Гаитидегі БҰҰ бейбітшілік сақшылары миссиясы (2004-2017)

Кіріспе

2004–2017 жылдар аралығында Гаитидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік миссиясы

Гаитидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақтандыру миссиясы, сонымен қатар француз тіліндегі атауының аббревиатурасы MINUSTAH ретінде танымал, 2004 жылдан 2017 жылға дейін Гаитидегі БҰҰ бейбітшілік миссиясы болды. Оның құрамына 2366 әскери қызметкер және 2533 полиция қызметкері кірді, олар халықаралық азаматтық персонал, жергілікті азаматтық персонал және Біріккен Ұлттар Ұйымының еріктілерімен қолдау көрсетілді. Миссияның әскери бөлімін Бразилия армиясы басқарды және оған бразилиялық офицер басшылық етті. 2010 жылдың қаңтарында Гаитиде болған құрылыс қалдықтары МИНУСТАХ штаб-пәтерін Порт-о-Пренсте қиратты және оның басшысы Тунис азаматы Хеди Аннаби, оның орынбасары Бразилия азаматы Луиз Карлос да Коста және полиция комиссарының міндетін атқарушы Канаданың Корольдік атты полициясының (RCMP) бастығы Даг Коутс қаза тапты. Содан кейін миссия Гаити ұлттық полициясына қауіпсіздікті қамтамасыз етуге көмектесуге, ал американдық және канадалық әскери күштер гуманитарлық көмек таратуға және оны жеңілдетуге бағытталды. Жер сілкінісінен кейін тұрақсыздыққа қаулылыс туындауының қаупіне байланысты БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1944 қаулысы МИНУСТАХ-тың мандатын ұзартты және ол 2017 жылға дейін мерзімді түрде жаңартылды. 2017 жылдың 13 сәуірінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі миссияның 2017 жылдың қазан айында аяқталатынын жариялады. Оның орнына 2019 жылы аяқталған Гаитидегі Әділеттілікті қолдау жөніндегі БҰҰ миссиясы (MINUJUSTH) кішірек миссиясы құрылды.

Өмірбаян

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің мандатына сәйкес, MINUSTAH өзінің ресурстарын, соның ішінде азаматтық полицияны, сайлау кезеңінде қауіпсіздік пен қорғауды арттыруға және Гаитиде заң үстемдігін, қоғамдық қауіпсіздік пен тәртіпті қалпына келтіруге және сақтауға жұмылдыруға міндетті болды. MINUSTAH 2004 жылғы 30 сәуірдегі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1542 қаулысымен құрылды, себебі Қауіпсіздік Кеңесі Гаитидегі жағдайды аймақтағы халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке қатер деп санады. 2004 жылы БҰҰ бейбітшілік сақтаушылары Сите-Солейге аймақты бақылауға алып, анархияны тоқтатуға тырысты. 2004 жылы тәуелсіз құқық қорғау ұйымдары Гаити Ұлттық полициясын (HNP) және кейде MINUSTAH-ты бейбіт тұрғындарға қарсы жасалған қиянаттарда айыптады. МИНУСТАХ-тың қылмыскерлерге қарсы операциялары салдарынан қанша бейбіт адам қаза тапты деген мәселе әлі де талқыланып жүр. БҰҰ мен MINUSTAH операциялар кезінде адам өміріне келген кез келген залалға өкініш білдірді. 2005 жылдың басында MINUSTAH қолбасшысы, генерал-лейтенант Аугусто Хелено Рибейро Перейра Бразилиядағы конгресс комиссиясында "халықаралық қауымдастық бізге зорлық қолдануға қысым көрсетіп отыр" деді, Канада, Франция және АҚШ-ты атады. Қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін, 2005 жылдың 1 қыркүйегінде Хеленоның орнын генерал Урано Тейшейра да Матта Баселар MINUSTAH күштерінің қолбасшысы ретінде алмастырды. 2006 жылдың 7 қаңтарында Баселар қонақүй бөлмесінде өлген күйде табылды; өлім өзін-өзі өлтіру деп есептелді, бірақ кісі өлтіру күдігі де болды. Оның орнына уақытша чилилік генерал Эдуардо Альдунате Герман тағайындалды. 2006 жылдың 17 қаңтарында бразилиялық генерал Хосе Элито Карвальо Сикейра Баселардың орнына БҰҰ-ның Гаитидегі күштерінің басшысы болып тағайындалды. 2006 жылғы 14 ақпанда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 1658 қаулысымен MINUSTAH-тың мандатын 2006 жылғы 15 тамызға дейін ұзартты. MINUSTAH сондай-ақ, аймақтағы алғашқы миссия ретінде маңызды, Бразилия және Чили әскерилері басқарып, Латын Америкасының күштерінен, әсіресе Бразилия, Аргентина, Чили, Боливия, Эквадор және Уругвайдан құралған. 2007 жылдың 1 қыркүйегінен бастап 2010 жылғы 12 қаңтардағы жер сілкінісінен кейін қайтыс болғанға дейін миссияны тунистік Хеди Аннаби басқарды. Үндістан MINUSTAH үшін шамамен 500 полиция қызметкерінен тұратын үш бөлім берді. Үндістан контингенті 2008 жылдың қазан айында миссияға қосылып, Порт-о-Пренс және Хинчеде орналасты. Олардың міндеттеріне заң мен тәртіпті сақтау, бақылау-өткізу пункттерін құру және жұмыс істеу, сондай-ақ қылмысқа қарсы іс-қимылдар кірді. MINUSTAH 2017 жылғы 15 қазанда аяқталғаннан кейін екі үндістандық полиция бөлімі Гаитиде қалды, Гаитидегі Әділетке қолдау көрсету жөніндегі БҰҰ миссиясында (MINUJUSTH) қызмет ету үшін.

According to its mandate from the UN Security Council, MINUSTAH was required to concentrate the use of its resources, including civilian police, on increasing security and protection during the electoral period and to assist with the restoration and maintenance of the rule of law, public safety and public order in Haiti. MINUSTAH was established by United Nations Security Council Resolution 1542 on 30 April 2004 because the Security Council deemed the situation in Haiti to be a threat to international peace and security in the region. In 2004, UN peacekeepers entered Cité Soleil in an attempt to gain control of the area and end the anarchy. In 2004, independent human rights organizations accused the Haitian National Police (HNP) and sometimes MINUSTAH of atrocities against civilians. It is still argued if any, or how many civilians were killed as a by product of MINUSTAH crackdowns on criminals operating from slums. The UN and MINUSTAH expressed deep regret for any loss of life during operations. In early 2005, MINUSTAH force commander Lieutenant General Augusto Heleno Ribeiro Pereira testified at a congressional commission in Brazil that "we are under extreme pressure from the international community to use violence", citing Canada, France, and the United States. Having ended his tour of duty, on 1 September 2005, Heleno was replaced by General Urano Teixeira da Matta Bacellar as force commander of MINUSTAH. On 7 January 2006, Bacellar was found dead in his hotel room; the death was considered a suicide, though there some suspicion of assassination. His interim replacement was Chilean General Eduardo Aldunate Hermann. On 17 January 2006, it was announced that Brazilian General José Elito Carvalho Siqueira would be the permanent replacement for Bacellar as the head of the United Nations' Haiti force. On 14 February 2006, in its Resolution 1658, the United Nations Security Council extended MINUSTAH's mandate until 15 August 2006. MINUSTAH is also a precedent as the first mission in the region to be led by the Brazilian and Chilean military, and almost entirely composed of, Latin American forces, particularly from Brazil, Argentina, Chile, Bolivia, Ecuador and Uruguay. From 1 September 2007 until his death following the earthquake on 12 January 2010, the mission was led by Tunisian Hédi Annabi. India provided three units of around 500 police personnel for MINUSTAH. The Indian contingent joined the mission in October 2008, and were stationed in Port au Prince and Hinche. They were tasked with maintaining law and order, setting up and operating checkpoints, and anti crime operations. Two Indian police units remained in Haiti after MINUSTAH ended on 15 October 2017, to serve in the successor mission, the United Nations Mission for Justice Support in Haiti (MINUJUSTH).

Біріккен Ұлттар Ұйымының баяндамалары мен қарарлары

2004 жылғы 23 ақпанда Кариб бассейні елдері қауымдастығының (CARICOM) өтініші бойынша БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Гаитидегі жағдайдың нашарлауына байланысты мәселені қарау үшін төрт жылдан кейін алғаш рет шақырылды. 2004 жылғы 29 ақпанда Қауіпсіздік Кеңесі "Гаити президенті Жан-Бертран Аристидтің отставкаға кетуін және Гаити Конституциясына сәйкес президент Бонифас Александердің Гаити президенті міндетін атқарушы ретінде қызметке кірісуін ескере отырып" резолюция қабылдады және көпұлттық уақытша күштерді дереу жөнелтуге рұқсат берді. 2004 жылғы 30 сәуірде МИНУСТАХ құрылды және 6700 әскери қызметкерден тұратын әскери құрамымен бірге мандат берілді. Шілде айында Бас Ассамблея Вашингтонда өткен донорлар конференциясынан кейін миссияны қаржыландыру үшін 200 миллион АҚШ долларын бекітті. МИНУСТАХ-тың алғашқы есебі тамыз айының соңында жарияланды. Қыркүйек айында Гаитидің уақытша президенті Бонифас Александре БҰҰ Бас Ассамблеясында МИНУСТАХ-ты қолдап сөз сөйледі. Қараша айында екінші есеп жарияланды және МИНУСТАХ-қа Қауіпсіздік Кеңесінің мандаты ұзартылды. Бұл мандат Қауіпсіздік Кеңесі тарапынан "әрі қарай ұзарту ниетімен" 2010 жылғы қазанға дейін ұзартылды.

Қалып және тарихы

Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақтандыру миссиясы (MINUSTAH) 2004 жылдан бері Гаитиде болғанымен, 2007 жылға қарай қарулы топтарды бақылау үшін күресін жалғастырып келді. Олар Cité Soleil шатыр қаласының кіреберісінде қарулы бақылау бекетін және қарулы көліктермен жолды тосқауылдады. 2006 жылдың қаңтар айында Cité Soleil-де екі иордандық бейбітшіл қаза тапты. 2006 жылдың қазан айында Гаити ұлттық полициясының жақсы қаруланған тобы үш жылдан кейін алғаш рет Cité Soleil-ге кіріп, БҰҰ-ның қарулы әскерлері аймақты күзеткен кезде бір сағатқа қалды. Қарулы топтар ұрланған адамдарды осы жерден алып кететін болғандықтан, полицияның тіпті қысқа мерзімге болса да бұл аймаққа енуі прогрестің белгісі деп есептелді. Порт-о-Пренс қаласында да жағдай осыған ұқсас. Бұрынғы әскерилер, бұрынғы президенттің жақтастары Гаити үкіметінің қарсылығына қарамастан, Жан Бертран Аристидтің үйін басып алды. 2006 жылдың Рождествосына дейін БҰҰ күштері Порт-о-Пренстегі бандиттерге қарсы қатал шаралар қолданатынын мәлімдеді. Бірақ содан бері жағдай жақсармады және жолды тосқан қарулы бекеттер мен тікенді сым баррикадалар өз орнында қалды. 2007 жылдың қаңтар айының соңында Cité Soleil-де БҰҰ операциясы кезінде қылмыскерлермен болған атыс салдарынан төрт адам қаза тауып, алты адам жарақат алғаннан кейін АҚШ Cité Soleil-де жұмыс орындарын құру үшін 20 миллион доллар көмектесетінін жариялады. 2007 жылдың ақпан айының басында 700 БҰҰ әскері Cité Soleil-ге кірді, бұл үлкен қарулы қақтығысқа әкеп соқты. Әскерлер аймаққа үнемі күшпен кірсе де, БҰҰ өкілдерінің сөзінше, бұл БҰҰ әскерлерінің ең ірі әрекеті болды. 2007 жылдың 28 шілдесінде БҰҰ-ның Гаитидегі арнайы өкілі және MINUSTAH миссиясының басшысы Эдмонд Мулет Гаитиде линчтеулер мен басқа да бұқаралық шабуылдардың күрт өскенін ескертті. Ол 9 мың әскері бар MINUSTAH линчтеулердің қылмыс екенін еске түсіретін науқанды бастайтынын айтты. 2007 жылдың 2 тамызында БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун БҰҰ күштерінің рөлін бағалау үшін Гаитиге келді және сапары барысында Cité Soleil-ге баратынын мәлімдеді. Ол бұл аймақтың Гаитидегі ең ірі шатыр қаласы екенін және БҰҰ бейбітшілікті сақтаушылары үшін қарулы топтарды бақылауда ұстаудың ең маңызды мақсаты екенін айтты. Сапары аясында ол Гаитидегі БҰҰ күштерінің мандатын ұзарту туралы жариялады. Топтарды тарату және көшедегі ұрлауды азайту үшін үш ай уақыт және 800 тұтқын қажет болды. Аман қалғандар жиі БҰҰ бейбітшілікті сақтаушыларын туыстарының өліміне кінәлі деп айыптайды. 2008 жылдың сәуір айында Гаитиде ауыр азық-түлік дағдарысы және парламенттің президент таңдаған премьер-министрді бекітпеуінен туындаған үкіметтік тұрақсыздыққа тап болды. Ауқымды тәртіпсіздіктер болғандықтан, БҰҰ күштері Порт-о-Пренсте резеңке оқтар атты және тәртіпсіздік басылды. MINUSTAH басшысы жаңа үкіметті мүмкіндігінше тезірек сайлауға шақырды. Осы арада БҰҰ шұғыл түрде азық-түлікпен көмектесті. 2008 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Гаитиде төрт қатарынан дауыл болды. Бұл дауылдар жағалау аймақтарын қиратты және 800 000 адамға гуманитарлық көмек қажет болды. MINUSTAH-тың қауіпсіздік қамтамасыз ету мақсатын сынағандар полиция күштерін арттыру аймақтағы әлеуметтік-экономикалық проблемаларды, инфрақұрылымды жақсартуға жұмсалған күш-жігердің жетіспеуін, жұмыссыздықты және кең таралған кедейлікті ескермеудің өкінішті салдарымен келді деді. 2009 жылы АҚШ-тың бұрынғы президенті Билл Клинтонның БҰҰ-ның арнайы елшісі болып тағайындалуымен халықаралық донорлар қауымдастығы көбірек көмек көрсетеді деген үміт пайда болды. MINUSTAH Гаитиге деген уәдесін қайталады және халықаралық қауымдастық дауылдан кейін қалпына келтіру үшін жобаларға 3 миллиард доллар бөлуге уәде берді. Алайда, Cité Soleil-де халықаралық қауымдастықтың күш-жігерінен саяси тәуелсіздікке ұмтылыс байқалды. 2010 жылдың қазан айында жер сілкінісінен кейін тоғыз ай өткен соң БҰҰ MINUSTAH миссиясын ұзартты. Елордада MINUSTAH-тың кетіп қалуын талап ететін наразылықтар болды. Наразылар "Оккупация құлдырасын!" деп ұран салып, Бразилияның туын өртеп жіберді, ол MINUSTAH-тың ең ірі контингентін білдіреді.

Although the United Nations Stabilization Mission (MINUSTAH) had been in Haiti since 2004, as of 2007, it continued to struggle for control over the armed gangs. It maintained an armed checkpoint at the entrance to the shanty town of Cité Soleil and a roadblock with armed vehicles. In January 2006, two Jordanian peacekeepers were killed in Cité Soleil. In October 2006, a heavily armed group of the Haitian National Police were able to enter Cité Soleil for the first time in three years and were able to remain one hour as armoured UN troops patrolled the area. Since this is where the armed gangs take their kidnap victims, the police's ability to penetrate the area even for such a short time was seen as a sign of progress. The situation of continuing violence is similar in Port au Prince. Ex soldiers, supporters of the ex president, occupied the home of ex president Jean Bertrand Aristide against the wishes of the Haitian government. Before Christmas 2006, the UN force announced that it would take a tougher stance against gang members in Port au Prince. However, since then, the atmosphere there has not improved and the armed roadblocks and barbed wire barricades have not been moved. After four people were killed and another six injured in a UN operation exchange of fire with criminals in Cité Soleil in late January 2007, the United States announced that it would contribute $20 million to create jobs in Cité Soleil. In early February 2007, 700 UN troops flooded Cité Soleil, which led to a major gun battle. Although the troops make regular forcible entries into the area, a spokesperson said this one was the largest attempted so far by the UN troops. On 28 July 2007, Edmond Mulet, the UN Special Representative in Haiti and MINUSTAH Mission Chief, warned of a sharp increase in lynchings and other mob attacks in Haiti. He said MINUSTAH, which now has 9,000 troops there, will launch a campaign to remind people that lynchings are a crime. On 2 August 2007, UN Secretary General Ban Ki moon arrived in Haiti to assess the role of the UN forces, announcing that he would visit Cité Soleil during his visit. He said that it was Haiti's largest slum and, as such, was the most important target for U. N. peacekeepers in gaining control over the armed gangs. During his visit, he announced an extension of the mandate of the UN forces in Haiti. It took MINUSTAH three months and 800 arrests to deal with the gangs and decrease the number of kidnappings on the streets. Survivors frequently blame the UN peacekeepers for deaths of relatives. In April 2008, Haiti was facing a severe food crisis as well as governmental destabilization to Parliament's failure to ratify the president's choice of a prime minister. There were severe riots, so the UN force fired rubber bullets in Port au Prince and the riot calmed. The head of MINUSTAH called for a new government to be chosen as soon as possible. Meanwhile, the UN provided emergency food. Haiti was hit by four consecutive hurricanes between August and September 2008. These storms crippled coastal regions, requiring humanitarian aid for 800,000 people. Critics of MINUSTAH's goal of providing security said that the provision of increased police presence came with the unfortunate consequence of neglecting the vast socioeconomic problems in the area, the lack of effort in addressing infrastructure improvement, the joblessness, and the pervasive poverty. In 2009, with the appointment of former U. S. President Bill Clinton as the UN Special Envoy, there was hope that the international donor community would provide increased aid. MINUSTAH renewed its commitment to Haiti, and $3 billion for projects was pledged by the international community, mainly for rebuilding after the hurricanes. However, in Cité Soleil, there were signs of a desire for political independence from the efforts of the international community. In October 2010, nine months after the earthquake, the UN extended MINUSTAH's mission. In the capital, there were protests from those who want the MINUSTAH to leave. Demonstrators chanted "Down with the occupation" and burned the flag of Brazil, as representative of the largest contingent of MINUSTAH.

2010 жылғы жер сілкінісі

2010 жылдың 12 қаңтарында Біріккен Ұлттар Ұйымы Гаитидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақтандыру миссиясының (MINUSTAH) штаб-пәтері, Порт-о-Пренстегі Кристофер қонақ үйі құлап, БҰҰ-ның басқа да бірнеше нысандары зақымдалды деп хабарлады; күшті жер сілкінісінен кейін көптеген БҰҰ қызметкерлерінің орналасқан жері белгісіз болды. Миссия басшысы Хеди Аннабидің 13 қаңтарда президент Рене Преваль мен француз ақпарат құралдары қайтыс болғанын хабарлады, ал 16 қаңтарда Біріккен Ұлттар Ұйымы Қытайдан келген іздеу-құтқару тобы оның денесін тапқаннан кейін қайтыс болғанын растады. Сондай-ақ, жер сілкінісі кезінде төрт бейбітшіл және Қытайдан келген төрт полиция қызметкерінен тұратын делегациямен кездескен Арнайы өкілдің бас орынбасары Луиз Карлос да Коста мен Корольдік Канадалық атты полициясының (RCMP) инспекторы, полиция комиссарының міндетін атқарушы Дуг Коутс қаза болды. Қытайдың іздеу-құтқару тобы 2010 жылдың 16 қаңтарында он адамның денесін тауып алды. БҰҰ-ның аға гуманитарлық қызметкері Йенс Кристенсен Вирджиния штатынан келген құтқарушылар тобымен үйінділердің астында бес күннен кейін құтқарылды.

Гаитидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақтандыру миссиясының басшылары

Чилидің Хуан Габриэль Вальдес 2004 жылдың тамызынан 2006 жылдың мамырына дейін. Гватемалалық Эдмонд Мулет 2006 жылдың маусымынан 2007 жылдың тамызына дейін. Тунистің Хédi Annabi 2007 жылдың қыркүйегінен 2010 жылдың қаңтарына дейін. Гватемалалық Эдмонд Мулет 2010 жылдың қаңтарынан 2011 жылдың маусымына дейін. Чилидің Мариано Фернандес 2011 жылдың маусымынан 2013 жылдың қаңтарына дейін. Канадалық Найджел Фишер 2013 жылдың қаңтарынан 2013 жылдың шілдесіне дейін (уақытша тағайындама). Тринидад және Тобагоның Сандра Оноре 2013 жылдың шілдесінен 2017 жылдың қазанына дейін.

MINUSTAH әскери құрамының қолбасшылары

Генерал-майор Аугусто Хелено Рибейро Перейра, Бразилия, 2004 жылдан 2005 жылдың тамызына дейін.
Генерал-майор Урано Тейшеира да Матта Баселар, Бразилия, 2005 жылдың қыркүйегінен 2006 жылдың қаңтарына дейін.
Генерал-майор Эдуардо Альдунате Херман, Чили, 2006 жылғы қаңтар (уақытша тағайындама).
Генерал-лейтенант Хосе Элито Карвалхо Сикейра, Бразилия, 2006 жылдың қаңтарынан 2007 жылдың қаңтарына дейін.
Генерал-майор Карлос Альберто дос Сантос Круз, Бразилия, 2007 жылдың қаңтарынан 2009 жылдың сәуіріне дейін.
Генерал-майор Флориано Пейшото Виейра Нето, Бразилия, 2009 жылдың сәуірінен 2010 жылдың наурызына дейін.
Генерал-майор Луис Гильерме Пол Круз, Бразилия, 2010 жылдың наурызынан 2011 жылдың наурызына дейін.
Генерал-майор Луис Эдуардо Рамос Баптиста Перейра, Бразилия, 2011 жылдың наурызынан 2012 жылдың наурызына дейін.
Генерал-майор Фернандо Родригес Гуларт, Бразилия, 2012 жылдың наурызынан 2013 жылдың наурызына дейін.
Генерал-лейтенант Эдсон Леал Пухоль, Бразилия, 2013 жылдың наурызынан 2014 жылдың наурызына дейін.
Генерал-лейтенант Хосе Луис Джаборэнди-младший, Бразилия, 2014 жылдың наурызынан 2015 жылдың тамызына дейін.
Бригадир. Генерал Хорхе Пенья Лейва, Чили, 2015 жылдың қыркүйегінен қазанға дейін (уақытша тағайындама).
Генерал-лейтенант Ajax Porto Pinheiro, Бразилия, 2015 жылдың қазанынан 2017 жылдың қазанына дейін.

Мұра

2016 жылдың тамызында БҰҰ арнайы баяндамашысы Филип Алстон жазған есеп Нью-Йорк Таймс газетіне жарияланды. Алстон БҰҰ-ның Гаитидегі холераға қатысты құқықтық тәсілін қатаң сынап, оны "адамгершілік тұрғысынан өте жаман, құқықтық тұрғысынан қорғауға келмейтін және саяси тұрғысынан өз-өздігінен жеңіліске ұшыратын" деп бағалады. Алстон БҰҰ-ның көзқарасы "БҰҰ мүше мемлекеттерден адам құқықтарын сақтауды талап ететінімен, өзіне осындай жауапкершілікті жүктемейтін екі стандартына негізделгенін" айтып, наразылық білдірді. Төрт айдан кейін Бас хатшы Пан Ги Мун холера таралуында БҰҰ-ның рөлі үшін кешірім сұрап, ұйымның осы аурумен күресудегі "моральдық жауапкершілігін" атап өтті. Кешірім сұрағанымен, ауруды Гаитиге әкелгені үшін кінәні мойындамады, бірақ көптеген құрбан болғандардың жақтастары оны үлкен қадам деп қарады. Пан БҰҰ-ның холераға қатысты "жаңа тәсілін" екі бағытты жоспар ретінде іске қосты. БҰҰ мүше мемлекеттерден 400 миллион доллар көлемінде ерікті үлесімдер жиналатын болады, оның 200 миллион доллары холерадан ең көп зардап шеккен аймақтарға материалдық көмек көрсетуге, ал тағы 200 миллион доллары аурумен күресуге бағытталатын еді. Дегенмен, бұл жоспар мүше мемлекеттер арасында үлкен қолдау таппады. MINUSTAH-қа бөлген қалған қаражат холера жәбірленушілеріне өтемақы төлеуге пайдаланылмағандықтан, көптеген мүше мемлекеттер өз үлестерін қайтарып алды, және 2017 жылдың шілдесіне дейін бар болғаны 9,22 миллион доллар жиналды.

Сын

MINUSTAH бастауынан бері дәстүрлі консервативті күштердің – олар күштірек шаралар қабылдауды талап еткен – және негізінен құлатылған президент Аристидемен байланысты солшыл партиялардың арасында қысылып келді, олар MINUSTAH-тың әрекеттерін сынап, оның кетіп қалуын үнемі талап етеді.

Саяси мәндері

Көптеген әскери күштерден құралғанмен, шетелдік полиция қызметкерлерін көптеп жұмылдыру қиынға соқты. Біріккен Ұлттар Ұйымының Гаитиді тұрақтандыру миссиясы – саяси тәртіпсіздік пен жалпы қылмыскерлерден туындаған бақылаусыз зорлық-зомбылыққа тап болған елге жіберілген Біріккен Ұлттар Ұйымының полиция миссиясы. Бұрынғы президент Жан-Бертран Аристидтің жақтастары МИНУСТАХ-ты АҚШ, Канада және Францияның Аристидтің «Фанми Лавалас» партиясының қолдаушыларын бейтараптандыруға және Жерар Латортудің Батысқа бейім үкіметін нығайтуға жасаған әрекет деп сипаттады. Миссияға Порт-о-Пренс аймағындағы Гаити полициясының қызметін көмектесу және күшейту міндеті жүктелді.

2005 жылғы 6 шілдедегі оқиға

2005 жылдың 6 шілдесінде бразилиялық генерал Аугусто Хелено басқарған MINUSTAH Порт-о-Пренс қаласының Cité Soleil ауданында рейд жүргізді. Рейд белгілі бандит Dread Wilme басқарған, заңсыз қаруланған топтардың базасына бағытталды. Лавалас жақтастарының мәліметтері мен журналист Кевин Пинаның айтуынша, рейд азаматтарға қарсы бағытталған және алдағы сайлаулар алдында Гаитидің қуғынға ұшыраған бұрынғы басшысы Аристидке деген халықтың қолдауын жоюға жасалған әрекет болған. Қаза болғандардың саны 5-тен 80-ге дейін естілді, жоғары көрсеткіштер рейд азаматтарға қарсы бағытталған деген хабарламалармен байланысты. Барлық дереккөздер MINUSTAH қызметкерлерінің арасында қаза болғандар жоқ екенін растайды. Сондай-ақ, барлық дереккөздер Dread Wilme (шынайы аты "Эммануэль Уилмер") рейдте қаза тапқанын мойындайды. MINUSTAH өкілдері Уилмды "бандит" деп сипаттады. Ал Аристидті қолдайтын Гаити заңгерлерінің жетекші тобы сияқты басқа дереккөздер Уилмды қоғамдық қайраткер және шейіт деп атайды. Осы оқиға Гаитиде MINUSTAH-тың болуына қарсы және құлатылған президент Аристидтің қайта оралуын қолдайтын топтар тарапынан мақұлданды.

Зорлау туралы жанжал

МИНУСТА әскерилері бірнеше жыныстық зорлық-зомбылық қылмыстарына қатысы бар деп айыпталды. 2011 жылы Уругвайдың төрт әскери-теңіз күштері Порт-Салуда 19 жасар гаитилік жігітті топтасып зорлаған деп айыпталды. Бейбітшілік сақтаушылары осы зорлауды ұялы телефонымен жазып алып, интернетке таратып жіберген деген күдік бар. Видео кеңінен тарағаннан кейін, жасөспірім отбасымен бірге тұрғын үйін ауыстыруға мәжбүр болды. 2012 жылдың наурыз айында Пакистанның үш МИНУСТАХ офицері Гонайв қаласында 14 жастағы, психикалық мүмкіндігі шектеулі баланы зорлағаны үшін кінәлі деп танылды. Пәкістан билігі әр офицерді бір жылға Пәкістан түрмесіне қамауға алды. 2007 жылдың қараша айында Гаитидегі 950 адамнан тұратын Шри-Ланка бейбітшілікті сақтау контингентінің 114 мүшесі жыныстық қатынасқа бару және зорлық-зомбылық жасау айыптарымен күдікке ілікті. 108 мүше, оның ішінде 3 офицер, күдікпен байланысты болғандықтан елге қайтарылып жіберілді. БҰҰ өкілі Мишель Монтас: "Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Шри-Ланка үкіметі кез келген жыныстық қанау мен зорлық-зомбылыққа қатысты терең өкініш білдіреді", - деді. 2015 жылы жаңа тергеу нәтижесі жарияланды, онда МИНУСТА бейбітшілік сақтаушылары жүздеген гаитиліктерді зорлық-зомбылыққа ұшыратқан деген айыптар келтірілді.

Адам құқықтары туралы істер

2010 жылы Гаитиде 16 жасар Герар Жан Гилл, Кап-Гаитидегі непалдық сарбаздарға түрлі шаруалар жасаған, МИНУСТАХ-тың әскери полиция бөлімшесінің базасында асылып өлген күйде табылды. БҰҰ қызметкерлері жауапкершіліктен бас тартып, жасөспірімнің өз-өзіне қол жұмсағанын мәлімдеді. Әскерлер денені қайтыс болғаннан кейін жетпіс екі сағаттан соң сараптамаға жіберді; сараптама өлімнің себебі ретінде суицидті жоққа шығарды. Непалдың БҰҰ әскерлері басқа да бұзылықтар жасады деген айыптаулар да болды. Жан Гилл оқиғасына бірнеше күн бұрын жергілікті баспасөз Кап-Гаитидегі қоғамдық жерде непалдық сарбаздың кәмелетке толмаған баланы азаптағанын хабарлады. Сарбаздың "жас жігіттің аузына екі қолын тығып, төменгі және жоғарғы жақтарын бөлуге тырысып, аузының терісін жыртып салғаны" айтылды. Фанми Лавалас (Гаитидегі ең ірі солшыл партия) өкілдері МИНУСТАХ пен оның саяси наразылықты басқару әдісіне наразылық білдірді. 2010 жылдың 15 қарашасында Кап-Гаитиде және елдің басқа аймақтарында өткен наразылықтарда кем дегенде екі азамат қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды. МИНУСТАХ наразылықтардың саяси мақсатта ұйымдастырылғанын, "сайлау алдында қауіпсіздіксіздік ортасын құруға бағытталғанын" мәлімдеді. Қайтыс болғандар туралы БҰҰ бейбітшілік сақтаушысының өзін қорғау үшін оқ атқандығы айтылды. Фанми Лавалас (бұрынғы президент Аристидтің партиясы) 2009 жылдың 18 маусымында католик священнигі Жерар Жан Жюстің жерлеу рәсіміне қатысты. Кейіннен процессия кенеттен оқ жаудырып тоқтатылғаны хабарланды. Фанми Лавалас куәгерлері Бразилияның МИНУСТАХ әскерлері көшірілгендердің біреуін қамауға тырысқаннан кейін оқ атқандарын мәлімдеді; БҰҰ оқ атылмағанын және құрбанның көшеден лақтырылған тас немесе ұрышықпен өлтірілгенін хабарлады.

Сот іс жүргізуі

Қазіргі уақытта Америкааралық адам құқықтары сотында (IACHR) сот процесі жүргізілуде. Бұл іс, Халықаралық адвокаттар бюросының (BAI) Марио Жозеф және Гаитидегі Әділет және демократия институтының Брайан Конканнон бастамасымен көтерілген, 2005 жылы БҰҰ әскерлері ұстап, Гаити полициясына тапсырған Джимми Чарльз деген халық қатарынан шыққан белсендіге қатысты. Оның денесі бірнеше күннен кейін оқ тесігімен толтырылған күйде мәйітханадан табылды. BAI Гаити соттарына шағым түсірді, бірақ нәтиже болмады, ал 2006 жылдың басында IACHR-ге арыз берді. IACHR Гаити мемлекетіне қатысты істі қабылдап, Бразилияға қарсы шағымды қарастырмады.

Аяқталуы

2017 жылғы 13 сәуірде Қауіпсіздік Кеңесі осы миссияның орнына 2017 жылғы 15 қазаннан бастап Гаитидегі Әділеттілікті қолдау жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясы (MINUJUSTH) деп аталатын келесі операцияны тағайындады.