Кіріспе

Британдық әскери бөлім

Корольдік бақылаушылар корпусы (ROC) – Ұлыбритания аумағындағы ұшақтарды көру арқылы анықтау, тану, қадағалау және туралы хабар беруге арналған азаматтық қорғаныс ұйымы болды. Ол 1925 жылдың 29 қазанынан 1995 жылдың 31 желтоқсанына дейін Ұлыбританияда қызмет етті, одан кейін Корпустың азаматтық еріктілері таратылды (RAF Bentley Priory-дегі ROC штаб-пәтерінің қызметкерлері 1996 жылдың 31 наурызында қызметтен босатылды). Көбінесе бос уақытында еріктілік негізде жұмыс істейтін азаматтардан құралған ROC қызметкерлері Корольдік әуе күштерінің (RAF) үлгісіндегі форма киіп, кейіннен RAF Strike Command-тың әкімшілік және Ішкі істер министрлігінің операциялық бақылауына өтті. Азаматтық еріктілерді Корольдік бақылаушылар корпусының қолбасшысы басқаратын, кәсіби толық уақытты офицерлердің шағын тобы оқытып, басқарды; соңғы кезде RAF Air Commodore лауазымындағы офицер басшылық етті.

Шолу

1925 жылы, өткен жылы Қорғаныс комитетінің бастамасымен құрылған RAF командасы Ұлыбританияның әуе қорғанысына қатысты, соның нәтижесінде Рейдтік хабарлау жүйесі құрылды. Бұл жүйе әуе министрлігі, Ішкі істер министрлігі және Бас пошта кеңсесінің өкілдерінен тұратын кіші комитетке тапсырылды. Рейдтік хабарлау жүйесінің мақсаты – Ұлыбритания аумағындағы ұшақтарды көру арқылы анықтау, идентификациялау, қадағалау және туралы хабар беру болды. Кейіннен бұл жүйе Бақылаушылар корпусы ретінде танылды. 1941 жылдың сәуір айында Ұлыбритания шайқасындағы қызметтері үшін Бақылаушылар корпусына король Георг VI «Патшалық» атағын берді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін Бақылаушылар корпусы Chain Home қорғаныс радиолокациялық жүйесін толықтырып, жақын маңдағы ұшақтарды қадағалау және хабарлау функциясын орындады, ал Chain Home көбінесе жағалау бойындағы, ұзақ қашықтықтағы қадағалау және хабарлау жүйесі болып қызмет етті. Суық соғыс басталғаннан кейін Бақылаушылар корпусы ұшақтарды тану және хабарлаудағы негізгі рөлін сақтап, 1955 жылы ядролық жарылыстарды және олардың салдарындағы радиоактивті ластануды анықтау және хабарлау міндеті қосылды. 1965 жылға қарай, (радарлық) технологияның жетістіктеріне байланысты, ұшақтарға қатысты көптеген функциялар мен жауапкершіліктер алынып тасталды және Бақылаушылар корпусы Ұлыбританияның ескерту және бақылау ұйымының (UKWMO) далалық күшіне айналды. Бұл рөлді Бақылаушылар корпусы 1990-шы жылдардың басына дейін, суық соғыс аяқталғанға дейін атқарып келді. 1980-ші жылдардың соңында Бақылаушылар корпусында 69 кәсіби толық уақытты офицер, шамамен 10 500 бос уақытты ерікті және Қорғаныс министрлігінің (ҚҚМ) 100-ден астам азаматтық қолдау қызметкерлері болды. HQROC (RAF Bentley Priory) кеңсесінде оннан астам толық уақытты хатшылар, кеңсе қызметкерлері және басқа да әкімшілік персонал жұмыс істеді. Әрбір бес аймақтық бас штабында кеңсе қызметкері мен машинкашы, ал 25 топтық бас штабында кеңсе қызметкері, машинкашы және шаруашылық жұмысын атқарушы болды. (Қорғаныс министрлігінің көптеген азаматтық қолдау қызметкерлері де бос уақытында ерікті болып жұмыс істеді.) 1990 жылы Ұлыбритания үкіметінің қорғаныс шығыстарын қайта қарау барысында бос уақытты еріктілердің көп бөлігі 1991 жылдың 30 қыркүйегінде, ал қалғандары 1995 жылдың 31 желтоқсанында қызметтен босатылды. 1996 жылдың 31 наурызында HQROC жабылып, қалған қызметкерлердің қайта орналастырылуы Бақылаушылар корпусының 70 жылдан астам қызметтен кейін таратылуына әкелді.

Соғыс аралық кезең

1920 жылдың соңына қарай бақылау бекеттерінің желілері мен оларға қатысты әуеге қарсы жабдықтар қолданыстан шығарылды, ал 1922 жылы әуе қорғанысы жауапкершілігі Соғыс кеңсесінен (армияға жауапты) Әуе министрлігіне ауыстырылды. Осы ауысудан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуе қорғанысын басқарған генерал-майор Эшмор 1924 жылғы қаңтарда құрылған жаңа Әуе шабуылынан сақтану (ARP) комитетіне есеп берді. Ромни Марш және Вилд аймақтарындағы аумақтарда бақылау бекеттері мен олармен байланысты басқару орталықтарын тиімді орналастыруды қамтамасыз ететін Рейдтік хабарлау жүйесін әзірлеу мақсатында бірқатар тәжірибелер жүргізілді. 1925 жылы бұл тәжірибелер Эссекс және Гэмпшир округтерінің бөліктерін де қамтыды, ал 1925 жылғы 29 қазанда құрылған «Бақылаушылар корпусы» деп аталатын жаңа ұйым үшін тиімді жұмыс тәртібі жасалды. Бір жыл ішінде Оңтүстік-Шығыс Англияда төрт топ жұмыс істеді, олар Кент, Сассекс, Гэмпшир және Эссекс аймақтарын қамтыды, сонымен қатар бүкіл Ұлыбританияны қамту үшін жалпы он сегіз топ құрылатын жоспарланған. Бұл жүйе RAF, армия, британдық полиция күштері және General Post Office (GPO) арасындағы ынтымақтастық пен қатысуды талап етті. (Ол кезде GPO Ұлыбританияның ұлттық телекоммуникациялық жүйесін басқарды.) 1926 жылғы қаңтарда округтік полиция констебюльдері бақылаушыларды арнайы констебльдер ретінде тартты, әр бақылау бекетін сержант және алты арнайы констебль басқарды. Жұмысқа алынғандар бос уақытында еріктілер болды, олар жалақы, форма киім, немесе жәрдемақы алмады. Жеке еріктілер Бақылаушылар корпусының белгісіздік белгісін – жакетке ілуге арналған белгіні өз қаражатынан сатып алды. 1929 жылы Бақылаушылар корпусының басқаруы округтік полиция күштерінен Әуе министрлігіне ауыстырылды, бірақ бас констебльдер персонал және жұмысқа алу мәселелеріне жауапкершілікті сақтап қалды. 1929 жылғы 1 наурызда Лондон батысындағы Хиллингдон Хаусында Бақылаушылар корпусының жаңа штабы құрылды, ал Эдвард А.Д. Мастерман Бақылаушылар корпусының бірінші коменданты болып тағайындалды. Мастерман 1936 жылғы 1 наурызда зейнетке шыққанға дейін ROC-тің командующийі қызметін атқарды, ал оның орнына Альфред Уоррингтон Моррис келді, ол 1940 жылғы Ұлыбритания шайқасынан кейін RAF-тің қиын жағдайдан, бірақ жеңіспен шыққан кезеңінде Бақылаушылар корпусын басқарды. 1930 жылдары топтардың саны артты, 1936 жылға қарай Англияда Фламборо Хед (Йоркшир) мен Дорсеттегі Пул порты арасындағы сызықтың оңтүстік-шығысында бақылау бекеттері толыққанды жабылған еді. 1936 жылы Бақылаушылар корпусының штабы Уксбриджтен Лондонның солтүстік-батысындағы Бентли Приориға көшірілді. 1939 жылға қарай бақылау бекеттерінің жүйесі Ұлыбританияның барлық аймағын қамтыды, ал 1940 жылы Уэльстің батыс бөлігі, Шотландия және Англияның Батыс аймақтары да қосылды. Соңғы топ – 1941 жылы құрылған Батыс аралдарындағы Портри тобы.

Дайындық

1938 жылдың қыркүйек айының соңында Мюнхен келісімімен аяқталған саяси дағдарыс байқаушылар корпусының бір аптаға жұмылдырылуына әкелді. Бұл ұйымдастыру және техникалық кемшіліктерді көрсетіп, оларды шешу үшін қажетті шешімдерді әзірлеуге түрткі болды. 1939 жыл бойында өткізілген бірқатар жаттығулар командалық және басқару функцияларын жетілдіруге мүмкіндік берді. Осы кезде байқаушылар корпусының қызметкерлеріне тек "О С" әріптерімен белгіленген темір дулығалар және көк-ақ тік жолақты қолғаптар берілді. Екі жабдықтың да стилі азаматтық қорғаныс қызметтеріне, оның ішінде көмекші өрт сөндіру қызметіне ("AFS") және әуе шабуылынан қорғану қызметіне ("ARP") берілетін жабдықтарға ұқсас болды. Байқаушылар корпусының мүшелеріне алғаш берілген дулығалар полиция күштеріне берілгендермен бірдей болды – қара түсті, үстіне ақ түспен "POLICE" деп жазылған. (Бұл кейбір байқаушылар корпусының мүшелерін P, L, I және E әріптерін сызып тастап, тек O және C әріптерін қалдыруға итермеледі). Байқаушыларға жоғары сапалы Корольдік теңіз күштерінен алынған бинокльдер берілді. Олардың бақылау бекеттері көбінесе телеграф бағанасының жанында орналасқан ағаш шатырлардан тұратын. Мұндай құрылымдар телекоммуникациялық байланысты басқару орталығымен, көбінесе жергілікті телефон станциясындағы қолмен басқарылатын коммутатор арқылы орнатуға мүмкіндік берді. Бұл "шатыр" стиліндегі бақылау бекеттері кейіннен құм қаптарымен қоршалған, кірпіштен тұрғызылған, мықтырақ құрылымдармен алмастырылды. Олардың ешқайсысы бірдей болмады, себебі олардың көпшілігі байқаушылар корпусының өзінің қызметкерлерімен салынған болатын. Бақылау бекеттері ашық алаңдарда, төбелерде немесе жартастардың шетінде, ал қалалық жерлерде қоғамдық ғимараттар мен фабрикалардың шатырларында орналастырылды. Кейіннен салынған, арнайы бақылау бекеттері әдетте кірпіш немесе бетоннан салынған, екі қабатты құрылымдар болатын. Олардың үстінде кішкентай демалыс бөлмесінен жоғарырақ, ашық платформа орналасқан.

Соғыстың алғашқы күндерінде

1939 жылғы 24 тамызда Бас комиссарлар Бақылаушылар корпусының барлық мүшелеріне мобилизация туралы бұйрықтар жіберді, ал содан кейін он күннен соң соғыс жарияланды. 1939 жылғы 3 қыркүйектен бастап бақылау посттары мен басқару орталықтары 1945 жылғы 12 мамырға дейін, яғни Жеңіс күнінен кейін төрт күн өткен соң, үздіксіз қызмет ететін болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы айлары «Жалған соғыс» деп аталды, Ұлыбритания үстінде жау авиациясының айтарлықтай белсенділігі болған жоқ. Дюнкерк шайқасы 1940 жылғы мамыр айының соңында басталды, одақтас әскерлері Германия армиясымен солтүстік-шығыс Францияда қоршауға алынып, «Динамо» операциясы барысында британдық әскерлер эвакуацияланды. Осы кезеңде RAF 944 ұшақты жоғалтты, олардың жартысы – истребительдер. Кент және Темза сағасы маңындағы Бақылаушылар корпусының посттары Англияның оңтүстік-шығысындағы әуе кеңістігіндегі ұшақтарды анықтауға белсенді қатысты. Бұл Бақылаушылар корпусының қызметкерлері үшін соғыс уақытындағы операцияларға қатысудың пайдалы тәжірибесі болды және құнды білім берді. Қарулы күштердің қызметкерлері Ұлыбритания үстінде және маңындағы аспандағы одақтас және неміс ұшақтарының түрлерін дұрыс анықтауы маңызды болғанымен, 1939 жылы ұшақтарды тану Бақылаушылар корпусында қалыптасқан дағды емес еді. Басқа қарулы күштер ұшақтарды дәл анықтауды дерлік мүмкін емес деп есептеді; алайда, бақылаушылар бұл саланың жетілмегенін түсінді және Бақылаушылар корпусы қатарында ұшақтарды тану мәселесіне көңіл аудару күшейді. Ұшақтарды тануға арналған оқу материалдары, ұшақтардың силуеттері және басқа да деректер, негізінен ресми емес Бақылаушылар корпусы клубының қолдауымен енгізілді. Бұл дағды тек кейіннен ресми мойындалды, нәтижесінде ол қарулы күштерде кеңінен тарады.

Британия шайқасы

Франция құлағаннан кейін Германияның мақсаты – Ұлыбританияның әуе кеңістігінде басымдыққа ие болу, RAF истребительдерін әуеде де, жерде де жою, сондай-ақ ұшақ құрастыру зауыттарын бомбалау арқылы қол жеткізу болды. «Британия шайқасы» деп аталған жеңіс, Германияның Ұлыбританияны басып алуға дайындалуының шарты болды – «Теңіз арыстаны» операциясы. Британдық «Chain Home» радиолокациялық қорғаныс жүйесі Ұлыбритания жағалауына жақындап келе жатқан жау ұшақтары туралы ескерту бере алды, бірақ жағалаудан өткеннен кейін, Бақылаушылар корпусы олардың орналасқан жерін анықтаудың жалғыз құралы болды. 1940 жылдың шілдесінен қазан айына дейін Бақылаушылар корпусы тәулік бойы, аптаның жеті күні жұмыс істеді, жау ұшақтарын анықтап, осы маңызды ақпаратты RAF Истребительдер бас штабының топтары мен секторлық басқару орталықтарына жеткізді. (ROC қызметкерлері екі бағытта жұмыс істеді: А тобына жататындар аптасына 56 сағат міндетті түрде жұмыс істесе, B тобына жататындар аптасына 24 сағатқа дейін жұмыс істеді). «Британия шайқасы» сонымен қатар «Блиц» науқанының басталуына және неміс бомбалауының әуежайлардан қалаларға ауысуына әкелді. Бақылаушылар корпусы маңызды ақпарат берді, бұл әуе шабуылы туралы уақтылы ескертулер беруге мүмкіндік берді, осылайша көптеген адамдардың өмірін сақтап қалды. «Блиц» 1941 жылдың жазының басына дейін жалғасты, ал бомбалау, көлемі азайтылғанмен, 1945 жылдың наурызына дейін жалғасты. Бақылаушылар корпусы әуе маршалы Хью Даудингтің әуе қорғаныс жүйесінің негізін құрады, ол «Британия шайқасынан» кейін жіберген хабарламасында былай деді:

Олардың (Бақылаушылар корпусының) осы уақытта жаудың шабуылдарын жағалаудан өткеннен кейін бақылаудың жалғыз құралы болғанын атап өту маңызды. Олардың жұмысы өте құнды болды. Оларсыз әуе шабуылы туралы ескерту жүйесі жұмыс істей алмайтын еді және ішкі аймақтардағы ұстау сирек болған болар еді. «Британия шайқасындағы» олардың рөлінің нәтижесінде 1941 жылдың сәуір айында Бақылаушылар корпусына король Георг VI королдік атақ берді, ал Королдік бақылаушылар корпусы (ROC) RAF Истребительдер бас штабының басқаруындағы бірыңғай әскери киім киетін азаматтық қорғаныс ұйымына айналды. Сол жылы Бақылаушылар корпусының саясатынан айырмашылығы, ROC әйелдерді жұмысқа алуға кірісті. Бастапқыда ұсынылған жалғыз киім – формасы мен мөлшеріне байланысты «супа табағы» деп аталған ROC белгісі бар RAF комбинезондары (жұмыс костюмдері) болды. Стандартты RAF No.2 Battledress формалары келесі екі жыл ішінде кезең-кезеңімен берілді. Соғыстың қалған бөлігінде ROC Ұлыбританияның әуе қорғанысының маңызды бөлігі болып қала берді.

Теңізден бақылаушылар

1944 жылы Францияға шабуылға дайындық кезінде (Оверлорд операциясы), ҚХР қатарынан еріктілер сұранысы бойынша 1094 жоғары білікті үміткер тіркелді, олардың 796-сы теңіз бақылаушылары ретінде әуе шанағын тану міндетін орындау үшін таңдалды. Бұл теңіз бақылаушылары, топ командирі C. G. Куктың басшылығымен, Боурнмут қаласындағы Royal Bath қонақ үйінде арнайы оқудан өтті, содан кейін уақытша Корольдік теңіз флотына офицер (ұшақ идентификаторы) шенімен жіберілді. Теңіз бақылаушылары ҚХР формасын киюді жалғастырды, бірақ сонымен қатар "SEABORNE" деген жазуы бар иық белгісін және "RN" әріптері жазылған Корольдік теңіз флотының қола білезігін тақты. D күні шабуыл кезінде барлық қатысушы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемелеріне және қорғаныспен жабдықталған сауда кемелеріне екі теңіз бақылаушысы бекітілді. Теңіз бақылаушылары әр кеменің зениттік артиллериясын басқаруды өздеріне алды, бұл одақтас кемелер мен одақтас авиация арасындағы бұрынғы жоғары деңгейдегі өзіне-өзі зиян келтіру (қосалқы залал) жағдайын азайту мақсатында жасалды. Теңіз бақылаушыларының осы рөлді орындаудағы жетістігін П. Б. Лукастың, Әуе штабының офицері жіберген хабарламамен бағалауға болады: "Біздің құрлықтағы және теңіздегі күштерімізді, сондай-ақ жағалау сызығындағы және жағалауға жақын аймақтағы күштерімізді қорғаған Спитфайр эскадрильяларының жалпы пікірі, көп жағдайда атыс британдық әскери кемелерден емес, сауда кемелерінен жасалған сияқты. Шындығында, мен жеке өзім бірде-бір ұшқыштан сауда кемесі оған атыс ашқан деген естіген жоқпын." Оверлорд операциясы кезінде екі теңіз бақылаушысы қаза тапты, бірнешеуі жарақат алды және 22-сі кемелерінің батып кетуінен аман қалды. Сонымен қатар, он теңіз бақылаушысы құрметті мақтау қағазында аталды. Димчерч жағалау бекетіндегі бақылаушылар осы қарудың алғашқысын анықтады және олардың хабарламасынан кейін бірнеше секунд ішінде қорғаныс күштері әрекетке кірісті. Бұл жаңа қару ҚХР-ға посттарда да, басқару орталықтарында да қосымша жұмыс жүктеді. RAF-тың ұшқыштарды басқарушылары уақытша радио жабдықтарын Хоршам және Мейдстоун қалаларындағы ҚХР басқару орталықтарының операциялық бөлмелеріне көшірді, осылайша ҚХР графикалық кестелерінде көрсетілген ақпаратты пайдалана отырып, V-1 ұшқыш бомбаларын тосқаулауға ұшқыштарды бағыттап отырды. Бұрынғы сыншылар ҚХР жылдам ұшатын Gloster Meteor реактивті ұшағына көмектесе алмайды деп мәлімдеген еді, бірақ бұл ұшақтар V-1 бомбаларын тосқаулау үшін алғашқы операциялық ұрысқа шыққанда, ҚХР ұсынған ақпаратты пайдалану арқылы толығымен басқарылды. Сол кездегі ҚХР командирі, Air Cdre Crerar-дің ҚХР осы жаңа технологиямен күресе алады деген сенімі расталды. Лондон үстіндегі алғашқы V-1 бомбасын ҚХР-дан Сидней Фентон анықтаған деп есептеледі.

Патшалық сапар

Бәлкім, ең ерекше ROC посты 17-топ (Уотфорд) Easy 4 Виндзор посты еді, ол Виндзор қамалының Брансуик мұнарасының жоғарғы бөлігіндегі тіреулер мен мұржалардың арасында жайғасқан. Қамал қақпасы арқылы қызметке келген көптеген жаңа тағайындалған ROC топ офицерлері күтпеген жерден таңқалды, себебі қамал күзетшілері өздерінің күзетші қораларында тікелей назар аударып, әскери амал жасады. Байқаушылар жиі король Георг VI, королева Елизавета және принцесса Елизавета мен принцесса Маргаретпен кездесетін, олар көбінесе ROC қызметі туралы сұрап тоқтаған. Бір күні күзетшілер корольдің шамыршысынан король сапары туралы бір минуттық ескерту алды. Бірнеше минуттан кейін король мен королева, сондай-ақ жасөспірім Елизавета ханшайымымен бірге тік баспалдақпен көтеріліп, қараңғы шатырдағы байқаушыларға қосылды, сол кезде Лондон үстінде ірі V-1 ұшатын бомбалық шабуыл болып жатты. Корольдік қонақтар бір сағаттан астам уақыт болды, техникалық сұрақтар қойып, бинокль арқылы әуе шайқасын қарады. Кету алдында корольдік делегация пошталық тізімге қол қойды. Келесі күні кешке корольдік делегация қайтадан пайда болды, және бұл жолы ауа райы нашар болғандықтан әуедегі қозғалыс азырақ болса да, ұзақ уақыт қалды. 1960 жылдардың басында, ядролық есеп беру рөлін құру бағдарламасы толыққанды жүрген кезде, Виндзордағы ROC посты Брансуик мұнарасының іргесіндегі жертөлеге көшірілді, ал мұнараның алдындағы бақтың астында жартылай мониторингтік бөлме қазылды. Қамалға келген көптеген туристердің назарына газонға орнатылған BPI (Бомба қуатын көрсететін құрал) және FSM (Тұрақты зерттеу өлшегіші) құралдары түсті, бірақ олардың маңыздылығын көптеген адамдар түсінбеді. GZI (Жердегі нөлдік көрсеткіш) мұнараның тіреулеріне орнатылды, онда бірнеше жүз дөңгелек тас баспалдақ пен әр бағытта 400 фут (122 м) көтерілу қажет болды. Виндзордағы байқаушылар ерекшеліктері – жаттығулар кезінде өздерімен бірге тамақ алып келудің қажеті болмады. Оларға патшаның шамыршысы сарай асханасынан ыстық тамақ әкелді. ROC посты жабылғаннан кейін он екі ай өткен соң, Брансуик мұнарасы 1992 жылғы Виндзор қамалындағы өрттің басталу және ошақ нүктесі болды және көп зақым көрді.

ROC киіміндегі арбақтар

ROC соғыс уақытындағы Ұлыбритания үкіметіне қосымша және өте пайдалы қызмет көрсетті, бірқатар жасырын соғыс операциялары үшін сенімді жамылғы ретінде қызмет етті. Ұлыбритания бойынша жиырмаға дейін құпия электрондық соғыс бөлімшелері мен Y станциялары құрылды, олардың ғылыми қызметкерлері, техниктері мен инженерлері Корольдік бақылаушылар корпусының формасын киіп, Корольдік әуе күштерінің, армияның, Корольдік теңіз күштерінің және басқа да Қорғаныс министрлігінің мекемелеріне кіргенде және шыққанда күдік тудырмау үшін осылай жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ROC қызметкерлеріне шығындар мен жәрдемақы ақшалай төленді. Бірнеше Топ командирлерінің орынбасарлары өздерінің штаб-пәтерінде жүзге дейін қосымша бақылаушы тіркелгенін анықтады, бұл қосымша бақылаушылардың әрқайсысы қалыпты деңгейден жоғары жәрдемақы алған, бірақ олар Корольдік бақылаушылар корпусының мүшелері ретінде қызметке келген емес. ROC-ті қатыстырған осындай жамылғының бір мысалы – 1940 жылдары бірнеше туннель қазылған RAF Little Rissington базасында болған оқиға. RAF Little Rissington күштері мен жергілікті тұрғындарға бұл жұмыстар ROC бөлімімен байланысты екені айтылды және оны ROC формасын киген адамдар басқарып отырғандай көрінді. Алайда, ROC бұл деп болжамдалған ROC нысанының бар екенін соғыс аяқталғаннан кейін көп жылдар өткен соң ғана білді. Бұл "көлеңкелі" ROC қызметкерлерінің қызметінің нақты мәні құпия болып сақталады және осыған қатысты құжаттарға қол жеткізу 2045 жылға дейін тыйым салынған.

Қысқа уақытқа тоқтатылды

1945 жылдың 12 мамырында, Люфтваффе жауынгерлік операцияларын тоқтатқандығы расталғанда, РОК қызметін тоқтатты. Одақтас жеңіске РОК қызметкерлерінің қосқан үлесін мойындау үшін Әуе министрлігі 1945 жылдың 23 маусымынан 25 маусымына дейін Эссекс округіндегі RAF North Weald әуежайында RAF митингін және әуе шоуын өткізді. Шараға 2000-нан астам РОК қызметкері шақырылды, әр РОК нысанынан кемінде екі бақылаушы өздерінің бекеті немесе орталығын өкілдік етті. Іс-шара аясында РОК-тың жаңа туы (Royal Air Force туы, RAF белгісінің орнына РОК белгісімен безелген, король Георг VI бекіткен дизайн) арнайы рәсімде қабылданды. Туды қабылдау күні (24 маусым), шамамен 2000 бақылаушы РОК-тың әскери формадағы алғашқы маршысын жасады, RAF оркестрінің сүйемелдеуімен, ал Әуе штатының орынбасары лорд Битти салют берді. Марштан кейін қатысушылар үлкен шаршы құрып, лорд Битти РОК туын табыс етті. Туды барабан басынан Бақылаушы лейтенант Поллок, VC алып шықты. Марш барысында Бақылаушы лейтенант Поллок екі аға сержанттың қасында туды алып жүрді. Осы оқиғалардың киножазбасы Императорлық соғыс мұражайының архивінде сақтаулы. Алайда, бірнеше ай өткен соң РОК жаңа қауіпке – Суық соғысқа қарсы тұруға шақырылды.

Орындарының өзгеруі

1947 жылдың қыркүйегінде, VE күнінен кейін бір жылдан астам өткен соң, ROC Оңтүстік Англиядағы алғашқы шағын масштабты жаттығуды өткізді, онда Gloster Meteor ұшақтарының көп саны, алғаш рет, кеңінен қолданылды. Келесі жылы төрт күндік кезеңде алғашқы ірі жаттығу өтті, оның соңғы жартысында радар қатысушы ұшақтарды бақылау және басқарудың жалғыз құралы ретінде қолданылды. 1950 жылдардың ортасына қарай реактивті ұшақтардың жоғары жылдамдығы мен биіктігі, радарлардың жетілдірілуі RAF-тің ұшақтарды бақылаудағы ROC қызметтеріне деген қажеттілігін азайтты. Дегенмен, ұшақтарға қатысты рөл азайғанды өтеу үшін 1955 жылдың маусым айында ROC-қа ядролық қарудың салдарынан қорғану міндеті қосымша берілді. ROC-тың ядролық шабуылды модельдеумен өткізген алғашқы маңызды жаттығуы 1956 жылы өтті, ал келесі жылға дейін британ үкіметі ядролық шабуыл қаупі мен ядролық сүркіні қажеттілігінің комбинациясы Ұлыбританияның қорғаныс саясатын анықтайтын басты факторлар болатынына келісім берді. Осы көзқарас қалыптасқаннан кейін, ROC-тың ұшақтарды тану және хабарлау рөлі жалғасады деген үміттерге енді орын қалмады. 1957 жылы Ішкі істер министрлігінің бақылауымен Ұлыбританияның ескерту және мониторингтік ұйымы (UKWMO) құрылды. UKWMO-ның мақсаты – ядролық шабуыл кезінде Ұлыбританияның азаматтық және әскери органдарына қажетті ақпаратты ұсыну, ROC болса мұндай шабуыл кезінде жарылған атомдық қарулардың орны және күші туралы бастапқы деректерді беруі тиіс болды. UKWMO метеорологиялық қызметтен алынған ауа райы туралы ақпаратпен бірге осы деректерді радиоактивті шөгіндінің болжамын жасау үшін пайдаланатын болды. Шөгіндінің пайда болуын және орналасқан жерін бақылауға, ROC посттарындағы құралдардан алынған деректерді пайдалану арқылы оның нақты орналасуын және күшін картаға түсіруге болатын еді. Мұндай ақпарат ROCMet (желдің жылдамдығы мен бағыты туралы деректер, жел анемометрлерімен және басқа да негізгі метеорологиялық құралдармен жабдықталған кластерлік бас посттардан алынған) деректерімен біріктірілгенде, ядролық шөгіндінің таралуын және күшін болжауға мүмкіндік беретін нақты болжамдарды таратуға болады.

Қайта құрылымдау және қайта құру

1962 жылы қырық ROC тобы қайта ұйымдастырылып, саны отыз бірге дейін азайтылды, ал 1968 жылы жиырма беске дейін кемітілді. 16 жастан 65 жасқа дейінгі қызмет мерзімі белгіленді, 65 жастан асқандардың қызметі тек жыл сайынғы тексеру нәтижесінде ауыстыратын кадрлар болмаған жағдайда және тиісті медициналық анықтамалар ұсынылғанда ғана мүмкін болды. (Соғыс кезіндегі бақылаушылардың кейбіреуі жетпіс және сексен жасқа дейін қызмет еткенімен, соғыс орталықтарындағы бақылаушылар елу жасында зейнетке шығуға мәжбүр болды.) ROC-тың ядролық ортада жұмыс істеуі үшін орталықтар мен бекеттерде жарылыс әсерінен және ядролық жарылыстардан туындаған сәулеленуден қорғану үшін өзгерістер қажет болды. Ядролық оқиғадан кейін бақылау орталықтары мен бақылау бекеттерін жетіден жиырма бір күнге дейін толықтырып тұру қажеттігі де көтерілді. 1958 мен 1968 жылдар аралығында ел бойынша жүргізілген құрылыс бағдарламасы нәтижесінде Англия, Шотландия, Уэльс және Солтүстік Ирландиядағы 1,563 жер асты бақылау бекеттерінен тұратын желі құрылды. Бұл бекеттердің арақашықтығы шамамен 8 миль (13 км) болды және әрқайсысының құны шамамен 5000 фунт стерлингке бағаланды. Посттар 25 фут (8 м) тереңдікке қазылып, монококпен темір бетоннан құйылған ғимарат салынды, содан кейін бүкіл құрылым тығыз топырақпен жабылды және битуммен (немесе су өткізбейтін материалмен) жабылды. Кіру үшін тік шахтадағы болат сатыр қолданылды, ол бір бөлмеге алып келіп, онда үш бақылаушы тұрып, жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Химиялық унитазы бар бөлек дәретхана бөлмесі де болды. Ауа бағананың екі шетіндегі желдеткіштер арқылы айдалып, электр қуаты 12 вольтті қорғасын-қышқыл аккумуляторымен қамтамасыз етілді, ол портативті бензин-электр генераторымен мерзімімен зарядталатын. Жаңа құралдар кез келген ядролық жарылыстың ең жоғары қысымын, жарылыс орны мен мөлшерінің фотосуреттерін, сондай-ақ сәулелену деңгейін анықтады. Бұл қарапайым посттар тар, суық және кейде ылғалды болды. ROC орталықтары «Бақылау» деп аталды және бомбаға төтеп бере алатын ядролық қорғалған ғимараттармен жабдықталды. Олардың аз бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі әуе шабуылына қарсы операциялар бөлмелерінен (AAOR) қайта жабдықталды, ал қалғаны жоғарыда сипатталғандай, жер үстіндегі немесе жартылай көмілген блокхаустар ретінде салынды. Бұл ғимараттар құрылыс алаңындағы топырақтың құрамына байланысты стандартты жоба бойынша салынды. Бақылау орталықтарында жүзге дейін бақылаушылар мен UKWMO ескерту тобының тұруы мен жұмыс істеуі үшін жағдай жасалған. Орталықтың құрамына ерлер мен әйелдерге арналған жатақханалар, асхана, өмірді сақтау жүйелері, дезинфекциялау құрылғылары, байланыс орталығы және балконы бар екі деңгейлі операциялық бөлме кірді. Әрбір бақылау орталығының жанында кірпіштен салынған шағын қойма орналасқан, ол «Радиациялық дүкен» деп аталды. Онда металл дискілер түріндегі 20 ядролық сәулелену көзі сақталды. Бұл дискілер 0,5 рентген, 1 рентген, 5 рентген және 10 рентген күшімен қорғасынмен қапталған контейнерлерде сақталды. Дискілерді ай сайын тексеру қажет болды, ол ROC офицерінің дискілерді жалаңаш алақанына санауын және нәтижелерді журналға тіркеуін қамтыды. (Бұл тапсырма көбінесе асығыс орындалды). Дискілер радиологиялық құралдарды калибрлеу және тексеру үшін, сондай-ақ осындай құралдарды қолдана отырып, жаттығулар үшін пайдаланылды. Бірақ 1970 жылдары енгізілген Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау ережелеріне сәйкес, радиоактивті көздер сирек немесе ешқашан қолданылмады, сондықтан олар радиологиялық дүкеннен көбінесе шығарылмайтын. Дискілер 1980 жылдардың ортасында қызметтен алынып, Альдермастонға қайтарылды, ал мұндай тірі сәуле көздерін қолданатын соңғы жаттығу 1980 жылы RAF West Raynham-де, ROC жазғы оқу лагері кезінде өтті.

Ядролық есеп беру ұяшықтары

1958 жылы RAF Fighter Command ядролық шабуыл жағдайында ROC қызметкерлері ұсынғанға ұқсас деректерді алуға ниет білдірді, атап айтқанда ядролық жарылыстардың орналасқан жері және олардан туындайтын ядролық жауын-шашын туралы ақпаратты. RAF Bentley Priory әуе қорғанысы операциялық орталығының (ADOC) әуе қорғанысы командирі RAF-тың мобильді және стационарлық бөлімшелерінің жұмысын жалғастыру үшін осындай деректерді Ұлыбританиядағы (азаматтық және әскери) әуежайлардың жарылыстан зақымдалған және/немесе кез келген ядролық жауын-шашынға ұшыраған жерлерін анықтау үшін пайдалануды қалады. RAF қызметкерлерінің жетіспеушілігі және оқу шектеулеріне байланысты HQ Fighter Command ресми түрде HQROC-тен ADOC және Fighter Command-тің секторлық операциялық орталықтарында (SOC) Fallout Reporting Sections-ты құру үшін тиісті білікті ROC қызметкерлерін беруге көмек сұрады. Соғыс уақытындағы ROC/RAF байланыс офицерлерінен басқа, бұл ROC қызметкерлерінің толыққанды әскери операциялық ортада өз міндеттерін орындайтын алғашқы жағдайы болды. RAF Bentley Priory-дегі ADOC үшін Fallout Reporting Section-ды қамтамасыз етуге ROC-тің он алты қызметкері қажет болды, ал операцияның өзі ядролық жарылыстардың орнын белгілеуден және жауын-шашынның болжамды және нақты жолын үлкен, тік, мөлдір (перспекс) карта дисплейіне түсіруден тұрды. (Дисплейдің арт жағында жұмыс істейтін екі бақылаушы деректерді «кері» жазу арқылы түсіріп, жаңартады, осылайша дисплейдің алдыңғы жағын кедергісіз көруге мүмкіндік береді). Жауын-шашын туралы нақты хабарламалар бастапқы үлгілерге түсірілді, олар метеорологиялық болжамдармен біріктірілгенде, жауын-шашынның болжамды бағыты мен қарқынды экстраполяциялау үшін қолданылды. Бұл жүйе жауын-шашынның бастапқы және кейінгі болжамдарын жасауға, сондай-ақ нақты зардап шеккен аймақтарды анықтауға мүмкіндік берді. 1958 жылдың қазан айында «Exercise Nightbird» бірлескен әуе қорғанысы және ядролық жауын-шашын жаттығулары кезінде ROC қызметкерлері алғаш рет ADOC-те операциялық міндеттерді орындады. Кейіннен Ұлыбританиядағы операциялық RAF командалық және топтық штабтары ADOC-тен екі тарату арнасы арқылы ядролық жауын-шашын туралы ақпарат алды, ал әрбір сайттағы Fallout Reporting Section карталары жергілікті ROC арнайы міндеттер тобымен жаңартылды. Fallout Reporting Sections жүйесі ядролық жарылыс және жауын-шашын туралы деректер ROC тобының штабтары тікелей ROC ядролық есеп беру орталықтарына (NRC) жіберілген кезде одан әрі жетілдірілді. Ядролық есеп беру орталықтары Ұлыбританиядағы бірнеше ірі қарулы күштер штабтарында орналасты, ROC қызметкерлері армия, Корольдік теңіз күштері және RAF-қа ROC бақылауы арқылы ұсынылған деректердің толық визуалды көрсетілімін және түсіндіруін қамтамасыз етуге жауапты болды. 1970 жылдардағы осы дамулардың нәтижесінде бақылаушы және бас бақылаушыдан басқа үшінші санат енгізілді: NRC бақылаушысы. NRC бақылаушысының рөлі ROC-тің негізгі дайындығын арнайы ғылыми дағдылармен және әдетте UKWMO ескерту топтарына арналған дайындықпен біріктірді. Сол сияқты, NRC бақылаушысы ретінде жұмыс істейтін ROC қызметкерлері үшін қауіпсіздік рұқсатының жоғары деңгейі қажет болды. NRC-ге де үй иесі болған бірнеше қазіргі заманғы үкіметтік нысандар мұражай ретінде сақталған және халыққа ашық, олардың ішінде Келведон Хатч, Хак Грин, Довер қамалы және Анструтер бар.

Ядролық жарылыстарды анықтау үшін

Атомдық қаруды анықтау, тану және жарылыс қуатын бағалау жүйесі, AWDREY деп аталатын автоматты құрал, белгілі бір таңдалған бақылау пункттерінде орналасқан, ядролық жарылыстарды анықтап, жарылыстың шамамен мөлшерін мегатоннамен көрсеткен. Бомба қуатын көрсететін индикатор немесе BPI – ядролық жарылыстан туындаған қысым толқынын тіркеп алатын, циферблаты бар ең жоғары қысымды өлшеуіш құрал. Ground Zero Indicator, немесе GZI немесе shadowgraph – металл барабан ішінде орналасқан, төрт бағытқа (солтүстік, оңтүстік, шығыс, батыс) қаратылған, кішкентай тесігі бар камералардан тұрады. Әрбір "камера" жарыққа сезімтал қағаз парағынан және оған басылған көлденең және тік калибрлеу сызықтарынан құралған, ядролық жарылыстың шарпылысын фотоға түсірген.

Иондаушы сәулеленуді өлшеу үшін

1955 жылы пайда болған No 2 радиациялық өлшегіш радиоактивті ыдыраудан пайда болатын бөлшектерді санады. 1958 жылы енгізілген Тұрақты өлшеу құралы немесе FSM, поликарбонат күмбезімен қорғалған сыртқы детекторға кабель арқылы қосылып, посттың ішінен басқарылатын болды. FSM, RSM-де қолданылған ескірген жоғары кернеулі (30 В) аккумуляторларды пайдаланды. 1985 жылы бұл құрал PDRM 82(F) құралымен алмастырылды. Plessey компаниясы жасаған PDRM82 немесе Портативті дозалық қарқын өлшегіш және осы өлшегіштің үстелге орнатылатын PDRM 82(F) нұсқасы 1985 жылы пайда болды.

Жеке қабылдауды өлшеу

Дозиметрлік қалталық өлшегіштер жеке бақылаушыларға жеке сәулелену дозасын өлшеу үшін берілді.

Байланыс және технологиялық даму

Бастапқыда, посттар мен басқару орталықтары арасындағы байланыс бұрынғы армиялық бас және кеудеге арналған байланыс құрылғыларын, жер үсті телефон желілерін пайдаланып жүзеге асырылды, оларды қолдану алдында телефон инженерлері қолмен ауыстырып қоятын. 1964 жылы армиялық бас және кеудеге арналған құрылғылар металл корпусты "Teletalk" құрылғыларымен алмастырылды, олар сөйлеу түймесін басқанда бір бағытты байланысқа мүмкіндік берді. "Teletalk" құрылғылары да қолмен ауыстырылатын телефон желілерін пайдаланды, бірақ тарату және қабылдау қуатын арттыру үшін интегралды транзисторлармен жабдықталды. 1981 жылы British Telecom компаниясы "Teletalk" құрылғысының жаңа үлгісін (AD8010) ұсынды, сонымен қатар жер астындағы, тұрақты сымды желілермен жабдықталды, олар ядролық жарылыстардан туындайтын электромагниттік импульстардың (ЭМП) әсеріне қарсы қорғалған. Посттар үш, төрт немесе бес посттан тұратын "кластерлерге" біріктірілді, әр кластердегі бір пост "Бас пост" деп белгіленді. Кластердің басқару орталығынан ажыратылу мүмкіндігін болдырмау үшін, бас посттар басқару орталығымен және үш көршілес басқару орталығымен жеке радио жиіліктерін пайдалана отырып байланыса алатын радио жабдықтарымен жабдықталды. Топтар арасындағы бақылау, жарылыс және радиациялық деректерді алмасу бастапқыда көршілес топтар арасындағы телефон желілерін пайдалана отырып, "хабаршы" дауыстық хабарламасы арқылы жүзеге асырылды. 1971 жылы бұл әдіс коммуникация орталығында орналасқан телеграф телепринтерлері арқылы перфокарталық таспамен дерек алмасу арқылы ауыстырылды. 1981-1985 жылдар аралығында телепринтерлер заманауи компьютерлік AD9000 хабарлама коммутаторлық жабдықтарымен алмастырылды, олар тұрақты және ЭМП-ға қарсы қорғалған желі арқылы жұмыс істейді, бұл ел ішіндегі топтар арасында тікелей байланысқа мүмкіндік берді. 1980 жылдардың соңында қолмен басқарылатын PMBX коммутаторлық станциялары компьютерлік тікелей қосылымды SX2000 жабдықтарымен ауыстырылды. РОК-тың қызметін тоқтатуға дейін бірнеше жыл бойы посттарды қашықтан басқарылатын жер үстіндегі бензин генераторларымен жабдықтау мақсатында сынақтар жүргізілді, бұл тұрақты электр қуатын қамтамасыз етуге арналған (бірқатар топтарға 12 В және 240 В қуат бере алатын портативті генератор (Yamaha EF1000) шағын көлемде жеткізілді), жылы ортаны қамтамасыз ету үшін "қара" жылытқыштар және жаңа герметикалық, қайта өңдеуге болатын желдеткіштер, бұл посттың ластанған ауа көзіне ұшырауын болдырмайды.

Бірқалыпты және басқа да белгілер

ROC гербі мен қалпақ белгісі 16 ғасырлық сарбаздың жалыстаған шамды жоғары көтеріп тұрғанын, ал бос қолымен көзін қорғай отырып, алысқа немесе бір нәрсеге қарап тұрғандай бейнелейді. Бұл орталық тұлға алтын лавр гүлшоғырымен оралып, Корольдік тәжбен безендірілген, ал ұраны – «Ескерілген – қаруланған». Бірыңғай туника түймелері, жаға белгілері және ROC медалінің арт жағы да сол сарбазды, жағалаудағы сигнал отының немесе ескерту маяғының қасында тұрған күйде бейнелейді, ал жағалау бойындағы жарық маяктардың тізбегі алысқа созылады. (Осы бейнеде тұлға тізбектегі келесі маяққа қарай қарап тұрғанын қиялға келтіру оңай еді). Жағалау күзетшісінің символы Елизавета дәуірінде пайда болды, сол кезде округ шерифі осындай адамдарды ұйымдастырып, маяктарды күтіп, жақындап келе жатқан жауларды ескерту үшін, оның ішінде сол кездегі испан армадасын ескерту үшін жағарлық ақы төлеп тұрды. Қарулы күштер бөлімшесінен айырмашылығы (полктік түсі бар), ROC-де оның орнына Корольдік туы бар. Елизавета II 1966 және 1991 жылдары осы туды табыс етті, олар 1991 жылы (Сент-Клемент-Дейнс) және 1995 жылы (RAF Cranwell) сақтауға қойылды. Ерекшелігі, Императорлық мемлекеттік тәж мен Сент-Эдвард тәжі бірге бейнеленген. (ROC туы, алғаш рет 1945 жылы бекітілген, 1952 жылдан бастап, Елизавета II патшайымның таққа отыруынан кейін ROC белгісімен бірге Сент-Эдвард тәжімен белгіленді). 2015 жылдың қазан айында RAF Cranwell-дегі Корольдік туы уақытша RAF Northolt-қа «көшірілді», содан кейін St Clement Danes шіркеуінде сақтауға қойылды, онда ол 1966 жылғы туды алмастырды. 1941 жылы ROC алғаш рет RAF стиліндегі киім-кешекпен жабдықталғанда, RAF киімнің көп бөлігін қамтамасыз ете алды, бірақ RAF көк береттерінің жеткілікті қоры болмады. Алайда, сол кезде армияда қара түсті Корольдік танк полкінің береттері артық болды, сондықтан ROC бастапқыда қара беретпен жабдықталды, ол ROC киім-кешегінің бір бөлігі болып, өндірушілер қажетті түнгі көк береттерді шығара алғанға дейін сақталды, содан кейін ол ROC киім-кешегінің бір бөлігі болып тарихының соңына дейін қалды. Сержант пен ефрейтор жолақтарының да жетіспеушілігі болды. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияның кемежай қоймаларында қызмет еткен квази-әскери Канада Корольдік (Ерікті) қоймашы корпусына арналған көптеген төсбелгілер болды. Лавр жапырақтарынан жасалған гүлдестедегі көлденең сызықтарды бейнелейтін бұл белгілер ROC үшін қабылданды, бас қоймашы бас бақылаушы, ал жетекші қоймашы жетекші бақылаушы болды. Бастапқыда төрт сызықты шебер қоймашы шені алынып тасталды, бірақ 1990 жылы қайтадан қарастырылды, RAF Warrant Officer-іне тең шебер бақылаушы шені, экипаж, топ және Ұлттық орталық офицерлеріне арналған көмекшілер ретінде жұмыс істеуге бағытталған. Алайда, шебер бақылаушы шенін енгізу туралы шешім тоқтату туралы хабарламамен басып алды. (Канада Корольдік (Ерікті) қоймашы корпусына арналған артық шендік белгілерді Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританияда орналасқан АҚШ-тың азаматтық техникалық корпусы да қолданды). Көптеген бақылаушылар басқа қарулы күштерде қызметтен кейін ROC-ға қосылды. RAF, Армиялық әуе корпусы және Корольдік теңіз әуе күштері/Әуе күштерінің әуе экипаждарының брифеттерін ROC киім-кешегінде, британдық немесе Британ империясының (кейінірек Достастықтың) елдерінің кез келген медаль ленталарымен бірге киюге рұқсат етілді. Басқа рұқсат етілген белгілер – парашют брифеттері, мерген белгілері, радио оператор белгілері және т.б. D күні қону кезінде қорғаныспен жабдықталған сауда кемелерінде және АҚШ әскери-теңіз кемелерінде қызмет еткен 796 ерікті бақылаушыға ROC-те қызмет етуінің қалған бөлігіне дейін, тіпті офицерлік шенге көтерілген жағдайда да, теңіз иық белгісін тағуға рұқсат етілді. 1991 жылы бос уақытты еріктілердің көпшілігі тоқтатылған кезде, теңіз бақылаушыларының бір бөлігі ROC-те белсенді қызметте қалды. (Бірнеше теңіз бақылаушылары 1941 жылы арнайы қызметке жарамды болу үшін жасы туралы жалған мәлімдеме жасады). 1977 жылдан бастап ыңғайсыз соғыс кезеңіндегі «жүнды Мары» RAF No.2 Battledress киімдері жаңа, ыңғайлы, алдыңғы бөлігі молтылдақпен жабылатын 1972 үлгісіндегі No.2 RAF киімдерімен ауыстырылды, олардың пішініне байланысты «аналық күтім костюмі» деп аталды. RAF үлгісіндегі көк жеңілдетілген жеңілдетілген көйлектер, қара галстуктер, «жүн» деп аталатын практикалық жүн жейделер, сондай-ақ пост бақылаушылары үшін жаңа үлгідегі жасыл комбинезон және көк нейлон жаңбырлық киімдер берілді. Барлық шендерге, офицерлерден басқа және бос уақыт офицерлеріне стандартты RAF аяқ киімдері берілді. (Толық уақыт офицерлері аяқ киімді өз қаражаты есебінен сатып алды). ROC медаль лентасының түстерін қамтитын ROC тұрақты белбеулері ROC Командирімен бекітілді және 1985 жылы ер адам бақылаушылары үшін енгізілді. Бұл міндетті емес, жеке сатып алынатын зат ретінде енгізілді. Тағы бір міндетті емес, жеке сатып алынатын зат – RAF фуражкасы, сондай-ақ бүйірлік қалпақ, «чип қап» немесе «ірім кескіш» аталды. 1983 жылы әйелдерге WRAF фуражкасын сатып алып киюге рұқсат берілді.

ROC біліктілік белгілері

ROC-тің бақылаушы офицерден төменгі барлық шендері Spitfire біліктілік белгісін тағуға құқылы болды. Бұл тесттің алғашқы нұсқасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұшақтарды тану саласындағы біліктілікті бағалау мақсатымен енгізілді, кандидаттар ұшақтардың силуэттері бейнеленген карточкаларды дұрыс анықтауға тиіс болды. (Нәтижелер және талапқа сай келген бақылаушылардың есімдері ROC журналының соңында жарияланды). Сәтті өткендерге берілген белгі – көк-сұр түсті матаға басылған ақ Spitfire суреті болды. Кейіннен тест карточкалары "Флэш-тренер" проекторы арқылы экранға проекцияланатын фотосуреттермен алмастырылды. 1956-1966 жылдар аралығында тест ұшақтарды тану және ядролық қауіпті анықтауға қатысты сұрақтарға жазбаша жауап берудің жиынтығына айналды. Кейінірек, негізгі тест 100 сұрақтан тұратын көп таңдаулы тест болып келді, ал пошта және NRC бақылаушылары үшін жеке мамандық пәтерлері қарастырылды. Тест нәтижелерінің бес деңгейі болды: сәтсіз, қарапайым өту, орташа өту, бірінші сыныпты өту және, соңында, шебер өту. Шебер өту үшін 90% немесе одан жоғары ұпай жинау қажет болды. Шебер өтуге алғаш рет қол жеткізгенде көк Spitfire белгісі табысталды. Бесінші шебер өту кезінде қызыл Spitfire белгісі берілді, ал әрбір бес шебер өту үшін қызыл жұлдыз белгісі қосылды, жиырма бесінші өтуге дейін. Содан кейін қызыл Spitfire және 3 қызыл жұлдыз алтын Spitfire белгісімен ауыстырылды. (Алтын Spitfire белгісі алғаш рет 1988 жылы енгізілді, бірақ бұрынғы уақытқа да берілуі мүмкін еді). ROC қызметінің жас шектеулері алтын Spitfire және 3 алтын жұлдызға қол жеткізу үшін бақылаушының қызметінің дерлік әр жылында шеберлік деңгейін көрсету қажеттігін білдірді, егер ең төменгі жасқа жеткен болса. Нәтижесінде, өте аз алтын Spitfire белгілері табысталды, ал алтын жұлдыздардан тіпті аз берілді. Кейінірек, 1987 жылы, егер бақылаушы бұрын шебер өтуге қол жеткізбеген болса, негізгі тесттен бірінші сыныпты өтуге жеке көк жұлдыз белгісі және Spitfire белгісі берілетіні туралы хабарланды.

Патшалық бақылаушылар корпусының медалі

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бақылаушылар округтік полиция күштерінде жұмыс істеді және тоғыз жыл үздіксіз қызмет еткеннен кейін Арнайы сақшылардың ұзақ қызмет медалімен марапатталды. Бірақ, 1939 жылы RAF Fighter Command ROC-ті басқаруға алғаннан кейін, бұл медаль ROC мүшелеріне берілмейтін болды. 1950 жылы король Георг VI он екі жыл үздіксіз қызмет еткендерге Корольдік бақылаушылар корпусының медалін беруге рұқсат берді. Әрбір келесі он екі жылдық мерзім медаль лентасына бекітілген қанатты тәжді бейнелейтін құлыппен белгіленді. Толық уақытты офицерлердің бейбіт уақыттағы қызметі біліктілік мерзімі үшін 50% пайызбен есептелді, сондықтан медаль немесе келесі құлып алу үшін жиырма төрт жылға дейін қызмет ету қажет болды. Дегенмен, мұндай адамдардың бұрынғы соғыс немесе жартылай штатты қызметі толық есептелді. Медаль лентасы ақшыл көк, қара көк және күміс түсті тік жолақтардан тұрады, ол күндізгі аспанның ақшыл көгін және ортасында түнгі аспандағы іздеу шамның сәулесін көрсетеді. Бұл үлгі, қосымша қара көк түсті сыртқы жолақтармен бірге, ROC тұрақты белдеуінде қайталанады.

Екінші дүниежүзілік соғыс медальдары

Соғыс кезінде 1080 күн қызмет еткен КСРО қызметкерлері Қорғаныс медаліне ие болды. 1944 жылдың маусым айында Нормандияға түскен кезде Корольдік теңіз күштеріне уақытша қатысқан 796 ROC мүшесі тиісті әскери медальдарға лайық деп танылды. Олардың көпшілігі бір-екі ай қызмет етті және Франция мен Германия жұлдызы мен Соғыс медалімен марапатталды. Корпустың екі мүшесі қаза тапты, біреуі жараланды, ал он адам есімдері бұйрықтарда аталды, сонымен қатар олар 1939-1945 жылдардағы жұлдызға да ие болды. Осы D күнінің ардагерлерінің барлығы 235-і ROC медалімен марапатталды. Достық оттан сақтану үшін Rapier экипаждарына ұшақтарды танудың жоғары деңгейдегі білігі қажет болды; бұл білікті ROC қызметкерлері таңдалып оқытылғанда шеберлікпен көрсетіп, өз кезегінде оларды тағайындалған Rapier экипаждарына үйретті.

Шетелдегі ұқсас ерікті ұйымдар

РОК-қа ұқсас ұйымдар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде басқа елдерде де құрылды, оның ішінде Жердегі бақылаушылар корпусы (АҚШ), Ұшақтарды анықтау корпусы (Канада) және Әскери ерікті әуе бақылаушылар корпусы (Австралия). Бірақ, Корольдік бақылаушылар корпусынан өзгеше, осы ұйымдардың көпшілігі 1950 жылдардың соңына таман таратылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Данияның Ұлттық гвардиясы да РОК сияқты қызмет атқаратын ұйым құруға тырысты. ROC, Luftmeldekorpset (LMK) – Данияның әуе хабарлау корпусымен байланыс орнатты, ол Данияда ядролық қауіп туралы ескерту берумен қатар, Варшава шартының елдеріне жақын болғандықтан ұшақтарды анықтау жұмысын да жүргізді. 1991 жылға дейін LMK мен ROC арасында жыл сайын ұшақтарды анықтау бойынша жарыстар өткізілді, ROC енді ұшақтарды анықтау бойынша операциялық міндеттерді атқармаса да. Жарыстар тарихында жеңіс-жеңіліс шамамен тең болды, ал финалдық жарыста төрт адамнан тұратын ROC командасы кубокты жеңіп алды. LMK штаб-пәтеріне бару өте танымал болды, әсіресе ол Копенгагендегі негізгі Carlsberg сыра зауытының ішкі бөлмесінде орналасқандықтан, LMK-ның мәжіліс залы тікелей зауыттан тегін сырамен қамтамасыз етілді. (LMK 2004 жылы таратылды).

Кетіңіз және мұра қалдырыңыз

1990 жылғы қорғаныс шығыстарын қайта қараудан кейін «Өзгерістердің нұсқалары» аясында, РОК бақылау бекетінің негізгі далалық күші мен топтық бақылау қызметкерлері 1991 жылғы 30 қыркүйекте таратылды. Алдыңғы күні 1966 жылғы ROC Royal Banner Лондонның Сент-Клемент Дэнс шіркеуінде салтанатты түрде орнатылды, ROC қызметкерлері баяу шеру жасады (Skywatch – РОК полкінің жылдам шеруі), ал баннерді соңғы демалыс орнына жеткізіп, онда оны көрнекті орынға қойды. (Бұрын, 1991 жылғы шілдеде Королева Елизавета II ROC-тің Корольдік парадында баннердің жаңасын табыс еткен болатын). ROC, UKWMO-мен бірге, 1991 жылғы Корольдік парадта Королева «суық соғыстың аяқталуы» деп сипаттағаннан кейін ресми түрде таратылды. Бұл шешім Үкіметтің баспасөз хабарламасына сілтеме жасады, онда «қашықтан сезіктелгіштер арқылы автоматтандырылған ядролық жарылыс пен радиоактивтік жауын-шашынды анықтаудың болашақтағы дамуы мен жақсарту мүмкіндіктері» туралы айтылды. Қалған 170 штаттан тыс РОК қызметкерлерінің көпшілігі Қорғаныс министрлігі мен Ұлыбританияның басқа да мемлекеттік органдарындағы басқа лауазымдарға ауыстырылды, ал кейбіреулері ерте зейнетке шықты, бірақ көпшілігі жұмысынан босатылды. Бас басқарманың жоғары әкімшілік қызметкері (S Ad O) және персоналды қамтамасыз ету жөніндегі қызметкер (P Serv O) Ұлыбританияның барлық аймақтарынан келген қызметкерлерді қайта орналастыру немесе зейнеткерлік курстарына жіберу бойынша кең ауқымды жұмыс жүргізді. S Ad O және бақылаушы лейтенант РОК контингентінің қысқартылған құрамын жаңартылған RAF құрылымы бойынша басқару үшін қызметте қалды. Барлық бақылау бекеттерінен және бақылау пункттерінен құрал-жабдықтарды, жиһаздарды және материалдық заттарды қайтарып алу бойынша тоғыз айға созылған ірі жұмыс HQROC жабдықтаушысының бақылауымен жүзеге асырылды. Қорғаныс министрлігі мен RAF тарихи бөлімімен ОКР-ның құжаттарын, мәліметтерін және тарихи ескерткіштерін ел бойынша әртүрлі жерлерде мұрағаттау туралы келісім жасалды. Қызметте қалған РОК-тің тек Ядролық есеп беру бөлімі (NRC) болды, ол ірі қарулы күштер штабтарымен бірлесе жұмыс істеп, жаңа және өте белгісіз кезеңге енді. 260-тан аз мүшеге дейін азайтылған 16 сақталған NRC енді әскери үй командалары үшін толыққанды ядролық, биологиялық және химиялық (ЯБХ) соғыс талдауын және ескерту қызметін қамтамасыз етудің қиын міндетіне ие болды, NBCC ретінде резервтік күштермен жұмыс істеп, бірақ посттар мен бақылау пункттерінен ел бойынша келетін деректер ағынысыз. 1991 жылдан бастап РОК-қа Ішкі істер министрлігінің қатысуын тоқтату нәтижесінде бұл «қалған элементтер» RAF Strike Command (RAFSTC) құрамындағы бірден-бір резервтік тікелей басқарылатын бөлімге айналды. Оның соңғы төрт жылында РОК командирінің лауазымы екінші тағайындама болып, No. 11 RAF тобының Бас әуе штабы офицері (SASO) осы лауазымды атқарды. РОК-тің барлық қалған мүшелері RAF формасындағы бастапқы РОК топтарының белгілерін алып тастауға және кез келген соғысқа дайындалу кезеңінде (TTW) қызмет ету шарттарының өзгеруіне бейімделуге міндетті болды, бұл оларды тиімді түрде Корольдік көмекші әуе күштерінің (RAuxAF) құрамына енгізді, олардың құқықтары қорғалды. Нәтижесінде, ROC мен Royal Air Force Volunteer Reserve (RAFVR) әскери ұшулары арасындағы байланыс күшейді. RAF полкімен жүргізілген ЯБХ есеп беру сынақтарының сәтті нәтижелеріне және НАТО стандарттары мен бағалауларына (STANAG және OPEVAL) толық сәйкес келгеніне қарамастан, Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі РОК-ті ЯБХ бөлімі ретінде сақтап қалу «қажет, бірақ қолданыстағы форматта маңызды емес» деген қорытындыға келді. Нәтижесінде, РОК-тің қалған жартылай штат мүшелері 1995 жылғы 31 желтоқсанда, 1991 жылғы ROC Royal Banner-ін 8 желтоқсанда Кранвеллдегі RAF колледжінің Ротондасында өткізілген салтанатты рәсімнен кейін таратылды, ол әлі де басқа таратылған Әуе күштері бөлімшелері мен эскадрильяларымен бірге көрнекті орында тұрды және болашақта қайта жандандырылуы мүмкін. RAF Bentley Priory-дегі РОК штаб-пәтері барлық әкімшілік тарату жұмыстары аяқталғаннан кейін, 1996 жылғы 31 наурызда жабылды. ROC-тің аға офицері (SROCO), бақылаушы командир Н. А. Грейг, MBE-нің көмегімен, РОК-тің соңғы командирі болу құрметі әуе коммодоры Мартин К. Виддоусонға бұйырды, ол жаңадан құрылған No. 11/18 RAF тобының Бас әуе штабы офицері (SASO) лауазымын да атқарды.

Корпустан кейін

Содан бері Ұлыбританиядағы бірнеше бақылау бекеттері сатып алынып немесе жалға берілді, жаңадан жабдықталды және қоғамға мұражай ретінде ашылды. Көрікті ауылдық жерлерде орналасқан кейбір бекеттер демалысқа арналған тіркемелі үйлерді іздейтіндердің арасында танымал болды, мысалы, Карлайл тобындағы Пэнрит бақылау бекеті 2008 жылдың сәуір айында аукционда 182 000 фунт стерлингке сатылды. Бақылау ғимараттарының көпшілігі жеке меншікке сатылып, бұзылды немесе басқа мақсаттарға бейімделді, мысалы, 17-топ Уrexham қазірде жазу студиясы, 16-топ Шрусбери – ветеринариялық аурухана, ал 1-топ Мейдстоун – заңгердің архивтік сақтағышы. Тағы бірнеше бекет әлі де сақталған, бірақ көбінесе тасталып, қираған күйде. Екі ерекше жағдай бар. 20-топ Йорк-тың жартылай көмкерілген бақылау ғимараты English Heritage ұйымымен ROC және оның Ұлы Суық Соғыс кезеңіндегі қызметіне арналған мұражай ретінде қабылданып, Пасхадан қараша айына дейін сәрсенбіден жексенбіге дейін, ал қарашадан кейін сенбі және жексенбі күндері жұртшылыққа ашық. 28-топ Дандидің бақылау бекінісі 28 Group Observed (SCIO) ұйымымен басқарылады және 1991 жылғы түпкілікті жағдайына келтірілді. Жеке турларды қайырымдылық қорының веб-сайты және Facebook парақшасы арқылы тапсырыс беруге болады. 2008 жылы Йорк мұражайы бірнеше айға жабылды, себебі деректер орталығынан белгісіз саңырауқұлақ табылды, бірақ зерттеулер саңырауқұлақтың зиянсыз екенін көрсеткеннен кейін қазан айында қайта ашылды. 2015 жылдың тамызында ұзаққа созылған суастынан кейін қатты су тасқынынан кейін бір айға жабылуға мәжбүр болды. RAF Bentley Priory, Корольдік бақылаушылар корпусының барлық тарихындағы штаб-пәтер, 2008 жылдың мамыр айында жабылып, жеке қонақ үй немесе сәнді пәтерлерге айналдырылады. Тарихи офицерлердің бөлмелері мен ROC заттарының таңдамасы қоғамдық мұражай ретінде сақталды. 2011 жылдың шілдесінен бастап, Винчестердегі ROC мұражайы Корпуста қызмет еткен адамдардың ROC қызметтік жазбаларына қатысты ақпаратты сақтау, жинақтау және тарату бойынша Қорғаныс министрлігінен жауапкершілікті алды.

"Өлік" мерекесін атап өту

2008 жылғы 12 қыркүйекте No 41-ші эскадрильяның Спитфайр MkIIA ұшағының көшірмесі, "Нәзіретші корпусы" белгісі мен атағымен, RAF High Wycombe қақпасының күзетшісі ретінде орнатылды. Көшірме негізделген түпнұсқа ұшақ; EB Z сериясы, No P7666, No 41-ші эскадрильяның командирі Дональд Финлейдің жеке ұшағы болған. Бұл ұшақ, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Нәзіретші корпусы қызметкерлері RAF үшін сатып алуға жеткілікті қаражат жинаған екі ұшақтың бірі еді. (2010 жылы BAe Harrier GR9A ұшағына EB Z құйрық кодысы мен "Нәзіретші корпусы" атағы берілді. Harrier ZG857 ұшағы 2011 жылғы наурызда RAF қызметінен шығарылғанға дейін осы қосымша белгілерді таныстырды). Нәзіретші корпусы есімдері екі рет теміржол локомотивтеріне берілді. 1946 жылы салынған, "Британия шайқасы" класындағы No34050 паровозы 1948 жылғы ақпанда "Royal Observer Corps" деп аталды және 1961 жылғы 2 шілдеде Уотерлоо станциясында Әуе комиссары C M Wight Boycott ROC-тің ұзақ қызмет медалінің лентасымен марапаттады. 1965 жылы қызметтен алынып, бұзылған локомотивтің атауы сақталды және қазір RAF мұражайының коллекциясының бөлігі болып табылады. 1966 жылы салынған British Rail Class 73 электродизельдік локомотив No.73137 1985 жылдан 1999 жылға дейін "Royal Observer Corps" деп аталды. Корпустың құрылғанына 60 жыл толуына орай, Әуе бас маршалы сэр Дэвид Крейг 1985 жылғы 30 қазанда Ватерлоо станциясында атау рәсімін өткізді. Жеке тұрғын үйлер салу үшін қиратылған бірнеше топтық бақылау ғимараттары көшелердің атауларымен еске алынды, соның ішінде Observer Court (Прествик), Observer Close (Труро) және Observer Close (Бедфорд). Кеннет Хит, Тачэмдегі тұрғын үйлер салу ауданы, бұрынғы RAF Тачэм (1999 жылға дейін Қорғаныс байланыс агенттігіне тиесілі тарату орталығы) аумағында, Дэвид Уилсон үйлерінің әскери тақырыптағы көше атауларының арасында Observer Drive бар. Royal Observer Way – бұл Девон штатының Ситон қаласындағы Tesco супермаркетіне апаратын жол. Корольдік ту (Сент-Клемент-Дэнс шіркеуінде көрсетілген), Бентли Приоридегі боялған шыны терезе, бұрынғы посттар, топтық бақылаулар, Қорғаныс министрлігінің бункерлері және мұражай ретінде жұмыс істейтін басқа да орындар, сондай-ақ Нәзіретші корпусы қауымдастығының мүшелері ретінде еске алу шерулеріне қатысатын адамдар, Нәзіретші корпусымен және Ұлыбританияны қорғауға оның қосқан үлесімен байланысты. Нәзіретші корпусы және оның тарихында қызмет еткендер Ұлттық мемориалдық бақта еске алынады, онда Нәзіретші корпусы қауымдастығының мүшелері Нәзіретші корпусының бағын күтіп ұстау жұмыстарын жүзеге асырады.

Негізгі көздер

Вуд, Дерек (1975 ж. және 1992 ж. қайта қаралып жаңартылған). "Қызыл дабыл" (Түз. басылым). Портсмут; Carmichael and Sweet Ltd. Корольдік бақылаушылар корпусының тарихы. Бактон, Генри (1993). "Ескерілген – қаруланған", Корольдік бақылаушылар корпусының ресми құрметі және тарихы. Ашфорд; Buchan and Enright.