Кіріспе

Лапс және анти-лапс – АҚШ өсиет құқығындағы толықтыратын ұғымдар, олар өсиетқордан (өсиетті жазушыдан) бұрын қайтыс болған адамға өсиеттелген мүліктің тағдырын реттейді.

Жазғы

Жалпы құқық бойынша, мұрагер немесе өсиет бойынша иеленуші мұра қалдырушыдан бұрын қайтыс болған жағдайда, сыйлық жарамсыз болады. Сыйлық қалған мүлікке қайтарылады немесе мұрагерлік заң бойынша беріледі. Егер қайтыс болған мұрагерге қалған мүліктің бір бөлігі немесе толығымен тиесілі болуы тиіс болса, онда мүліктің сол бөлігі мұра қалдырушы өсиет қалдырмағандай, мұрагерлік заң бойынша өтеді. Бұл ереже "қалдықтың қалдығы жоқ" доктринасы деп аталады, себебі өсиет бойынша өтпеген қалған мүліктің бөлігі, мүлдем қалған мүлік бөлігі ретінде қарастырылмайды. Бірыңғай мұрагерлік кодексінің 2 604(b) тармағына сәйкес, "егер қалдық екі немесе одан көп адамға берілсе, қандай да бір себеппен сәтсіз аяқталған қалдық мүліктің үлесі, қалған мүліктің қалған бөлігіндегі әрқайсысының үлесіне пропорционалды түрде басқа қалдық мүлікті иеленушілерге өтеді". Қарапайым тілмен айтқанда, егер қалдықта екі тарап болса және біреуі тірі қалмаса, қалдықтың барлығы тірі қалған мүлікті иеленушіге немесе иеленушілерге беріледі. Бір мезгілде өлу туралы заңды немесе Бірыңғай мұрагерлік кодексінің 1991 жылғы нұсқасын (бірақ бұрынғы Бірыңғай мұрагерлік кодексі емес) қабылдаған юрисдикцияларда, мұра қалдырушыдан кейін 120 сағат ішінде қайтыс болған кез келген иеленуші, заң бойынша мұра қалдырушыдан бұрын қайтыс болған деп есептеледі. Мұндай юрисдикцияларда, мұра қалдырушыдан кейін 120 сағаттан астам тірі қалған иеленуші ғана осы "заңды тірі қалу тестін" өтегені деп есептеледі.

Ақырқатуға қарсы ереже

Көптеген жалпы құқық юрисдикциялары осы жағдайды шешу үшін анти-лапс заңын қабылдады. Анти-лапс заңы, егер мұра қалдырушыдан кейін өмір сүрген ұрпақтары болса, мұра қалдырушының жақын туыстарына, әдетте заңда көрсетілген тараптарға жасалған мұраны "сақтайды". Мысалы, Нью-Йорк штатының анти-лапс заңы бауырлар, қарындастар және олардың ұрпақтарын нақты көрсетеді. Егер анти-лапс заңы қолданылса, онда қайтыс болған иегердің ұрпақтары иегерге бұрын тағайындалған мүлікті мұраға алады. Мұра қалдырушы, егер иегер мұра қалдырушыдан кейін өмір сүрсе ғана сыйлық берілетінін немесе өсиетте анти-лапс заңы қолданылмайтынын көрсете отырып, анти-лапс заңының қолданылуын болдырмауы мүмкін. Жалпы құқықтағы лапс ережесіне енгізілген тағы бір өзгеріс – "қалдықтан қалдық жоқ" ережесін жою, онда қалдық мүлікті мұраға алуға бірнеше иегер тағайындалады. Қазіргі көзқарас бойынша, егер мұра қалдырушының қайтыс болуына дейін қалған мүліктің бір бөлігін мұраға алуға ниеттенген иегер анти-лапс заңының қолданыс аясына кірмесе, онда оның мұрасы қалған мүлікке қайтарылады және қалған иегерлерге бұрын тағайындалған мүлік ретінде мұраға беріледі.