Кіріспе

Амблсайд – Англияның Камбрия графтығындағы Вестморланд және Фурнесс ауданындағы қала және бұрынғы азаматтық приход (қазір Көлдер приходының құрамында). Вестморленд тарихи графтығының шекарасында және Көлдер ұлттық паркінде орналасқан бұл қала Англияның ең ірі табиғи көлі – Уиндермирдің бастауында жатыр. 2020 жылы оның халқы шамамен 2596 адамды құрады.

Жергілікті мемлекеттік қызмет көрсетулер

Амблсайд Вестморланд және Фурнесс біртұтас әкімшілік аймағының құрамында және сонымен қатар Лейкс азаматтық приходының бөлігі болып табылады. Амблсайд бұрынғы шағын қалашық болған, 1866 жылы өз алдына азаматтық приходқа айналды, бірақ 1974 жылдың 1 сәуірінде Лейкс құрылғанда таратылды. 1961 жылы приходтың халқы 2562 адамды құрады. 1894 жылдан 1935 жылға дейін Амблсайд жеке қалалық ауданды құрады.

Туристік нысандар

"Паромдар" – Виндермир көліндегі Боунесс және Лейксайдке көбінесе күнделікті қатынайтын дизельді паромдардың ескі атауы, көл мен таулардың әдемі көрінісін ұсынады – толық мәліметтер үшін төмендегі Уотерхед аймағына қараңыз. Амблсайд – жаяу жүру, альпинизм және тау велосипедтері үшін ыңғайлы база. Мұнда бірнеше қонақүй, мейрамхана және дүкен бар. Арнайы дүкендер жабдықтар, нұсқаулықтар сатады және жаяу жүргіншілерге, рюкзакпен саяхаттаушыларға және альпинистерге кеңес береді. Амблсайд – Фэрфилд атқышына танымал бастау нүктесі, бұл – таулы жолмен жүруге арналған маршрут. Бір шақырым радиустағы он шарапхананың немесе бардың шоғырлануы жергілікті қонақжайлылық нарығының тұрғындарға, туристерге, келушілерге және Камбрия университетінің студенттеріне қызмет ететінін көрсетеді.

Тарих

Қаланың атауы ежелгі норвег тілінен алынған "Á mel sǽtr" сөзінің сөздік мағынасы "өзен – құм жағалауы – жазғы жайылым" болып аударылады. Амблсайдтың оңтүстігінде, 79 жылдан бастау алған Галава римдік бекінісі орналасқан. 1650 жылы қалаға базар өткізуге рұхсат беретін жарғы берілді. Джеймс II патшалығы тұсында қалаға жол ақысын жинауға арналған тағы бір жарғы берілді. Қаладағы базар алаңы ауыл шаруашылығы және жүн саудасының сауда орталығына айналды. 1770 жылы жаңа жол толыққанша салынысқанша, Амблсайд пен Грасмир арасындағы ескі ат арбасы жолы екі қала арасындағы басты бағыт болды. Жолдың соңындағы Смит Броу жерінде аттар тырнақталды, саяхаттан кейін қайта жабдықталды. Жолдар пайда болғаннан кейін, ат арбалары орнына Кесуик пен Кендал қалалары арасында Амблсайд арқылы жүретін жылқы тартқан дилижанстар пайда болды. Самлинг қонақ үйі 1780 жылдары салынды, ол кезде "Көкшелі ұя" деп аталды. 1903 жылы құрылған Амблсайд және аймақтық гольф клубы 1950 жылдардың соңында таратылды; Виндермир гольф клубы көлдің шығыс жағында бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. 1912 жылы София мен Мэри Луиза Армиттердің құрметіне ашылған Армит кітапханасы мен мұражайы тарих зерттеулері үшін маңызды ресурс болып табылады. Оның негізгі коллекциясы Көл аймағының суретшілері мен жазушылары туралы мәліметтерді көрнекі тақталар, олардың еңбегінің фотосуреттері мен көшірмелері, сондай-ақ кейбір кішігірім туындыларының түпнұсқаларын ұсынады. Ғимаратты Виктория дәуірінің пейзаж суретшісі Льюис Пинхорн Вуд (1848–1918) 19 ғасырдың соңындағы "Көпірдегі аяқ киім шеберінің дүкені" атты туындысында бейнелеген.

Матер Амабилис шіркеуі

Қаланың көптеген ондаған жылдар бойы сақталған дәстүрлі үлгідегі католик шіркеуі – екі шіркеудің бірігіп құрылған нұсқасы. 2013 жылға дейін жақын орналасқан Грасмирде қызметтер өтті, ал сол жердің пасторы, Виндермирлік Кеван Дорган біріктірілген приходқа тағайындалды. Оның бұрынғы пасторы Дэвид Дюанн зейнетке шықты.

Камбрия университеті

Камбрия университетінің Амблсайд кампусы, бұрынғы Сент-Мартин колледжі және Шарлотта Мейсон колледжі, қаланың солтүстік жағында орналасқан; кампуста табиғатты қорғау, орман шаруашылығы және сыртқы зерттеулер сияқты курстар оқытылады. 2009 жылдың 1 желтоқсанында Амблсайд кампусы 2010 жылдың шілдесінің соңында жабылатыны, және енді жаңа бакалавр студенттерін қабылдамайтыны жарияланды. Бұл жабылу Амблсайд студенттерінің, қала тұрғындарының күшті қарсылығына ұшырады, сондай-ақ кампус пен студенттердің мүддесін қорғайтын Тим Фарронның қолдауына да қарамастан болды. 2011 жылдың шілдесінде университет 2014 жылдан бастап кампусты қайта ашу және Амблсайд кампусындағы студенттер санын арттыру жоспарын жариялады. 2014 жылдың қыркүйегінде жаңадан жөнделген кампус қайта ашылды.

Жастар тобы

Братхай зерттеу тобы – жастарға көмек көрсететін қайырымдылық ұйымы, негізінен Клэпперсгейт аумағында жиналады.

Су баспасының орналасқан жері

Уотерхедтегі Амблсайд пирсі қала орталығынан оңтүстікке қарай шамамен бір мильдей қашықтықта орналасқан. Бұл Виндермир көліндегі Виндермир көлі круиздеріне билет алатын жер. Жыл бойы қызметтер жүзеге асырылып, Боунесс-он-Виндермир және Лейксайдпен байланыс құрады. Наурыз және қазан айлары аралығында Брокхол көлдік аймаққа саяхаттар орталығы мен Рэй қалысына қосымша қызмет көрсетіледі. Уотерхедте қонақүйлер, кафелер, қайықтарды жалға беру орындары және YHA жастар хостелі бар. Бұл аймақ көбінесе жасыл желекке оранған, қаладан шалғар, оның ішінде ересек ағаштардың тоғайларымен қоршалған.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North West және ITV Border ұсынады. Теледидар сигналдары Виндермир және Хоксхед деп аталатын екі жергілікті ретрансляциялық теледидар таратушы стансаларының бірінен қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Cumbria 104.2 FM, Heart North West 102.3 FM, Smooth Lake District 100.8 FM және Кендалдағы студиясынан онлайн эфир беретін Lake District Radio. Қала тұрғындары The Westmorland Gazette және North West Evening Mail жергілікті газеттерімен қамтамасыз етіледі.

Атақты тұрғындар

Уильям Вордсворт 1813 жылдан бастап Вестморленд аймағы үшін маркалар таратушы болып Амблсайдте жұмыс істеді, ал жақын маңдағы Ридал ауылындағы Ридал тауында тұрды. Бұл мемлекеттік қызмет Шеллиді «Вордсвортқа» деген жұмсақ сөгіс сонетін жазуға итермеледі, бірақ ол поэзиядан өзге де табыс әкелді. 1842 жылы ол Ақындар лауреаты болып тағайындалды және қызметінен кетті. «Виктория дәуірінің біршама жұлдызы» - ол кәсіби маман, халықаралық тілші, өз жерінде шағын шаруашылық жүргізді және көршілес аудандағы жұмысшы отбасыларға үй салуға көмектесетін Мүлік қауымдастығын құрып, оның жұмысына қатысты. Оның қысқы лекциялары үйінің жанындағы методист шіркеуін толтырып, көптеген адамды қамтыды. Жазушы Майрин Митчелл (1895–1986) Амблсайдте, жергілікті дәрігер Томас Хоутон Митчеллдің қызы болып дүниеге келді. Суретші Курт Швиттерс 1948 жылғы қаңтарда қайтыс болғанға дейін 2,5 жыл бойы Амблсайдте тұрды. Ықпалды тыңшылардың қаупін азайту мақсатындағы заңнамаға сәйкес, ол 1940 жылы нацистік Германиядан Норвегияға қашып, Норвегия басып алынғаннан кейін Екінші дүниежүзілік соғыстың 14 айында Мэн аралында тұтқындалды; оның Лондонға босатылуы Род-Айленд дизайн мектебінің А. Дорнердің куәландыруымен және демеушілігімен қамтамасыз етілді. Локомотив өндірушісі Эдвард Бьюри (1858 жылы қайтыс болды) және оның әйелі Присцилла Сьюзан. Ақын Дороти Гурни Амблсайд маңындағы Пуллвик ауылында «О, тамаша махаббат» атты танымал үйлену әнінің сөзін жазды.

Таудағы құтқару

Қала Лэнгдейл және Амблсайд тау құтқару тобын ұстап тұрады, ол елі бойынша ең көп жұмыс істейтін ерікті құтқару командаларының бірі.

Климат

Амблсайд мұхиттық климатқа ие, бірақ Көлдер аймағында орналасқандықтан, Англияның солтүстік-батысы үшін орташа көрсеткіштен артық жылдық жауын-шашынға ұшырайды. Қаланың бірнеше бөлігі бірнеше рет су тасқынына ұшыраған, 2015 жылдың желтоқсан айындағы «Дезмонд» даулы ауа райы кезінде Ротай өзені арнасынан асып тасты.