Кіріспе

Tangcal, ресми түрде Tangcal муниципалитеті (Maranao: Inged a Tangcal; ; ), Филиппиннің Lanao del Norte провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 16 075 адамды құрайды. Ол сондай-ақ Танкал деп те айтылады.

География

Ол Ланао-дель-Норте штатының сауда орталығы Илиган қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 51 километр жерде орналасқан. Географиялық тұрғыдан алғанда, Тангал солтүстікте Тубод, Магсайсай және Майго, шығыста Мунай, оңтүстікте Нунуган, батыста Магсайсай муниципалитеттерімен шектеседі.

Барангай

Танкал саяси жағынан 18 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Тарих

1956 жылы Тангал, Беруар, Пангао, Тауниан, Лумбак, Лавигадато, Соморанг, Баябао, Пиллингкинган, Рамаин, Багигикон, Ламаоса, Меладок Биг, Меладок Смолл және Рараб ауылдары, сол кезде Коламбуганның құрамында болған, Тангал муниципалды ауданы ретінде құрылды. Кейіннен Мунай муниципалитетіне қарасты бірнеше ауылдар да қосылды. Танкалдың белгілі саяси отбасылары – Батинголо және Мутия туыстары Мунайдан шыққан. Танкалдың бір бөлігі биік жатқан. Кокос және жүгері бұл жердің негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері болды.

Американың басып кіруіне қарсы күрескен тайпа басшысы

Дату Майома – американдықтар басып кірген кезде американдық сарбаздармен күрескен Моро тайпасының бір өкілі болды. Оның денесі Барангай Линаода, американдық әскерлермен соғысқан жерде қалған. Американың Солтүстік Ланаоға қарқынды әрекеттері кезінде Дату Майома американдық әскерлердің Танкал бағытына бет алғанын біліп, қазір Барангай Линао деп аталатын таудың ортасына шағын лагерь құру үшін барды. Бірнеше күннен кейін американдық әскерлер Линао барангайына жетіп, Дату Майоманың шағын лагерін табады, ол жалғыз күтіп отыр. Ескілердің айтуынша, Дату Майома американдық әскерлермен шайқасқа түспес бұрын дәстүрлі салтанатты рәсім (мара́нао тілінде Сагаян) жасады. Бірақ, осы рәсімге кеткен уақыт – шамамен бір сағат болғандықтан, американдық әскерлерге оны өлтіру оңай болды. Ол қылышын қолданып американдық сарбаздарға шабуыл жасағанда, олар оған дереу оқ атып, жойды, себебі олар дайын тұрған және бақылап отырған.

Әскери заңға дейінгі Қоғамдастық практикасы

Тангкал бұрын Ланао-дель-Нортедегі өте бейбіт муниципалитеттердің бірі болған. Мұсылман (Маранао тайпасы) және мұсылман емес (Христиан) бір қауым ретінде бірге өмір сүрген. Көптеген мұсылман еркектер христиан қыздарына үйленген, ал олардың балалары бейбіт түрде өмір сүрген. Ішкі аймақтардан келген мұсылмандар мен Коламбуган сияқты урбан аймақтардан келген христиандар тауарларын және дәстүрлі бұйымдарын алмасатын саудагерлер базары болған. Small Banisilon барангайында христиан шіркеуі салынған, бірақ ол әскери жағдай кезінде қиратылған. "Baylehan" (бисая тілінде) деп аталатын дискотекалық клуб жиналыстарының кестесі болған, онда барлық жас қыздар мен жігіттер, тіпті олардың ата-аналары да мәдени және әлеуметтік өмірмен алмасу үшін жиналатын. Танкал муниципалитетінің "Мырза және Мисс" сайысы өткізілген, сол кезде Мисс Тангал атанған Ситти Фатима Мангансан Мутия Томавис кейіннен Танкал муниципалитетінің мэрі болған. Бірақ, кенеттен, марқұм Алим Ансари Мангансан Мутия, қала әкімі Ситти Фатима Мангансан Мутия Томавистің ағасы, Исламды оқу үшін шетелден келгеннен кейін барлық дәстүрлер толығымен тоқтатылды. Алим Ансари өз бауырларына кеңес берді және қоғамдық мешітте осы амалдардың (дискотека және Танкал мырзасы мен миссi) Исламда "күнә" екенін жариялады.

Жер салығын жинау

Таңқалда тұратын көпшілік адамдар қарапайым өмір салтынан бақытты болды, себебі олардың ешқандай уайымы болмады, күнделікті тамақ жеуге мүмкіндігі болды, бірақ жерге салық салынған кезде қорқынышқа біленді. Сол кездегі президент Диостао Макапагал жер реформасы заңына қол қойды, соның нәтижесінде жерден салық алына бастады. Таңқалда көптеген жер иелері болды, бірақ олардың тек азы ғана жерлері үшін салық төлей алды. Салық жинаудың алғашқы кезеңінде жер иелері кейде мал, азық-түлік, егін сияқты мүліктерін беретін, алайда, кейіннен жер иелері жерлерін балаларына, жақын туыстарына, тіпті жәрдемшілері мен жұмысшыларына бөліп берді, себебі жер салығын төлеу үшін жеткілікті жері болмады.

Мутия отбасының халық тарихы

Бастапқыда, Испанияның және кейіннен Американың басып кіруінен бұрын, Маранао тайпасы басшыларының дәстүрінде жұмысшылар – «жеке көмекшілер» немесе маранао тілінде BISAYA (жалақысыз, тек баспана мен қорғаумен қамтамасыз етілетін) болуы қалыпты жағдай еді. Олар көбінесе Коламбуган муниципалитетінің жағалауынан Озамыс қаласының жағалауына қайықпен өтіп, басқа жерде тұратын адамдарды немесе азық-түлік табу үшін іздейтін, оларды жұмысшы ретінде – «жеке көмекшілер» немесе BISAYA ретінде пайдаланатын. Ескі Маранао тайпасы басшыларының айтуынша, Ланао-дель-Норте облысының ішкі аймағында Дату Мутияның жеті ұлы тұрған. Олар Коламбуган мен Озамыс қаласы арасындағы теңізден өтіп, өздеріне жұмыс істейтін «жеке көмекшілер» немесе BISAYA табу үшін адам іздеумен айналысқан. Бірақ ұзақ іздеуден кейін алтауы (6) қайтып келсе, біреуі қалып қойған. Тағы бір әңгіме бар, Замбоанга-дель-Норте және Мисамис Оксиденталдағы Мутиа отбасыларының тегі Ланао-дель-Норте облысының ішкі аймағында тұратын адамдардан шыққан дейді, тіпті қазір де бұл пікір бар. Себебі Мутиа отбасыларының Замбоанга-дель-Норте және Мисамис Оксиденталдағы ұлы-ұлы-ұлы аталары үлкен үйдің ортасында ілінген кішкентай кітапты көтеріп, балаларына оған тиіспеу керектігін, кітапқа тиюге болмайтынын айтқан. Бірақ көп жылдар өткен соң, біреу кітапты ашқанда (кітаптың неге тыйым салынғанына байланысты қызығушылықтан), кітаптың ішінде таныс емес тілде не әріптерде (испан тілі, ағылшын тілі) жазылған жазуларды көрген, ал кейбіреулер суреттердің не әріптердің бағыты араб әріптеріне ұқсас дейді.

Демография

Танкал тұрғындарының көп бөлігі Маранао тайпасынан шыққан және олар MILF мен MNLF-ті қолдайды. Әлеуметтік өмір мен әділеттілік мәселелерінде барлық нәрсе MILF және MNLF ережелеріне, яғни "Шариат заңына" сүйенеді.