Кіріспе
Эдвард Эббидің 1954 жылғы романы «Джонатан Трой» (1954) – Джеймс М. Кахаланның Эбби өмірбаянында көрсетілгендей, Эдвард Эббидің алғаш рет жарық көрген романы болды. Барлығы 5000 дана басылып, шыққаннан кейін автор бірден осы туындысынан бас тартқысы келді. Ол оның қайта басылмауын өтінді, және осы сұранысы орындалды. Сөйтіп, ол өте сирек кітапқа айналып, Эдвард Эббидің жанкүйерлерінің көптегені оқымаған сегіз романының ішіндегі жалғыз туындысы болды. Бір күні жанкүйер романның бір данасын қайдан табуға болатынын сұрағанда, Эбби оларға: «Мен оны қайда таба алатыныңызды білмеймін, бірақ тапсаңыз, өртеңіз» деген жауап бергені айтылады. Интернетте сатылатын осы кітаптың бағасы 1300 доллардан басталып, 7500 долларға дейін жетеді. Эббидің романға деген наразылығы бірден туды. Джеймс М. Кахаланның «Эдвард Эбби, өмір» атты өмірбаянында айтылғандай, кітап басылмас бұрын автор оның беттерін толық қарап шыға да алмайды. Ол: «Мен ойлағаннан да нашар екен» деді, «өте жас, наив, ештеңеге жетпеген. Көптеген бос сөздер, бірақ мағынасы жоқ, сендірмейді. Бастаған адамның барлық кемшіліктері бар». 1984 жылы Уильям Пламмердің «Эдвард Эббидің шөлдік бұрмалаулары» еңбегінде Эбби «Джонатан Трой» романының «жағымсыз туынды екенін, әлдеқашан басылмайтынын» айтты. «Бұл шағын қалада өсудің азабы туралы: безеу және мастурбация. Мұнда Фолкнердің бір тарауы бар, тіпті бір ғана сөйлемнен тұратын тарау да бар. Ферманың сыртындағы ағаштарда жел соғып тұрған Томас Вулфтың тарауы, сондай-ақ Джойстің тарауы бар. Әрине, Дос Пасостың «1919» романындағыдай, кітаптың ішінде газеттен алынған үзінділер де кездеседі». Бұл Эббидің сегіз романының ішінде Миссисипи өзенінен шығысқа қарай және оның сүйікті Оңтүстік-Батыс АҚШ шөлдерінен алыс жатқан жалғыз туындысы. Ол «Ақымақтың жолы» романының көп бөлігін Батыс Вирджинияда өткізеді, бірақ ол Тусоннан басталып, содан кейін жол сапарымен өрнектейді.
Jonathan Troy (1954) was Edward Abbey's first published novel, as detailed in James M. Cahalan's biography of Abbey. Only 5,000 copies were printed and almost immediately after it was released the author wanted to disown the work. He asked that it never be published again, and it has not been, making it very rare and the only one of his eight novels that many Edward Abbey fans have not read. When a fan once asked where they could find a copy of the novel, Abbey is reported to have told them "I don't know where you can find one, but if you do, burn it." Copies of the book offered for sale online start at $1,300 and go up to $7,500. Abbey's disgust with the novel was immediate. According to James M. Cahalan's biography, Edward Abbey, A Life, he could barely get through the galleys before the book was published. He said it seemed "even worse than I had thought," too "juvenile, naive, succeeded in almost nothing. Too much empty rhetoric, not enough meat and bone. Not convincing. All the obvious faults of the beginner." In 1984 Abbey was quoted by William Plummer in "Edward Abbey's Desert Solecisms" as saying that Jonathan Troy "was a disgusting novel, fortunately long out of print. It's about the agonies of growing up in a small town: pimples and masturbation. There's a Faulkner chapter, an entire chapter in one sentence There's a Thomas Wolfe wind through the trees outside the farmhouse chapter, a Joyce chapter, and of course there are newspaper clips all through the thing, like in Dos Passos's Nineteen Nineteen." This is the only one of Abbey's eight novels that was set entirely east of the Mississippi River and away from his beloved deserts of the Southwestern United States. He does spend a good portion of The Fool's Progress in West Virginia, but it starts in Tucson and then follows a road trip to its climax.
Өмірбаян
Жоғары мектепте Абби күнделік жүргізіп, өзі туралы әдетте Джонатан Трой деген атпен жазатын. Кітаптың автобиографиялық екенін ешкім айтпаса да, оны Аббидің жоғары сыныпта оқыған достары мен таныстары жақсы қабылдамады. Джонатанның туған қаласының тұрғындарына көрсеткен жеккөруі Аббидің мектептегі достарына ауыр тиді, бұл Аббидің кейіннен осы кітапты шығарғанына өкінуіне себеп болуы мүмкін. Дегенмен, оның келесі романдары сияқты, бұл кітапта да шындықтан гөрі көбінесе ойдан шығарылған оқиғалар бар. Мысалы, кітапта Джонатан бір көзі жоқ әкесімен ғана тұрады. Ал шын мәнінде, Аббидің әкесі де, анасы да тірі болған, әкесінің екі көзі де сау болған. Кітаптың артқы мұқабасында айтылғандай, Абби Джонатан Тройді Альбукеркидегі Нью-Мексико университетінде профессор С. В. Викердің қолдауымен шығармашылық жазу пәні бойынша тапсырма ретінде жаза бастады. 1951 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін, Абби бір жыл Эдинбург университетінде оқыды. Осы университетте Джонатан Тройдің көп бөлігі аяқталды.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Кітаптағы көптеген кейіпкерлер Джонатан Тройды «алтын бала» деп атайды. Ол жергілікті орта мектептің жоғары сынып оқушысы, оны солай атайды, себебі ол барлық нәрсеге ие: келбетіне, ақылына және талантына. Бірақ оқырманға оны ұнату оңай емес. Бізге жасөспірім жігіттің санасына үңіліп қарау мүмкіндігі беріледі, ол кездесетін әр адамды, әсіресе әкесі Натаниелді және сүйікті ұстазы Федерсмитті жек көреді. Кітап әртүрлі оқиғалар тізбегі ретінде жазылған, олардың арасында тікелей байланыс жоқ. Джонатанның Этелин атты қызбен қарым-қатынасы бар. Бірақ ол оны сүйкімділікке салуға қол жеткізген соң, оған деген қызығушылығы төмендеп, әсіресе ол үйлену туралы сөйлей бастағанда мүлдем суынады. Қалаға келген жаңа қыз Лифимен кездейсоқ кездесу оған жаңаша шабыт сыйлайды және ол оны ұсынуға кіріседі. Эбби өзінің сегіз романының ішіндегі жалғыз маңызды гомосексуал кейіпкерін, Филип Федерсмитті де таныстырады. Эбби оның гомосексуал екенін тікелей айтпайды, бірақ оның «гүлдей жұмсақ» қолдарын сипаттайды, оның қаншалықты қызғылт кішкентай жігіт екені туралы айтады, ал Джонатан оны өз ішінде «Федерсмит-гүл» деп атайды. Федерсмит Джонатанға өте айқын қызығушылық танытады. Оқиғаның көп бөлігі Пенсильвания штатының батысындағы Поухаттан қаласында өтеді. Бұл қала Абби өскен Индиана, Пенсильвания қаласына жақын орналасқан. Ол тіпті 1940 жылдардағы Индианадағы кейбір кәсіпорындардың аттарын өз әңгімесінде пайдаланады. «Blue Star» мейрамханасы Джонатан Трой мен оның әкесі бірлесіп тұратын пәтердің астындағы «Blue Bell» барына айналады. Аббидің кейінгі туындыларында оның шөлге деген құштарлығы (Жонатан сол жаққа баруды армандайды); әйелдер мен сыраға деген терең махаббаты; және ең бастысы, оның юмор сезімі сияқты ұлылықтың көптеген белгілері бар. Кітаптағы есімдері қалып қойған кейіпкерлердің бірі – Фатгут, Джонатанға жақын болғандай көрінетін патологиялық жалғаншы. Бірақ кітаптың көп бөлігінде Джонатанның достары жоқ екенін ойлайсыз, себебі ол өзімшілдікке толы. Сіз оның барлық ойын естисіз, және бәрі де өте қатал шындық. Оқиғаның маңызды екінші кейіпкері – Джонатанның әкесі Натаниел Трой. Ол 1950 жылдары Америкада, «Қызыл қорқыныш» дәуірінде өмір сүрген коммунист. Ол өзінің қауіпсіздігіне қатысты күнделікті угрозалар алады. Джонатан мүмкіндігінше әкесінен аулақ болып, көбінесе тәуелсіз өмір сүреді. Бірақ оқиғаның кульминациялық нүктесі қаладағы мас адамдардың тобы коммунисті американдық туды сүюге мәжбүрлеуге бел буған кезде болады. Романдағы тағы бір кейіпкер – Ред Гинтер, ол «Ақымақтың жолы» романында да кездеседі. Бұл кітапта Гинтер – Джонатанды өмірінің көп бөлігінде мазалаған көрші бала. Соңғы кітапта ол бейсбол командасының мүшесі, ойынды жеңіп алған хоум-ран соққан, бірақ кейін базаны айналып өтуден бас тартқан. Бұл кейіпкерлерге шабыттанған Аббидің ерте өміріндегі Эрл «Ред» Гинтер деген нақты адам болған. Джонатан Тройде ешқандай абырой жоқ. Оның ойларына қол жеткізу сіздің кез келген құрмет сезімін жояды. Ол кездесетін барлық адамға, әсіресе әкесіне, қатыгездікпен қарастырады. Этелинмен жақындыққа түскеннен кейін, ол оған жаңаша көзбен қарап, оның денесін жек көретінін түсінеді. Және Джонатанға бір жақсылыққа қолдау көрсету мүмкіндігі берілгенде, ол көбінесе кері бұрылып, басқа бағытқа кетеді. Бұл кітапта Абби қолданатын әдістердің бірі – жергілікті газеттегі хабарландыруларды басып шығаруға бірнеше тарауды арнау. Бұл шағын қаланың өміріне шолу ұсынады және кем дегенде бір жағдайда сюжетке қатысты.
Кейіпкерлер
Джонатан Трой – 19 жастағы мектеп бітіруші, осы шағын қаладан қашып, шөлге баруды армандайды. Ол кездескендердің көбіне, әсіресе әкесіне өте бейшара болады. Натаниел Трой – Дүниежүзілік жұмысшылар кәсіподағының ұйымдастырушысы және коммунист. Ол сол көзінің үстіндегі бос көз ұясын жасыру үшін тампон тағады. Оның өміріне үнемі қауіп төнеді. Лафилия "Лифи" Холлистер – Джонатан ғашық болған қалаға жаңа келген қыз. Ол кітаптағы жалғыз әйел, Джонатан оған шынайы құрмет көрсетеді. Этелин Глисон – Джонатанның оқиғаның басындағы сүйіктісі. Ол оның денесіне ғашық, бірақ оның ақылында ештеңе жоқ деп санайды. Филипп Федерсмит – Джонатанның мұғалімі және мектеп спектаклінің режиссері. Ол гомосексуал болып көрінеді (кем дегенде Джонатан солай ойлайды). Ол Джонатанның әкесімен қарым-қатынасын жақсартуға тырысады. Лейберт Б. Питч – Федерсмит пен Джонатанның жанында жүретін тағы бір мұғалім. Федерсмит көбінесе Натаниел Тройды қорғайтын болса, Питч оған қарсы. "Оның ештеңеге қатысы жоқ. Бірақ маған ол ұнайды," – дейді Джонатан. Доминик "Тоқ ішек" Панетелли – Джонатанның серігі және өтірікке құмар адам. Олар екеуі ұсақ-көлді қылмыстарға қатысады. Семіздігі үшін "Тоқ ішек" аталған ол, Джонатанға өмірінің қаншалықты керемет екенін туралы үнемі өтірік айтады, бірақ сұрақ қойылғанда, мәлімдемелерін растай алмайтынына сылтау келтіреді. Капитан Билли Т. Грин – жергілікті құтқару армиясының музыкалық тобының жетекшісі, ол Натаниел Тройды оның ісінің қиындыққа соқтыруы мүмкін екені туралы ескертуге тырысады. Бір сахнада ол Натпен осы дүние мен келесі дүниенің артықшылықтары туралы пікір алысады. Винсент Стакура – "Көк қоңырау" барындағы бармен. Ол әрбір тұрақты клиентіне ішімдік бергенде әдетте бір әрекет жасайды. Джонатанға қарап тұрады. Федерсмитке мұрнынан жеңіл қысады. Гарри Фридман – колледж профессоры және Федерсмиттің досы. Джонатан оны алғаш кездескенде: "тағы біреу" деп ойлайды, бұл оның да гомосексуал екенін білдіреді. Мэри Энн Поттер – Дэннидің асханасындағы егде жастағы официант, ол Джонатан келген сайын онымен әңгімелеседі. Сержант – Джонатанға әкесінің кәсіподақ ұйымын құрудан және социалистік идеялар туралы сөйлеуден бас тартуын талап ететін полиция сержанты. Пэнси Мэй Сеппартон – Федерсмиттің ағылшын тілі сабағындағы оқушысы. Рут Эллен МакАлфи – Тағы бір оқушы. Ол Джонатанның басты рөлде ойнаған спектакльде Леди Макбет рөлін ойнайды. Қызыл Гинтер – Джонатанды жас кезінде мазалаған зорба, өйткені ол үлкен және күшті болғандықтан жазаланбайтын. Енді Джонатан үлкен болғандықтан, ол осы баладан кек алмақшы, ол әдетте отбасылық шаруашылықта жұмыс істейді. Джек Гарден – мектептегі футболшы, Лифимен кездесіп жүрген жігіт. Джонатан оларды машинамен қуалап, Лифиге өзін таныстыруға мүмкіндік алады. Олар төбелес жасайды. Джонни Вудринг, Бадди Хенеси және Ральф Штудтмиллер – Джонатанның балалық шақтағы достары, олар зорба Қызыл Гинтерден кек алу үшін оған қосылады. Хэнкерсон ұлдары – Қызыл Гинтердің екі досы, олар оған аудандағы кіші балаларды зорлауға көмектеседі. Елтаңбаны ұстаған адам – "Көк қоңырау" барындағы зорба, ол барлық күдікті коммунистердің Америкаға адалдығын елтаңбаны сүйіп көрсету арқылы дәлелдеуін қалайды.