Мацудайра Саданобу: Экономикалық реформатор және самурай әулетінің мүсілімі
Matsudaira Sadanobu
Мацудайра Саданобу: Эдо дәуіріндегі реформатор, қаржы реформаларымен Ширакава доменін құтқарған. Токугава сёгунатының бас кеңесшісі, тарихы мен мұрасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мацудайра Саданобу (松平 定信) – Эдо дәуірінің ортасындағы жапондық даймио, Ширакава доменін құтқарған қаржылық реформаларымен және 1787 жылдан 1793 жылға дейін Токугава сёгунатының бас рою (аға кеңесшісі) қызметін атқарған кезеңде жүзеге асырған ұқсас реформаларымен әйгілі.
Matsudaira Sadanobu (松平 定信) was a Japanese daimyō of the mid Edo period, famous for his financial reforms which saved the Shirakawa Domain, and similar reforms he undertook during his tenure as chief rōjū (senior councilor) of the Tokugawa shogunate, from 1787 to 1793.
Ерте өмір
Мацудайра Саданобу – Токугава кланының Таясу тармағының Токугава Мунетакедің жетінші ұлы еді. Таясу – бұл госанкёнің бірі, Шогун әулетінің кіші тармақтарының ең жоғарысы, сондықтан ол реформатор болған сегізінші шогун Токугава Ёсимуненің немересі болды. Таясу үйі Эдо сарайында тұратын басқа тармақтардан ерекшеленіп, Ёсимуне көрсеткен үлгіге еліктеп, қарапайым өмір салтын ұстанды. Мунетаке айтқандай, әйелдік рухқа (таоямебури) қарсы еркектік рухты (масураобури) мақтады. Бұл үй саяси амбицияларының орындалмауымен де ерекшеленді – негізін қалаушы Мунетаке әкесі Ёсимунеден мұрагер болуға үміттенген, бірақ Ёсимуненің үлкен ұлы Токугава Иэсиге оған мұрагер болып тағайындалды. Осының салдарынан Саданобу бала кезінде денсаулығы нашар болса да, келесі шогун мұрагері болуға үмітпен өте ерте жасынан тәрбиеленді. Оның білімі Конфуций дәстүрінде өте мұқият болды, ал жасөспірім шағында Саданобу Конфуций канонының көп бөлігін оқып, жаттап алды. Ол есейген сайын, Таясу үйінің бірнеше мүшесі жас қайтыс болғандықтан, Саданобуға табысқа жету үшін үлкен жауапкершілік жүктелді. Отбасы Саданобуды келесі шогун мұрагері етіп тағайындауға тағы да тырысты, бірақ бұл әрекеттер сол кезде бас рōдзю ретінде билікте болған Танума Окицугудың саяси топтарымен тоқтатылды.
Matsudaira Sadanobu was the seventh son of Tokugawa Munetake, of the Tayasu branch of the Tokugawa clan. The Tayasu was one of the gosankyō, the senior most of the lesser cadet branches of the Shōgun's family, and was thus the grandson of the reform minded eighth shōgun Tokugawa Yoshimune. The Tayasu house stood apart from the other cadet branches resident in Edo Castle, living a more austere lifestyle, following the example set by Yoshimune—in Munetake's words, the praise of manly spirit (masuraoburi) as opposed to feminine spirit (taoyameburi). It also set itself apart from the other branches due to its history of thwarted political ambition—the founder, Munetake, had hoped to become his father's heir but was passed over for Yoshimune's eldest son, Tokugawa Ieshige. As a result, Sadanobu was brought up from a very young age with the hopes of being placed as the next shogunal heir, despite his poor health as a child. His education was very thorough, being done along Confucian lines, and by his teens Sadanobu had already read and memorized much of the Confucian canon. As he matured, there was a further onus on Sadanobu for success as several members of the Tayasu house began to die young. Further attempts were made by the family to place Sadanobu as the next shogunal heir, but they were thwarted by the political clique of Tanuma Okitsugu, who was then in power as the chief rōjū.
Ерте мансап
17 жасында оны Муцу провинциясындағы Ширакава доменінің даймиосы Мацудайра Садакуни асырап алды, Тайасу кланының қарсылығына қарамастан, осылайша клан мұрагерсіз қалды. Бұл мәселе келесі жылы туындады, және Саданобу Тайасу кланына қайта қосылуға рұқсат сұрағанымен, Шогун Иэсиге Танума Окицугудың ықпалымен бас тартты, нәтижесінде клан он жылдан астам көшбасшысыз қалды. Осы уақыт аралығында Саданобу 1783 жылдың соңында асыраушысының ұзаққа созылған ауруынан кейін 100,000 кокулық Ширакава доменінің басшысы болды. Ол бірден доменінің экономикалық тұрғыдан апатты жағдайымен бетпе-бет келді: 110,000 коку өндіруге тиіс болған күріштің 108,600-і "жоғалған" деп хабарланды. Саданобу Ширакавадағы экономикалық жағдайды жақсарту үшін тынымсыз жұмыс істеді, соңында оны құтқарып, қаржысын және ауыл шаруашылығын тұрақтандырды. Саданобу 1782 жылдан 1788 жылға дейінгі Ұлы Тенмей ашаршылығының салдарынан туындаған қиындықтармен де күресті. Бұл жағдай нашар ауа-райы, жанартаулардың атқылауы және Танума Окицугудың ауыл шаруашылығын коммерцияландырып, салық кірісін арттыруға бағытталған меркантильді саясатының салдарынан туындады. Күріш өнімі бірнеше рет сәтсіз аяқтағанмен, үкімет күрішпен салық төлеуді талап етті, бұл Солтүстік Жапонияда ашаршылыққа, көтерілістерге және солтүстік домендердің көпшілігінің банкротқа ұшырауына әкелді. Бұрынғы ашаршылықтар кезінде Эдода сақталған күріш ашаршылықтан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін пайдаланылған, бірақ Танума билігінде бұл резервтер сатылып кеткен еді. Саданобу Ечиго провинциясынан және Аидзу доменінен күріш алып, Ширакавада ашаршылықтың алдын алды, өйткені бұл аймақтар егін нашарлауынан көп зардап шекпеген еді, және оның ашаршылыққа қарсы шаралары үшін үлкен мақтау алды.
At the age of 17, he was adopted by Matsudaira Sadakuni, the daimyō of Shirakawa Domain in Mutsu Province, over the objections of the Tayasu clan, which was thus left without an heir. This issue arose the following year, and although Sadanobu petitioned to be reinstated with the Tayasu clan, Shogun Ieshige, at the instigation of Tanuma Okitsugu refused, and the clan remained without a leader for over a decade. In the meantime, Sadanobu succeeded to the head of the 100,000 koku Shirakawa Domain in late 1783 following his stepfather's protracted illness. He was immediately faced with his domain's economically disastrous position: of 110,000 koku that it was supposed to be able to produce, 108,600 had been reported "lost". Sadanobu worked ceaselessly to fix the economic situation in Shirakawa, finally saving it and bringing its finances and agriculture back to stability. Sadanobu was also faced with issues caused by the Great Tenmei famine from 1782 to 1788. This had been caused by a combination of poor weather, volcanic eruptions and the mercantilist policy implemented by Tanuma Okitsugu intended to commercialize agriculture and thus increase tax income. Despite repeated failure of the rice crop, the government continued to insist on payment of taxes in rice, which led to famine in northern Japan, riots, and the bankruptcy of many of the northern domains. In previous famines, rice which had been stored in Edo had been used to provide famine relief, but under Tanuma, these reserves had already been sold off. Sadanobu prevented famine in Shirakawa by obtaining rice from Echigo Province and from Aizu Domain, which had been little affected by the crop failures, and earned great praise for his famine relief measures.
Бас кеңесші ретінде
Бұл реформалар Саданобудың саяси маневрлерін жалғастыра отырып, оған даңқ әкелді. Токугава Иэхарудың қайтысынан кейін, 1787 жылдың жазында ол Шогунаттың бас кеңесшісі болып тағайындалды, ал келесі жылдың басында 11-ші сёгун Токугава Иенариге регент болды. Ол дереу өзінің лауазымын Танума Окицугудың барлық саясатын күштен жоюға және атасының Кёхо реформаларына негізделген жүйеге қайта оралуға пайдаланды. Танума экономиканы ынталандыру үшін меркантильдік және капиталистік саясатты қолданған, бірақ Саданобу бұл ақша мен жеңілдіктер арқылы самурайлардың құнсыздығына себеп болды деп есептеді. Ауылдық жерлерде байлар мен кедейлер арасындағы айырмашылық кеңінен тарады, кедей шаруалар жерлерін тастап, көбірек табыс табу үшін қалаларға қашып кетті. Егіс алқаптарының көбейіп, өңделмеуі аштыққа алып келді, бұл шаруаларды қалаларға қоныс аударуға мәжбүр етті, бұл әлеуметтік тәртіпті одан әрі бұзды. Кансей реформаларының мақсаты қатаң үнемдеу саясаты мен тұтыну шектеулері, ауылды қайта жаңғырту және халық көтерілісінің қайталануын болдырмау арқылы қаржылық тұрақтандыруды қамтамасыз ету болды. Саданобудың әлсіз Токугава режимін нығайту кезеңі Кансей реформалары деп аталады. Оның саясатын Шогун Иэхару тұсындағы алдыңғы басшысының артық әрекеттеріне реакциялық жауап ретінде қарастыруға болады.
These reforms, coupled with Sadanobu's continued political maneuvering, brought Sadanobu fame, and on the death of Tokugawa Ieharu, he was named chief councilor of the Shogunate in the summer of 1787, and regent to the 11th shōgun Tokugawa Ienari early the following year. He immediately started to use his position to overturn all of Tanuma Okitsugu's policies, and to revert to a system based on his grandfather's Kyōhō Reforms. Tanuma had attempted to stimulate the economy through mercantilist and capitalist policies, which Sadanobu felt had corrupted the samurai through the use of money and connections. In rural areas, the gap between rich and poor has become widespread, and poor farmers were fleeing the land for the cities, where they could make more money. As more farmland went uncultivated, famine forced more peasants into the cities, further disrupting social order. The Kansei Reforms aimed fiscal consolidation through severe austerity policies and sumptuary laws, rural reconstruction, and preventing the recurrence of popular uprising. This period of Sadanobu's strengthening of the already faltering Tokugawa regime is known as the Kansei Reforms. His policies could as well be construed as a reactionary response to the excesses of his predecessor under Shōgun Ieharu.
Кансей реформасының сәтсіздігі
Сыртқы саясат тұрғысынан Саданобу Жапонияның ұлттық оқшаулануына қауіптің, әсіресе Императорлық Ресейден күшейіп келе жатқанын түсінді. Дегенмен, ол Жапонияның қауіпсіздігі үшін Эзо аралын дамытпаған күйі қалдырудың қауіпсіздік үшін тиімдірек екенін ойлады және Мацумае доменінің аралды басқаруын қолдады. Шогунаттағы өзге шенеуніктердің, Эзоны қоныстандыру және дамыту үшін әртүрлі даймоларға бөліп беруді қалаған, қарсы пікірлеріне тап болған ол, қорғаныс мақсатында әртүрлі домендерге секторлар бөлу арқылы келісімге келді және айнұлармен сауданы көбейтуге ынталандырды. Сонымен қатар, ол 1791 жылы Нагасакиде және 1792 жылы Эдода артиллериялық оқу мектебін құрып, Жапонияның жағалау қорғанысын нығайтуға қадамдар жасады. 1792 жылы ол дипломатиялық дағдарысқа тап болды: орыс офицері Адам Лаксман, жапондық кемеден қашып кеткен Дайкокуя Кодайюді қайтару және сауда келіссөздерін бастау үшін үлкен күштермен Эзоға қонды. Еуропадағы саяси жағдайдың өзгеруін ескерген Саданобу Лаксманға Мацумаеге баруға рұқсат берудің саяси тәуекелді қадамын жасады және егер ол Нагасакиге жетсе, онымен келіссөздер жүргізуге дайын болды. Бірақ Лаксман өзінің мақсаттарына жетпей Мацумаеден кетіп қалды. Шогунат Саданобуға жағалау қорғанысын күшейтуді бұйырды, ол Эдо шығанағы төңірегінде жағалау артиллериялық бекіністер желісін жобалады және орындарына барып, Сагами мен Идзудегі көптеген жерлерді тікелей тексерді. Ол сондай-ақ Урагада батыс үлгісіндегі әскери кеме құрылысын тапсырды. Алайда, Саданобу ұлттық қорғаныс және сыртқы істер саласында көзге көрінетін жетістіктерге қол жеткізгенімен, Кансей реформаларының қатал және көбінесе танымал емес саясатына қатысты сын күшейе берді. Саданобу көптеген күшті жауларды жинады, соның ішінде император Кокаку, ол оның қайтыс болған әкесіне құрметті атақ беру жоспарына қарсы шыққанына ашуланған, және шогун Токугава Иенари, бірде Саданобудың "әдепсіздігі" үшін оны кесу үшін қылыш әкелуді талап еткен екен. Саданобу шогунаттың қаржысын біршама қалпына келтірді және оның беделін жақсартуға жетістікке жетті, бірақ Токугава бюрократиясындағы оның сенімі мен танымалдылығы шектен шықты. Өзінің өмірбаяндық еңбегінде "адамдар наразылық білдіре бастамас бұрын зейнетке шығу керек" деп жазса да, ол шындығында отставкаға кетуге бұйрық алды және теңіз қорғанысын тексеру сапарында бұл туралы хабарлады. Ол отставкаға кеткеніне қарамастан, оның көптеген саясаты оның ізбасарлары тарапынан жалғастырылды және шогунаттың соңына дейін Токугава саясатының негізі болып қалды.
In terms of foreign policy, Sadanobu understood that the threat to Japan's national isolation was increasing, especially from Imperial Russia. However, he had the opinion that it was safer for Japan's security to leave the island of Ezo barren, and supported the continued administration of the island by Matsumae Domain. Faced with pressure from other officials in the Shogunate with the opposite opinion and who wanted to divided Ezo between various daimyō to encourage its settlement and development, he compromised by assigning sectors to various domains for defense and encouraged more trade with the Ainu people. He also began steps to bolster Japan's coastal defenses by establishing a gunnery training school in Nagasaki in 1791 and in Edo in 1792. In 1792 he was also faced with a diplomatic crisis, in which the Russian officer Adam Laxman landed in Ezo with a large force of men to return a Japanese castaway Daikokuya Kōdayū and to open trade negotiations. Aware of the changing political situation in Europe, Sadanobu took the politically risky step of allowing Laxman to proceed to Matsumae and was prepared to negotiate with him should he reach Nagasaki, but Laxman departed from Matsumae without achieving his stated objectives. The shogunate responded by ordering Sadanobu to redouble coastal defenses, and he devised a network of coastal artillery sites around Edo Bay, visiting numerous locations in Sagami and Izu to investigate sites firsthand. He also ordered the construction of a western style warship to be based at Uraga. However, while Sadanobu was making apparent progress in terms of national defense and foreign affairs, criticism over the harsh and largely unpopular policies of the Kansei Reforms were steadily gaining strength. Sadanobu had also gathered many powerful enemies, including Emperor Kōkaku, who was angered by his opposition to a plan to grant an honorific title to his deceased father, and Shogun Tokugawa Ienari, who once reportedly demanded that a page fetch a sword so that he could cut down Sadanobu for his "insolence". Sadanobu recovered the finances of the Shogunate to some extent, and had some success in rescuing its reputation, his credibility and popularity in the Tokugawa bureaucracy became overtaxed. Although in his autobiography he states that "one should retire before discontent sets in", in fact he was ordered to resign, receiving the notification while on a trip to investigate maritime defenses. Despite his resignation, many of then policies which he put into place were continued by his successors and remained the basis of Tokugawa policy to the end of the shogunate.