Кіріспе

Энчи монастыры 1909 жылы Үндістанның солтүстік-шығысындағы Сикким штатының астанасы Гангтоктың үстінде салынған. Ол Ваджраяна буддизмінің Ньингма орденіне жатады. Гангтоктың кішкентай ауылының маңында салынған бұл монастырь діни орталыққа айналды. Буддизмдегі тантрикалық өнердің белгілі шебері, ұшқыш күшке ие Лама Друптфоб Карпо осы жерге батасын берді. Алғашқыда ол Оңтүстік Сиккимдегі Мейнам төбесінен осы жерге ұшып келген соң шағын Гомпа салды. Энчи монастырының сөзбе-сөз мағынасы – "Жалғыз монастырь". Оның қасиеттілігі Ханчендзога мен Ябдеан – қорғаушы құдайлардың осы монастырда мекендейтініне байланысты. Аңыз бойынша, Гуру Падмасамбхава осы жерде Ханчендзога, Ябдеан және Махакала рухтарын бағындырған. Осы аңызға байланысты Энчи монастырының діни маңызы Гангтоктағы әр үйдің санасында терең бойға сіңген. Сондай-ақ, осы құдіретті құдайлар әрдайым ізбасарларының тілектерін орындайды деп сендіріледі. Гангтокқа қарайтын стратегиялық биіктікте орналасқан шағын монастырь болғанымен, Сиккимдегі басқа монастырлармен салыстырғанда, ол Канчендзога шыңының әсем көрінісін ұсынады.

Сәулет

Бұл монастырь алғаш рет 1840 жылдары сегізінші Чогьялмен салынды. Осының нәтижесінде Гангток кішкентай ауыл ретінде қажылыққа бару орынына айналды. Дегенмен, қазіргі күйіндегі монастырь 1909 жылы Сикюн Тулку (1909–1910) билігі кезінде Гангтоктағы екі монастырьдің бірі ретінде, қытай пагодасы сияқты әдеміленіп салынды. Монастырь Друптуб Карбо ламаның усақ-құрылысы орналасқан жерде салынған. Монастырьдың үстінде жарқыраған алтын күмбез орналасқан. Онда құдайлар мен құдайыштардың, сондай-ақ діни заттардың көптеген бейнелері сақталған. Монастырда Будда, Локи Шария және Гуру Падмасамбхаваға табынушылық етеді. Монастырьдың үлкен дұға залының қабырғалары төрт діни патшаның, төрт тараптың құдайларының суреттерімен және Махаяна буддалық құдайлардың барлық әлемімен толық жабылған. Киелі жазбалардың қолжазбалары шкафта сақталады. Монастырьдың төбесін ұстап тұрған төрт бағана күрделі өрнектермен кесілген. Нингма орденімен салынған бұл монастырьде 90 монах тұрады. Монастырь терезелері өте әсем ою-өрнектермен және бояулармен безендірілген. Монастырьда жыл сайынғы ритуалдық билерге қолданылатын маскалардың үлкен жиынтығы бар. Аты айтқандай, монастырьда тыныш атмосфера орналасқан, сонымен қатар жақсы кітапханасы да бар. Монастырьдың төңірегінде түрлі-түсті дұға байрақтары желбіреп, керемет тыныштық атмосферасын құрайды. Сиккимдегі барлық Ньингмапа монастырлары сияқты, бұл монастырь да Пемаянгце монастырының қарауында. 1947 жылы монастырь өртенді. Бірақ, ол 1948 жылы жандардың көмегімен қайта салынды.

Жер сілкінісі зардабы

2006 жылғы 14 ақпандағы Сикким жер сілкінісі туралы барлау есебінде Сиккимдегі басқа ғимараттармен қатар Энчи монастыры да 2006 жылғы жер сілкінісінде ауыр зақымдарға ұшырағаны тіркелді (МСК шкаласы бойынша сілкіністің ең жоғары қарқындылығы VII-ге жетті); тас қабырғаларда, бұрыштарда және есік-терезенің айналасында кең қиылыс және тік жарықтар анықталды. Монастырь, Сиккимдегі басқа да тас құрылыстармен бірге, жер сілкінісінен зақымдануы бұл рет емес. 1980 және 1988 жылдарғы жер сілкінісі де монастырьға зақым келтірген, бірақ жасалған жөндеу жұмыстары жеткіліксіз болды, нәтижесінде 2006 жылы ғимараттың тас қабырғасы қайтадан зақымдалды. Есепте былай делінген: «Гангток және оның төңірегіндегі зақымдар Рихтер шкаласы бойынша 5,7 балдық орташа жер сілкінісінің күшіне қарағанда айқын түрде артық болды. Бұл аймақтың сейсмикалық тұрақсыздығының жоғары деңгейін нақты көрсетеді. Мұндай пропорционалды емес зақым – мемлекетте білікті кадрлардың жетіспеуіне байланысты нашар дизайн және құрылыс тәжірибесінің тікелей салдары». Сиккимнің барлық аймақтары, әсіресе тас құрылыстар, мұндай күшті жер сілкінісінен зақымдануға осал. Сондықтан «тиісті құрылыс жүйелерін таңдау, жер сілкінісіне төзімді технологияларды енгізу, сапалы құрылыс материалдарын пайдалану және оларды бақылау, сондай-ақ жобалау, құрылыс және қадағалау үшін білікті мамандарды тарту арқылы қауіпсіз құрылыс салуды» қабылдау ұсынылды. Энчи монастыры – 500 мм қалыңдығы бар тас қабырғалары бар, тастан салынған мұражайлық құрылыс. Бұл екі қабатты құрылыс, төбесіндегі және едендегі бағаналар мен арқалықтары ағаш қаңқадан жасалған. Галвандалданған темір парақтан жасалған шатыр ағаштан жасалған фермалармен бекітілген. Тас қабырға сейсмикалық қисылудан зақымдалған. Қабырғалардың декоративті жабыны да тас қабырғалардағы жарықтардың салдарынан түсіп, құрылыстың сұлулығына нұқсан келтірді. Қабырғалардың зақымдалған бөліктерін нығайту үшін жарықтарды цемент ерітіндісімен толтыру ұсынылды.

Фестиваль

Детор Чам – Тибет күнтізбесінің 12-ші айының 18-19-ы күндері монастырда өткізілетін, түрлі-түсті әрі көрікке толы Чам би фестивалі. Бұл Григориан күнтізбесі бойынша қаңтар-ақпан айларына сәйкес келеді.