Кіріспе
Британ шайқасы ескерткіш ұшуы (ББМФ) – Корольдік әуе күштерінің ұшу тобы, ол әдетте Avro Lancaster, Supermarine Spitfire және Hawker Hurricane ұшақтарынан тұратын әуе көрсету тобын ұсынады. Ұшақтар Екінші дүниежүзілік соғысты еске алу шараларында және Ұлыбританияның мемлекеттік іс-шараларында, атап айтқанда, 2006 жылы Елизавета II патшайымның 80 жылдығын тойлауда, сондай-ақ 2011 жылы Принц Уильям мен Кэтрин Миддлтонның неке тойында және Ұлыбритания мен Еуропа бойынша әуе көрсетулерде жиі көрінеді. Ұшу тобы әкімшілік тұрғысынан No. 1 топ (Әуе шабуылы) RAF құрамына кіреді және Англияның Линкольншир округындағы RAF Coningsby әуе базасынан жұмыс істейді.
Спитайрлар
Жеке ұшақтардың тарихи мұралары бар; Spitfire-лердің ең көнесі, P7350 (G AWIJ), Mk. IIa, 1940 жылы Ұлыбритания шайқасында қатысқан, No. 266 (Родезия) RAF эскадрильясы және 603 (Эдинбург қаласы) AAF эскадрильясы құрамында болған. Ол сондай-ақ No. 64 және No. 616 RAF эскадрильяларында да пайдаланылды. 2019 жылы ол No. 54 эскадрильясының «KL B» кодымен қайта боялды, бұл 1940 жылдың 10 шілдесінен 31 тамызына дейін Al Deere ұшқан ұшақты көрсетеді. 1941 жылы салынған Mk Vb Spitfire, AB910, Атлантика шайқасында конвойлерді сүйемелдеді. Содан кейін ол неміс Scharnhorst және Gneisenau кемелеріне жасалған бомбалау шабуылдары кезінде эскорттық патрульдерді орындады, кейін (No. 133 (Бүркіт) эскадрильясы) Диппе шабуылында күресті. Осы ұзақ мансабын аяқтап, No. 402 эскадрильясы (RCAF) құрамында Нормандия жағалауында D күні және одан кейінгі апталарда әуе қорғанысын ұшырды, сондай-ақ No. 443 эскадрильясы (RCAF) құрамындағы тағы бір Spitfire де осы міндетті орындады. 2018 жылдың тамызынан бастап AB910 D күніне арналған түс схемасында, ұшу лейтенанты Тони Купердің 64 эскадрильясының Mk Vb 'SH F' (BM327) «ПитерДжон1» (жаңа туған ұлының құрметіне аталған) түсімен боялған. Mk LFIXe Spitfire, MK356, 1944 жылдың наурызында салынды және төмен биіктікте жұмыс істеуге арналған екі жылдамдықты, екі сатылы компрессормен жабдықталған Merlin 66 қозғалтқышымен жабдықталды. Royal Canadian Air Force (RCAF) No. 144 қанатына қарасты, Оңтүстік Англияның әртүрлі аймақтарында орналасқан, ол D күніне дейін Франциядағы оккупацияланған аймандардағы «Rodeo» әскери қимылына қатысты. Соғыстан кейін ол Хокинг және Локингте қақпа күзетшісі болып қызмет етті, ал 1992 жылы BBMF үшін қалпына келтіріліп, жаңартылды. 2017 жылдан бастап ол 1943 жылы Тунис жерінде No. 92 (Шығыс Индия) эскадрильясы қолданған десерттік бояу схемасында көрсетіледі. Сонымен қатар, екі PRXIX Spitfire бар, екеуі де 1945 жылы Griffon 66 қозғалтқыштарымен салынған. PM631 екінші дүниежүзілік соғыста операциялық қызметке үлкермей, RAF Woodvale-дегі Температура және ылғалдылықты бақылау ұшуы (THUM) үшін азаматтық міндеттерді 1957 жылдың 11 шілдесіне дейін орындады, содан кейін ол Historic Aircraft Flight құрамына кірді; ол BBMF-тегі ең ұзақ қызмет еткен ұшақ және қазіргі уақытта 1957 жылы соңғы рет киген PR Blue таңбаларымен боялған. PS915 No. 541 эскадрильясы RAF және Германиядағы RAF Wunstorf-те түрлі барлау міндеттерін орындады. 1954 жылы Ұлыбританияға оралып, қақпа күзетшісі болып қызмет етті. 1987 жылы Griffon 58 қозғалтқышымен жаңартылып, British Aerospace компаниясымен ұшуға жарамды етіп қайта жабдықталды. Ол қазіргі уақытта Сингапурдың Селетар қаласында орналасқан 81 эскадрильяның PS888 белгілерін алып жүреді, Малайядағы төтенше жағдай кезінде 1954 жылдың 1 сәуірінде RAF Spitfire-інің соңғы операциялық рейсін жүргізіп, Джохор жеріндегі джунглідегі коммунистік партизан жасырынған жерлерін суретке түсірді. Жердегі экипаж PS915-тің сол жақ қозғалтқыш капотына «Соңғысы!» деген жазуды жазды. Бір Mark XIX Spitfire, PS853, 1994 жылы 1991 жылы қозғалтқыштың істен шығуынан кейін RAF Wittering әуежайының ұшу жолағына апаттық қонғаннан кейін LF363 Hurricane-ді қайта құру шығындарын өтеу үшін сатылды. BBMF ұшқышы білектің сынуымен және ұсақ көкденеңдермен құтылды, ал LF363 өрттен толыққанды қирады. Spitfire Mark XVI TE311, қысқартылған қанаттары және Packard Merlin қозғалтқышымен жабдықталған, 2002 жылы сатып алынды және бастапқыда қосалқы бөлшектер үшін бөлінді, бірақ 2007 жылы ресми түрде BBMF коллекциясына қосылды. TE311 2012 жылғы көрме маусымының соңғы кезеңдерінде ұшуға жарамды болды. TE311 2024 жылдың ақпан айына дейін No. 322 (Нидерланд) эскадрильясының «3W M» кодымен боялған.
Ураган
Екі "Қырағай" бар. LF363 – Mk IIc, алғаш рет 1944 жылдың 1 қаңтарында ұшқан және Ұлыбритания Корольдік Әуе Күштерінде (RAF) қызметке түскен соңғы "Қырағай". Ол "Ангелдер бір бес", "Аспанға қол жеткізу", "Британия шайқасы" фильмдерінде және "Әуедегі соғыс" телесериалында пайда болды. PZ865 – Mk IIc, 1944 жылдың 27 шілдесінде конвейерден түсті. Ол LF363-тен алты ай кейін салынған; бастапқыда Hawker Aircraft компаниясына тиесілі болған, ол 1972 жылы BBMF-ке берілді. Бұл ең соңғы салынған "Қырағай". Ол бір кезде қанаттарының екі жағына "Көптің соңғысы" деген жазуды таңған. Осы жазуы бар түпнұсқа мата қазір RAF Coningsby-дегі BBMF штаб-пәтерінде сақтаулы.
Ланкастер
1973 жылы BBMF сатып алған PA474 Ланкастер бомбалаушысы – бұл типтің қазірде әлі ұшып жүрген екі ғана мысалының бірі, екіншісі Канадада. Ол 1945 жылдың 31 мамырында дайын болды және Жапонияны бомбалауға қатысуға кеш келгендіктен, No. 82 эскадрильясына барлау жұмыстарына жіберілді. Әр түрлі міндеттерден кейін, оны Авиация тарихы бөлімі көрме жұмыстары үшін пайдаланды. Ол екі фильмде түсті: "Кросбоу операциясы" және "Наваронның қарулары". BBMF құрамында көп жыл бойы "Линкольн қаласы" деген атпен ұшқан PA474 бұрын "Рурың фантомы" Ланкастерінің белгілерін таққан, ол 121 рет ұшқан ("тонды" Ланкастер). 1943 жылдың маусымында 100 эскадрильясына тағайындалған, ал сол жылдың қарашасында 101 эскадрильясына ауыстырылған "Фантом" соғысты RAF Ludford Magna-дағы 550 эскадрильясының құрамында аяқтады. Қазіргі уақытта Ланкастер No. 460 эскадрильясы RAAF құрамында болған AR L 'Лидер' белгісін таққан. PA474 Германиядағы операциялар үшін бомба белгілерін, Италиядағы операциялар үшін мұздақ конустарын, ал көрме ұшулары кезінде гүл шоқтарын (мақтар) шашу кезінде мақтар белгілерін көрсетеді. 2008 жылғы RAF Waddington Air Day кезінде PA474 жаңадан қалпына келтірілген Avro Vulcan XH558 ұшағымен бірге екі Avro "heavy metal" классикасының тарихи көрсетілімін жасады.
Дакота
1942 жылы наурыз айында Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында салынған ZA947 нөміріндегі Дуглас Дакота ұшағы АҚШ Әуе күштеріне берілді, кейін Канада Корольдік Әуе күштеріне ауыстырылды, онда ол 1971 жылға дейін қызмет етті. Ұшақ Royal Aircraft Establishment мекемесімен сатып алынып, 1993 жылғы наурыз айында BBMF-ке берілді. Ол сол кездің түпнұсқа "парашюттік орындықтарымен" жабдықталған және естелік парашюттік секірістерде қолданылады. Дакота ұшағы ұшуды қолдау үшін ғана емес, сонымен қатар Ланкастер үшін көп қозғалтқышты құйрық дөңгелекті оқу ұшағы ретінде де қызмет етті, бірақ соңғы кезде ол жекелеген көрсету ұшағы ретінде де пайдаланылуда. ZA947 халық арасында күннен-күнге танымал болып келеді және 2013 жылы көптеген шараларда пайда болды.
Қалқалы құстар
Екі де Хавиланд Канада DHC 1 Чипмунк (WG486 және WK518) – Ұлыбритания Корольдік Әуе Күштеріндегі (RAF) соңғы ұшақтар, бірақ олар көрмеге қою үшін емес, ұшқыштарға артқы дөңгелекті шассиі бар ұшақтарды ұшқызу тәжірибесін беру үшін пайдаланылады. Бұл конструкция қазіргі RAF паркінен жойылды. Чипмунк WG486, RAF Gatow станциясының ұшу тобы құрамында, Германиядағы Кеңес күштері тобына британдық Бас қолбасшы миссиясымен бірлесіп, Шығыс Германияда барлау миссияларын орындады, бұл миссия көбінесе BRIXMIS деп белгілі.
Ұшу жолдары
Ұшу сонымен қатар Ред Ароуз сияқты басқа танымал британдық ұшақтармен біріктірілген әуе шерулеріне үнемі қатысады. Ол 2003 жылдың қазан айында Concorde ұшағы қызметтен алынғанға дейін кейде көзге түсетін. 2014 жылғы көрсету маусымының көп бөлігінде ұшуға Канадада жасалған Lancaster Mark X FM213 ұшағы қосылды. Бұл ұшақ Канада соғыс ұшақтары мұражайына тиесілі және сол мұражай басқарады. Ол Goose Bay және Keflavík арқылы Ұлыбританияға 3000 мильдік сапар жасады, 9 тамызда RAF Coningsby-ге жетті. FM213 (C GVRA) P/O Эндрю Мянярскинің Виктория кресіне арналған және "Мянярски еске алу Ланкастеры" деп аталады. Ол KB726 – VR A ұшағының түстерімен боялған, ол RCAF No. 419 (Moose) эскадрильясымен ұшқан және мейіріммен Вера деп аталады. Ол PA474 ұшағымен 50 жылдың ішінде Ланкастер ұшақтарының алғашқы екі ұшақты құрамында көрсетілді, екеуі де Вера Канадаға қайтқанға дейін көптеген әуе шоулары мен іс-шараларға қатысты.
Биггин төбесі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары "Спитфайр" және "Хуррикан" ұшақтары Лондон үстінен Жеңіс күні шеруіне бастаушы болу дәстүрі қалыптасты. Осы оқиғадан ұша алатын тарихи ұшақтар жинағын құру идеясы туды, бастапқыда RAF-тің маңызды жеңісі – Ұлыбритания шайқасын еске алу үшін, ал кейіннен RAF-тің Екінші дүниежүзілік соғыстың барлық операцияларына қатысуын еске алу мақсатымен ауқымы кеңейтілді. Осылайша, 1957 жылдың шілдесінде RAF Биггин Хиллде бір "Хуррикан" (LF363) және үш Mk XIX "Спитфайр" (PM631, PS853 және PS915) ұшақтарымен Тарихи Ұшақтар Тобы құрылды. Бұл, тіпті сол кезде, негізінен реактивтік ұшақтарға көшкен әскери-әуе күштерінде болды. Дәлелдерге сүйенсек, "Спитфайрлердің" кем дегенде біреуі кейде 41-ші эскадрильяның (RAF Биггин Хиллдегі соңғы операциялық эскадрилья) бір "Хокер Хантер" F.5 ұшағымен бірге ұшқан, ол сол кезде "Спитфайрлермен" және "Хурриканымен" бірге орналасқан. Екі ұшақ бірге Биггин Хиллдегі "Ашық есіктер" күнінің ресми бағдарламасында "Ұлыбритания шайқасы" тобы деп аталды.
Кольтишалл
Британия шайқасы ескерткіш ұшу тобы 1963 жылдың сәуірінде RAF Coltishall әуежайына келді, ол кезде Тарихи топ деп аталды. 1969 жылдың 1 сәуірінен бастап ол ресми түрде Британия шайқасы ұшу тобы деп аталды, ал 1973 жылы "Ланкастер" ұшағы қосылғаннан кейін Британия шайқасы ескерткіш ұшу тобы атауын алды, ол атау бүгінге дейін сақталып келеді. Топ 1963 жылдың сәуірінде RAF Horsham St Faith (қазіргі Норвич әуежайы) әуежайынан көшті, бұл алғашқы "English Electric Lightning" ұшақтары келгеннен кейін үш жыл өткен соң болды. "SEPECAT Jaguar" ұшақтарының саны артып, ангарға көбірек орын қажет болғандықтан, топ қазіргі RAF Coningsby әуежайына көшті. Coltishall әуежайында топ арнайы қызметкерлермен жабдықталған дербес бөлімге айналды, ал бұрын оны әртүрлі әуежайлардың техникалық қызметкерлері күтіп келген. RAF Coltishall әуежайында BBMF тобы толыққанды құрылып, бастапқыда екі ұшақтан жеті тарихи ұшаққа және оқуға арналған "Chipmunk" ұшағына дейін кеңейді.
Коннингсби
BBMF 1976 жылы RAF Coningsby-дегі қазіргі орнына көшірілді, содан бері бірнеше ұшақтар қосылды, оның ішінде 1983 жылы алынған алғашқы Chipmunk және 1995 жылы алынған Dakota, ол De Havilland Devon-нан гөрі сенімді көп қозғалтқышты оқу ұшағы ретінде алынған, ал Devon-ға "Devon State Two" деген ат қойылған, себебі ол төтенше жағдайларда жерге қайта оралуға бейім болған; бірақ қазір BBMF құрамында толыққанды рөл атқарады. Ұшу тобындағы Спитфайрлер мен Урагандар жылдар бойы өзгеріп отырады, себебі жаңа ұшақтар сатып алынып, ескілері мұражайларға тапсырылады немесе бөлшектерге қолданылады.
BBMF-тің бұрынғы және қазіргі үйлері
Жылдар бойы BBMF көптеген RAF базаларын "үйі" деп атады. Олар: Биггин Хилл – 1957 жылдың шілдесінен 1958 жылдың ақпанына дейін, Норт Уилд – 1958 жылдың ақпанынан мамыр айына дейін, Мартлешам Хит – 1958 жылдың мамырынан 1961 жылдың қарашасына дейін, Хоршам Сент Фейт – 1961 жылдың қарашасынан 1963 жылдың сәуіріне дейін, Колтисхолл – 1963 жылдың сәуірінен 1976 жылдың наурызына дейін және RAF Конингсби – 1976 жылдың наурызынан бері.
Әуе кемесінің қызмет ету тарихы
Қазіргі уақытта ұшудағы ұшақтар Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде, АҚШ Әскери-әуе күштерінде және Канада Корольдік әуе күштерінде қызмет еткен, сондай-ақ жеке меншікте болған. Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде оларды чехословакиялық, польшалық, Оңтүстік Африкалық, америкалық және канадалық ұшқыштар ұшырған. Кейбіреулері металл тескісіне сатылып, кейін құтқарылған, ал кем дегенде біреуі Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде жартылай ғасырға жуық уақыт бойы операциялық қызметте болды.
Келушілер орталығы
Британия шайқасы мемориалдық ұшу орталығы Линкольншир графтығының Конингсби қаласындағы RAF Конингсби әскери-әуе базасында орналасқан. Корольдік әуе күштері мен Линкольншир округі кеңесінің бірлескен жобасы болып табылатын орталық, ұшақтар пайдаланылмаған кезде келушілерге оларды жақыннан тамашалауға және экскурсия жасауға, сондай-ақ ұшақтар туралы және басқа уақытша көрмелерді көруге мүмкіндік береді.