның екінші ірі аралы Сумбава да 2010 жылы қатты құрғақшылыққа ұшырады, бұл мәселені провинциялық деңгейде тудырды. Ломбок аралының оңтүстігіндегі аудандар аз жауын-шашын және су көздерінің жетіспеуіне байланысты құрғақ және су тапшылығына бейім деп танылды. 2011 жылдың мамырында Пандандури бөгетінің құрылысы басталды, оның ауданы шамамен 430 гектарды құрайды және құны шамамен 800 миллиард рупий (92,8 миллион доллар) болады. Аяқталғаннан кейін бөгет 25,7 миллион текше метр суды қабылдай алады және 10 350 гектар егістік жерді суаруға мүмкіндік береді. Жобаның құрылысы бес жылға созуы күтілуде.

Демография

Арал тұрғындарының 85%-ы Сасактар, олардың ата-бабалары б.з.д. бірінші мыңжылдықта Явадан көшіп келген деп есептеледі. Басқа тұрғындардың ішінде шамамен 10–15% балиліктер бар, ал қалғандары – қытайлық Перанакан индонезиялықтары, явандықтар, Самбава және араб индонезиялықтары. Сасак халқы мәдени және тілдік жағынан балиліктерге жақын, бірақ индуист балиліктерден айырмашылығы, көпшілігі мұсылман және ландшафт мешіттер мен минареттермен толық. Ислам дәстүрлері мен мерекелері аралдың күнделікті өміріне әсер етеді. 2008 жылы Ломбок аралында 866 838 үй шаруашылығы болды және әр үй шаруашылығында орташа есеппен 3,635 адам тұрды. 2020 жылғы халық санауы бойынша НТБ провинциясында 5 320 092 адам тіркелді; 2022 жылдың ортасына қарайғы ресми бағалау 5 590 359 адамды көрсетті, олардың 70,9%-дан астамы Ломбокта тұрады, яғни сол кезде 3 963 842 адам тұрды.

Дін

Аралдағы жергілікті Сасак халқы негізінен мұсылман, бірақ Ислам келгенге дейін Ломбок аралы Ява арқылы индуизм мен будда дінінің ұзақ әсеріне тап болды. Ломбокта Бали индуизмінің азшылық мәдениеті сақталған. Исламды алғаш рет 17 ғасырда Сумбавадан келген саудагерлер әкелген болуы мүмкін, олар Ломбоктың шығысында жақтастар тапқан. Басқа деректерде бұл әсерлердің 16 ғасырдың бірінші жартысында пайда болғаны айтылады. Ломбок тарихын қамтитын құрма жапырағынан жасалған «Бабад Ломбок» қолжазбасында Сунан Прапеннің әкесі, Гиридің Сусухунан Ратуы тарапынан Ломбок пен Сумбава халқын исламға көшіру және жаңа дінді тарату мақсатымен әскери жорыққа жіберілгені сипатталған. Алайда, жаңа дін өте синкретистік сипатқа ие болды, исламмен бірге анимистік және индуизм-буддалық нанымдар мен амалдар жиі араласты. 20 ғасырдың басында исламның дәстүрлі түрі кеңінен тарады. 1967 және 1968 жылдары Индонезия үкіметінің Ломбоктағы дінді қабылдау бағдарламалары (дінге кіру) діни сенімдер мен амалдарда шатасуға әкелді. Бұл бағдарламалар Ломбоктағы діни тәжірибелерде біркелкілікке ықпал етті. Ломбокта мұсылман діні басым болса да, индуизм діні азшылық ретінде сақталған. Диджен Бимас Хинду (ДБХ) / Хинду Діни істер басқармасының бүкіл елдегі индуист қауымдастықтарымен бірлесіп жүргізген талдауы көрсеткендей, халық арасындағы индуистердің саны үкіметтік санақта көрсетілгеннен әлдеқайда көп. 2012 жылы жүргізілген сауалнама Ломбокта 445 933 индуист бар екенін көрсетті. Бұл көрсеткіш арал халқының 10-15 пайызы индуист деген жиі айтылатын пікірмен сәйкес келеді. Ломбокта табылған 14 ғасырға жататын «Нагаракертагама» поэмасында арал Маджапахит империясының вассалы ретінде көрсетілген. Бұл қолжазбада Маджапахит патшалығының егжей-тегжейлі сипаттамалары бар, сонымен қатар индуизм-буддизмнің Маджапахит империясындағы маңыздылығын растайтын ғибадатханалар, сарайлар және салтанатты рәсімдер туралы мәліметтер келтірілген. Waktu Telu нанымдары анимизммен байланысты, оған ислам ғана емес, индуизм мен пантеистік сенімдер де әсер етеді. Бода тайпасының өкілдері жергілікті Сасак сенімдерін сақтайды және кейінгі исламдық әсерлерге ұшырамаған бастапқы Сасак мәдениетін бейнелейді. Дәстүрлі сиқыршылық жамандық пен аурудан қорғану, дау-жанжалдарды шешу және жаман көрушілікті сейілту үшін қолданылады. Сиқырмен жеке адам да айналыса алады, бірақ көбінесе тәжірибелі адамға жүгіну керек. Мұндай қызмет үшін әдетте ақша немесе сыйлықтар беріледі, ал ең күшті шеберлер зор құрметпен қаралады.

Экономика және саясат

Ломбокқа келетін көптеген саяхатшылар мен аралдың көптеген тауарлары Балиден теңіз және әуе байланыстары арқылы Ломбок бұғазымен келіп өтеді. Екі аралдың арақашықтығы 40 шақырым ғана. Ломбок көбінесе "жасырын Бали" немесе "Балидің туысқан аралы" деп таныстырылады. Орталық үкіметтің қолдауымен Ломбок пен Сумбава Индонезияның халықаралық және ішкі туризм үшін екінші бағыты ретінде дамытылуда. Ломбок табиғатын сақтап, көпшілікке толы емес және дамылмаған ортасын ұстап тұр, бұл саяхатшыларды тыныш өмір сүруге және аралдың табиғи сұлулығын зерттеуге тартады. Ломбок/Сумбава үшін жаңа маркетингтік кампаниялар Балиден өзгешеленуге және Ломбок аралын жеке бағыт ретінде насихаттауға бағытталған. 2011 жылдың 1 қазанында Ломбок халықаралық әуежайының ашылуы осы мақсатқа көмектесті. Нуса Тенгара Барат және Ломбок, дамысқан елдердің стандарттары бойынша экономикалық тұрғыдан қиын жағдайдағы аймақтар саналады, халықтың көп бөлігі кедейлікте өмір сүреді. Дегенмен, аралдың топырағы құнарлы, көптеген аймақтарда ауыл шаруашылығы үшін жеткілікті жауын-шашын жауады және түрлі климаттық аймақтарға ие. Осының нәтижесінде, жергілікті шаруалар базарында мол және әртүрлі тағамдар қолжетімді бағада ұсынылады, бірақ жергілікті тұрғындар құрғақшылық пен қарапайым шаруашылықтан аштыққа ұшырау қаупін сезінеді. Төрт адамдық отбасы күріш, көкөніс және жеміс-жидектерге бар болғаны 50 цент (0,50 АҚШ доллары) жұмсай алады. Балық аулау немесе егін шаруашылығынан күніне 1 доллар ғана табатын отбасылардың көпшілігі аз табысқа қанағаттандырып, жемісті өмір сүре алады. Алайда, Ломбок тұрғындары азық-түлік және отын бағасының өсуінен күшейе түскен қысымға тап болып отыр. Көптеген аралдың жергілікті халқы үшін тұрғын үйге, білімге және денсаулық сақтау қызметтеріне қол жеткізу қиын болып қала береді, бірақ мемлекеттік білім беру провинция бойынша тегін, ал бастауыш мектептер тіпті шалғай аймақтарда да ашуға тырысып жатыр. 2008 жылы Нуса Тенгара Бараттың қалалық аймақтарында кедейлікте өмір сүретін халықтың үлесі 29,47% болса, 2009 жылы 28,84% құрады. Ауылдық аймақтарда 2008 жылы бұл көрсеткіш 19,73% болды, ал 2009 жылы 18,40% дейін азайды. Қалалық және ауылдық аймақтарды ескергенде бұл көрсеткіш 23,81% және 2009 жылы 22,78% құрады. Матарам қаласында 2008 жылы үйленбегендердің үлесі 40,74%, үйленгендер 52,01%, ажырасқандар 2,51% және жесірлер 4,75% болды. Матарам қаласында заңсыз құс саудасы байқалды, 2018 және 2019 жылдары бес базарға жасалған сапарлар барысында 108 түрге жататын 10 326 құс тіркелді, олардың 18-і ұлттық қорғауға алынған, ал көптеген түрлері ұлттық ережелерді бұза отырып, жабайы табиғаттан ауланған.

1997 жылға дейінгі

Туристік даму 1980 жылдардың ортасында басталды, Ломбок Балиге «бұзылмаған» балама ретінде назар аударды. Алғашқыда, арзан бунгалолар Гили аралдарында және Оңтүстік жағалаудағы Кута, Ломбок сияқты жерлерде көбейді. Бұл туристік орналасу орындаларының көп бөлігі жергілікті кәсіпкерлерге тиесілі болды және олардың басқаруында болды. Әуежайға жақын жерлерде, Сенгиги сияқты аймақтарда, Ломбоктан тыс ірі компаниялар жағажайға жақын жерлерді иелену үшін қарқынды түрде жер алып, құрлыс жүргізді. 1990 жылдары Джакартадағы ұлттық үкімет Ломбок туризмін жоспарлау және ілгерілетуде белсенді рөл атқара бастады. Бали туризмін дамыту корпорациясы (BTDC) және Ломбок туризмін дамыту корпорациясы (LTDC) сияқты жеке ұйымдар құрылды. LTDC туристік объектілерге арналған аймақтар белгіленген карталары бар, жерді пайдаланудың егжей-тегжейлі жоспарларын әзірледі. Ірі қонақүйлер жергілікті халықты негізгі жұмыспен қамтыды. Ресторандардан бастап сувенир дүкендеріне дейінгі қосымша бизнесті жергілікті кәсіпкерлер ашты. Бұл кәсіпорындар жергілікті тұрғындарға қосымша жұмыс орындарын ұсынады.

1997 жылдан 2007 жылға дейін

1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы және 1998 жылы Сухарто режимінің құлауы туризм үшін бір он жылдық кері кетудің бастауы болды. Валютаның күрт құнсыздануы және нағыз демократияға өту бүкіл Индонезияда ішкі тәртіпсіздікке алып келді. Индонезияның көптеген провинциялары халықтың Индонезия Республикасынан автономия немесе тәуелсіздік талап етуімен күресті. Сонымен қатар, Индонезиядағы экстремистік ислами терроризм архипелаг бойынша ішкі тәртіпсіздікті одан әрі ушықтырды. 2000 жылдың қаңтар айында, жаңа құрылған «Жемаа Исламия» тобының радикалды ислами белсенділері Матарам қаласының Ампенан ауданында және Сенгигидің оңтүстік аймағында діни және этникалық қақтығыстарды тудырды. Көптеген шетелдік экспатрианттар мен туристер уақытша Балиге эвакуацияланды. Көптеген шетелдік елшіліктер Индонезияға саяхаттаудың қауіптілігі туралы ескерту жариялады. Содан кейін 2002 жылғы Балидегі жарылыс, 2005 жылғы Балидегі жарылыс және Азиядағы SARS індетінің таралуы Ломбоктағы туризм қызметіне елеулі әсер етті. Әлемдік жағдайдың тұрақсыздығына байланысты саяхат жасауға адамдардың тартынғандығының салдарынан туризм Ломбокқа қайта оралуы баяу болды. Тек 2007-2008 жылдары дамыған елдердің көпшілігі саяхат туралы ескертулерін кері тартып алғаннан кейін ғана туризм 2000 жылғы деңгейге жетті.

Қазіргі

2010 жылға дейінгі жылдары туризм саласында туризмді қалпына келтіру және дамыту қарқынды өркендеді. Келушілер саны 2000 жылғы көрсеткіштерден едәуір асып түсті. Индонезия үкіметі Ломбок пен көршілес Сумбаваны Балиден кейінгі Индонезияның екінші ірі туристік орталығы ретінде белсенді түрде насихаттады. 2009 жылы Индонезия президенті Сусило Бамбанг Юдхойоно, Мәдениет және туризм министрлігі мен аймақтық губернатор Ломбокты туристік бағыт ретінде дамытуды қолдады және Ломбок пен Сумбава үшін 2012 жылға қарай жылдық 1 миллион келушіні қамтитын мақсат қойды. Бұл аралдың инфрақұрылымын жақсартуға, жолдарды жаңартуға және аралдың оңтүстігінде ұзақ күткен жаңа халықаралық әуежайды салуға мүмкіндік берді. Бали туризмді дамыту корпорациясы (BTDC) аралдың оңтүстік бөлігінде, Кутадан бастап құмды жағажайға дейін Мандалика курорттық аймағын дамытуға уәкілеттік алды. Туризм Ломбок үшін маңызды табыс көзі болып табылады. Аралдың ең дамыған туристік аймағы батыс жағалауында, Сенгиги қалашығының маңында орналасқан. Қалашықтың жанында ең дамыған туристік объектілер шоғырланған. Батыс жағалауының жағалаулық туристік жолағы Матарамнан солтүстікке қарай, жағалау бойындағы жолмен және Ампенандағы ескі әуежаймен жалғасады. Басты туристік аймақ солтүстік-батыстағы Ринджани тауының етегіндегі Танджунгқа дейін созылады және Сире мен Медана түбектерін, сондай-ақ жағажайға жақын орналасқан танымал Гили аралдарын қамтиды. Бұл үш кішкентай аралға көбінесе Пеменанг маңындағы Бангсалдан, оңтүстікке қарай Телюк Нареден немесе оңтүстікке қарай Сенггиги мен Мангсит жағалауынан қайықпен жетуге болады. Көптеген қонақ үйлер мен курорттар бюджеттік бағадан сәнді демалысқа дейін әртүрлі жатақханаларды ұсынады. Жақында Балиден Гили аралдарына тікелей жылдам қайық рейстері ашылды. Гили аралдары қарқынды түрде өзгеріп жатқанмен, олар әлі де серкеңдеп демалуға және жоғары деңгейлі курорттық демалысқа мүмкіндік береді. Басқа туристік орындар: Ринджани тауы, Гили Бидара, Гили Лаванг, Нармада және Майура парктері, сондай-ақ Кута (Балидегі Кутадан ерекшеленеді). Ломбоктың оңтүстік-батысындағы Секотонг көптеген әртүрлі суға секіру орындарымен танымал. Кута аймағы да көбінесе құмды, ақ жағажайларымен әйгілі. Праядағы халықаралық әуежай ашылғаннан бері шағын қала қарқынды дамып келеді. Бұл жерге әлемнің түкпір-түкпірінен келген серфингшілер тамаша толқындар мен Ломбоктың тыныш және қарапайым атмосферасын іздеп келеді. Оңтүстік Ломбоктағы серфинг әлемдегі ең жақсылардың бірі саналады. Үлкен полярлық төмен қысымдар Үнді мұхиты арқылы жылжып, наурыздың соңынан қыркүйекке дейін немесе одан кейін Хёрд аралынан соққан ұзақ толқындарды құрайды. Бұл құрғақ маусыммен және сағаттай жұмыс істейтін оңтүстік-шығыс пассат желдерімен сәйкес келеді. Ломбок әртүрлі серфинг орындарымен танымал, оның ішінде аралдың оңтүстік-батысындағы Банко Банкодағы әйгілі Desert Point бар. Танджунг маңындағы солтүстік-батыс жағалауында Гили аралдарына жақын орналасқан Сире және Медана түбектерінде көптеген жаңа сәнді қонақ үйлер мен виллалар салынды, сондай-ақ Медана шығанағында жаңа қайық порты ашылды. Бұл жаңа жобалар қазірдің өзінде бар бес жұлдызды курорттар мен үлкен гольф алаңын толықтырады.

Халал туризмін дамыту

2019 жылы Ломбок 70 ұпай жинады, бұл Индонезиядағы бағаланған 10 үздік халал туристік бағыттарының арасында Туризм министрлігі жүргізген зерттеудегі ең жоғары көрсеткіш. Индонезия үкіметі 2026 жылы әлем бойынша күтілетін 230 миллион мұсылман саяхатшысының бір бөлігін тартуды жоспарлап отыр, олардың шығындары 300 миллиард долларға дейін жетеді деп күтілуде. Ислам ынтымақтастығы ұйымының мәліметінше, халал (немесе исламдық) туризмнің құрамдас бөліктері – халал қонақүйлер (алкоголь, құмар ойындары және т.б. жоқ; әрбір бөлмеде Құран, намаз оқуға арналған кілемшелер және Мекке бағытын көрсететін көрсеткіштер), халал көлігі (тазалық; алкогольсіз сусындар; Ислам дініне сай басылымдар), халал тағамдық орындар, халал (Ислам тақырыбындағы) тур пакеттері және халал қаржы (қонақүйдің, мейрамхананың, саяхат агенттігінің және әуе компанияларының қаржылық ресурстары Ислам принциптеріне сәйкес болуы тиіс).

Көлік

Ломбок халықаралық әуежайы (Bandara Internasional Lombok) Ломбоктың оңтүстік-орталық бөлігінде, Прая қаласынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Ол 2011 жылдың 1 қазанында жұмысын бастады. Бұл әуежай Ампенан қаласының жанындағы Селапаранг әуежайының орнын басты. Батыс Нуса Тенгера (Нуса Тенгера Барат) провинциясындағы жалғыз халықаралық әуежай осы. Ампенан қаласындағы Селапаранг әуежайы 2011 жылдың 30 қыркүйегінде кешке жабылды. Бұрын ол Ява, Бали және Сумбаваға ішкі рейстерді, ал Сунгапурдан Куала-Лумпурға Сурабая және Джакарта арқылы халықаралық рейстерді жүзеге асырды. Бұл аралдың алғашқы әуежайы және Матарам қаласының солтүстік-батыс шетінде, Джалан Ади Суципто көшесінде орналасқан. Терминалдар мен әуежайдың негізгі инфрақұрылымы сақталған, бірақ ол барлық азаматтық авиация рейстеріне жабық. Оңтүстік-батыстағы Лембар порты кемелерге және автомобильдер мен жолаушыларды тасымалдайтын паромға арналған. 2013 жылы жалпы тоннаж 4,3 миллион тоннаны құрады, бұл 2012 жылғы деректермен салыстырғанда 72 пайызға артық, яғни Ломбок және Батыс Нуса Тенгераның экономикасы айтарлықтай дамыды. Шығыс жағалаудағы Лабуан Ломбок паром порты Сумбавадағы Пото Таноға автомобильдер мен жолаушыларды тасымалдайтын пароммен қамтамасыз етеді.

Бали мен Ломбок арасындағы көлік

Нгура Рай халықаралық әуежайынан Ломбок "Зайнуддин Абдул Маджид" халықаралық әуежайына ұшулар шамамен 40 минутқа созылады. Ломбок халықаралық әуежайы Ломбоктың оңтүстік-батысында орналасқан, Ломбоктың батысындағы Сенггигидің негізгі туристік аймақтарына 1,5 сағаттық, Телук Нара жағалауына Гили аралдарына дейін 2 сағаттық, ал оңтүстік Ломбоктағы Кутаға 30 минуттық сапар. Қоғамдық паромдар Паданг-Байдан (Оңтүстік-шығыс Бали) және Лембардан (Оңтүстік-батыс Ломбок) сағат сайын шығады, екі бағытта да кешіп өтуге кемінде 4-5 сағат уақыт кетеді. Балидегі әртүрлі порттардан жылдам қайықтар қызмет көрсетеді, олар негізінен Гили аралдарына қатынайды, сондай-ақ Ломбок материгіне де маңызды трафикпен қамтамасыз етеді. Ломбоктағы келу порттары операторға байланысты, Телук Наре/Телук Кодек, Бангсал порты немесе Сенггиги қалашығында, бәрі де солтүстік-батыс жағалауда орналасқан. Жұмыс стандарттары кең ауқымда өзгереді.

Фестивальдар

Ньяле фестивалі немесе Бау Ньяле ("теңіз құрттарын ұстау" деген мағынада), жергілікті аңызда ньяле – әкесі оған күйеуге шығу үшін таласушылардың бірін-бірімен күресуін ұйымдастырғаннан кейін, Сегер жағалауында өзінің өмірін аяқтап, теңізге секірген әдемі ханшайым Мандаликаның жаңадан туған нұсқасы деп саналады.