Кіріспе

Линамон муниципалитеті, ресми түрде Линамон муниципалитеті (Маранао: Inged a Linamon; ; ), Филиппиннің Ланао-дель-Норте провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 21 269 адамды құрайды. Тарихи тұрғысынан алғанда, Линамон 1960 жылдың 13 қаңтарында жеке муниципалитетке бөлінгенге дейін Илиган қаласының барангайы болған.

Тарих

Бастапқыда және Испанияның басып кіруінен бұрын, содан кейін американдықтардың басып кіруінен бұрын, Линамон қаласында тұратын адамдардың көпшілігі маранаулықтар болған. Ескі басшылардың әңгімелерінде айтылғандай, Испания билігі тұсында Солтүстік Ланаоның ішкі аймақтарынан келген басшылар, Коламбоган муниципалитетінің жағалауынан Озамис қаласының жағалауына қайықпен өтіп, басқа жақта тұратын адамдарды ұрлап, оларды құлдарға айналдырған немесе маранау тілінде «бисая» деп атаған. Солтүстік Замбоанга және Мисамис Оксидентальдағы Мутиа отбасының Ланао-дель-Нортедегі ішкі аймақтан шыққандығы туралы да әңгіме бар, тіпті қазір де айтылады. Себебі, Мутиа отбасының ата-бабаларының ата-бабасы үйдің ортасында ілінген кішкентай кітапты көтеріп, балаларына: «Бұл кітапқа тиіспеңдер, тіпті жаппаңдар да», – деген ескерту жасаған. Көп жылдар бойы кімде-кім оны ашса, таныс емес жазуларды көреді (испан тілі, ағылшын тілі), ал кейбіреулер олардың араб әріптеріне ұқсас екенін айтады. Ұзақ жылдар бойы және әлеуметтік процестерде, кейде 1935-1944 жылдары, Ұлттық жерді қоныстандыру басқармасы (NLSA) арқылы Филиппин Өкілдер палатасы Минданао аралын пайдалану және Филиппин үкіметіне көмектесу үшін жерді пайдалану туралы ұсыныс жасады. Сол кездегі қарсыластардың бірі – конгрессмен Дату Салипада Халид Пендатун болды. Ұсыныс президент Мануэль Л. Кесон қол қойды. Қоныс аударушылардың құрамына кәсіби білімі бар адамдар кірді: агротехниктер, инженерлер, фермерлер. Қоныс аударушылар Висая және Лусон аралдарынан келген, ауыл шаруашылығы, техникалық салада тәжірибесі бар адамдардан тұрды. Бірінші партия келесі аймақтарға жеткізілді:

Ланао-дель-Нортеде қоныс аударушыларды тасымалдау Маранао тайпа басшыларымен және жер иелерімен сәтті келіссөздер жүргізу арқасында бейбіт өтті. Құттықтау белгісі ретінде жер иелері қоныс аударушылардың өмірін бастау үшін жердің бір бөлігін (бұрынғыда 5 гектардан астам жер) сыйға берді. Уақыт өте келе, қоныс аударушылардың отбасылары жер иелеріне жұмыс істеді, ал олардың еңбектеріне риза болған жер иелері оларға шағын жер телімін сыйлады. Кейбіреулер қоныс аударушылар жер иелерімен сауда жасап, азын-малын жерге айырбастаған дейді. Кейбір жер иелері өздерінің жұмысшыларының қыздарына үйленді, нәтижесінде Ланао-дель-Норте және Мисамис Оксидентальде тұратын көптеген адамдардың қанында Маранао тайпасының (мұсылман қаны) бар. Екінші жағынан, әскери жағдай енгізілген кезде бұл елді мекенде мұсылман емес және мұсылман халқы арасында проблемалар мен қақтығыстар туды.

География

Линамон – Ланао-дель-Норте облысының шығыс қақпасы, Илиган қаласының оңтүстік-батысында шамамен орналасқан. Шығысынан Линамон және Ларапан өзендерімен, батысынан Каусаган муниципалитетімен, оңтүстігінен Матунгао муниципалитетімен, ал солтүстігінен Илиган шығанағымен шектеседі.

Туризм

Тинаго шарлауығы – Агус өзенінде, Робокон ауылында орналасқан шарлауығы. Ол Ланао көлінің екі шығу терегінің бірі. Бұл «облыстың ең басты туристік тартылысы». Линамон – Ланао-дель-Норте облысының жағалау қаласы, оның сегіз барангайдың бесеуі Илиган шығанағы аймағында жайласқан. Ол Ланао-дель-Норте облысының «Жағажай астанасы» деп есептеледі, жағажайлары Барангай-Побласионнан Барангай-Самбуронға дейін созылып, 16 жабдықталған демалыс орнын қамтиды.