Кіріспе

Франциядағы Бордо аймағында өндірілген шарап, соңғы 100 жылдың ең жақсы жүзім жылы. Бордо шараптары Францияның оңтүстік-батысындағы Бордо аймағында, Бордо қаласының маңында, Гаронна өзені бойында өндіріледі. Қаланың солтүстігінде Дордонь өзені Гароннаға қосылып, Жиронда деп аталатын кең сағаны құрайды; 110,800 гектар шараптық жүзімдіктерге ие Жиронда департаменті Франциядағы ең ірі шарап өсіру аймағы болып табылады. Орташа жылдары 700 миллионнан астам бөтелке шарап өндіріледі, оның ішінде күнделікті ішетін шараптардан бастап әлемдегі ең қымбат және беделді шараптар бар. Бордода өндірілетін шараптың көп бөлігі қызыл шарап (Ұлыбританияда кейде "кларет" деп атайды), ал қалғаны тәтті ақ шараптар (әсіресе Сотерн), құрғақ ақ шараптар және шамалы көлемде розе және көпіршікті шараптар (Креман де Бордо) құрайды. Бордо шараптарын 5660-тан астам өндіруші немесе шатолар өндіреді. Бордо шараптарының 65 аталымы бар.

Ақ түсті

Ақ Бордо негізінен, ал тәтті Сотерн шарабында ғана, Sémillon, Sauvignon blanc және Muscadelle-ден жасалады. Типик араластырулар 80% Sémillon және 20% Sauvignon blanc құрайды. Қызыл шараптар сияқты, ақ Бордо шараптары да көбінесе араластырылады, ең көп кездесетіні – Sémillon және аз мөлшерде Sauvignon blanc. Басқа рұқсат етілген жүзім сорттары: Sauvignon gris, Ugni blanc, Colombard, Merlot blanc, Ondenc және Mauzac. Жақында Бордо шарап өндірушілері рұқсат еткен үш жаңа ақ жүзім қосылды. Бұл жүзімдер – Alvarinho, Petit Manseng және Liliorila.

Шарап жасау

Жүзімді жинағаннан кейін, әдетте, сұрыпталып, тізімдері алынады, содан соң ұсатылады. Бұрын жүзімді аяқтап басатын, бірақ қазір көбінесе механикалық ұсату қолданылады. Шапталдандыруға рұқсат беріледі және ол жиі кездеседі. Содан кейін температурасы бақыланатын тот баспайтын болаттан жасалған резервуарларда айналдыру (ферментация) жүреді. Келесі кезде, қойма (must) сығылады және көбінесе бариктерге ауыстырылады, онда шамамен бір жылдай пісіріледі. Дәстүрлі Бордо баригі – 225 литрлік емен бөшке. Сығу мен бөтелкеге құю аралығында шарап араластырылады. Бұл Бордо шарап жасау процесінің маңызды бөлігі, себебі Бордо шараптарының көбісі сорттық емес; әртүрлі жүзім сорттарынан жасалған шараптар, жылдың ерекшеліктеріне байланысты, шатоның қалаулы стиліне сәйкес келу үшін қосылады. Әртүрлі жүзім сорттарынан шарапты араластырудан басқа, жүзімдіктің әртүрлі бөліктерінен алынған шараптар көбінесе бөлек пісіріліп, содан кейін шарап жасаушының шешімімен негізгі немесе екінші шарапқа қосылады (немесе көтерме саудаға сатылады). Содан кейін шарап бөтелкеге құйылады және сатылымға шығарылғанға дейін әдетте тағы бір уақыт пісіріледі. Қызыл Бордо және Қызыл Бордо Супериор. Бордо шарап өндірушілері осы екі аймақтық атауды бүкіл шарап өсіру аймағында қолдана алады, алайда Бордо жүзімдіктерінің шамамен жартысы Bordeaux және Bordeaux Supérieur AOC-де тіркелген. Entre Deux Mers аймағындағы Оң жағалауда орналасқан көптеген шатоларда шараптар көбінесе Мерлодан жасалады, олар басқа классикалық Бордо сорттарымен араластырылады. Көптеген шағын, отбасылық шатолар бар, сондай-ақ шарап сатушылардың коммерциялық брендтерімен сатылатын аралас шараптар да кездеседі. Бордо AOC шараптары жемісті, еменнің әсері минималды және жас кезінде ішуге арналған стильде жасалады. Bordeaux Supérieur AOC шараптары сол аймақта өндіріледі, бірақ төмен өнімділік сияқты қатаң талаптарға бағынуы керек және көбінесе еменде пісіріледі. Соңғы 10 жылда шарап өндірушілер жүзімдіктерге де, шарапханаға да үлкен инвестиция жасап, сапаны үздіксіз арттырып келеді. 2008 жылы Бордо және Бордо Супериор шарап өндірушілер қауымдастығы аймақтық атауларға қатысты жаңа реформалар енгізді. 2010 жылы әлемде сатылған Бордо шараптарының 55%-ы Bordeaux және Bordeaux Supérieur AOC-ден, 67%-ы Францияда сатылды және 33%-ы экспортталды (+9%), бұл секундына 14 бөтелке сатылғанын көрсетеді. Қызыл Кот де Бордо. Сегіз атау аймақтың төбелі шетінде орналасқан және көбінесе Мерлодан басымдық алатын шараптарды өндіреді. Бұл шараптар стилі мен сапасы жағынан қарапайым қызыл Бордо мен сол және оң жағалаудың танымал атаулары арасындағы кезеңдік нұсқа болып табылады. Алайда, Кот де Бордода Бордоның ең танымал шатолары жоқ болғандықтан, бағалары орташа деңгейде. Кот де Бордода ресми жіктеме жоқ. 2007 жылы аймақтың жүзімдіктерінің 14,7%-ы осы отбасыдағы шараптарға пайдаланылды. 2007 жылы аймақтың жүзімдіктерінің 10,5%-ы осы отбасыдағы шараптарға пайдаланылды. 2007 жылы аймақтың жүзімдіктерінің 17,1%-ы осы отбасыдағы шараптарға пайдаланылды. 2007 жылы аймақтың жүзімдіктерінің 7,8%-ы осы отбасыдағы шараптарға пайдаланылды. 2007 жылы аймақтың жүзімдіктерінің 3,2%-ы осы отбасыдағы шараптарға пайдаланылды.

"Кларет" термині

Кларэт (['/k//l//ær//ɪ//t/ KLARRit]) – негізінен британдық ағылшын тілінде қызыл Бордо шарабын атау үшін қолданылатын термин. Кларэт француз тіліндегі клерет сөзінен шыққан, қазір сирек кездесетін қара түсті розе шарабы, ол 18-ғасырға дейін Бордодан экспортталатын ең көп таралған шарап болды. Кларэт кейде АҚШ-та Бордо стиліндегі қызыл шарапты белгілеу үшін, идеалды жағдайда Бордода рұқсат етілген жүзім сорттарынан жасалған шарапты атау үшін қолданылады. Француздар бұл терминді экспорт мақсатында ғана қолданады. "Кларэт" сөзінің мағынасы өзгеріп, қазір құрғақ, қара қызыл Бордо шарабын білдіреді. "Кларэт" сөзі кейде Бордо шарабының қара, қызғылт қызыл түсін сипаттау үшін түс атауы ретінде де қолданылады. Ұлыбритания мен Австралияда "кларет" сөзі қанды білдіретін сленгтік термин ретінде де қолданылады.

Коммерциялық аспектілер

Бордоның көптеген ең жақсы шараптары көбінесе алдын ала төлем алып сатылады, бұл "en primeur" деп аталады. Ұзақ сақталу мерзімі, салыстырмалы түрде үлкен өндіріс көлемі және беделділігінің арқасында Бордо шараптары шарап аукциондарында ең көп кездесетін шараптар болып табылады. 2009 жылдың ақпан айында жарияланған нарық туралы есептерде нарықтың сатып алу мүмкіндігі 128%-ға артқаны, ал ең жақсы Бордо шараптарының бағасы төмендегені көрсетілді.

Синдикат де АОК де Бордо және Бордо-Супьериор

Syndicate des Vins de Bordeaux et Bordeaux Supérieur – Франциядағы Бордо аймағындағы 6700 шарап өндірушінің экономикалық мүдделерін қорғайтын ұйым. Шараптың артық өндірісі және басқа да экономикалық қиындықтар шарап өндірушілер бірлестігінің рөлін күшейтті, оның мүшелері өндіріс шығындарының өсуімен және өнімге деген сұраныстың азаюымен күресуде. Бордо шараптарының арасындағы ең ірі аталым және Бордо шарап пирамидасының берік негізі ретінде, Бордо AOC және Бордо Суперьер AOC бүгінде әлемде тұтынылатын Бордо шараптарының 55% құрайды.

Бордо жоспары

"Бордо" жоспары 2005 жылы француз шарапшыларының қауымдастығы ONIVINS ұсынған бастама болды, ол қалған өндірушілердің табыстылығын арттыру үшін Франциядағы шарап өндірісін азайтуға бағытталған. Жоспардың бір бөлігі Бордодағы 124 мың гектар жүзімдіктің 17 мың гектарын түбімен жою болды. Бордодағы шарап өнеркәсібі Жаңа әлем шараптарының күшті халықаралық бәсекелестігіне және Францияда шарап тұтынудың төмендеуіне байланысты экономикалық қиындықтарға тап болды. 2004 жылы АҚШ-қа экспорт өткен жылмен салыстырғанда құны 59%-ға төмендеді. Осы кезеңде Ұлыбританиядағы сату көлемі 33%-ға азайды. Ірі нарық болып табылатын Ұлыбритания қазір Франциядан гөрі Австралиядан көбірек шарап импорттайды. Осы экономикалық дағдарыстың себептерінің бірі – көптеген тұтынушылар шараптың этикеткасында қолданылған жүзім сортының аты жазылуын қалайды, ал француздық AOC таңбаларын түсіну оларға қиындық тудырады. "Бордо" жоспарының президенті Кристиан Дельпеух өндірісті азайтып, сапаны жақсартуға және АҚШ-та шарап сатылымын арттыруға үміттенді. Бірақ бағдарлама басталғалы екі жыл өткен соң, Дельпеух "Франция үкіметі Бордодағы шарап дағдарысын тиісті деңгейде шеше алмады" деп мәлімдеп, қызметінен кетті. Бордо баспасөз клубында жиналған журналистерге Дельпеух: "Мен тек қана сәтсіздікке әкелетін шешімдерді үнемі кейінге жылдыруға келіспеймін" деді. "Дельпеух соңғы 24 айда Бордо шарап өнеркәсібін реформалау бойынша нақты нәтижелерге қол жеткізе алмағанына және шарап өндірушілер мен саудагерлердің ынтымақтастығының болмауына өте таңырды және көңілі қалды." "Бордо" жоспарының болашағы белгісіз.