Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Йоркширдегі табиғи жота көлі, Англия.
Natural upland lake in North Yorkshire, England
Малхам Тарн – Англияның Йоркшир Далаларындағы Малхам ауылының жанында орналасқан мұздық көл. Бұл көл – Еуропадағы сирек кездесетін, жалпы сегіз ғана жоталық сілтілі көлдің бірі. Теңіз деңгейінен жоғары орналасқан бұл көл Ұлыбританиядағы ең биік марльді көл болып табылады. Оның геологиясы, өсімдік және жануарлар әлемі оны бірнеше консервациялық белгілерге енгізуге мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта бұл жер Ұлттық Трастқа тиесілі, бұрын оның бір бөлігін Далалық зерттеулер кеңесіне жалға берген, бірақ 2022 жылы ол далалық орталық ретінде жабылды. Бұл орын Чарльз Кингслидің 1863 жылғы «Су перілері, құрлықтағы балаға арналған ертегі» романына шабыт берген.
Malham Tarn is a glacial lake near the village of Malham in the Yorkshire Dales, England. The lake is one of only eight upland alkaline lakes in Europe. At an altitude of above sea level it is the highest marl lake in the United Kingdom. Its geology, flora and fauna have led to it being listed under a number of conservation designations. The site is currently owned by the National Trust, who used to lease part of the site to the Field Studies Council but this closed as a field centre in 2022. The site was the inspiration for Charles Kingsley's 1863 novel The Water Babies, A Fairy Tale for a Land Baby.
География
Малхам Тарн Йоркшир Дойлзіндегі, Йоркшир Пенниндерінде орналасқан ұлттық саябақта жатыр. Ол Брэдфордтан шамамен 25 миль (40 км) солтүстік-батысқа және ең жақын елді мекен Малхэмнен шамамен 2,5 миль (4 км) солтүстікке қарай орналасқан. Теңіз деңгейінен жоғары орналасқандықтан, кейде, бірақ қате пікір бойынша, Англиядағы ең биік көл деп есептеледі, бірақ Innominate Tarn сияқты одан да биік орналасқан көлдер бар. Дегенмен, бұл Ұлыбританиядағы ең биік марльді көл. Көлдің pH көрсеткіші 8,0 мен 8,6 аралығында болатын, Еуропадағы сирек кездесетін, тек сегіз таулық сілтілі көлдің бірі. Көлдің су жиналатын аймағы алматы және негізгі су ағыны көлдің солтүстік-батыс бұрышындағы өзен арқылы толықтырылады.
Malham Tarn is situated in the Yorkshire Dales, a national park in the Yorkshire Pennines. It lies approximately 25 mile (40 km) north west of Bradford and about 2.5 mile (4 km) north of the nearest settlement, Malham. At above sea level it is sometimes, but erroneously, considered the highest lake in England, but there are lakes at higher altitudes such as Innominate Tarn. It is, however, the highest marl lake in Great Britain. The lake is one of only eight upland alkaline lakes in Europe, having a pH between 8.0 and 8.6. The catchment area of the lake is and the main inflow is a stream at the lake's north west corner.
Табиғат тарихы
Малхам Тарн әктас аймағында орналасқан, көбінесе силурлік тақта тасынан тұрады, үстінен марль қабаттары жатыр. Су жиналатын алаптағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері: Көлде балықтың алты түрі, сондай-ақ ақ тырнақты рак, үлкен тоқылдақ, су қазғыры, қара қаз, түкті үйрек және көкқанатты үйрек мекендейді. Айналасында қызыл аяқты, құйрықты, қанатқақты және орақ тұмсықты құстар көбейеді. Көлде Bryocamptus rhaeticus және Moraria mrazeki сияқты екі сирек кездесетін теңіз копеподы, сонымен қатар 22 түрлі моллюск табылады, олардың тоғызы Ұлыбританиядағы ең биік биліктің жерінде кездеседі. Көлде су астындағы өсімдіктер де бар, ал айналасындағы аймақта жабайы жуа, аюқұлақ, қаражидек, қара жапырақты есекжан және қызғылт түсті бидайық өседі. Көл 1955 жылы құрылған Малхам және Арнклиф ерекше ғылыми қызығушылық танытатын аймағында орналасқан. Бұған қоса, ол Крейвен әктасты кешенінің ерекше қорғау аймағына кіреді.
Situated in a limestone area, Malham Tarn itself mainly lies on a bed of silurian slate which is covered with marl deposits. The average annual rainfall over the catchment area is
The lake is home to six species of fish, as well as white clawed crayfish, great crested grebes, moorhens, coots, tufted ducks and teal. A number of waders such as redshanks, curlews, lapwings and oystercatchers breed in the surrounding area. Two rare benthic copepods, Bryocamptus rhaeticus and Moraria mrazeki, are found in the lake, along with 22 species of molluscs—nine of which are found at their highest altitude in Britain. The lake also contains a number of submerged aquatic plants, while the surrounding area is home to a diverse number of plants including wild cranberry, bearberry, crowberry, dark leaved willow and purple moor grass. The lake is located in the Malham and Arncliffe Site of Special Scientific Interest which was established in 1955. It is also in the Craven Limestone Complex Special Area of Conservation.
Тарих
Малхам Тарнда мезолит дәуірінен бері адам қызметі болған, сол кезде көл жағалаулары елік және жабайы малға аң аулау сапарларында кемпінг құру үшін пайдаланылған. Қола және темір дәуірлерінде айналағы жерді мал жаюға пайдаланған шаруалар қоныстанған. Британияны римдіктер басып алғаннан кейін, таулы аймақтар тартымды деп есептелмеді және аймақтағы жалғыз римдік нысаны Мальхам Мурдағы әскери лагерь болды. Монастырлар таратылғаннан кейін Мальхам Мурдың меншігі бірнеше рет қожайындары ауысты, содан кейін оны Томас Листер сатып алды – кейіннен бірінші Риббсдейл лорды болды. Листер 1780 жылдары ескі ферманың орнында аң аулау үйі салды. Кейін 1852 жылы бұл үйді кәсіпкер Джеймс Моррисонға сатты. Моррисонның өлімінен кейін 1857 жылы оның ұлы Уолтер мұрагерлікке ие болды. 1858 жылы Уолтер Моррисонды зиярат еткен автор Чарльз Кингсли Виктория дәуіріндегі «Су перілері, құрлықтағы балаға арналған ертегі» романын жазуға шабыланды. Уолтер Моррисон 1921 жылы қайтыс болды, ал мүлік кейін бірнеше рет қожайындары ауысты. 1928 жылы үйді және көлді Уолтер Моррисонның шөбересі миссис Хаттон Крофт сатып алды. 1946 жылы миссис Хаттон Крофт үйді Ұлттық трастқа сыйлады, олар мүлікті басқарады және бұрын үйді Далалық зерттеулер кеңесіне жалға берген. 2023 жылы Далалық зерттеулер кеңесі Мальхам Тарн үйін босатты, ал үй енді Ұлттық трасттың толық иелігінде. Үйдің сыртқы түрі мен айналасындағы пейзаж 1951 жылғы «Басқа біреудің уы» фильмінде көрінеді. 2023 жылдың соңында Ұлттық траст Мальхам Тарн үйінің арт жағындағы Солтүстік қанат ғимараттарын қайта жаңартып, қазір оларды трасттың Йоркшир Дойлз қызметкерлері мен еріктілері пайдаланады. Бұл орын Ұлттық трасттың рейнджерлер тобының базасы ретінде де, «Дейлдердің жүрегі» ландшафтын жақсарту жобасында жұмыс істейтін қызметкерлер үшін де қызмет етеді.
There has been human activity at Malham Tarn dating back to the Mesolithic era when the shores of the lake were used for camping during hunting trips for deer and wild cattle. During the Bronze and Iron Ages, the surrounding area was settled by farmers who used the land for grazing. Following the Roman conquest of Britain the upland areas were not seen as attractive and the only Roman presence in the area was a marching camp on Malham Moor. Following the dissolution of the monasteries, the estates of Malham Moor then changed hands several times until they were eventually acquired by Thomas Lister—later to become the first Lord Ribblesdale—in the mid to late 18th century. Lister then built a hunting lodge on the site of the old farm in the 1780s. The estate was then sold to businessman James Morrison in 1852. Following Morrison's death the estates were inherited by his son, Walter, in 1857. While visiting Walter Morrison in 1858, author Charles Kingsley was inspired to write the Victorian era novel The Water Babies, A Fairy Tale for a Land Baby. Walter Morrison died in 1921 and the estate subsequently changed hands a number of times before being broken up. The house and the lake were eventually bought by Walter Morrison's great niece, Mrs Hutton Croft, in 1928. In 1946 Mrs Hutton Croft presented the house to the National Trust, who manage the property and previously leased the house to the Field Studies Council. The Field Studies Council vacated Malham Tarn House in 2023 and the house is now back under the sole occupancy of the National Trust. The house exterior and the surrounding countryside can be seen in the 1951 film Another Man's Poison. In late 2023, the National Trust refurbished the North Wing buildings to the rear of Malham Tarn House, which are now occupied by the Trust's Yorkshire Dales staff and volunteers. The site also serves as a base for the National Trust's team of Rangers, as well as staff working on the 'Heart of the Dales' Landscape Recovery scheme.