Кіріспе

Тубод, ресми түрде Тубод муниципалитеті, (; Маранао: Inged a Tubod; ), Филиппиннің Ланао-дель-Норте провинциясының 1-сыныпты муниципалитеті және астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, онда 60 182 адам тұрады. Пангил шығанағының көпірі аяқталғаннан кейін Минданаодағы ең ұзын көпір болады және Тубодты Мисамис-Оксидадентал провинциясындағы Тангуб қаласымен байланыстырады. Жобаның құны шамамен 125 519 000 АҚШ долларын құрайды, бұл Корея Экспорт-Импорт банкінің Корея Экономикалық Даму және Ынтымақтастық Қоры арқылы ресми даму көмегі арқылы іске асырылады. Көпір құрылысы жүріп жатыр және 2020 жылдың 28 желтоқсанында пайдалануға берілуі күтілуде.

Этимология

Тубод өз атын Барангай Побласиондағы Ситио Бейбайда орналасқан бұлақтан алған. Ескі адамдардың айтуынша, тіпті ең ұзақ құрғақшылықта да бұл бұлақ тартылмайды. "Тубод" сөзі Себуано тілінен келген және "су көзі" дегенді білдіреді. Тарих көрсеткендей, Лусон және Висая аралдарынан келген христиан қоныс аударғандар осы аймаққа қоныстанған.

Тарих

Тарихтан белгілі болғандай, осы аймаққа Висаяс және Лусон провинцияларынан христиандар көшіп келген. Соңғы сараптама көрсеткендей, муниципалитетте христиан және мұсылман халықтың саны шамамен 97,3%-ды құрайды. №58 Республикалық заңға сәйкес, 1946 жылдың 17 қазанында Тубод, Барой, Лала, Даромаванг, Болод, Тагикирон, Сагадан және Принцеса ауылдары анасы Коламбуган муниципалитетінен бөлініп, "Тубод" муниципалитетіне айналды. 1982 жылдың 3 ақпанында Батасанг Памбансаның сессиясында қабылданған №568 Парламенттік заңға сәйкес, Ланао-дель-Норте провинциясының әкімшілік орталығы Илиган қаласынан Тубод муниципалитетіне көшіріліп, осы муниципалитет Ланао-дель-Норте провинциясының "астанасына" айналды. Руфо дела Круз 1947 жылдың 14 наурызында тағайындалған муниципалитет мэрі ретінде қызметке кірісті. 1947 жылғы жергілікті сайлауда Фаусто Альвия муниципалитет мэрі болып сайланды. 1949 жылдың 22 наурызында президент Эльпидио Кирино №208 жарлыққа қол қойып, Рауан, Гумагамут, Лала (орталық), Симпак, Даромаванг, Абаган және Ланипао ауылдарынан Лала муниципалитетін құрды. 1949 жылдың 10 маусымында президент Кирино №222 жарлыққа қол қойып, Барой муниципалитетін құрды. Сайланған муниципалитет шенеуніктерінің барлығы, кеңесші Арсенио А. Кибранцадан басқа, Барой муниципалитетіне қызмет етуді жөн көрді. Осыған байланысты, Арсенио А. Кибранца 1949 жылдың 24 маусымынан бастап Тубод муниципалитетінің мэрі болып тағайындалды. 1951 жылғы жергілікті сайлауда ол муниципалитет мэрі болып сайланды және 1955 және 1959 жылғы жергілікті сайлауларда екі рет қайта сайланды. Оның өкілеттігі 1962 жылдың 8 наурызында аяқталды, содан кейін президент Диосдадо Макапагал оны Ланао-дель-Норте вице-губернаторы етіп тағайындады. Мұрагерлік заң бойынша, вице-мэр Трифон А. Табуко Тубод муниципалитетінің мэрі болды және 1963 жылдың 31 желтоқсанына дейін осы лауазымды атқарды. 1963 жылғы сайлауда Иса Перес муниципалитет мэрі болып сайланды және 1967 жылғы сайлауда қайта сайланды. Оның өкілеттігі 1971 жылдың 31 желтоқсанында аяқталды. 1971 жылғы сайлауда Марселино Пепито муниципалитет мэрі болып сайланды. Оның өкілеттігі 1979 жылдың 31 қаңтарында аяқталды, осы күні Романа дела Круз Нери ант беріп, тағайындалған муниципалитет мэрі ретінде қызметке кірісті. 1980 жылғы сайлауда ол муниципалитет мэрі болып сайланды. Оның өкілеттігі 1986 жылдың 25 ақпанындағы EDSA революциясынан кейін аяқталды. Тубод муниципалитетінің әкімшілігі 1988 жылдың 31 қаңтарына дейін Panfilo dela Cruz, Rooseque B. Calacat және Panfilo Labunog атқарушыларының басшылығымен жүргізілді. 1988 жылдың 2 ақпанындағы сайлауда Романа дела Круз Нери қайтадан Тубод муниципалитетінің мэрі болып сайланды. Ол 1992 жылғы ұлттық және жергілікті сайлауларда Констансио А. Пепитодан жеңілгенге дейін осы лауазымды атқарды. Ол үш мерзімге қатарынан осы лауазымды иеленді. 2001 жылғы сайлауда Эдуардо С. Мансуэто муниципалитет мэрі болып сайланды және үш мерзімге қатарынан осы лауазымды атқарды. 2010 жылғы ұлттық және жергілікті сайлауда, әкесі Арсенио А. Кибранзаның ізімен саясатқа қадам басқан Нелита Кибранза Новаль муниципалитет мэрі болып сайланды және 2016 жылғы ұлттық және жергілікті сайлауда қайта сайланды. Бірақ ол 2016 жылдың 7 қыркүйегінде қайтыс болды.

География

Тубод Пангуил шығанағының оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан және Илигиан қаласынан оңтүстік-батысқа қарай, Озамис қаласынан оңтүстікке және Тангуб қаласынан шамамен батысқа қарай орналасқан. Ол солтүстікте Пангуил шығанағы және Коламбуган муниципалитетімен, солтүстік-шығыста Магсайсаймен, шығыста Мунай муниципалитетімен, оңтүстікте Сальвадор және Нунган муниципалитеттерімен, оңтүстік-батыста Барой муниципалитетімен шектеседі. Оның жер бедері тегіс, ішкі бөлігінде аласа жазықтар, ал солтүстік бөлігінен оңтүстік-шығысқа қарай төбелі және тік таулар бар. Тубодта 24 барангай бар және жер ауданы құрайды. Тайфун белдеуінен тыс болғанымен, әр айда жауын-шашын жауады. Оның жылдық орташа температурасы және орташа айлық жауын-шашын мөлшері муниципалитеттің жалпы ауданының 289,05 гектарын мемлекеттік жерлер (пайдалануға берілетін және орманды жерлер), 310 гектарын күріш егістігі, 73,24 гектарын балық шаруашылығы және батпақ жерлер, ал 117,44 гектарын тұрғын үйлер алып жатыр.

Туризм

Тубод қаласында Минданао азаматтық орталығы орналасқан, онда қонақ үй, кафетерия, спорт залы, бассейн, жүгіру жолы және басқа да спорттық жабық кеңістіктер бар. МКК – 71 гектардан тұратын интеграцияланған кешен, оның ішінде 5 гектарлық провинциялық сауда орталығы, 18 гектарлық спорттық нысандар бар, ал қалған 48 гектар жерге 18 лункалы гольф алаңы, демалыс паркі және спорт академиясын салу жоспарлануда. Гимназияның сыйымдылығы 3500 адамды, ал негізгі стадион 5000 адамды құрайды. МКК – бірінші Минданао достық ойындарының алғашқы спорттық орталығы болды. Сонымен қатар, МКК елдегі бірнеше мотокросс жарыстарының өткізілу орны болып табылады, бұл Тубод қаласы мен бүкіл провинцияға «Филиппиннің мотокросс астанасы» деген мәртебе берді.

Фестиваль

Тубод негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын қалашық. Оның 24 000 га жер аумағының 80,7%-ы ауыл шаруашылығына арналған, ал көп бөлігі банан егілген. Сондықтан, ішкі аймақтардағы халықтың экономикалық жағдайы банан өнеркәсібіне көбінесе байланысты. Банан өнімдерінің халықтың күнкөрісінде маңызды рөл атқаратынын ескере отырып, 1986 жылы Ланао-дель-Норте облысының Тубод қалалық әкімдігі қазіргі Сагинган фестивалі деп аталатын фестивальды ұйымдастыруды бастады, ол Тубодтың экономикалық символы – банан өнімдерін дамытуға басымдық беретін шараларды анықтауға көмектесетін болатын. Ауыл шаруашылығы министрлігімен тығыз байланыста Тубодтың банан өнімділігіне ерекше көңіл бөлінді (мысалы, зерттеулер, сорттарды жіктеу, топырақ талдауы және т.б.). 1987 жылы Тубод қаласының құрылған күнін (17 қазан) тойлау кезінде алғашқы Сагинган фестивалі өтті. Мереке барысында Тубодтағы бананның әртүрлі сорттары көрсетілді (соңғы мәліметтер бойынша 52 сорт). Фестивальдің маңыздылығын түсінген Тубод тұрғындарының кірісін арттыру үшін, қалалық әкімдігі оны дамытып, жетілдіріп, қолдады. Шындығында, сол кезден бастап қалалық әкімдіктің 20% даму қорының бір бөлігі Сагинган фестиваліне бөлінетін болды. 1992 жылы Сагинган фестивалі Туризм министрлігімен ресми аккредиттелді және Филиппиннің жылдық фестивальдер тізіміне енгізілді. Фестиваль барысында көше билері, ең әдемі безендірілген кароматалар, киіз үйлер байқауы, бананнан жасалған материалдардың 75% пайдаланылатын «Мисс Сагинган» сайысы, банан фестивалі және агроөнеркәсіптік сауда жәрмеңкесі ұйымдастырылды. Халықтық би және спорт жарыстары мерекеге көшпенділік пен салтанаттылық сыйлады. Романа дела Круз Нери Сагинган фестивалінің анасы ретінде танымал.