Екінші дүниежүзілік соғысының аңыз пилоты Даглас Бэдер

Кіріспе

Британдық Екінші дүниежүзілік соғыс ұшқышы (1910–1982) Сер Дуглас Роберт Стюарт Бадер, (/ˈbɑːdər/; 21 ақпан 1910 – 5 қыркүйек 1982) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күштерінің аса көрнекті ұшқышы. Ол 22 әуе жеңісіне, төрт ортақ жеңіске, алты ықтимал жеңіске, бір ортақ ықтимал жеңіске және 11 жау ұшағын зақымдағаны үшін марапатталды. Бадер 1928 жылы Корольдік әуе күштеріне қосылып, 1930 жылы офицерлік шен алуға ие болды. 1931 жылдың желтоқсан айында әуеде акробатикалық тәжірибе жасау кезінде апатқа ұшырап, екі аяғынан айырылды. Өлім-жітімге тап болғаннан кейін ол жазылып, қайтадан ұшуға оқып, сынақтарды сәтті тапсырып, ұшқыш ретінде қызметке қайта оралуды сұрады. Оның жағдайына қатысты ешқандай ереже болмаса да, ол медициналық комиссия шешімімен өтініші қабылданбады. Бірақ 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Дуглас Бадер Корольдік әуе күштеріне оралып, ұшқыш ретінде қабылданды. 1940 жылы Франция шайқасында Дюнкеркке шабуыл жасағанда алғашқы жеңістерін одда. Содан кейін ол Ұлыбритания шайқасына қатысып, әуе вице-маршалы Траффорд Ли Малоридің жақын досы мен «Үлкен қанат» тәжірибелерінің қолдаушысы болды. 1941 жылдың тамызында Бадер Германия басып алған Франция үстінде атып түсіріліп, тұтқынға алынды. Ұзақ өтпей ол танымал неміс ұшқышы Адольф Галландпен танысып, достық қарым-қатынас орнатты. Мүгедектігіне қарамастан, Бадер бірнеше рет қашуға тырысты және ақырында Колдиц қамалындағы соғыс тұтқындары лагеріне жіберілді. 1945 жылдың сәуір айына дейін ол онда тұрды, сол кезде лагерьті АҚШ Бірінші армиясы азат етті. Бадер 1946 жылдың ақпанында Корольдік әуе күштерінен толығымен кетіп, мұнай өнеркәсібіндегі мансабын жалғастырды. 1950 жылдары «Аспанға қол жеткізу» (Reach for the Sky) атты кітап пен фильм оның өмірін және Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Корольдік әуе күштеріндегі мансабын баяндады. Бадер мүгедектердің құқықтары үшін күресті және 1976 жылғы Королеваның туған күніне арналған марапатта мүгедектерге көрсеткен қызметі үшін «Батыр бакалавр» атағына ие болды. Тамыз айында ол Корольдік теңіз күштеріне қарсы екі күндік ойынға қатысты. 1941 жылы тұтқынға алынғаннан кейін ол неміс соғыс тұтқындары лагерінде крикет ойнады. 1923 жылдың ортасында 13 жастағы Бадер мектептен демалысқа шығып, әпкесі Хейзелге бару үшін Avro 504 ұшағымен танысты. Сапар оған ұнады және ол авиацияға қызығушылық танытса да, ұшқыш болуға ешқандай белгі бермеді. Бәдердің жастық шағында спортқа деген қызығушылығы басым болды, ол оқуға аз көңіл бөлді. Алайда Бадер директор Кендаллдан кеңес алып, оның ынтасымен оқуда жақсы нәтижелер көрсетті және кейіннен RAF Cranwell-ге курсант ретінде қабылданды. Ұзақ өтпей ол Оксфорд университетіне оқуға қабылданды, бірақ Кембридж университетін артық көргендіктен бас тартты. Оның анасы 1927 жылдың желтоқсан айында Бадердің Кембриджге баруына рұқсат бермеді, себебі ол оқу ақысын төлей алмайтынын айтты. Сент-Эдвардс мектебінің мұғалімі, мырза Дингвоулл, оқу ақысын төлеуге көмектесті. Сирил Бурджпен жаңа таныстығының арқасында Бадер RAF Cranwell әр жыл сайын ұсынатын алты жылдық стипендия туралы білді. Жүздеген үміткердің ішінде ол бесінші орынды иеленді. Ол 1928 жылдың басында 18 жасында Сент-Эдвардстан кетіп қалды.

British World War II flying ace (1910–1982)

Group Captain Sir Douglas Robert Steuart Bader, ('/b//ɑː//d//ər/; 21 February 1910 – 5 September 1982) was a Royal Air Force flying ace during the Second World War. He was credited with 22 aerial victories, four shared victories, six probables, one shared probable and 11 enemy aircraft damaged. Bader joined the RAF in 1928, and was commissioned in 1930. In December 1931, while attempting some aerobatics, he crashed and lost both his legs. Having been on the brink of death, he recovered, retook flight training, passed his check flights and then requested reactivation as a pilot. Although there were no regulations applicable to his situation, he was retired against his will on medical grounds. After the outbreak of the Second World War in 1939, however, Douglas Bader returned to the RAF and was accepted as a pilot. He scored his first victories over Dunkirk during the Battle of France in 1940. He then took part in the Battle of Britain and became a friend and supporter of Air Vice Marshal Trafford Leigh Mallory and his "Big Wing" experiments. In August 1941, Bader out over German occupied France and was captured. Soon afterwards, he met and was befriended by Adolf Galland, a prominent German fighter ace. Despite his disability, Bader made a number of escape attempts and was eventually sent to the prisoner of war camp at Colditz Castle. He remained there until April 1945 when the camp was liberated by the First United States Army. Bader left the RAF permanently in February 1946 and resumed his career in the oil industry. During the 1950s, a book and a film, Reach for the Sky, chronicled his life and RAF career to the end of the Second World War. Bader campaigned for disabled people and in the Queen's Birthday Honours 1976 was appointed a Knight Bachelor "for services to disabled people". In August, he played in a two day game against the Royal Navy. He played cricket in a German prisoner of war camp after his capture in 1941, despite his later disability. In mid 1923, Bader, at the age of 13, was introduced to an Avro 504 during a school holiday trip to visit his aunt, Hazel, who was marrying RAF Flight Lieutenant Cyril Burge, adjutant at RAF Cranwell. Although he enjoyed the visit and took an interest in aviation, he showed no signs of becoming a keen pilot. Still very sports minded, an interest which dominated Bader's formative years, he took less of an interest in his studies. However, Bader received guidance from Warden Kendall and, with Kendall's encouragement, he excelled at his studies and was later accepted as a cadet at RAF Cranwell. Soon afterwards, he was offered a place at Oxford University, but turned it down as he preferred Cambridge University. His mother refused to allow Bader to attend Cambridge in December 1927, claiming she could not afford the fees. A master at St. Edwards, a Mr Dingwall, helped pay these fees in part. Due to his new connection with Cyril Burge, Bader learned of the six annual prize cadetships offered by RAF Cranwell each year. Out of hundreds of applicants, he finished fifth. He left St Edward's in early 1928, aged 18.

RAF-ке қосылу

1928 жылы Бадер Линкольнширдің ауылдық аймағындағы Корольдік әуе күштері колледжінің офицерлік курсанты ретінде RAF-қа қосылды. Ол спорттағы жетістіктерін жалғастырып, хоккей мен бокспен дағдыларын молайтты. Кранвеллде мотоциклдерге рұқсат берілді, бірақ курсанттар көбінесе жылдамдықпен жүру, екі адаммен жарысу сияқты тыйым салынған іс-әрекеттерге қатысты, сондай-ақ мотоциклдер сатып алып, жарысқа қатысты. Бадер осы іс-әрекеттерге қатысып, сынып емтихандарында 21 студенттің арасында 19-шы орын алғаннан кейін бірнеше рет ұсталғандықтан шығарылуға жақын болды; алайда, оның командирі, әуе вице-маршалы Фредерик Халахан оған мінез-құлқы туралы жеке ескерту жасады. 1928 жылдың 13 қыркүйегінде Бадер ұшқыш офицер У.Дж. "Писси" Пирсонмен бірге Avro 504 ұшағында алғашқы рейсін жасады. 1929 жылдың 19 ақпанында 11 сағат 15 минут ұшқаннан кейін ол жеке рейсін жасады. Бадер екі жылдық курсын аяқтаған соң "Құрмет қылышы" сыйлығына үміттенеді, бірақ оның басты бәсекелесі Патрик Кутке есе жіберді. Кут Грекиядағы Британдық әуе күштерінің Батыс қанатын басқарды және 1941 жылдың 13 сәуірінде No. 211 эскадрильясының Bristol Blenheim ұшағымен (L4819), ұшқыш офицер Р.В. Герберт басқарғанда, Грекияда атып түсірілді, сол кезде эскадрильяның алты ұшағы жойылды. Куттың ұшағы Люфтваффе эйсі, унтер-офицер (кейін лейтенант) Фриц Громотканың 29 әуе жеңісінің біріншісі болды. 1930 жылдың 26 шілдесінде Бадер No. 23 эскадрильяға пилот ретінде қабылданып, Кенли, Суррейде орналасқан. Gloster Gamecock және одан кейін Bristol Bulldog ұшақтарында ұшқан Бадер жаттығу кезінде өте тәуекелге баратын, көбінесе заңсыз және қауіпті трюктер жасаған. Bulldog өз заманы үшін өте жылдам болғанымен, төмен жылдамдықтарда бағытталған тұрақтылығымен проблемалары болды, бұл мұндай трюктерді ерекше қауіпті етті. 2000 футтан (610 м) төмен рұқсатсыз акробатикалық қимылдарға тыйым салатын қатаң бұйрықтар шығарылды. Бадер мұны орындалуға тиіс бұйрық емес, қажетсіз қауіпсіздік ережесі ретінде қарастырды. Бір рет оқ ату полигонындағы жаттығудан кейін Бадер нысанаға 38 пайыз ғана тиді. Қарсылас эскадрильяның (No. 25 эскадрилья RAF) мүшелерінен сындарлы пікірлер естіген Бадер акробатикалық қимылдар жасап, өзінің шеберлігін көрсету үшін ұшып кетті. Бұл ережеге қайшы болды және ережелерді елемеуден туындаған 23 апаттың жетісі өлімге әкелді. No. 25 эскадрилья командирі Бадер өзінің бөлімшесінде болса, оны әскери сотқа беруге бұйрық беретінін айтты. Бадердің бөлімше командирлері Гарри Дэй және Генри Уоллетт ұшқыштарға көбірек еркіндік берді, бірақ Дэй оларды өз шектерін тануға шақырды. No. 23 эскадрилья 1929 және 1930 жылдары Хендон әуе шоуында "жұптар" жарысын жеңіп алды. 1931 жылы Бадер Гарри Дэймен бірге сол жылдың көктемінде эскадрильяның титулын сәтті қорғады. 1931 жылдың соңында Бадер 1932 жылғы Хендон әуе шоуында екінші рет жеңіске жету үмітімен жаттығуды бастады. Акробатикалық қимылдар жасау кезінде екі ұшқыш қаза тапты. Ұшқыштарға бұл маневрлерді 610 метрден төмен орындамау және әрқашан 152 метрден жоғары ұшу туралы ескертілді. Дегенмен, 1931 жылдың 14 желтоқсанында Рединг аэроклубына барған кезде Бадер Вудли әуеайлағында 23-ші эскадрильяның Bulldog Mk. IIA (K1676) ұшағында, көрінеу, сынақ үшін төмен қабатты акробатикалық қимылдар жасады. Ұшағы сол қанатының ұшы жерге тиген кезде апатқа ұшырады. Бадер дереу Корольдік Беркшир ауруханасына жеткізілді, онда танымал хирург Дж. Леонард Джойс (1882–1939) оның екі аяғын да – біреуін тізеден жоғары, екіншісін төмен ампутациялады. Бадер апаттан кейін өзінің күнделігіне мынадай қысқаша жазба жазды:

In 1928, Bader joined the RAF as an officer cadet at the Royal Air Force College Cranwell in rural Lincolnshire. He continued to excel at sports, and added hockey and boxing to his repertoire. Motorcycling was tolerated at Cranwell, though cadets usually took part in banned activities such as speeding, pillion racing as well as buying and racing motorcars. Bader was involved in these activities and was close to expulsion after being caught out too often, in addition to coming in 19th out of 21 in his class examinations; however, his commanding officer (CO), Air vice marshal Frederick Halahan gave him a private warning about his conduct. On 13 September 1928, Bader took his first flight with his instructor, Flying Officer W. J. "Pissy" Pearson, in an Avro 504. He made his first solo flight on 19 February 1929 after 11 hours and 15 minutes of flight time. Bader competed for the "Sword of Honour" award at the end of his two year course, but lost to Patrick Coote, his nearest rival. Coote went on to become the Wing Commander of Western Wing, British Air Forces Greece, and was killed on 13 April 1941 while flying as an observer in a No. 211 Squadron Bristol Blenheim, L4819, flown by Flying Officer R. V. Herbert when six of the squadron's aircraft were shot down over Greece. Coote's aircraft was the first of 29 aerial victories for the Luftwaffe ace Unteroffizier, (later Leutnant) Fritz Gromotka. On 26 July 1930, Bader was commissioned as a pilot officer into No. 23 Squadron RAF based at Kenley, Surrey. Flying Gloster Gamecocks and soon afterwards Bristol Bulldogs, Bader became a daredevil while training there, often flying illegal and dangerous stunts. While very fast for its time, the Bulldog had directional stability problems at low speeds, which made such stunts exceptionally dangerous. Strict orders were issued forbidding unauthorised aerobatics below 2000 feet (610 m). Bader took this as an unnecessary safety rule rather than an order to be obeyed. After one training flight at the gunnery range, Bader achieved only a 38 percent hit rate on a target. Receiving jibes from members of a rival squadron (No. 25 Squadron RAF), Bader took off to perform aerobatics and show off his skill. It was against regulations, and seven out of 23 accidents caused by ignoring regulations had proven fatal. The CO of No. 25 Squadron remarked that he would order Bader to face a court martial if Bader was in his unit. The COs of Bader's unit, Harry Day and Henry Wollett, gave the pilots more latitude, although Day encouraged them to recognise their own limits. No. 23 Squadron had won the Hendon Air Show "pairs" event in 1929 and 1930. In 1931 Bader, teamed with Harry Day, successfully defended the squadron's title in the spring that year. In late 1931, Bader undertook training for the 1932 Hendon Air Show, hoping to win a second consecutive title. Two pilots had been killed attempting aerobatics. The pilots were warned not to practise these manoeuvres under 2000 feet (610 m) and to keep above 500 feet (152 m) at all times. Nevertheless, on 14 December 1931, while visiting Reading Aero Club, Bader attempted some low flying aerobatics at Woodley Airfield in a Bulldog Mk. IIA, K1676, of 23 Squadron, apparently on a dare. His aircraft crashed when the tip of the left wing touched the ground. Bader was rushed to the Royal Berkshire Hospital, where, in the hands of the prominent surgeon J. Leonard Joyce (1882–1939), both his legs were amputated—one above and one below the knee. Bader made the following laconic entry in his logbook after the crash:

1932 жылы, ұзақ айлар бойы аурудан айыққаннан кейін, оған ауырсынуды басу үшін морфин қажет болды, Бадер RAF Uxbridge ауруханасына ауыстырылды және жаңа жасанды аяқтары берілгеннен кейін бұрынғы қабілеттерін қайтару үшін күш салды. Уақыт өте келе оның қажырлы және табанды күш-жігері нәтежесін берді, ол арнайы модификацияланған автомобиль жүргізе алды, гольф ойнады және тіпті биледі. Сол жерде сауыққан кезде ол Суррейдегі Багшот қаласындағы A30 Лондон жолындағы Pantiles шайханасының официанты Тельма Эдвардспен танысып, ғашық болды. 1932 жылдың маусымында Бадерге әуе вице-министрі Филип Сассон Avro 504 ұшағын ұшуға мүмкіндік берді, ол оны жақсы басқарды. Кейінгі медициналық тексеру оның активтік қызметке жарамды екенін көрсетті, бірақ 1933 жылдың сәуірінде RAF бұл шешімді қайта қарастырды, себебі бұл жағдай Корольдік ережелерде қарастырылмаған. Мамыр айында Бадер RAF-тан демобилизацияланды, Азия мұнай компаниясында (қазіргі Shell) кеңседе жұмыс істеді және 1933 жылдың 5 қазанында Тельма Эдвардсқа үйленді.

RAF-қа қайта оралу

1937-1939 жылдары Еуропадағы жағдайдың шиеленісуіне байланысты Бадер әуе министрлігінен RAF-ке қайта қабылдауды бірнеше рет сұрады және, ақыры, Лондонның Кингсвейдегі Астрал үйіндегі іріктеу комиссиясының отырысына шақырылды. Бадерге ұсынылып отырғаны тек "құрлықтағы жұмыс" екенін білгенде көңілі қалды. Оған ұшқыш болып жұмыс беруден бас тартуы мүмкін еді, бірақ Бадердің RAF Cranwell-дегі кезіндегі командирі, әуе вице-маршалы Халахан оны жеке қолдап, Упавондағы Орталық ұшу мектебінен оның қабілеттерін бағалауды сұрады. 1939 жылдың 14 қазанында Орталық ұшу мектебі Бадерден 18 қазанда ұшу сынақтарына келуді талап етті. Ол күтпеді; ертесіне таңертең Бадер жаңару курсын бастады. Мекеме тарапынан А.1. B. (толық ұшу санаты) бойынша өтініш беруге қарсылық көрсетілгеніне қарамастан, оның табандылығы нәтежесін берді. 1939 жылдың қараша айының соңында Бадер операциялық ұшуға медициналық жарамдылық санатын қайта алды және заманауи ұшақ түрлерін жаңарту курсына Орталық ұшу мектебіне жіберілді. 27 қарашада, апатынан сегіз жыл өткен соң, Бадер Avro Tutor ұшағымен жеке ұшты; көтерілгеннен кейін, ол бипланды 600 фут (183 метр) биіктікте айналдыруға қарсы тұра алмады. Содан кейін Бадер Fairey Battle және Miles Master ұшақтарында оқуын жалғастырды (Спитфайрлер мен Урагандарды ұшыруға дейінгі соңғы оқу сатысы).

Жалған соғыс

1940 жылдың қаңтар айында Бадер Кембриджге жақын орналасқан RAF Duxford базасындағы No. 19 эскадрильясына тағайындалды, онда 29 жасында ол көптеген әріптес ұшқыштарынан үлкен болды. Эскадрилья басшысы, оның Кранвеллдегі жақын досы Джеффри Стивенсон командирлік офицер болды, және осы жерде Бадер алғаш рет Спитфайрді көрді. Бадердің жауыгер ұшқыш ретінде табысқа жетуінің бір себебі оның аяқтарының жоқ болуы болды деп есептелді; ұрыс кезінде жоғары g күштеріне ұшыраған ұшқыштар көбінесе миға қан ағыны төменгі дене бөліктеріне, әсіресе аяқтарға қарай жылжуынан қараңғылыққа түсіп, есінен айырылып қалатын. Бадердің аяқтары болмағандықтан, ол одан ұзақ уақыт бойы есін сақтай алатын, демек аяқтары бар қарсыластарынан артықшылығы болды. 1940 жылдың ақпан және мамыр айлары аралығында Бадер формациямен ұшуды және әуе тактикасын жаттықты, сондай-ақ теңіздегі конвойлерді күзетуге қатысты. Бадер әуе шайқасы жөніндегі өз идеяларына қарсылық көріп, жауды тосқауылға алу үшін күн мен биіктікті пайдалануды жақтады, бірақ RAF оның пікірін бөліспеді. Ресми бұйрықтар мен доктрина бойынша ұшқыштар тізбектей ұшып, жеке-жеке шабуыл жасауы керек еді. Бұл оның қалау тактикасына қайшы болғанына қарамастан, Бадер бұйрықтарды орындады, және оның шеберлігі оны тез арада бөлім жетекшісіне дейін көтерді. Осы кезеңде Бадер Спитфайрді ұшып тұрғанда апатқа ұшырады. Ол ұшақтың қозғалтқыш пернесін жуаннан жұқаға ауыстыруды ұмытып кеткен, нәтижесінде ұшақ 80 миль/сағат жылдамдықпен ұшу жолағымен жүгіріп, содан кейін құлады. Бас жарақаты алғанына қарамастан, Бадер тағы бір Спитфайрге отырып, екінші рет әрекет жасады. Ұшудан кейін бөлмесіне қайтып бара жатқанда, жүруге қиындық сезініп, өзін жарақаттадым деп ойлады. Бірақ жасанды аяқтарының руль педальдарының астына түсіп бүкілгенін анықтады. Егер ол бұрын аяқтарынан айырылмаған болса, осы жолы да міндетті түрде айырылатынын түсінді. Содан кейін Бадер ұшқыш офицерінен ұшқыш лейтенантына дейін шенді жоғарылатып, No. 222 эскадрильясының командирі болып тағайындалды.

Франция шайқасы

Бадер алғашқы шайқас тәжірибесін 222-ші эскадрилья RAF құрамында алды, ол RAF Duxford базасында орналасқан және оның тағы бір жақын досы, эскадрилья басшысы «Табби» Мермаген басқарды. 10 мамырда Вермахт Люксембургке, Нидерландыға, Бельгияға және Францияға басып кірді. Батыс Одақтастары үшін әскери науқандар жақсы өтпеді және олар порт үшін болған шайқас кезінде Дюнкерктен эвакуациялауға мәжбүр болды. RAF эскадрильяларына Операция «Динамо» кезінде Корольдік Әскери-теңіз күштері үшін әуе үстемдігін қамтамасыз ету бұйырылды. 1940 жылдың 1 маусымында Дюнкерк маңындағы жағалауды патрульдеу кезінде Бадер алдынан Мессершмитт Bf 109 ұшағы шықты, ол сол бағытта және шамамен бірдей жылдамдықпен ұшып келе жатқан. Бадер неміс ұшқышының жаңадан бастаған болуы керек деп ойлады, өйткені ол атыс ашуға қарамастан, ешқандай қашқылау амалдарына бармады. Бадер сол шайқаста бес жеңіске ие болғанына қарамастан, бір Мессершмитт Bf 110 ұшағына зақым келтіргені де тіркелді. Келесі патрульде Бадер Heinkel He 111 ұшағына зақым келтіргені туралы хабарлама алынды. 1940 жылдың 4 маусымында Дольнер Do 17 ұшағымен болған кездесуі кезінде, ол ұшақтың артқы пулеметшісіне оқ атып, жоғары жылдамдықпен өте келіп, жақын соқтығысудың алдынан өтті. Бадер 222-ші эскадрильяға қосылғаннан кейін, эскадрилья Хамбер өзенінің оңтүстігінде орналасқан RAF Киртонға көшірілді. Дюнкерк үстінен операциялар жүргізгеннен кейін, 1940 жылдың 28 маусымында Бадер 242-ші эскадрильяның әрекеттік командирі болып тағайындалды. RAF Coltishall базасында орналасқан Hawker Hurricane эскадрильясы 242-ші эскадрильяның құрамына негізінен Франция шайқасында ауыр шығынға ұшыраған канадалықтар кірді, және Бадер келген кезде олардың көңіл-күйі төмен еді. Жаңа командирге бастапқыда қарсылық көрсетілгеніне қарамастан, ұшқыштар (Вилли Макнайт және Стэн Тернер сияқты аса біліктілер де бар) Бадердің күшті мінезі мен табандылығына, әсіресе эскадрильяны қайта іске қосу үшін бюрократиялық кедергілерді жеңуге риза болды. Бадер 242-ші эскадрильяны тиімді жауынгерлік бөлімге айналдырды. Бадердің 242-ші эскадрилья құрамында үш Корольдік Әскери-теңіз офицері болды, оның ішінде оның қанаттас серігі Ричард «Дики» Корк та бар. 12-ші топ RAF құрылғаннан кейін, 242-ші эскадрилья RAF Duxford базасында орналасқан кезде осы топқа бекітілді. 242-ші эскадрилья 1940 жылдың 9 шілдесінде толыққанды әрекет етуге кірісті.

Bader had his first taste of combat with No. 222 Squadron RAF, which was based at RAF Duxford and commanded by another old friend of his, Squadron Leader "Tubby" Mermagen. On 10 May the Wehrmacht invaded Luxembourg, the Netherlands, Belgium and France. The campaigns went badly for the Western Allies and soon they were evacuating from Dunkirk during the battle for the port. RAF squadrons were ordered to provide air supremacy for the Royal Navy during Operation Dynamo. While patrolling the coast near Dunkirk on 1 June 1940 at around 3000 feet (914 m), Bader happened upon a Messerschmitt Bf 109 in front of him, flying in the same direction and at approximately the same speed. He believed that the German must have been a novice, taking no evasive action even though it took more than one burst of gunfire to shoot him down. Bader was also credited with a Messerschmitt Bf 110 damaged, despite claiming five victories in that particular dogfight. In the next patrol Bader was credited with a Heinkel He 111 damaged. On 4 June 1940, his encounter with a Dornier Do 17, which was attacking Allied shipping, involved a near collision while he was firing at the aircraft's rear gunner during a high speed pass. Shortly after Bader joined 222 Squadron, it moved to RAF Kirton in Lindsey, just south of the Humber. After flying operations over Dunkirk, on 28 June 1940 Bader was posted to command No. 242 Squadron RAF as acting squadron leader. A Hawker Hurricane squadron based at RAF Coltishall, No. 242 Squadron was mainly made up of Canadians who had suffered high losses in the Battle of France and when Bader arrived were suffering from low morale. Despite initial resistance to their new commanding officer, the pilots (including such aces as Willie McKnight and Stan Turner) were soon won over by Bader's strong personality and perseverance, especially in cutting through red tape to make the squadron operational again. Bader transformed No. 242 Squadron back into an effective fighting unit. Bader had three Royal Navy officers in No. 242 Squadron, including his wingman Richard "Dickie" Cork. Upon the formation of No. 12 Group RAF, No. 242 Squadron was assigned to the group while based at RAF Duxford. No. 242 Squadron became fully operational on 9 July 1940.

Британия шайқасы

Француздық кампаниядан кейін RAF алдағы Ұлыбритания шайқасына дайындалды, онда Люфтваффе әуе үстемдігіне қол жеткізуді көздеді. Осыған қол жеткізген соң, немістер "Теңіз арыстаны" операциясын бастауға тырысады, бұл Ұлыбританияны басып алудың кодолық атауы. Шайқа ресми түрде 1940 жылдың 10 шілдесінде басталды. 11 шілдеде Бадер жаңа эскадрильясымен алғашқы жеңісін тойлады. Бұлттың төменгі шегі 600 футқа дейін түсті, ал жаңбыр мен тұман көктің көп бөлігін жауып, алдына көру қашықтығы 2000 метрге дейін азайды. Бадер патрульде жалғыз болды және көп ұзамай Норфолк жағалауынан солтүстікке қарай ұшып бара жатқан жау ұшағына бағытталды. 600 метрден ұшақты байқаған Бадер оны Dornier Do 17 екенін анықтады, ал 250 метрге жақындағаннан кейін оның артқы пулеметшісі оқ ашты. Бадер шабуылын жалғастырып, бомбалаушыға екі кезекпен оқ атты, содан кейін ол бұлттың ішіне жоғалып кетті. Dornier Кромер жағасында құлағандығын кейіннен Корольдік бақылаушылар корпусының бір мүшесі растады. 21 тамызда осыған ұқсас қақтығыс болды. Бұл жолы Dornier Ұлы Ярмут маңындағы теңізге құлады, және бақылаушылар корпусы бұл туралы мәлімдемені растады. Тірі қалғандар болған жоқ. Осы айда Бадер Messerschmitt Bf 110-ға қарсы тағы екі жеңіске жетті. 1940 жылдың 30 тамызында 242-ші эскадрилья қайтадан Даксфордқа көшірілді және шайқастың ортасында болды. Бұл күні эскадрилья 10 жау ұшағын жойды, Бадер Bf 110-ға қарсы екі жеңіске жетті. Басқа эскадрильялар да қатысты, және жауға келтірілген зиян үшін қай RAF бөлімдері жауапты екенін анықтау мүмкін болмады. 7 қыркүйекте тағы екі Bf 110 атып түсірілді, бірақ дәл сол қақтығыста Бадер Messerschmitt Bf 109-дан ауыр зақым алды. Бадер құтылуға жақындады, бірақ Hurricane-ді басқаруды қайта қалпына келтірді. Басқа ұшқыштар Бадердің құрбанының бірі құлағанын көрді. 7 қыркүйекте Бадер екі Bf 109-ды атып түсірді, содан кейін Junkers Ju 88-ді жойды. 9 қыркүйекте Бадер тағы бір Dornier-ді жойды. Сол миссия кезінде ол He 111-ге шабуыл жасады, бірақ оқ-дәрісі бітіп қалғанын байқады. Ашуланып, ол оны таратып, винтімен рульді кесіп тастауды ойлады, бірақ өзін жинағаннан кейін бұрылып кетті. 14 қыркүйекте Бадер жауынгерлік басшылығы үшін Ұлыбританияның Еңбек орденімен марапатталды. 15 қыркүйекте, Ұлыбритания шайқасы күні деп белгіленген, Бадер Do 17 және Ju 88-ге зақым келтірді, ал түстен кейін тағы бір Do 17-ні жойды. Бадер сол күні бірнеше миссияға қатысты, олар ауыр әуе шайқасын қамтыды. Алғашқы жауынгерлік есепте ол бір жау ұшағын жойғаны, бірақ бірнешеуіне зақым келтіргені айтылған. Dornier-дің пулеметшісі қашып құтылуға тырысты, бірақ оның парашюты құйрық доңғалағына ілініп, ұшақ Теміз сағасына құлағанда қайтыс болды. Қосымша мәліметтерге сәйкес, Бадер пулеметшіге аянып, "оның азаптарын тоқтату үшін оны өлтіруге тырысты". 18 қыркүйекте тағы бір Do 17 және Ju 88 жойылды. 27 қыркүйекте Bf 109 жойылды. Бадер 1940 жылдың 1 қазанында газетке енгізілді. 24 қыркүйекте ол ұшқыш лейтенант әскери шеніне көтерілді.

After the French campaign, the RAF prepared for the coming Battle of Britain in which the Luftwaffe intended to achieve air supremacy. Once attained, the Germans would attempt to launch Operation Sea Lion, the codename for an invasion of Britain. The battle officially began on 10 July 1940. On 11 July, Bader scored his first victory with his new squadron. The cloud base was down to just 600 ft while drizzle and mist covered most of the sky, and forward visibility was down to just 2,000 yards. Bader was alone on patrol, and was soon directed toward an enemy aircraft flying north up the Norfolk coast. Spotting the aircraft at 600 yards, Bader recognised it as a Dornier Do 17, and after he closed to 250 yards its rear gunner opened fire. Bader continued his attack and fired two bursts into the bomber before it vanished into cloud. The Dornier, which crashed into the sea off Cromer, was later confirmed by a member of the Royal Observer Corps. On 21 August, a similar engagement took place. This time, a Dornier went into the sea off Great Yarmouth and again the Observer Corps confirmed the claim. There were no survivors. Later in the month, Bader scored a further two victories over Messerschmitt Bf 110s. On 30 August 1940, No. 242 Squadron was moved to Duxford again and found itself in the thick of the fighting. On this date, the squadron claimed 10 enemy aircraft, Bader scoring two victories against Bf 110s. Other squadrons were involved, and it was impossible to verify which RAF units were responsible for the damage on the enemy. On 7 September, two more Bf 110s were shot down, but in the same engagement Bader was badly hit by a Messerschmitt Bf 109. Bader almost out, but recovered the Hurricane. Other pilots witnessed one of Bader's victims crash. On 7 September, Bader claimed two Bf 109s shot down, followed by a Junkers Ju 88. On 9 September, Bader claimed another Dornier. During the same mission, he attacked a He 111 only to discover he was out of ammunition. Enraged, he thought about ramming it and slicing off the rudder with his propeller, but turned away when he regained his composure. On 14 September, Bader was awarded the Distinguished Service Order (DSO) for his combat leadership. On 15 September, known as the Battle of Britain Day, Bader damaged a Do 17 and a Ju 88, while destroying another Do 17 in the afternoon. Bader flew several missions that day, which involved heavy air combat. The original combat report states that he destroyed one enemy aircraft, claimed no probable, but did claim several damaged. The Dornier's gunner attempted to bale out, but his parachute was caught on the tail wheel and he died when the aircraft crashed into the Thames Estuary. Further detail suggests Bader took pity on the gunner and "tried to kill him to put him out of his misery". Another Do 17 and a Ju 88 were claimed on 18 September. A Bf 109 was claimed on 27 September. Bader was gazetted on 1 October 1940. On 24 September, he had been promoted to the war substantive rank of flight lieutenant.

Қанат жетекшісі

1941 жылғы 18 наурызда Бадер қанат командирінің міндетін атқарушы болып тағайындалды және алғашқы "қанат басшыларының" бірі болды. Тангмирде 145, 610 және 616 эскадрильяларымен бірге орналасқан Бадер өзінің Спитфайерлерінен құралған қанатын алып, жазғы науқан барысында Солтүстік-Батыс Еуропа үстінде "Цирк" операцияларын (орташа бомбалаушыларды сүйемелдеу) жүргізді. Бұл миссиялар бомбалаушы және истребительдерді біріктіріп, Ресей майданында болуы мүмкін неміс Люфтваффесінің истребительдерін шығарып, байланыста ұстау мақсатында жасалды. Қанат басшысының "қосымша артықшылықтарының" бірі – жеке сәйкестендіру үшін ұшағында өзінің әріптерін таңбалауға рұқсат алу болды, сондықтан "D B" Бадердің Спитфайерінің жағына жазылды. Осы әріптер оның радио шақыру белгісін "Dogsbody" деп атауға себеп болды. 1941 жылы оның қанаты екі Hispano 20 мм және төрт .303 пулеметтері бар Spitfire VBs ұшақтарымен қайта жабдықталды. Бадер Mk VA ұшағын сегіз .303 пулеметпен жабдықтады, өйткені ол осы қарулар қарсыластарға қарсы күресте тиімдірек деп санады. Оның тактикасы жақын арадан шабуыл жасауды талап етті, онда ол төмен калибрлі қарулардың одан да зиянды әсерін сезінді. Сол кезде RAF қанатқа орнатылған пушкаларды сынақтан өткізу қарулануды кеңінен қабылдауға кедергі келтіретін бірқатар кемшіліктерді көрсетті. Бадердің жауынгерлік миссиялары негізінен Франция және Ла-Манш үстінде Bf 109-ға қарсы жүргізілді. 1941 жылғы 7 мамырда ол бір Bf 109 ұшағын атып түсіріп, екіншісін мүмкін жеңіс деп мәлімдеді. Неміс құрамасы Jagdgeschwader 26 (JG 26 истребительдер эскадрильясы) құрамына кірді, оны сол күні неміс эйсі Адольф Галланд басқарды, сонымен қатар Галланд өзінің 68-ші жеңісін алды. Бадер мен Галланд 94 күннен кейін қайта кездесті. 1941 жылғы 21 маусымда Бадер Десвр маңындағы жағалауда Bf 109E ұшағын атып түсірді. Оның жеңісіне тағы екі ұшқыш куә болды, олар Bf 109 ұшағының апатқа ұшырағанын және неміс ұшқышының құлағанын көрді. 1941 жылғы 25 маусымда Бадер тағы екі Bf 109F ұшағын атып түсірді. Біріншісі 11:58 мен 13:35 аралығында Грейвелин жағалауында түсірілді; ұшқышы жоқ. Сол әрекетте ол тағы бір Bf 109F ұшағын жоюға қатысты. Екінші Bf 109 түстен кейін атып түсірілді. Келесі ай Бадер үшін сәтті болды. 1941 жылғы 2 шілдеде ол өзінің DSO орденіне қосымша тақта алды. Сол күні ол бір Bf 109 ұшағының жойылғанын және екіншісінің зақымдалғанын мәлімдеді. 4 шілдеде Бадер баяулаған Bf 109E ұшағына атқылады, ол оған соқтығысып қалады. Эскадрилья басшысы Бертон барлық ұрысты көріп, Bf 109 ұшағының "қазғыртқы түрде құлап кеткенін", "пилотқа соққы түскендей" атап өтті. Ол мүмкін деп белгіленді. 6 шілдеде тағы бір Bf 109 ұшағы атып түсіріліп, ұшқышы да мерт болды. Бұл жеңіске пилот-лейтенанттар Джонни Джонсон мен Алан Смит (Бадердің әдеттегі қанат серігі) куә болды. 9 шілдеде Бадер бір ықтимал және бір зақымдалған ұшақтың құлағанын мәлімдеді, екеуі де салқындатқыш немесе май тамшылап жатқан. 10 шілдеде Бадер Бетюн үстінде Bf 109 (және бір зақымдалған) ұшағын атып түсірді. Кейін Бадер Каледен оңтүстікке қарай немесе тікелей оның үстінде жарылған Bf 109E ұшағын жойды. 12 шілдеде Бадер Бетюн мен Сент-Омер арасында бір Bf 109 ұшағын атып түсіріп, тағы үш ұшаққа зақым келтірді. Бадер 15 шілдеде қайтадан газетке жарияланды. 23 шілдеде Бадер тағы бір Bf 109 ұшағының зақымдалғанын және мүмкін жойылғанын мәлімдеді, бірақ бұл әрекеттің нәтижесінде екі Bf 109 ұшағы жойылды. Екіншісін эскадрилья басшысы Бертон атып түсірді. Бадер өзінің Bf 109 ұшағының құлағанын көрмеді, сондықтан ол оны тек зақымдалған деп мәлімдеді, бірақ No. 242 эскадрильясы екі Bf 109 ұшағының құлағанын көрді. 1941 жылдың соңында Бадер ұшақтардың ұшуын күшейтуді талап етті, бірақ оның қанаты шаршады. Ол өз есебін арттыруға тырысты, No. 616 эскадрильясының командирі Билли Бертон айтуынша, бұл басқа ұшқыштардың көңіл-күйін көтерілісшіл күйге жеткізді. Траффорд Ли Мэллори, Бадердің тікелей басшысы, 11-ші топтың командирі, Истребительдер бас қолбасшылығы, Бадерге Франциядағы жиі миссияларды жалғастыруға рұқсат берді, тіпті оның 20 жеңісі және оның сыртқы түріндегі шаршаңқылық Ли Мэллориді операциялардан бас тартуды қарастыруға мәжбүр етті. Ақырында, Ли Мэллори өзінің жұлдызды ұшқышын ренжіткісі келмеді және ешқандай шектеулерді қолданбады.

On 18 March 1941, Bader was promoted to acting wing commander and became one of the first "wing leaders". Stationed at Tangmere with 145, 610 and 616 Squadrons under his command, Bader led his wing of Spitfires on sweeps and "Circus" operations (medium bomber escort) over north western Europe throughout the summer campaign. These were missions combining bombers and fighters designed to lure out and tie down German Luftwaffe fighter units that might otherwise serve on the Russian front. One of the wing leader's "perks" was permission to have his initials marked on his aircraft as personal identification, thus "D B" was painted on the side of Bader's Spitfire. These letters gave rise to his radio call sign "Dogsbody". During 1941 his wing was re equipped with Spitfire VBs, which had two Hispano 20 mm cannon and four .303 machine guns. Bader flew a Mk VA equipped with eight .303 machine guns, as he insisted that these guns were more effective against fighter opposition. His tactics required a close in approach in which he felt the lower calibre weapons had a more devastating effect. At the time, RAF trials with wing mounted cannons had also revealed a number of shortcomings that precluded a widespread acceptance of the armament. Bader's combat missions were mainly fought against Bf 109s over France and the Channel. On 7 May 1941 he shot down one Bf 109 and claimed another as a probable victory. The German formation belonged to Jagdgeschwader 26 (JG 26Fighter Wing 26), which on that date was led in action by German ace Adolf Galland, and was also when Galland claimed his 68th victory. Bader and Galland met again 94 days later. On 21 June 1941, Bader shot down a Bf 109E off the coast near Desvres. His victory was witnessed by two other pilots who saw a Bf 109 crash and the German pilot out. On 25 June 1941 Bader shot down two more Bf 109Fs. The first was shot down between 11:58 and 13:35 off the coast of Gravelines; the pilot out. In the same action he shared in the destruction of another Bf 109F. The second Bf 109 was shot down in the afternoon. The following month was more successful for Bader. On 2 July 1941 he was awarded the bar to his DSO. Later that day he claimed one Bf 109 destroyed and another damaged. On 4 July, Bader fired on a Bf 109E which slowed down so much that he nearly collided with it. Squadron Leader Burton saw the entire combat and noted the Bf 109 "fell away in a sloppy fashion", "as though the pilot had been hit". It was marked as a probable. On 6 July another Bf 109 was shot down and the pilot out. This victory was witnessed by Pilot Officers Johnnie Johnson and Alan Smith (Bader's usual wingman). On 9 July, Bader claimed one probable and one damaged, both trailing coolant or oil. On 10 July Bader claimed a Bf 109 (and one damaged) over Bethune. Later, Bader destroyed a Bf 109E which blew up south of, or actually over, Calais. On 12 July, Bader found further success, shooting down one Bf 109 and damaging three others between Bethune and St Omer. Bader was again gazetted on 15 July. On 23 July, Bader claimed another Bf 109 damaged and possibly destroyed, even though the action resulted in two Bf 109s destroyed. The other was shot down by Squadron Leader Burton. Bader did not see his Bf 109 crash, so he claimed it as a damaged only, despite the fact pilots of No. 242 Squadron RAF saw two Bf 109s crash. Bader had been pushing for more sorties to fly in late 1941 but his Wing was tired. He was intent on adding to his score, which, according to the CO of No. 616 Squadron RAF Billy Burton, brought the other pilots and mood in his wing to a near mutinous state. Trafford Leigh Mallory, Bader's immediate superior as OC No. 11 Group, Fighter Command, relented and allowed Bader to continue frequent missions over France even though his score of 20 and the accompanying strain evident on his features obliged Leigh Mallory to consider his withdrawal from operations. Ultimately, Leigh Mallory did not want to upset his star pilot, and did not invoke any restrictions.

Соңғы жекпе-жек

1941 жылдың 24 наурызы мен 9 тамызы аралығында Бадер Франция үстінен 62 әскери ұшақпен ұшты. 1941 жылдың 9 тамызында Бадер француз жағалауында шабуылдық астыру патруліне Spitfire Mk VA сериялы W3185 "D B" ұшағымен ұшып бара жатып, Аббевиль немесе Виссан аймағынан Мессершмитт Bf 109 ұшақтарын іздеді, бірақ өзінің сенімді қанатты серігі Алан Смитсіз ұшты. Смит, басқа ұшқыш Джонни Джонсон оны "құбыжықтай" және "үлгілі екінші нөмір" деп сипаттаған, сол күні бас ауруынан ұша алмады, сондықтан Лондонда офицерлік атаққа дайын жаңа формасын киіп жатты. Бұл жағдай оқиғалардың қалай дамығанына ықпал еткен болуы мүмкін. Бадердің төрт ұшақтық тобы жағалаудан өткеннен кейін, олардың 2000-ден 3000 фут (600-900 метр) төменінен, сол бағытта 12 Bf 109 ұшағы ұшып келе жатқанын көрді. Бадер оларға тым жылдам және тік түсіп, нысанаға алып, атуға үлкермеді, тіпті біреуімен қақтығысудың аз ғана алдында қалды. Ол 24 000 фут (7315 м) биіктікке көтеріліп, енді жалғыз екенін, тобынан бөлініп қалғанын және үйге қайтуды ойлап жатқанын анықтады. Осы кезде алдында бірнеше шақырым жерде үш жұп Bf 109 ұшағын байқады. Ол олардың төменінен өтіп, жақындасып, қысқаша атыспен біреуін жойды. Бадер екінші Bf 109-қа атуға дайын болғанда, сол жақтағы екеуі оған бұрыла бастағанын көрді. Осы сәтте үйге қайтуды дұрыс деп шешті; алайда, олардан қашып кетуге тырысқанда, Бадер оң жақтағы екі Bf 109-дың екіншісімен әуеде соқтығысқан деп ойлады, ол тура бойымен ұшып келе жатқан. Бадердің ұшағының корпусы, құйрығы және қанаты арт жағынан жоқ болды, ол жылдамдығы сағатына 400 миль (640 км/сағ) болатын баяу айналысқа түсті. Ол кабинаның люгін тастап, қауіпсіздік белбеуін босатты, ашық кабинадан соққан ауа оны сыртқа соруға тырысты, бірақ оның протез аяғы ілініп қалды. Кабинадан жартылай шығып, әлі де ұшаққа бекітілген Бадер парашютін ашудан бұрын біраз уақыт құлап түсті, сол кезде аяқтың ұстағыш жолағы кернеуге шыдамай жыртылып, ол босады. Жерге жақындағанда, шамамен 4000 фут (1219 м) биіктікте, бір Bf 109 ұшағы оның жанынан 50 метрдей қашықтықта өтті.

Between 24 March and 9 August 1941, Bader flew 62 fighter sweeps over France. On 9 August 1941, Bader was flying a Spitfire Mk VA serial W3185 "D B" on an offensive patrol over the French coast, looking for Messerschmitt Bf 109s from Abbeville or Wissant without his trusted wingman Alan Smith. Smith, who was described by fellow pilot Johnnie Johnson as "leechlike" and the "perfect number two", was unable to fly on that day due to a head cold, so was in London being fitted for a new uniform ready for his officer commission. It is possible that this may have been a contributing factor as to how events unfolded. Just after Bader's section of four aircraft crossed the coast, 12 Bf 109s were spotted flying in formation approximately 2,000 to 3,000 feet (600 to 900 metres) below them and travelling in the same direction. Bader dived on them too fast and too steeply to be able to aim and fire his guns, and barely avoided colliding with one of them. He levelled out at 24,000 feet (7315 m) to find that he was now alone, separated from his section, and was considering whether to return home when he spotted three pairs of Bf 109s a couple of miles in front of him. He dropped down below them and closed up before destroying one of them with a short burst of fire from close range. Bader was just opening fire on a second Bf 109, which trailed white smoke and dropped down, when he noticed the two on his left turning towards him. At this point he decided it would be better to return home; however, making the mistake of banking away from them, Bader believed he had a mid air collision with the second of the two Bf 109s on his right that were continuing straight ahead. Bader's fuselage, tail and fin were gone from behind him, and he lost height rapidly at what he estimated to be 400 mph (640 km/h) in a slow spin. He jettisoned the cockpit canopy, released his harness pin, and the air rushing past the open cockpit started to suck him out, but his prosthetic leg was trapped. Part way out of the cockpit and still attached to his aircraft, Bader fell for some time before he released his parachute, at which point the leg's retaining strap snapped under the strain and he was pulled free. A Bf 109 flew by some 50 yards away as he neared the ground at around 4,000 feet (1219 m).

Себеп туралы дау

Бейдер көп жыл бойы Bf 109 ұшағымен әуеде соқтығысқан деп сенсе де, кейіннен тағы екі мүмкіндік қарастырылды: оны неміс Bf 109 ұшағы атып түсірген немесе ол өзіміздің әскерлеріміздің қате атынан зардап шеккен болуы мүмкін. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, сол күні ешқандай Bf 109 ұшағы соқтығысу салдарынан жоғалып кеткен жоқ, сонымен қатар оны атып түсірген неміс ұшқышы болғанына да күмән туды. II./JG 26-дың фельдвебелі Макс Майер Bf 109 ұшағымен сол күні таңертең оны атып түсіргенін мәлімдеді. Люфтваффе деректеріне сәйкес, 5./JG 26-дың лейтенанты Вольфганг Коссе және 6./JG 26-дың Майер сол күні жеңіске жеткен жалғыз неміс ұшқыштары болды. Мейер құлаған Spitfire-ді қадағалап, ұшқыштың шығуын көргенін айтты, бұл Бадердің естеліктеріндегі бір сәтпен үйлеседі: Бадер 1981 жылы Сиднейде, Скофилдс авиашоуында Макс Майермен кездесті. Әуеде жеңіске жеткенін мәлімдеген неміс ұшқыштарының ешқайсысы өздерінің есептерін Бадердің Spitfire-ының құлауымен сәйкестендіре алмады. JG 26-ның Geschwaderkommodore Адольф Галланд Бадердің кімге құлатқанын анықтау үшін барлық есептерді, тіпті шайқаста қаза тапқан неміс ұшқыштарының есептерін де қарап шықты. Барлық жағдайлар қабылданбады. Коссе мәлімдемесі тек No. 452 эскадрильясының сержанты Хейдонға қарсы жеңіске сәйкес келеді. Соңғы кезде, 2003 жылы әуе тарихшысы Энди Сондерс «Бадердің соңғы рейсі» атты кітап жазды, одан кейін 2006 жылғы 28 тамызда Channel 4 телеарнасында «Кім Дуглас Бадерді құлатты?» деген деректі фильмі көрсетілді. Сондерстің зерттеулері Бейдер өз эскадрильясынан алыс қалғаннан кейін, өзіміздің RAF ұшқыштарының бірінен қате атылған болуы мүмкін деген тұжырымға келді. RAF жауынгерлік жазбалары Бейдерді No. 616 эскадрильясының ұшқышы "Бак" Кассонның атып түсірген болуы мүмкін екенін көрсетеді, ол Bf 109 ұшағының құйрығы жұлып түсіп, ұшқышы шығуға тырысқанда, өзі де атып түсіріліп, тұтқынға алынған. Кассон ұшқыштың біршама уақыт бойы шығуға тырысқанын көргенін айтты. Бадер неміс ұшқыштарының тобының артында жалғыз ұшып келе жатқан, ал оның эскадрильясы немістердің қарсы жағында болды. "Бак" Бадерді көруге бірнеше секунд ғана уақыты болды және оның Spitfire-ын Bf 109 деп жаңылыстырды. 1945 жылғы 28 мамырда Бадерге жазған хатында Кассон оқиғаны түсіндірді. Бұл дереккөз жария болғанымен, ол қатты өңделген. Хаттың Кассоннан Бадерге келгені туралы мәлімет алынып тасталды. Ең маңыздысы, "Bf 109" ұшағының құйрығы жұлып түсіп, ұшқыштың кабинадан шығуға тырысқаны туралы толық абзац, әлі де Кассон отбасының қолындағы бастапқы көзден мүлдем жойылды. Сондерс бұл толыққанды дәлел емес екенін және «Бадердің Spitfire-ын» табудың пайдалы болатынын айтты.

Although Bader believed for years that he had collided in midair with a Bf 109, two other possibilities have later been put forward; that he was shot down by a German Bf 109, or alternatively that he may have been a victim of friendly fire. Recent research shows no Bf 109 was lost to a collision that day, and there is also doubt that a German pilot was responsible for shooting him down. Feldwebel Max Meyer of II./JG 26 flying a Bf 109 had claimed him shot down that morning and according to Luftwaffe records a Leutnant Wolfgang Kosse of 5./JG 26 and Meyer, of 6./JG 26 were the only German pilots to claim a victory that day. Furthermore, Meyer mentioned that he had followed the downed Spitfire and watched the pilot out, something which seems to match this passage in Bader's memoirs:

Bader met Max Meyer in Sydney in 1981 during the Schofields Air Show. None of the German pilots who made a claim for an aerial victory that day could match their report with the demise of Bader's Spitfire. Adolf Galland, Geschwaderkommodore of JG 26, went through every report, even those of German pilots killed in the action, to determine Bader's victor. Each case was dismissed. Kosse's claim only matches the victory against No. 452 Squadron RAF's Sergeant Haydon. More recently, in 2003 air historian Andy Saunders wrote a book Bader's Last Flight, following up with a Channel 4 documentary Who Downed Douglas Bader?, which first aired on 28 August 2006. Saunders' research now suggests that Bader may have been a victim of friendly fire, shot down by one of his fellow RAF pilots after becoming detached from his own squadron. RAF combat records indicate Bader may have been shot down by Flight Lieutenant "Buck" Casson of No. 616 Squadron RAF, who claimed a Bf 109 whose tail came off and the pilot out, before he himself was shot down and captured. Casson also mentioned that for a while he watched as the pilot struggled to out. Bader was flying at the rear of the German fighter formation, alone, and his squadron were the opposite side of the Germans. "Buck" had only a few seconds in which he saw Bader and mistook his Spitfire for a Bf 109. In a letter to Bader on 28 May 1945, Casson explained the action. While this source made it into the public domain, it was severely edited. The nature of the letter, that it was from Casson to Bader, was removed. Crucially, an entire paragraph, which mentioned specifically the tail coming off "a Bf 109" and the pilot struggling to get out of the cockpit, was completely omitted from the original source, still in the Casson family's possession. Saunders stated that this was not absolute proof, and that it would be helpful to find the "Bader Spitfire".

W3185 іздеу

Бадердің Спитфайр W3185 ұшағын табуға жасалған тыраштандыру жұмыстары тағы бір әйгілі соғыс батыры Вильгельм Балтасардың қазасына жарық түсірді. Ол, 2 "Рихтхофен" эскадрильясының (Jagdgeschwader 2) командирі, 1941 жылғы 3 шілдеде ұшқан Bf 109F ұшағы Францияның Виттс қаласы маңындағы Ферме Госетке құлап, қаза тапқан болатын. Ұшақ 2004 жылғы наурыз айында табылған. Кейін, 2004 жылғы жазда Виддебрух қаласында тағы бір ұшақ табылды. Ол, JG 26 эскадрильясының Unteroffizier Альберт Шлагер басқарған Bf 109F ұшағы екені анықталды. Шлагер 1941 жылғы 9 тамызда Бадердің соңғы шайқасында жоғалып кеткен. Біраз уақыттан кейін, Спитфайрдің қирандылары табылғанда, үміт оты жанып тұрды. Ұшақтың ішінде үстіне "ДБ" әріптері жазылған ұшқыш шлемі табылды. 20 мм-лік зеңбірек (Бадердің Спитфайрінде болмаған) және 1943 жылғы оқ-дәрілер табылғандықтан, ол кейін Spitfire IX екені анықталды. Бадердің ұшағы табылмады. Ұшақ Францияның Бларингхем ауылының жанындағы Монт-Дюпил шаруашылығына құлаған болуы мүмкін, мүмкін Депрез ағаш кесетін зауытының жанында. Француз куәгері Жак Таффин Спитфайрдің құлай келе ыдырап жатқанын көрген. Ол ұшақтың зениттік артиллериядан зардап шеккенін ойлады, бірақ аймақта ешқандай зениттік қару қолданылмаған. Сондай-ақ, аймақта Спитфайрдің қалдықтары да табылған жоқ. Ұшақтың құлау кезінде бөлшектеуіне байланысты қалдықтардың жоқтығы көңіл көншітпеді. Тарихшылар да "Аспанға қол жеткізу" кітабындағы қателікке байланысты Спитфайрдің қайда екені туралы жаңылысқан. Кітапта Бадер өзінің аяғы қирандылардан қазылып алынғанын, бірақ зақымдалғанын айтқан, бұл нақты құлау орны бар екенін көрсетеді. Бірақ Бадердің аяғы ашық далада табылған.

Соғыс тұтқыны

Немістер Бадерді зор құрметпен қабылдады. Бадер тұтқынға алынғанда, оны әкесінің қабірі орналасқан жерге жақын, Сент-Омердегі ауруханаға жіберді. Ауруханадан шыққан соң полковник Адольф Галланд пен оның ұшқыштары оны әуежайларына шақырып, дос ретінде күтіп алды. Бадер Галландтың жеке Bf 109 ұшағының кабинасына шақырылды. Бадер Галландтан 109-ды «әуежайдың айналасында ұшу» арқылы сынап көруге рұқсат сұрады. Галланд оған күліп жауап берді! Бадер қашуға тырысқанда жасанды аяғынан айырылған. Ұшақтан шыққанда Бадердің оң жамбас аяғы ұшақта қалды, ол парашютін ашқаннан кейін ғана аяқтың бекіткіш баулары үзілгенде құтылды. Генерал Адольф Галланд британдықтарға зақымдалған аяғы туралы хабарлап, оларға ауыстыратын аяқ жеткізуге қауіпсіз жол ұсынды. Бұл операцияға Герман Герингтің өзі жасыл жарық берді. Британдықтар 1941 жылдың 19 тамызында «Аяқ операциясы» арқылы жауап берді. RAF бомбалаушысы алты «Бристоль Бленхейм» және 452 эскадрильясымен бірге 81-ші «Цирк» аясында Франциядағы Люфтваффе базасы Сент-Омерге парашютпен жаңа протез аяқ жіберуге рұқсат алды. Немістер бұл тапсырманы орындағаннан кейін, Бетюн қаласына жақын орналасқан Госнай электр стансасына бомбалау миссиясын жалғастырды, бірақ нашар ауа райы нысанаға шабуыл жасауға кедергі келтірді. Галланд сұхбатында ұшақ оның әуежайын бомбалағаннан кейін аяғын тастағанын айтты. Галланд 1945 жылдың ортасына дейін Бадермен кездеспеді, ол Гюнтер Ралл және Ханс Ульрих Рудель RAF Тангмирге әскери тұтқындар ретінде келді. Раллдың айтуынша, Бадер Рудельге, оның да аяғы жоқ адамға, жасанды аяқ орнатуды өзі ұйымдастырған. Бадер ауруханадан жаймаларды байланыстырып қашып кетті. Бастапқыда «арқан» жерге жетпеді, ол басқа науқастың көмегімен Нью-Зеландиялық ұшқыш Билл Расселдің төсегінен жайманы сырғытып алды, оның қолы бір күн бұрын ампутацияланған. Расселдің төсегі терезеге жылжытылып, тіреу ретінде пайдаланылды. Сент-Омер ауруханасындағы француз қызметшісі Бадердің Британияға қашуына көмектесу үшін британдық агенттермен байланыс орнатуға тырысты. Кейін ол шаруалар жұбынан хат алып келді (мырза және ханым Хьекес), олар оны Сент-Омерден тыс жерде, оны одан әрі жеткізуге мүмкіндік болғанша қорғауға уәде берді. Оған дейін олардың ұлы әр түнде аурухананың сыртында қашу мүмкіндігі пайда болғанша күтетін. Ақырында ол терезеден қашып шықты. Жоспар бастапқыда жұмыс істеді. Бадер британдық форма киіп, қауіпсіз үйге дейін ұзақ жолды аяқтады. Өкінішке орай, оның жоспары ауруханадағы басқа әйелдің сатқанынан құлады. Ол үйге неміс машинасы келгенде бақта жасырынды, бірақ кейін табылған. Бадер олардың оның онда екенін білгенін жоққа шығарды. Олар ауруханадағы француз әйелмен бірге Германияға мәжбүрлі еңбекке жіберілді. Екеуі де аман қалды. Соғыстан кейін француз билігі хабаршы әйелді 20 жылға бас бостандығынан айырды. Келесі жылдары Бадер немістерге қиындық тудырды. Ол RAF қызметкерлері «құбыжықтарды қуып жеу» деп атаған жаттығуларды жиі жасады. Ол жауға мүмкіндігінше көп қиындық тудыруды өзінің міндеті деп санады, оның көп бөлігі қашуға тырысудан тұрды. Ол қашуға соншалықты көп тырысты, немістер оның аяқтарын алып тастаумен қорқытты. 1942 жылдың 15 ақпанында Бадер Варбург әскери тұтқын лагерінде тұтқын болып отырған. Лагерьдегі серігі Питер Тунсталдың фотосуретті бөлу әдісін қолдана отырып, Бадер хатты жасырып әкелді. Ол лагерьдегі жағдайды «қанды», неміс рационын «жаман» деп сипаттады және болашақ Қызыл Крест пакеттеріне А, В, С және Д витаминдерінің концентраттарын қосуды өтінді. Бадер Шығыс майданда неміс құрбандарының деңгейі «алты айда Германияны басып тастайтынын» болжады және хатты «Бұл балабақшаларды тозаққа бомбалауды жалғастырыңыз» деп аяқтады. Варбургте Радемахер қатаң іздеулер мен ұзақ апелляцияларды жүргізуді ұнататын. Ол үнемі серуендеуге және «бастардтарды іздеуге» бұйрық беріп отырды. Ол сондай-ақ Апелляцияны суық күндерде кешіктірді. Лейтенант Хагер майор Радемахердің қол астында болды. Хагер мен оның серіктерінің іздеуде артта қалғандарды немесе ұзақ Апелляцияны жазалаудың жалпы жолы - бетке немесе мұздаған аяққа мылтықпен соққы беру болды. 1942 жылдың 10 сәуірінде Хагер Бадерді қорлады. Ол оның ағаш аяғын мылтықпен ұрып-соқты. Бадер мұны күлкіге айналдырып, оның күш-жігерін қорлады. Бадер мен Хагер екеуі де жаза ретінде суық бөлмеге жіберілді. 1942 жылдың 17 сәуірінде Бадер Хагерді сөккені үшін жазаланды, өйткені ол Бадерге, өзінен жоғары дәрежедегі адамға салют жасаудан бас тартқан. Команда Хагерді дәрежеге құрметсіздік жасағаны үшін жазалап, оны Бадермен бірге тағы да түрмеге тықты. 1942 жылдың тамызында Бадер Джонни Палмермен және үш басқа адаммен бірге Саган қаласындағы Stalag Luft III B лагерінен қашып кетті. Өкінішке орай, JG 26-ның Люфтваффе офицері сол аймақта болды. Тангмир қанат жетекшісімен кездесуге құштар болған ол Бадерді көруге келді, бірақ есікті соққанда жауап болмады. Жақын арада дабыл көтерілді және бірнеше күннен кейін Бадер қайта ұсталды. Қашуға тырысқан кезде немістер Бадер мен Палмердің суретін жариялап, олар туралы ақпарат беруді сұрады. Онда Бадердің мүгелектігі көрсетілген және ол «таяқпен жақсы жүреді» делінген. Жиырма жылдан кейін Бадерге белгілі бір бельгиялық тұтқын жіберген, ол Лейпцигтегі Гестапо кеңсесінде жұмыс істеген. Бадер бұл оқиғаны қызық көріп, өйткені ол ешқашан таяқ қолданбаған. Ол, ақыры, 1942 жылдың 16 тамызында «қашуға мүмкіндік жоқ» Colditz Castle Oflag IV C қамауына жіберілді. 1944 жылдың мамырында Гестапо қамалдың медициналық жағдайларының жиырма пайызын deutschfeindlich деп жариялады, осы себепті Гестапо оған медициналық репатриациядан бас тартты. Бұл тізім Бадер сияқтылардың алғашқылар болып азапталуы немесе жазалануы мүмкін екенін күдік тудырды, егер Гитлер немесе Гестапо оны орындауға рұқсат берсе.

The Germans treated Bader with great respect. When Bader was taken prisoner, he was sent to a hospital in Saint Omer, near the place where his father's grave is located. On leaving the hospital, Colonel Adolf Galland and his pilots invited him on to their airfield and they received him as a friend. Bader was cordially invited to sit in the cockpit of Galland's personal Bf 109. Bader asked Galland if it was possible to test the 109 by "a flight around the airfield". Galland refused him—with laughter! Bader had lost a prosthetic leg when escaping his disabled aircraft. When he had out, Bader's right prosthetic leg became trapped in the aircraft, and he escaped only when the leg's retaining straps snapped after he pulled the ripcord on his parachute. General Adolf Galland notified the British of his damaged leg and offered them safe passage to drop off a replacement. Hermann Göring himself gave the green light for the operation. The British responded on 19 August 1941 with the "Leg Operation"—an RAF bomber was allowed to drop a new prosthetic leg by parachute to St Omer, a Luftwaffe base in occupied France, as part of Circus 81 involving six Bristol Blenheims and a sizeable fighter escort including 452 Squadron. The Germans were less impressed when, task done, the bombers proceeded on to their bombing mission to Gosnay Power Station near Bethune, although bad weather prevented the target being attacked. Galland stated in an interview that the aircraft dropped the leg after bombing Galland's airfield. Galland did not meet Bader again until mid 1945, when he, Günther Rall and Hans Ulrich Rudel arrived at RAF Tangmere as prisoners of war. Bader, according to Rall, personally arranged for Rudel, a fellow amputee, to be fitted with an artificial leg. Bader escaped from the hospital where he was recovering by tying together sheets. Initially the "rope" did not reach the ground; with the help of another patient, he slid the sheet from under the comatose New Zealand pilot, Bill Russell of No. 485 Squadron, who had had his arm amputated the day before. Russell's bed was then moved to the window to act as an anchor. A French maid at the St. Omer hospital attempted to get in touch with British agents to enable Bader to escape to Britain. She later brought a letter from a peasant couple (a Mr. and Mrs. Hiecques), who promised to shelter him outside St. Omer until he could be passed further down the line. Until then, their son would wait outside the hospital every night until there was a chance of escape. Eventually, he escaped out of a window. The plan worked initially. Bader completed the long walk to the safe house despite wearing a British uniform. Unfortunately for him, the plan was betrayed by another woman at the hospital. He hid in the garden when a German staff car arrived at the house, but was found later. Bader denied that the couple had known he was there. They, along with the French woman at the hospital, were sent for forced labour in Germany. The couple survived. After the war, French authorities sentenced the woman informer to 20 years in prison. Over the next few years, Bader made himself a thorn in the side of the Germans. He often practised what the RAF personnel called "goon baiting". He considered it his duty to cause as much trouble to the enemy as possible, much of which included escape attempts. He made so many escape attempts that the Germans threatened to take away his legs. On 15 February 1942, Bader was a prisoner held at the Warburg POW camp. Using his camp confederate Peter Tunstall's split photo technique, Bader sneaked out a letter. He described conditions in the camp as 'bloody', the German rations as poor, and requested that future Red Cross parcels include concentrates of vitamins A, B, C, and D. Bader predicted that the German casualty rate on the Eastern front would "settle Germany in six months", and ended the letter with "Keep bombing these bastards to Hell.". In Warburg, Rademacher liked enforcing harsh searches and long Appells. With regularity, he commanded the ferrets to storm a barrack, and 'bastard search'. He also delayed Appells in the freezing cold. Lieutenant Hager was under the command of Major Rademacher. A common way for Hager and his cohorts to punish lags on searches or a long Appell was a rifle butt stroke to the face or the frozen foot. On 10 April 1942, Hager abused Bader. He whacked his wooden foot with a rifle butt. Bader laughed it off and insulted his efforts. Bader and Hager were both sent to the cooler as punishment. On 17 April 1942, Bader scolded Hager; he had failed to salute Bader, his superior in rank. The command punished Hager for not respecting rank, and threw him and Bader in the cells once more. In August 1942, Bader escaped with Johnny Palmer and three others from the camp at Stalag Luft III B in Sagan. Unluckily, a Luftwaffe officer of JG 26 was in the area. Keen to meet the Tangmere wing leader, he dropped by to see Bader, but when he knocked on his door, there was no answer. Soon the alarm was raised, and a few days later, Bader was recaptured. During the escape attempt, the Germans produced a poster of Bader and Palmer asking for information. It described Bader's disability and said he "walks well with stick". Twenty years later, Bader was sent a copy of it by a Belgian civilian prisoner, who had worked in a Gestapo office in Leipzig. Bader found this amusing, as he had never used a stick. He was finally dispatched to the "escape proof" Colditz Castle Oflag IV C on 16 August 1942. In May 1944 the Gestapo listed twenty percent of the medical cases in the castle as deutschfeindlich, because of this the Gestapo denied him medical repatriation. The list raised suspicion that the likes of Bader and many others would be the first in the castle, to be tortured, or executed, if Hitler or the Gestapo made a justification.

Бостандық

Бадер 1945 жылғы 16 сәуірге дейін Колдицте тұрды, одан кейін екі күндік шайқастан соң Бірінші АҚШ армиясы оны босатып алды. Әскермен бірге жүрген американдық журналист Ли Карсон, Бадерді тауып, қамал ішіндегі жағдай туралы жеке баяндама алу үшін тырысты. Карсонның әдемілігіне қызыққан көптеген офицерлер оны алдап, өздерін Бадер деп көрсетуге әрекет етті, бірақ ол ақырында оны таба алды. Кейін ол Бадер Карсон және оның сүйіктілерімен бірге қамалдан кетіп, Ұлыбританияға қайтқанша Парижге ұшқандығын жазды.

Корольдік әуе күшіндегі соңғы жылдары

Ұлыбританияға оралғаннан кейін Бадерге 1945 жылғы маусымда Лондон үстінен 300 ұшақтың жеңіс шеруін басқару құрметі берілді. 1 шілдеде ол уақытша қанат командирі болып тағайындалды. Көп ұзамай Бадер Корольдік әуе күштерінде қызмет іздеді. Әуе маршалы Ричард Атчерли, бұрынғы Шнайдер кубогының ұшқышы, Тангмирдегі Орталық жауынгерлік мекеменің басшысы болды. Ол және Бадер 1930 жылы Кенлиде, №23 эскадрильяда қызмет еткен кезде кіші офицерлер болып жұмыс істеген. Бадерге Жауынгерлік басшылар мектебінің командирі лауазымы берілді. 1 желтоқсанда ол соғыс кезеңіндегі қанат командирі болып жоғарылатылып, көп ұзамай уақытша топ командирі дәрежесіне көтерілді. Бадер үшін өкініштісі, жауынгерлік ұшақтардың міндеттері айтарлықтай кеңейді және ол уақытының көп бөлігін жердегі нысандарға шабуыл жасау және жердегі күштермен ынтымақтастыққа қатысты оқытумен өткізді. Сонымен қатар, Бадер жаңа буын эскадрилья командирлерімен келіспеді, олар оны "өткен заманның адамы" деп есептеді. Ақырында, әуе маршалы Джеймс Робб Бадерге №11 топтың RAF Солтүстік Уэлд секторын басқаруды ұсынды, бұл ұйым жауынгерлік басшылық және Ұлыбритания шайқасының тарихымен тығыз байланысты. Бадердің ұзын уақытқа RAF-те қалуы мүмкін еді, егер оның ұстазы Ли Маллори 1944 жылдың қарашасында авиакатастрофада қаза таппаса, өйткені Бадерге оның құрметі мен ықпалы зор болды. Дегенмен, Бадердің RAF-те әрі қарылай қызмет етуге деген ынтасы сарқылып кетті. 1946 жылдың 21 шілдесінде Бадер Royal Dutch Shell компаниясында жұмыс істеу үшін RAF-тен топ командирі дәрежесімен зейнеткерлікке шықты.

Соғыстан кейінгі мансап

Бадер саясатқа қатысуды және Парламент Мүшесі (MP) ретінде өзінің сайлау округінен Парламентке сайлануды қарастырды. Ол үш негізгі саяси партияның соғыс ардагерлерін жеке мүдделері үшін пайдалануын жек көреді. Оның орнына ол Shell компаниясына қосылуға шешім қабылдады. Оның бұл шешімі ақша емес, қарызды өтеуге деген ниетімен байланысты болды. Shell компаниясы оны 23 жасында, апаттан кейін жұмысқа алуға дайын болған. Басқа компаниялар оған көбірек жалақы ұсынды, бірақ ол принцип тұрғысынан Shell-ді таңдады. Тағы бір себеп болды: Shell-ге қосылу оған ұшуды жалғастыруға мүмкіндік беретін еді. Ол басшылық қызметпен саяхаттайтын, соның ішінде жеңіл ұшақ ұшуға да мүмкіндік алатын. Ол көп уақытын шетелде, компанияға тиесілі Percival Proctor және кейін Miles Gemini ұшақтарымен ұшуға жұмсады. 1946 жылдың 15 тамызы мен 16 қыркүйегі аралығында өткен бір миссияда Бадер АҚШ Әскери Әуе Күштерінің (USAAF) генерал-лейтенанты Джеймс Дулиттлмен бірге Еуропа және Солтүстік Африка бойынша Shell компаниясының қоғамдық байланыс жұмыстарын жүргізуге жіберілді. Дулиттл 1946 жылдың қаңтарында активтік қызметтен кетіп, резервке қайтқан еді. Бадер 1969 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Shell Aircraft компаниясының бас директоры болды. Сол жылы ол «Британия шайқасы» фильміне техникалық кеңесші ретінде де жұмыс істеді. Бадер коммунистік әлемнен тыс барлық ірі елдерге саяхаттап, әлемдік деңгейде танымал болды және авиация тақырыбында кешкі жиындарда сөз сөйлейтін маңызды спикерге айналды. 1975 жылы ол Әуе маршалы Кит Парктің қосылуына қатысты.

Тұлға

"Аспанға жету" фильмі жарық көрген кезде, адамдар Бадерді Бадер рөлін сомдаған актер Кеннет Мордың тыныш және жайлы мінезімен байланыстырды. Бадер өндірушілердің операциялар кезінде оның көрсететін барлық әдеттерін, әсіресе көптеп қолданатын қатыгез тілін жойғанын мойындады. Бадер бірде: "Олар мені әлі күнге дейін Кеннет Мордың көркем жігіті деп ойлайды", - деген еді. Бадердің көбірек дау тудыратын қасиеттері Брикхиллдің "Аспанға жету" кітабында жарылған. "Ол біршама 'қиын' адам", - деді Брикхилл (Сэр) Билли Коллинсқа, өзінің William Collins and Sons баспасының басшысына, онымен бір жылдан астам уақыт сөйлескен соң. Дегенмен, Бадер кең жұртшылықта аңыз тұлға ретінде қабылданып, оны Ұлыбритания шайқасындағы Аз сандылардың жетекшісі ретінде жақсы білді. Пит Тунстал Бадермен алғашқы кездескенде оның мінезінің күшін еске алды. Тунстал Бадер туралы: "Дуглас Бадермен алғашқы кездесуде оның тұлғасының күші қатты әсер етті. Егер жас әтешке осы ұяны бөлісуге ойласа, жаман болар еді!", - деді. Тунстал үшін Бадер қалыпты адам емес еді, және оның билеушіл мінезіне наразылық білдіріп, содан кейін екі аяғынан айырылған, бірақ соғыс кезіндегі ұшақтың кабинасында қайтадан ұшуға келген адамға қалыпты стандарттарды қолдану оны қынжырлатты. Өз пікірін жасырмайтын Бадер саяси көзқарастарымен де дау тудырды. Ол жасөспірімдердің қылмыстары, өлім жазасы, апартеид (ол оны қолдады) және Родезияның Ұлттар Достастығына қарсы шығуы (ол Иан Смиттың ақ нәсілді азшылық режимін қатты қолдады) сияқты мәселелерде өткір пікір білдірген консерватор еді. Суэц дағдарысы кезінде Бадер Жаңа Зеландияға сапар шекті. Кейбір Африка елдері Ұлттар Достастығына жақында ғана қосылған еді, олар Мысырға араласу туралы шешімді сынады. Оларға: "Енді өздерінің ағаштарына қайта өрлеп кетсіндер", - деп жауап берді. 1965 жылдың қараша айында Оңтүстік Африкаға сапары барысында Бадер, егер ол Родезия тәуелсіздік алған кезде болған болса, "өз азаматтығын өзгерту туралы ойлаған болар еді" деді. Кейін Бадер Ханс Ульрих Рудельдің "Штука пилоты" өмірбаянына алғысөз жазды. Рудельдің нацистік партияны ынтамен қолдағаны белгілі болғаннан кейін де Бадер оның еңбегіне қатысты ойы өзгермегенін айтты. 1960 жылдардың соңында Бадер теледидарда сұхбат берді, онда оның пікірлері дау тудырды. Сұхбат барысында ол премьер-министр болуға ниеттенгенін білдірді және мүмкіндік туса, бірнеше даулы ұсыныстарды атады: Родезияға қатысты санкцияларды алып тастау, сонда келіссөздер қысымсыз жүргізілуі мүмкін. "Жағдай тексерілгенге" дейін Ұлыбританияға иммиграцияны дереу тоқтату. Қырқыстар үшін өлім жазасын қайта енгізу. "Олар қорғаныс рекетін өсіреді. Сондықтан біз 20-шы жылдардағы Чикагоға ұқсап барамыз". Бадер кейде өз пікірін білдіргенде, қатал, тікелей және қарапайым болып көрінетін. Мюнхенге келген бір сапарында Адольф Галландтың қонағы ретінде ол бұрынғы Люфтваффе ұшқыштарымен толған бөлмеге кірді де: "Құдай-ау, біз сендердің көпшілігіңді тірі қалдырғанымызды білмедім", - деді. Ол 1970 жылдардағы экономикалық және әлеуметтік толқу кезінде кәсіби одақтар конгресін сипаттау үшін де осы сөз тіркесін қолданды. Кейін ол ядролық қаруды жою науқанын қолдаған британдықтарды "қаңқа" деп атап, оларды елден шығарып тастау керектігін айтты.

When the film Reach for the Sky was released, people associated Bader with the quiet and amiable personality of actor Kenneth More, who played Bader. Bader recognised that the producers had deleted all those habits he displayed when on operations, particularly his prolific use of bad language. Bader once said, "[they] still think [I'm] the dashing chap Kenneth More was". Bader's more controversial traits were touched upon by Brickhill in the book Reach for the Sky. "He is a somewhat 'difficult' person", Brickhill told (Sir) Billy Collins, head of his publishing house William Collins and Sons, after spending over a year talking to him. Nevertheless, Bader was received as a legendary figure by the wider public, who closely identified him as a leader of The Few in the Battle of Britain. Pete Tunstall, on first meeting Bader, recalled the force of his personality. Tunstall stated about Bader, "On first meeting Douglas Bader, one was forcibly struck by the power of his personality. Woe betide any young cock who thought he might share the roost." To Tunstall, Bader was not a normal specimen and it slightly unsettled him that people indignantly questioned his overbearing personality and then applied normal standards on to a man who had lost both his legs and yet came back to fly in the cockpit of wartime aircraft. Never a person to hide his opinions, Bader also became controversial for his political viewpoints. A staunch conservative, his trenchantly expressed views on such subjects as juvenile delinquency, capital punishment, apartheid (which he was in favour of) and Rhodesia's defiance of the Commonwealth (he was a strong supporter of Ian Smith's white minority regime) attracted much criticism. During the Suez Crisis, Bader travelled to New Zealand. Some of the more recent African countries to join the Commonwealth had been critical of the decision to intervene in Egypt; he replied that they could "bloody well climb back up their trees". During a trip to South Africa in November 1965, Bader said that if he had been in Rhodesia when it made its declaration of independence, he "would have had serious thoughts about changing my citizenship." Later, Bader also wrote the foreword to Hans Ulrich Rudel's biography Stuka Pilot. Even when it emerged that Rudel was a fervent supporter of the Nazi Party, Bader said that prior knowledge would not have changed his mind about his contribution. In the late 1960s, Bader was interviewed on television, where his comments provoked controversy. During the interview, he expressed a desire to be Prime Minister, and listed some controversial proposals should the opportunity ever arise:
Withdraw sanctions from Rhodesia so negotiations could take place without pressure. Stop immigration into Britain immediately until the "situation had been examined". Reintroduce the death penalty for murder. Ban betting shops, "They breed protection rackets. That's why we're getting like Chicago in the '20s". Bader was known, at times, to be head strong, blunt and unsophisticated when he made his opinion known. During one visit to Munich, as a guest of Adolf Galland, he walked into a room full of ex Luftwaffe pilots and said, "My God, I had no idea we left so many of you bastards alive". He also used the phrase to describe the Trades Union Congress during economic and social unrest in the 1970s. Later, he suggested that Britons in support of the Campaign for Nuclear Disarmament were a "rabble" and should be deported.

Жеке өмір

1967 жылы Бадердің бірінші әйелі Тельма жұтқыншақтың қатерлі ісігіне шалдықты. Оның сауығуы күмәнді екенін білгендері сондықтан мүмкіндігінше көп уақытты бірге өткізді. Тельма темекі тастағанмен, бұл оны құтқара алмады. Ұзақ аурудан кейін Тельма 1971 жылғы 24 қаңтарда 64 жасында дүние салды. 1973 жылғы 3 қаңтарда Бадер Джоан Мюррейге (құрметті аты Хипкисс) үйленді; бұл жұбайлық олардың қалған өмірін Беркширдегі Марлстон ауылында өткізді. Джоан – мыс өндірушінің қызы еді. Ол ат спортына қызығушылық танытып, Ұлыбритания мүгедек әскери қызметшілер қауымдастығының мүшесі болды. Олар алғаш рет 1960 жылы осы қауымдастықтың шарасында кездесті. Сонымен қатар, ол мүгедектерге арналған атпен жүруді ұйымдастыратын ұйымдарға көмектесті. Бадер мүгедектердің құқықтары үшін белсенді түрде күресті және мүгедектігіне қарамастан өмір сүруге болатынын көрсетті. 1976 жылғы маусымда Бадер мүгедектерге көрсеткен қызметі үшін рыцарь атағын алды. Бадердің жасанды аяғы RAF мұражайының Стаффордтағы қоймасында сақталады және көпшілікке көрсетілмейді. 1982 жылы ол "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасына қатысты, онда Лондонның Хеймаркетіндегі Жаңа Зеландия үйінің Мартини террасасындағы қабылдау кезінде Эмонн Эндрюс оны күтпеген сыйлықпен қуантты. Northbrook College Sussex кампусы Шорхэм әуежайында оның есімімен аталатын ғимарат бар, онда авиациялық және автомобильдік инженерия пәні оқытылады. Бұл ғимаратты оның әйелі Джоан Мюррей ашты. Редингтің Вудли ауданындағы Бадер жолы Бадердің есімімен аталған. Қазір қайта жаңғыртылған, бірақ Беркшир авиация мұражайы орналасқан Вудли әуежайы – Бадердің 1931 жылы апаттан аяқтарын жоғалтқан жері. Дорсеттің Пул қаласында Бадер жолы Бадердің есімімен аталған. Бирмингемдегі Бадер-Уолк (бұрынғы атауы Дуглас Бадер-Уолк, бірақ қоғамдық наразылықтан кейін аты өзгертілді). Аэропорттармен байланысты басқа да көше атауларының арасында Апли, Телфорд, Шропширдегі Бадер Клоуз бар. Саффолк штатындағы Мартлшем Хиттегі паб Бадердің есімімен аталған. Қорғаныс министрлігі сатқан RAF Coltishall 2006 жылы жекеменшікке сатып алынып, кейіннен Бадерсфилд деп аталды. Хейфорд Паркі тегін мектебі (Арғы Хейфорд) бұрынғы RAF станциясы орналасқан, АҚШ Әуе күштерінің Хейфорд әуежайы Бадерді мектеп үйлерінің біріне оның есімін беріп құрмет көрсетті. Бадерді бейнелейтін галстук жолағы көк түсті. Басқа үйлер қызыл және сары түсті. Бұл үйлер 1992 жылы жақын маңдағы ауылға ұшақ апатына ұшырап, өздерін құрбан еткен АҚШ Әуе күштерінің ұшқыштары МакГайр мен Линдтің есімдерімен аталған. Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Окленд халықаралық әуежайының жанындағы Бадер драйві Бадердің құрметіне аталды. Бадер орта мектебі (7 және 8-сыныптар) Маңгердегі Бадер драйвінің жанында, Окленд, Жаңа Зеландия. Бадер атындағы кинокомпания Бадер Медиа Энтертейнмент CIC-тің логотипі түтік пен қауырсын бейнелейді. Лондонның Роемптон қаласындағы Королева Мэри ауруханасындағы Дуглас Бадер оңалту бөлімі, әлемге әйгілі аяқ-қолды және ампутацияларды оңалту орталығы, оның есімімен аталған. Оны 1993 жылы Уэльс ханшайымы Диана ашты. 2020 жылы Донкастер қаласында Дуглас Бадердің есімімен аталатын Бадер академиясы ашылды. Академияның логотипі "арман қанаттанған жерде" деген ұранымен бірге ұшақ бейнеленген. Корольдік әуе күштерінің әуе кадеттері "RAFAC Bader" – бұл ұйымның негізгі басқару жүйесі, оны штаб пен кадеттер де қолданады. Бастапқыда "Бадер жобасы" деп аталды, ол 2020 жылдың қаңтарында кадеттер қызметіне ресми түрде енгізілді, ал оның серігі "Бадер Learn" бұрын кадеттер үшін қолданылған "Ultilearn" жүйесін алмастырды.

Bader's first wife, Thelma, developed throat cancer in 1967. Aware that her survival was unlikely, the two spent as much time with each other as possible. Thelma was a smoker, and although she stopped smoking, it did not save her. After a long illness, Thelma died on 24 January 1971, aged 64. On 3 January 1973, Bader married Joan Murray (née Hipkiss); the couple were to spend the rest of their lives in the village of Marlston, Berkshire. Joan was the daughter of a steel tycoon. She had an interest in riding and was a member of the British Limbless Ex Servicemen's Association. They first met at one of the association's events in 1960. She also helped associations involved in riding for disabled people. Bader campaigned vigorously for people with disabilities and set an example of how one could thrive with a disability. In June 1976, Bader was knighted for his services to disabled people. One of Bader's artificial legs is kept by the RAF Museum at their warehouse in Stafford, and is not on public display. He was the subject of This Is Your Life in 1982 when he was surprised by Eamonn Andrews during a reception on the Martini Terrace of New Zealand House in London's Haymarket. The Northbrook College Sussex campus at Shoreham Airport has a building named after him in which aeronautical and automotive engineering are taught. The building was opened by his wife Joan Murray. The Bader Way, in Woodley, Reading is named after Bader. Woodley Airfield, now redeveloped but housing the Museum of Berkshire Aviation, is where Bader lost his legs in a flying accident in 1931. The Bader Road, in Poole, Dorset is named after Bader. Bader Walk (previously Douglas Bader Walk but renamed following public consternation) in Birmingham. Amongst other aircraft related street names in Apley, Telford, Shropshire, is a Bader Close. A pub at Martlesham Heath, Suffolk, is named after Bader. RAF Coltishall, sold off by the MoD, was purchased privately in 2006 and later renamed Badersfield. Heyford Park Free School Upper Heyford which is located on the former RAF Station Upper Heyford US Air Force airfield has honoured Bader by using his name for one of the school's houses. The tie stripe representing Bader is blue. The other houses are red and yellow. Those houses are named after McGuire and Lindh, two US Air Force pilots who sacrificed themselves when their planes crashed in a nearby village in 1992. Bader Drive near Auckland International Airport in Auckland, New Zealand was named in Bader's honour. Bader Intermediate School (Year 7 and 8) near Bader Drive in Mangere, Auckland, New Zealand. Film production company Bader Media Entertainment CIC is named after Bader; its logo depicts a pipe and feather. The Douglas Bader Rehabilitation Unit at Queen Mary's Hospital, Roehampton, London, a world renowned limb fitting and amputee rehabilitation centre, is named after him. It was opened by Diana, Princess of Wales in 1993. In 2020 a special school, named the Bader Academy after Douglas Bader, was opened in the City of Doncaster. The Academy logo features a plane along with the strapline "where dreams take flight". The Royal Air Force Air Cadets "RAFAC Bader" is the organisations main management system, used by both Staff and Cadets. Initially named "Project Bader", it was officially used in cadet service in January 2020, with its sister "Bader Learn" replacing the previously used "Ultilearn" for cadets.