Кіріспе
Мұхаммедтің серігі Самура ибн Жұндаб әл-Фазари (سمرة بن جندب, оның әкесі Жұндабтың аты да жиі Жундуб деп жазылады; 677–679 жылдары қайтыс болды) – Ислам пайғамбары Мұхаммедтің серігі, 627 жылы Ухуд шайқасына қатысып, кейін 630–640 жылдары Иранды мұсылмандық жаулауға атсалысты. 670–673 жылдары ол Ирактың және Шығыс Омейяд халифатының бас губернаторы Зыяд ибн Әбихидің Басрадағы орынбасары болып қызмет етті. Басрадағы орынбасарлық кезінде исламдық дәстүрлі деректерде ол өзінің билігіндегі харижиттерді жаппай өлімге кесуге бұйрық бергендігі айтылады. Зыядтың 673 жылғы тамыз-қыркүйек айларындағы қайтысынан кейін ол алты айдан он сегіз айға дейін Үмейяд халифасы Муавия I-нің Басра губернаторы болып қалды, содан кейін халифа оны қызметтен алды.
Samura ibn Jundab al Fazārī (سمرة بن جندب, his father Jundab's name is also commonly transliterated as Jundub; died 677–679) was a companion of the Islamic prophet Muhammad who fought at the Battle of Uhud in 627 and later participated in the Muslim conquest of Iran in the 630s–640s. In 670–673 he served as the lieutenant governor of Basra under Ziyad ibn Abihi, the supreme governor of Iraq and the eastern Umayyad Caliphate. During his deputy rule over Basra, he is held by the Islamic traditional sources to have ordered wide scale executions of Kharijites in his jurisdiction. He remained governor of Basra under the Umayyad caliph Mu'awiya I for six to eighteen months after Ziyad's death in August/September 673 until the Caliph replaced him.
Туған жері мен ерте өмір
Самура ибн Жундаб Фазара тайпасының Шамх тармағына қарасты Бану Лей кланынан шыққан, ол көшпелі араб тайпасы және Гетафан конфедерациясының бір бөлігі болған. Олар Хеджаздың (Батыс Арабия) Медине аймағында қоныстанған. Оның әкесі – Фазари тайпасының өкілі Жундаб ибн Хилал ибн Харидж ибн Мурра ибн Хазн. Самураның анасы күйеуі қайтыс болған соң, Ансардың (Мединедегі Мұхаммед пайғамбардың қолдаушылары) мүшесі Мурай ибн Синан ибн Талабаға қайта үйленді. Осылайша, Самура өгей әкесі арқылы Ансардың екі ірі тайпасының бірі – Хазрадж тайпасының Бану Худра кланымен байланысты болды. Жастық шағында Самура Мұхаммедтің серігі болды. Әл-Вақидидің (823 жылы қайтыс болған) тарихында айтылғандай, ол 627 жылы Ухуд шайқасына қатысты. Мұхаммед пайғамбар оның жас екендігіне байланысты Мединеге қайтаруды жоспарлағанда, Самура өзінің батылдығын көрсетіп, оны сендірген соң шайқаста қалды. Кейін Сасанид Иранының мұсылмандар тарапынан жаулануына (630-640 жылдары) қатысты. Әбу Муса әл-Аш'ари, Басраның губернаторы (Ирактағы екі ірі араб гарнизонының бірі) Хузистан аймағындағы Сук әл-Ахваздың әкімшісі болып тағайындады.
Басраның губернаторы
Самура – Мұхаммедтің Басрадағы жаңа әкімі Зыяд ибн Әбихи таңдаған серіктерінің бірі еді. 665 жылы Зыядты Омейя халифасы Мұғауия I тағайындағаннан кейін, ол Самураны әкімшілігіне қабылдады. 670 жылы Зыядтың билігі Куфаны, тағы бір маңызды ирак гарнизондық қаласын және оның қарасты жерлерін қамтығанда, ол Самураны Басрадағы өкілі етіп тағайындады; Зыяд Басрадан алты ай, ал Куфадан алты ай басқарды. Дәстүрлі мұсылман деректері Басрадағы хариджиттер мен хариджиттік көзқарастарды ұстанатындардың кең ауқымды жазалануына Самураны жатқызады. Ол, Ридда соғыстары кезінде Мединеге қарсы шығып, кейін Исламды қабылдап, Басраға қоныстанған Саджаның жаназа намазын оқыған болуы мүмкін. Зыяд 673 жылдың тамыз-қыркүйек айларында қайтыс болғанда Самура лауазымында болды және Мұғауия оны одан кейін алты немесе он сегіз ай бойы сақтап қалды. Оның орнына Абдулла ибн Амр ибн Ғайлан келді.
Өлім және ұрпақтар
Самура 58 немесе 59 жылы (677–679 жж.) қайтыс болды. 9-ғасыр тарихшысы Умар ибн Шабба оның Басрадағы өлімін қатаң қысқа байланыстырды. Оның куниясы Әбу Сад немесе Әбу Сүлеймен болған. Самураның ұлы Сад немесе Саид та әкесі сияқты хадис жеткізген. Оның қызы Умм Табит екінші мұсылман азаматтық соғысы (680–692) кезінде Куфаны басып алып, халифа Әли отбасының атынан билік еткен Мұхтар әл-Тақафиге үйленді. Самураның шөбересі Әбу Исхақ Ибрахим ибн Хабиб ибн Сүлеймен (777 ж. қайтыс болған) – көрнекті астроном және астролябиені жасаған алғашқы мұсылман.
Хадистерді жеткізу
Самура хадистерді (Мұхаммед пайғамбардың дәстүрлері мен сөздерін) таратушылардың бірі болды. Ол Мұхаммедтің туысы және күйеу баласы болған халифа Әли арқылы Басра қаласының белгілі ғалымы әл Хасан әл Басриге жеткізді.