Кіріспе

Сураллах, ресми түрде Сураллах муниципалитеті (Hiligaynon: Banwa sang Surallah; Jawi: ايڠد نو سورالله) – Филиппиннің Оңтүстік Котабато провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 89 340 адамды құрайды.

Тарих

Суралла муниципалитеті 1961 жылғы 18 маусымда 3420-шы Республикалық заңның күшімен құрылды, кейіннен 1963 жылғы 22 маусымда 3664-ші Республикалық қаулымен толықтырылды. Оның тарихы көбінесе NLSA, RPC NDC, NARRA және LASEDECO жерсісімдер бағдарламалары бойынша келген қоныс аударушылардың ағынымен байланыстырылады. Суралла 26 бариосы бар 6-шы сыныпты муниципалитет ретінде басталып, 97 000 гектар жерге орналасқан 26 162 адамды қамтыды. Оның бариоларының қарқынды өсуі жаңа қаланың қолдауына мұқтаж болды. 1964 жылы Тболи муниципалитетінің құрылуымен алты (6) барио біріктіріліп, жалпы жер көлемі 31 200 гектарға дейін азайды. Кейіннен ана барангайдан үш (3) барангай құрылды, нәтижесінде муниципалитетте 23 ресми барангай болды. Соңғы кезде оңтүстіктегі туризм индустриясының өркендеуі 1982 жылы Себу көлінің жаңа муниципалитетінің құрылуына себеп болды, бұл Суралланың жалпы жер көлемін және халқын тиісінше 31 200 гектардан 31 110 гектарға және 52 703-тен 42 467-ге дейін азайтты. Себу көлінің муниципалитетке бөлінуі барангайлар санын 23-тен 17-ге дейін азайтты. Муниципалитеттің ықпалды басшылығы құрылғаннан бастап 1990 жылға дейін қысқа мерзім ішінде үлкен дамуға ықпал етті. Біріншіден, 1963 жылдан 1978 жылға дейін муниципалитетке қызмет еткен Жозе Т. Сисон әкімшілігі, аймақтық өкілдерді сайлауға дейін мэр Жозе Т. Сисонды XI аймақтың Ассамблея мүшесі етіп тағайындады. Бұрынғы Либертад бариосының қазынашысы Федерико Магалона, Jr. 1980 жылғы 31 қаңтардағы жергілікті сайлауға дейін лауазымды атқаруға тағайындалды. Сайлау нәтижесінде Конрадо П. Хагисанға мэрлік орын берілді, ол Лоренцо Дельмодан 1987 жылғы 21 қарашаға дейін қызмет етті, содан кейін 1988 жылғы 18 қаңтардағы сайлауға қатысу үшін лауазымын босатты. 1987 жылғы 1 желтоқсаннан 1988 жылғы 31 қаңтарға дейін бұрынғы ОИК кеңесшісі Содуста ОИК мэрі болып қызмет етті. 1988 жылғы қаңтардағы сайлау жергілікті басшылықты бұрынғы Ассамблея мүшесі Жозе Т. Сисонға қайтарды, ол Суралланың муниципалды мэрі ретінде үш мерзімге, 1998 жылғы мамырға дейін қызмет етті. Мамыр айындағы жергілікті басшылыққа сайлауда үміткерлер арасында бәсекелестік болды, нәтижесінде Ромуло О. Соливио жеңіске жетті. Жаңа басшылық әкімшілікте қажетті өзгерістерді енгізіп, дәстүрлі басқарудан заманауи басқаруға көшуді, жаңа әдістерді серпінді қатысу арқылы қайта қарастыруды жүзеге асырды. Бұл жердің атауының шығу тегі туралы ресми мәліметтер жоқ, бірақ отарлауға дейінгі қоныс аударушылар бұл жерді Šukran Allâh деп атаған, ал šukran араб тілінде "Құдайға шүкір" деген мағынаны білдіреді. Лусон және Висаядан келген отарлаушылар кейіннен атауды Surallah деп өзгертті, бұл шамамен "Алланың оңтүстігі" дегенді білдіреді. Қаланың атауы Norala атауымен сабақтас, ол испан тілінен бұрмаланған сөз. Бұл аймақтың түпкі тұрғындары тагабилис тайпасы, христиан қоныс аударушылар Лусон және Висаядан келгеннен кейін тауларға көшіп кеткен. 2000 жылғы мамырдағы соңғы санақ бойынша Суралланың ресми халқы 66 208 адамды құрады. 1991 жылғы шілдеде Суралла бесінші сыныптан үшінші сыныпқа қайта жіктелді, ол Оңтүстік Котабато провинциясының ең дамыған муниципалитеттерінің бірі саналды. Кейіннен 1993 жылы ол екінші сыныпты муниципалитетке айналды, ал 1997 жылғы шілдеде Қаржы министрлігі оны бірінші сыныпты муниципалитетке қайта жіктеді. 1995 жылы Филиппиннің ең таза және ең жасыл жергілікті үкіметтік бірліктеріне арналған Президенттік сыйлықпен елдің "ең таза және ең жасыл" муниципалитеті ретінде танылды. Агроөнеркәсіптік және коммерциялық дамуға мүмкіндіктерді пайдалана отырып, әкімшілік бағдарламасын Суралланы Алла аңғарының агроөнеркәсіптік және коммерциялық орталығы етуге бағытталды. Бұл аймақта экономикалық белсенділік күшейген сайын, көбірек адамдар, әсіресе кәсіпкерлер бұл жерге қоныс аударды, бұл дамудың қарқынын жеделдетті. Муниципалитеттің Алла аңғарының агроөнеркәсіптік және коммерциялық орталығы ретіндегі көрінісі келешекте де жалғасуда, ол инфрақұрылымды дамытуға, экономикалық қолдау көрсетуге және муниципалитетке инвестициялардың өсуін тартуға бағытталған миссиясын іске асыруда. Бұлардан басқа, әлеуметтік қызметтерді жақсарту, табиғи ресурстарды сақтау және қоршаған ортаны қорғау осы жылдам дамып келе жатқан муниципалитеттің басымдықтары болып табылады, ол қазіргі уақытта Алла аңғарының экономикалық орталығы ретінде қызмет етеді.

География

Минданао аралының Соцкссарген немесе XII аймағында орналасқан муниципалитет, провинция орталығы Коронадал қаласынан шамамен оңтүстік-батысқа қарай, ал Филиппин астанасы Маниладан шамамен оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Қалалық аумағы бойынша аймақтағы 18-ші ірі муниципалитет болып табылады және Оңтүстік Котабатодағы ең ірі муниципалитеттердің 6-шы орнында тұр.

Демография

2010 жылғы санақ бойынша Суралланың 76 035 тұрғыны бар. Ол Филиппиндегі 50 000-нан астам халқы бар, бірақ 100 000-ға жетпеген 294 қала мен муниципалитеттердің қатарына жатады. Тұрғындар саны бойынша Суралла Филиппиндегі ең көп халқы бар муниципалитеттердің 255-і, Минданао аралында 59-шы, ал Оңтүстік Котабато провинциясының ең көп халқы бар муниципалитеттерінің 5-і.

Экономика

Бұл аймақта экономикалық белсенділік дамыған сайын, осы жерге көбірек адамдар, әсіресе кәсіпкерлер қоныстанды, бұл даму қарқынын жеделдетті. Оның функционалдық рөлі – Баламалы Облыстық Агроөнеркәсіптік Орталық. Суралла жүгері мен күріштің ірі өндірушісі болса да, даму үшін зор әлеуетке ие. "Таза және Жасыл" бағдарламасының белсенді жақтаушысы ретінде танылған Суралла муниципалитет пен халқының жан-жақты дамуын көздейді. USWAG Surallah бағдарламасы арқылы, халықтың басты қажеттіліктерін шешуге көп салалы көзқараспен қарап, Суралла Оңтүстік Котабато облысының келесі жетекші агроөнеркәсіптік аймағына айналатыны сөзсіз. Ауыл шаруашылығы – Суралланың негізгі экономикасы, бірақ Dole Philippines сияқты көпұлтты компаниялар муниципалитетте өндіріс орнын салған. Сондай-ақ, муниципалитеттегі үлкен экономикалық өркендеу оның географиялық орналасуымен байланысты. Суралла көптеген Республикалық тас жолдардың тоғысқан жерінде орналасқан, сондықтан көптеген кәсіпкерлер осы жерге қоныстанды, себебі ол бірнеше муниципалитеттің орталығында жатыр. Бұл – Жоғарғы Аңғар аймағының экономикалық орталығы, оған Тболи, Себу көлі, Банга, Норала, Санто-Нино және Суралла муниципалитеттері кіреді. Олар бірлесіп Суралланың Орталық Бизнес айманы ретіндегі метрополиялық аймақ сияқты жұмыс істейді.

Табыс жіктелімі

2010 жылғы мәліметтер бойынша Surallah муниципалитетінің орташа табысы 147,499,170.72 PhP құрады, бұл Аудит комиссиясымен расталған. Филиппин провинцияларының (қалалар мен муниципалитеттердің) табыс классификациясына сәйкес, Surallah – 1-сыныпты муниципалитет.