Кіріспе

Канаданың әскери әуе қызметінің қазіргі және өткен оқиғалары Канада Корольдік әуе күштерінің тарихы 1914 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада экспедициялық корпусына қосылған Канада авиациялық корпусының (CAC) құрылуымен басталады. Ол бір ғана ұшақтан тұрды, бірақ ол ешқашан қолданысқа енгірілген жоқ. 1918 жылы Англияда екі канадалық эскадрильядан құралған Канада әуе күштері (CAF) құрылды және Корольдік әуе күштеріне қосылды, бірақ ол да соғыс уақытында қызмет етпеді. Соғыстан кейін 1920 жылы Канадада әуе милициясы, сондай-ақ Канада әуе күштері құрылды. 1924 жылы Король Георг V корольдік атақ берген кезде CAF Корольдік Канада әуе күштері (RCAF) деп өзгертілді. RCAF 1968 жылға дейін тәуелсіз күш ретінде сақталды. Қазіргі заманғы Канада Корольдік әуе күштері, бұрын Канада Қарулы күштерінің Әуе командалығы деп аталған, оның тарихы 1968 жылы Канаданың қарулы күштерінің бірігуімен байланысты және Канада Қарулы күштерінің үш құрамдық бөлімінің бірі болып табылады. Канада Корольдік әуе күштері Екінші дүниежүзілік соғыста, Корея соғысында, Біріккен Ұлттар Ұйымының бірнеше бейбітшілік сақтау миссияларында және НАТО операцияларында қызмет етті. Бұл күш 20 ғасырдың екінші жартысында Еуропада өзінің қатысуын сақтап келді.

Бастапқы жылдары

Канада мен Британ империясындағы ауадан ауыр, қозғалтқышты ұшақтың алғашқы ұшуы 1909 жылдың 23 ақпанында болды. А.Д. МакКарди басқаруда, А. Грэм Беллдің «Күміс жебесі» (Silver Dart) Бра д’Ор көлінің мұзынан (жағалауындағы Баддек, Нова-Скотия) көтерілді. 1,6 шақырымдық (1/2 миль) ұшудан кейін 1909 жылдың 10 наурызында 32 шақырымдық (20 миль) ұзақ ұшу орындалды. МакКарди және оның серіктесі Ф.В. «Кейси» Болдуин «Канадалық әуежайлар компаниясын» (Canadian Aerodrome Company) құрды және олар Милиция және қорғаныс министрлігі компанияның ұшақтарын сатып алуға қызығушылық танытады деп үміттенді. Милиция бас штабының екі офицері ұшақтарды әскери мақсаттар үшін пайдалануға қызығушылық танытты, сондықтан авиаторлар өз ұшақтарын көрсету үшін Петавава лагеріне шақырылды. 1909 жылдың 2 тамызында «Күміс жебе» төрт рет сәтті ұшты, бірақ төртінші ұшу кезінде МакКарди ұшақты жерге қондырғанда бір дөңгелегі жердегі дөңгелекке тиіп, ұшақ қирады. «Күміс жебе» енді ешқашан ұшпады. Екінші ұшақ, «Баддек №1» (Baddeck No.1), бірнеше күннен кейін ұшты, бірақ екінші қонғанда қатты зақымдалды. Апаттан кейін милиция бөлімі ұшақтарға қызығушылық танытпады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Канада үкіметі әскери авиацияға қызығушылық танытпады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы 4 тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Канада Ұлыбританияның жариялауына байланысты осы қақтығысқа қатысты. Кейбір еуропалық елдер әскери мақсаттар үшін ұшақтарды қолданып жүргендіктен, Канаданың әскери және қорғаныс министрі Сэм Хьюз, Канадалық экспедициялық күшін (CEF) ұйымдастырғаннан кейін, Канаданың әскери авиацияға қалай көмектесе алатынын сұрады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 20 000-нан астам канадалық ерікті түрде Корольдік ұшу корпусына (RFC) және Корольдік теңіз әуе қызметіне (Royal Naval Air Service) қызмет етті, олардың арасында Уильям Баркер, В. А. "Билли" Бишоп, теңіз ұшқышы Реймонд Коллишоу, Рой Браун, Дональд МакЛарен, Фредерик МакКолл және Уилфрид "Уоп" Мэй секілді аса көрнекті ұшқыштар болды. 1917 жылы RFC Канададағы канадалық авиаторларды даярлау және оқыту үшін оқу әуежайларын ашты. Канада үкіметі RFC-ге Торонтодағы Canadian Aeroplanes атты ұшақ зауытын ашуға қаржылай көмек берді, бірақ басқа жағынан қатыспады. 1915 жылы Ұлыбритания Канадаға өз әуе бөлімдерін құруды қарастыруды ұсынды. Алайда, 1918 жылдың көктеміне дейін Канада үкіметі Франциядағы Канада корпусымен бірге қызмет ету үшін сегіз эскадрильядан тұратын әуе күшін құруды ұсынбады. Ұсынылған сегіз эскадрильяның орнына, британдық Әуе министрлігі екі канадалық эскадрильяны (бір бомбалаушы, бір истребитель) құрды. 1918 жылдың 19 қыркүйегінде Канада үкіметі осы екі эскадрильяны басқару үшін (кейін No 1 Wing, CAF болар еді) Канаданың подполковнигі Билли Бишопқа, Британ империясының ең үздік ұшқышына және Виктория кресімен марапатталған алғашқы канадалық авиаторға тапсырып, Канада Әуе күштерін (CAF) құруға рұқсат берді. Бұл екі еуропалық эскадрильяның жаңа канадалық әуе күшінің ядросы болатыны туралы пікірлер болды. Алайда, 1919 жылдың 30 мамырында Канада үкіметі жаңа әскери әуе күшін құрудан бас тартты, себебі ондай қажеттілік болмады деп есептелді.

Авиация басқармасы және Канаданың әуе күштері

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канаданың авиация саласына қатысы болғандықтан, үкімет Канададағы авиацияға қатысты жауапкершілігін арттыруға міндетті деп ойлады. Соғыс салдарынан Канадада көптеген оқытылған мамандар мен жабдықтар болғандықтан, үкіметтік жауапкершілікті одан әрі дамыту үшін әскери емес азаматтық авиацияны қолдау қажет деп саналды. 1917 жылдың қазан айында соғыстан кейінгі кезеңде көлік мәселелерін, соның ішінде әуе көлігін қарастыру үшін Үкіметтік қайта құру және даму комитеті құрылды. Азаматтық авиацияның болашағы Канаданың 1919 жылы Парижде Ұлыбритания қол қойған Халықаралық әуе қатынасы жөніндегі конвенцияға берген міндеттемелерімен анықталды. Конвенцияға сәйкес, Канада өз территориясындағы әуе трафигі мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті болды. Осы себептерге байланысты Канада Әуе кеңесін құрды. Кеңестің негізгі міндеті – реттеушілік функцияларды орындау болғанымен, ол сонымен қатар азаматтық авиацияны бақылау және әуе қорғанысын ұйымдастыруға жауапты болды. Әуе кеңесі орман шаруашылығы, аэрофототүсіру және контрабандаға қарсы күрес сияқты азаматтық операцияларды қолдау үшін ұшақтарды пайдалануды жоспарлады. 1920-1921 жылдары Әуе кеңесі азаматтық авиацияны дамыту үшін алты әуе станциясын құрды: Иерихон жағажайы, Морли (кейіннен Хай-Риверге көшірілді), Оттава, Дартмут, Виктория жағажайы және Роберваль. Әуе кеңесінің әуе қорғанысына қатысты жұмысы бұрынғы соғыс ұшқыштарына қайта оқу курсын ұйымдастырудан тұрды. Бұл курстарды Корольдік әуе корпусының бұрынғы әуе станциясы – Кемп Бордендегі шала уақытты, тұрақты емес әуе милициясы – Канада әуе күштері (CAF) жүзеге асырды. Сол кездегі саяси ой-пікір бойынша, бейбіт уақытта тұрақты әскери әуе күштерін құру идеясы халыққа ұнамас еді. Оқу бағдарламасы 1920 жылдың шілдесінде басталды және 1922 жылдың наурыз айында аяқталды, нәтижесінде жаңа ұшқыштар даярланбады. 1922 жылы Әуе кеңесі, оның CAF бөлімі, Милиция және қорғаныс департаменті және Әскери-теңіз департаменті біріктіріліп, Ұлттық қорғаныс департаменті құрылды. CAF жаңа ұйымға айналды және 1923 жылдың қаңтарында қайта ұйымдастыру толыққаннан кейін, CAF Канададағы барлық әуе операцияларына, соның ішінде азаматтық авиацияға жауапты болды. CAF-тің өзі де 1922 жылдың 1 шілдесінен бастап қайта ұйымдастырылды. 1922 жылдың 25 қарашасында алты Әуе кеңесі станциясы CAF станциялары деп жарияланды.

Канаданың Корольдік әуе күштері

Канада әуе күштерінің "Royal" аталуы туралы ой алғаш рет 1921 жылдың тамызында Австралия әуе күштері "Royal" атағын алғанда туды. Атауды өзгерту туралы ресми өтініш 1923 жылдың 5 қаңтарында берілді, ал 1923 жылдың 15 ақпанында Канадаға король Георг V бұл атақты бергені туралы хабарланды. Дегенмен, Канада үкіметі Корольдік Канада әуе күштері (RCAF) деген жаңа атауды 1924 жылдың 1 сәуіріне дейін ресми түрде мойындамады. Осы атаумен Канаданың әуе күштері Канаданың қорғаныс күштерінің тұрақты құрамына енді. Жаңа әуе күштері тұрақты күш және қосалқы немесе тұрақты емес күш (Тұрақты емес белсенді әуе күштері, немесе NPAAF) болып ұйымдастырылуы тиіс еді, бірақ NPAAF тағы сегіз жыл бойы белсенді болған жоқ. RCAF Air Board және CAF-тің орнына Канаданың азаматтық авиациясын реттеушіге айналды және контрабандаға қарсы күрес, орман өрттерін бақылау, орманды әуеден шашыру, почта жеткізу, шұғыл медициналық көмек көрсету, заңдылықты сақтау және аэрофототүсіру сияқты азаматтық міндеттерді атқаруын жалғастырды, сонымен қатар оқыту жұмыстары да жүргізілді. 1927–1928 жылдары RCAF-тың маңызды жұмысы Гудзон бұғазы экспедициясы болды, мақсаты – Гудзон шығанағындағы мұз қозғалысын және навигациялық жағдайларды зерттеу, мүмкін болатын Чучерчил, Манитобадағы ірі теңіз портын құруға дайындық жасау. 1927 жылы Канададағы авиация басқаруы қайта ұйымдастырылды, соның нәтижесінде әскери орган саналатын RCAF азаматтық авиацияны бақыламайтын болды. Азаматтық департаменттерге қолдау көрсету үшін әуе операцияларын басқару үшін жаңа үкіметтік бөлім – Азаматтық үкіметтік әуе операциялары (CGAO) бөлімі құрылды. Дегенмен, RCAF бөлімді басқарды және барлық ұшақтармен және персоналмен қамтамасыз етті. RCAF CGAO-ны Көлік департаменті азаматтық ведомстволарды қолдау жауапкершілігін алғанға дейін немесе осы ведомстволар өздерінің әуе қызметтерін құрғанға дейін қолдады. 1930 жылдардың басындағы бюджет қысқарулары персонал санына, әуежай құрылысына, ұшқыштарды даярлауға, ұшақтар сатып алуға және ұшу операцияларына әсер етті. 1932 жылғы "Үлкен кесу" RCAF үшін ерекше қиындық тудырды. Бюджет қысқаруларына жауап ретінде NPAAF 1932 жылы құрылды. Әуе күштері 1930 жылдар бойына қайта құрыла бастады, бірақ басымдықтар азаматтық әуе операцияларын жақсартудың орнына әскери ұйым ретінде RCAF күшін арттыруға бағытталды. Жаңа ұшақтарқа тапсырыс берілді және жаңа әуе станциялары салынды. 1932–1938 жылдар аралығында он қосалқы эскадрилья құрылды. RCAF өз бөлімшелерін кеңейтті немесе біріктірді, сондай-ақ өңірлік басқарулар енгізілді. 1930 жылдардың соңына қарай RCAF ірі әскери күш емес еді. Ұшақтар ескірген, ал RCAF-тың әскери операцияларда тәжірибесі болмады. Жаңа ұшқыштар мен басқа да қызметкерлер даярланғанмен, жұмыс күші жетіспеді. Осы мәселелердің көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британдық одақтастықтың әуе оқу жоспарының (BCATP) іске асырылуымен шешілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, RCAF өзінің он бір тұрақты операциялық эскадрильясының сегізін қолданды, бірақ 1939 жылдың қазанында 15 эскадрилья қол жетімді болды (12 Отан қорғанысы үшін, үш – шетелдегі қызмет үшін). Осы кезде жиырма түрлі ұшақтар қолданыста болды, олардың жартысынан астамы оқу немесе тасымалдау мақсатында болды, ал RCAF соғысты тек 29 майдангерлік және бомбалаушы ұшақпен бастады. RCAF 1944 жылдың қаңтарында ең жоғары деңгейге – 215 000 (барлық шендер) жетті. Соғыс аяқталғанда RCAF одақтастардың төртінші ірі әуе күштеріне айналды. Шамамен 13 000 RCAF қызметкері операция кезінде қаза тапты немесе соғыс тұтқыны ретінде қайтыс болды. Тағы 4 000 адам оқу кезінде немесе басқа себептерден көз жұмды. Канаданың барлық жерінде оқу-жаттығу әуежайлары мен басқа да нысандар орналасқан. Кейбір ұшақ экипаждарының оқуы басқа одақтас елдерде жүргізілгенімен, Канаданың оқу орындары шетелдегі операциялық қызметке қатысатын ұшақ экипаждарының басым бөлігін даярлады. Оқу орындарының ішінде бастапқы оқу мектептері, элементарлық ұшу оқу мектептері, қызметтік ұшу оқу мектептері, ұшу нұсқаушыларының мектептері, жалпы барлау мектептері, операциялық оқу бөлімшелері, сымсыз байланыс мектептері, бомбалау және артиллерия мектептері, ұшу инженерлері мектебі, әуе навигациясы мектептері, әуе бақылаушылары мектептері, радиомағыштық бағытты анықтау (радар) мектептері, мамандандырылған мектептер және бірнеше қосымша мектептер бар болды. BCATP соғысқа 130 000-нан астам ұшақ экипажын жіберді.

Отандық қорғаныс

Ішкі қорғанысты Ішкі соғыс құрылымының екі командасы – Батыс әуе командасы және Шығыс әуе командасы қадағалады. Канаданың батыс және шығыс жағалауларында орналасқан бұл командалар 37 эскадрильяға дейін жетті және Канаданың жағалауларын жаудың шабуылынан қорғауға, сондай-ақ одақтас кемелерді қорғауға жауапты болды. Қауіптердің қатарында шығыс жағалаудағы және Атлантикадағы кеме жолдарындағы неміс суасты қайықтары мен жапон күштерінің шабуылдау мүмкіндігі болды. 1941 жылы Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін батысқа қосымша эскадрильялар жіберілді. Канадалық бөлімшелер Алеут аралдары науқаны кезінде Алясканы қорғауға американдықтарға көмектесу үшін Аляскаға жіберілді.

Шетелдегі операциялар

48 RCAF эскадрильясы Ұлыбритания, Солтүстік-Батыс Еуропа, Солтүстік Африка және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы шетелдегі операциялық міндеттерге қатысты. Бұл эскадрильялар түрлі рөлдерде қатысты, оның ішінде: истребитель, түнгі истребитель, истребитель-разведчик, барлау, кемеге қарсы, суасты кемелеріне қарсы, стратегиялық бомбалау, көлік және истребитель-бомбалау. RCAF эскадрильяларында көбінесе RCAF емес қызметкерлер болды, ал RCAF қызметкерлері Корольдік әуе күштерінің (RAF) эскадрильяларында да қызмет етті. Ең табысты канадалық истребитель ұшқыштарының қатарында Джордж Берлинг, Дон Лобман, Джеймс (Стокки) Эдвардс және Роберт Фумертон болды. RCAF Ұлыбритания шайқасында, Атлантика шайқасындағы суасты кемелеріне қарсы күресте, неміс өнеркәсібіне қарсы бомбалау кампанияларында (әсіресе RAF Бомбардировщиктер командасының 6-тобы) және Нормандия шайқасы кезінде, сондай-ақ Солтүстік-Батыс Еуропадағы келесі құрлықтағы кампанияларда одақтас күштерге тікелей қолдау көрсетті. RCAF эскадрильялары мен қызметкерлері Мысыр, Италия, Сицилия, Мальта, Цейлон, Үндістан және Бирмадағы операцияларға да қатысты. 1942 жылдың қазан айына дейін RCAF Бомбардировщиктер командасымен бірге қызмет ететін бес бомбалаушы эскадрильясы болды. 425-ші эскадрилья француз канадалықтарынан құралған, бірақ барлық эскадрильялар үшін командалық тіл – ағылшын тілі болды. 1943 жылдың қаңтарында RAF-та қызмет ететін барлық канадалықтар RCAF-ке ауыстырылды, нәтижесінде 11 бомбалаушы эскадрильясы құрылды, ол әуе вице-маршалы Г. Э. Брукстің басшылығымен Бомбардировщиктер командасының 6-тобына айналды. Келесі түнде 125 бомбалаушы ұшақ Берлинге шабуыл жасауға бұйрық алды, олардың 11-і ұшып қалды, 12-сі кері қайтты, ал 24-і Германияда атып түсірілді. 1944 жылдың наурыз айында Германияға қарсы бомбалау шабуылдары тоқтатылды және Бомбардировщиктер командасы Операция «Оверлорд» алдында Франциядағы нысаналарды бомбалауды бастады.

Қырғи қабақ соғыс

1945 жылдың көктемінде ҰБҰ тоқтатылды және РКҚА 215 000-нан 164 846-ға дейін қысқартылды (барлық шендер) және 1945 жылдың 2 қыркүйегіндегі Жеңіс күніне қарай РКҚА-ның бейбіт уақытта 16 000 (барлық шендер) және сегіз эскадрильяны сақтауы ұсынылды. Арктикаға деген қызығушылық РКҚА қолдауымен бірнеше солтүстік әскери экспедицияларын тудырды. 1948 жылдың соңында Кеңес блогы Еуропаның қауіпсіздігіне қауіп төндіретін күш ретінде қарастырылды. Салқын соғыс басталды және бейбіт уақыттағы іс-шаралар әуе күштері үшін басымдыққа ие болмады. Канада үкіметі осы қауіпке қарсы дайындыққа кірісті. 1948 жылдың желтоқсанында үкімет РКҚА мекемелерінің санын арттыруды, қолданыстағы әуе станцияларының көлемін ұлғайту және жаңартуды, қосымша персоналды қабылдауды және жаңа (реактивтік) ұшақтарды алу және өндіруді шешті. 1948 жылы РКҚА-да реактивтік ұшақ болғанымен, британдық де Хавилленд Вампир, ол 1951 жылдан бастап Канаданың лицензиясы бойынша салынған, тиімдірек Сабрмен алмастырылды. Жаңа Avro CF 100 Canuck та салынды және 1953 жылдың сәуірінде эскадрильялық қызметке қабылданды. РКҚА 1953 жылы екі Comet ұшағын пайдалануға кіріскен алғашқы әуе күштері болды. Әуе күшін қайта жарақтандыру және кеңейту үкіметтің сегіз эскадрильяны құру жоспарынан бас тартуына әкелді. 1949 жылдың сәуірінде Канада НАТО-ға қосылды және әскери міндеттемелерінің бір бөлігі ретінде Еуропада төрт қанаттан тұратын Әуе дивизиясын (No. 1 Әуе дивизиясы) құрды. Бірінші қанат, No. 1 Жауынгерлік қанаты, 1951 жылы Англияның Солтүстік Луффенхэм қаласында құрылды, бірақ кейін Францияның Марвилл қаласына көшірілді. Басқа РКҚА қанаттары да тез арада құрылды: Grostenquin (No. 2 Жауынгерлік қанаты), Франция; Цвайбриккен (No. 3 Жауынгерлік қанаты), Батыс Германия; және Баден-Золлинген (No. 4 Жауынгерлік қанаты), Батыс Германия. Бұл қанаттардың әрқайсысы үш жауынгерлік эскадрильядан тұрды. 1950 жылдары Еуропадағы НАТО әуе күштеріне РКҚА-ның арқауы CF 100 және Сабр болды. 1958 жылға дейін РКҚА НАТО-ның Әуе оқу жоспары бойынша басқа НАТО елдерінің ұшақ экипаждарын да оқытты. 1950 жылы РКҚА Корея соғысына көмек көрсету үшін персонал мен жабдықты тасымалдаумен айналысты. РКҚА жауынгерлік рөлге қатыспады, өйткені Кореяда қажетті типтегі ұрысқа қабілетті реактивтік ұшақтар әлі қызметте болған жоқ, ал кейінірек іске қосылған қабілетті ұшақтар Еуропадағы НАТО міндеттеріне бағытталды. Алайда, 22 РКҚА жауынгер ұшқышы Кореяда АҚШ Әуе күштерімен алмасу бойынша ұшты. Олардың ішінде эскадрилья басшысы Джозеф А. О. "Омер" Левеск және ұшу лейтенанты Э. А. "Эрни" Гловер әуеде жеңіске жетті. 1950 жылдардың басында кеңестік бомбалаушылар паркінің өсуімен байланысты ядролық қауіп АҚШ Әуе күштері мен РКҚА-ны Канада бойынша шамамен 50° солтүстік ендігінде, сондай-ақ шығыс және батыс жағалауларындағы қосымша станциялармен Pinetree Line ерте ескерту радиолокациялық станциялар желісін салуға итерді. Бұл 1950 жылдардың ортасында шамамен 55° солтүстік ендігінде Mid Canada Line құрылысымен кеңейтілді, ал 1950 жылдардың соңында және 1960 жылдардың басында DEW Line Солтүстік Американың Арктикалық аймақтарында салынды. Кеңес бомбалаушыларының қауіп-қатері және Солтүстік Америка әуе кеңістігіне басқа да жаулық шабуылдар РКҚА мен АҚШ Әуе күштерінің серіктестігін Солтүстік Американың Әуе (Аэроғарыш, 1981 жылдан кейін) қорғаныс басқаруының (NORAD) құрылуына әкелді, ол 1957 жылдың 1 тамызында құрылды. Солтүстік Америкаға кеңестік бомбалаушылардың қауіп төндіргені РКҚА-ның Avro CF 105 Arrow истребителін әзірлеуді бастады. 1950 жылдардың соңында кеңестік қауіптің бомбалаушылардан баллистикалық ракеталарға дейін өзгеруі және АҚШ-тың қысымы CF 105 бағдарламасын ядролық ұшаққа қарсы Bomarc зымырандары пайдасына тоқтатуға әкелді. Өзінің мүмкіндіктерін жақсарту үшін РКҚА 1950 жылдардағы ұшақтарын екінші буын ұшақтарымен алмастыра бастады. Мысалы, әуе қорғанысы үшін CF 101 Voodoo ядролық қаруланған AIR 2 Genie әуеден әуеге зымыранымен CF 100-ді ауыстырды, ал Sabres CF 104 Starfighterмен ауыстырылды, ол соққылық/барлау рөлінде қызмет етті. Жағалауды қорғау және бейбітшілік сақтау да маңызды болды. Канаданың шығыс және батыс жағалауларында орналасқан теңіз патрульдік эскадрильялары Ланкастерлермен, кейін Нептунмен және Аргуспен жабдықталды. РКҚА-ның бейбітшілік сақтау рөліне негізінен әскерлерді, жабдықты және әлемнің даулы аймақтарына бітімгершілік бақылаушыларды тасымалдау кірді. Осы кезеңде көптеген РКҚА акробатикалық немесе ұшу демонстрациялық командалары болды. Оларға Blue Devils (Вампирмен ұшатын), Fireballs (Сабрмен ұшатын Әуе дивизиясының командасы), Sky Lancers (Сабрмен ұшатын Әуе дивизиясының командасы), Golden Hawks (Сабрмен ұшатын), Goldilocks (Харвардпен ұшатын) және Golden Centennaires (Tutorsпен ұшатын) кірді. Салқын соғыс пен Корея соғысының нәтижесінде РКҚА 1954 жылға қарай 54 000 персоналдан (барлық шендер) тұратын күшке жетті және 1955 жылы 41 эскадрильяның ең жоғары деңгейіне жетті.

Салқын соғыстан кейінгі кезең

Салқын соғыс аяқталғаннан кейін үкіметтің бюджетін қысқартуы және шығыс жағалаудағы теңіз эскадрильялары мен бөлімшелерінің CFB Summerside-ден CFB Greenwood-қа көшірілуі 1991 жылы CFB Summerside базасының жабылуына әкелді. 1994 жылы Канадалық Еуропа күштері таратылды. 1990 жылдардың басында армия операцияларын қолдауға арналған AIRCOM көліктік және қосымша вертолеттерінің саны қысқартылып, CH 146 Griffon сатып алынуымен алмастырылды, бұл CH 135 Twin Huey, CH 136 Kiowa және CH 147 Chinook вертолеттерін ысырып тастады. 1997 жылы CH 137 Husky ұшағы Airbus CC 150 Polaris ұшағымен ауыстырылды. Іздеу-құтқару эскадрильялары 2002 жылы CH 149 Cormorant ұшағы CH 113 Labrador ұшағын алмастыруымен жаңа ұшақтар алды. CC 115 Buffalo ұшағы 2000 жылдарда CFB Trenton және CFB Greenwood базаларында CC 130 Hercules ұшағымен ауыстырылды, бірақ ол әлі де батыс жағалауда қолданылады. Қазіргі уақытта кемедегі суастына қарсы вертолет эскадрильялары CH 124 Sea King ұшақтарын пайдалануда. 2007 және 2008 жылдары CFB Trenton базасында орналасқан төрт C 17 Globemaster III ұшағы көліктік мүмкіндіктерді жақсарту үшін қосылды. 2012 жылдың мамырына дейін 17 CC 130J Super Hercules тактикалық көлік ұшағы сатып алынды. 1997 жылдың 1 шілдесінде барлық бұрынғы топтар таратылып, барлығы №1 Канадалық Әуе дивизиясы/Канадалық NORAD аймағының құрамына біріктірілді. Жаңа операциялық құрылым Канада бойынша орналасқан 11 операциялық "қанатқа" негізделген. 2009 жылдың 25 маусымында әуе күштерінің оқуы мен доктринасына жауапты болатын 2-ші Канадалық Әуе дивизиясы (2 CAD) құрылды. 2 CAD құрамына: 15-ші қанат Moose Jaw, 16-шы қанат Borden және 8-ші қанат Trenton базасында орналасқан Канадалық ғарыш соғысы орталығы кірді. 2010 жылдың 16 шілдесінде Канада үкіметі CF 18 ұшағының орнын американдық F 35 ұшағы алмастыратынын мәлімдеді. Алпыс бес ұшаққа тапсырыс берілді, олар Баготвилл CFB және Колд-Лейк CFB базаларында орналасады. 2011 жылдың 16 тамызында Канада үкіметі "Әуе командалығы" атауының әуе күшінің бастапқы тарихи атауы – Корольдік Канада Әуе күштері деп өзгертілгенін жариялады. Бұл өзгеріс Канаданың әскери мұрасын жақсырақ көрсету және корольдік атауды қолданатын басқа да маңызды Достастық елдерімен үйлестіру үшін жасалды. 2011 жылдың наурыз айынан қараша айына дейін Ливия төңкерілісіне Канаданың жауабы ретінде "Мобиль" операциясы аясында алты CF 18 Hornet истребителі, екі Boeing CC 177 Globemaster көліктік ұшағы, екі CP 140 Aurora ұшағы және шамамен 250 Канада Қарулы күштерінің әскери қызметкері аттанды. Әуе командалығы "Одиссей таңғы жарық" операциясы аясында ұшуға тыйым салынған аймақты сақтауға көмектесті. Канадалық CF 18 истребительдері Ливияның әскери нысандарына бомбалық соққылар жасады. 2014 жылы RCAF ұшақтары "Ирак операциясы" аясында Иракқа әскери жабдықтар жеткізуге қатысты. Бірнеше CF 18 истребительдері соғыс әуе шабуылдарын жүргізді.

Виктория Кресті иегерлері

Виктория Кресі (VC) – британдық және Достастық қарулы күштерінің кез келген қызметтегі, кез келген шені бар қызметкерлеріне, сондай-ақ жаудың алдында көрсеткен батылдығы үшін әскери басшылықтағы азаматтарға берілетін ең жоғары награда. Бұл құрмет 1924 жылдан бері Канада Корольдік әуе күштерінің екі мүшесіне тағайындалды. Пилот офицер Эндрю Чарльз Мьянрский, 1944 жылдың 12 маусымында Франциядағы Камбрей қаласы маңындағы шайқаста көрсеткен батылдығы үшін. Ұшқыш лейтенант Дэвид Эрнест Хорнелл, 1944 жылдың 24 маусымында Фарер аралдарының жанындағы шайқаста көрсеткен батылдығы үшін.

RCAF-тағы әйелдер

Канадалық әйелдер көмекші әуе күштері (CWAAF) 1941 жылы соғыс уақытындағы оқу және жауынгерлік міндеттерге көбірек ер адамдардың қатысуына мүмкіндік беру үшін лауазымдарды иелену мақсатымен құрылды. 1942 жылы бөлімнің атауы Канада Корольдік әуе күштерінің әйелдер дивизиясы (WD) деп өзгертілді. Әйелдер дивизиясы 1946 жылы соғыс қызметінен кейін таратылғанымен, әуе күштері Канаданың НАТО алдындағы міндеттемелерін орындау үшін кеңейтілген 1951 жылы әйелдерге RCAF қатарына қабылдануға рұқсат берілді. 1980 жылы әйелдер әскери ұшқыштар ретінде қабылданды, ал Канада 1988 жылы әйелдерге истребитель ұшқышы болуға рұқсат берген алғашқы Батыс елі атанды.

Шеңберлер

RCAF 1946 жылға дейін британдық дөңгелектер мен басқа да белгілерді пайдаланды, содан кейін Канада өзінің жеке таңбасын қолдана бастады. Британдық дөңгелек бірнеше нұсқада болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Тынық мұхитындағы ұшақтарда жапондық Хиномарумен шатасуды болдырмау үшін кейбір ұшақтардағы қызыл шеңбер боялды немесе кішірейтілді. Дөңгелектер сондай-ақ камуфляждалған ұшақтарда көрінбейтіндей немесе оларды жақсы көрінетіндей етіп өзгертілді. Канада – RAF жүйесінен бас тартқан алғашқы Ұлт Достастығының елі. Кеспе жапырағы британдық стильдегі ішкі шеңбердің орнына қойылды, осылайша оған ерекше канадтық мінез берілді. Кеспе жапырақты дөңгелек 1924 жылы RCAF-та қолдануға бекітілгенімен, ол соғыс аяқталғаннан кейін ғана ұшақтарда қолданыла бастады. Дегенмен, 1941 жылдан бастап ол туда да қолданылды. Соғыс жылдарында "кеспе жапырақты" дөңгелектің танымалдылығын арттыруға бейресми шаралар да көмектесті, мысалы, Оттава RCAF Flyers хоккей командасы өз формаларында болашақ RCAF "кеспе жапырақты" дөңгелегінің нұсқасын таңды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1946 жылдан 1948 жылға дейін камуфляжсыз ұшақтарда көк дискіге орналасқан қызыл жапырақты дөңгелек (RCAF Type 1 дөңгелегі деп аталады) қолданылды. Соғыс жылдарынан 1965 жылға дейін кеспе жапырақты дөңгелектің бірнеше нұсқасы болды. Жапырақтың мөлшері мен сақинаның қалыңдығы кейде өзгеріп, RCAF дөңгелегінің кейбір нұсқаларында нақты бір ұшақтарға тән ақ немесе сары сызықтар болды. Нақты көрінетін "күміс жапырақты" стиль (RCAF дөңгелегі деп аталды) 1965 жылдың ақпанында жаңа канадалық тудың он бір бұрышты стильді жапырағымен ауыстырылды (CAF дөңгелегі деп аталды). Бұл дөңгелектің сәл өзгертілген стандартталған нұсқасы ("CAF revision E" дөңгелегі) Әуе қолбасшылығында қолданылды және "жаңа" RCAF-та қолданыла береді. 1967-1968 жылдары бірнеше ұшақта толығымен қызыл "біріктіру дөңгелегі" қолданылды. RCAF дөңгелегі сияқты, бұл жаңа дөңгелек те кейде өзгерді – негізінен жапырақтың мөлшері мен сақинаның қалыңдығы бойынша, ал бір нұсқасында кейбір ұшақтарда қолданылатын ақ сақина болды. Қазіргі RCAF сондай-ақ төмен көрінетін тактикалық сұр дөңгелекті пайдаланады.

Желкен жанып тұрған

RCAF ұшақтары британдық фин флэшін қолданды, ол ақ жолақпен бөлінген қызыл және көк тік жолақтардан тұратын. 1955 жылы Еуропада орналасқан ұшақтарда фин флэштің орнына канадалық қызыл ту бастады. Канадада орналасқан ұшақтарда ту 1958 жылы фин флэшті ауыстыра бастады. 1965 жылдан бастап жаңа канадалық ту қолданылды. Қызметтер біріктірілген кезде бастапқы белгі жоғалып кетті. Әуе командасы императорлық тәж, көк түсті фонға "Канадалық астральдық тәжден солға қарай көтерілген" бүркіт, Әуе командасын көрсететін Жұлдыздар тәжі және жаңа ұраннан тұратын жаңа дизайнды қабылдады. Бұл белгі 2013 жылдың қыркүйегінде жаңа белгімен ауыстырылды. Жаңа белгіде бірігуге дейінгі RCAF белгісінде қолданылған ұшақтап жүретін бүркіт бейнеленген.

Тартан

Канада Корольдік Әуе күштерінің тартаны Шотландияның Эдинбург қаласындағы Кинлох Андерсон Лтд. компаниясы RCAF-тің өтініші бойынша жасалған және Андерсон тартанының негізінде құрылған. Түстері негізінен қара көк, ашық көк және қызыл қоңыр. Дизайн 1942 жылдың мамыр айында Әуе Кеңесімен ресми түрде бекітілді. Тартан RCAF түтікшелі тобының кильттерінде және басқа да киім-кешектер мен мерекелік атрибуттарда қолданылды. Канаданың қарулы күштері біріккеннен кейін де тартан қолданыла берді.

Бірқалыпты киімдер

Бастапқы RCAF формасы Корольдік әуе күштері және басқа Доминион әуе күштерімен кесу, түс және таңбалары бойынша дерлік бірдей болды. Қызметкерлер RAF үлгісіндегі көк майдандық киім киді, бірақ 2-ші тактикалық әуе күштерінде және Тынық мұхитындағы кейбір қызметкерлер RCAF таңбаларымен бірге армияның хаки майдандық киімін киді. Жазғы және жылы климатта кию үшін хаки түсті жаттығу формасы енгізілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канададан тысқары жерде орналасқан канадалық әуешілер және әуе күштерінің қызметкерлері, сондай-ақ RAF-те қызмет ететін канадалықтар Канада ұлттық белгісін иыққа тақты. Бұл әдетте офицерлер мен кіші офицерлер үшін ашық көк әріптермен қисық көк-сұр түсте, ал қалған әскери шенділер үшін ашық көк әріптермен бүркіттің үстінде болды, бірақ жылы ауа райындағы формаларда қызыл тігіспен кестеленген. Соғыстың соңында барлық RCAF қызметкерлері осы ұлттық белгіні тақты, ол біріктіруге дейін сақталды. Соғыстан кейін кіші офицер шенінің таңбасы Корольдік гербінен Канада гербіне өзгертілді. Канада Королевасы Елизавета II Канада тағына отырғаннан кейін, Ұлыбритания және басқа Доминион елдерімен бірге, Императорлық тәжді қолданатын таңбалар Тюдор тәжінен Сент-Эдвард тәжіне ауыстырылды. Біріктіруден кейін Канада Қарулы Күштерінің барлық қызметкерлері ұшқыштар мен ұшақ экипаждарының ерекше белгілері ретінде тек бас киім мен жаға белгілері (бұрынғы RCAF белгісінің өңделген нұсқасы) бар құмдық жасыл форма киді. Бұл форма 1975 жылдан 1980-жылдардың ортасына дейін Әуе командасында қолданылды, содан кейін Әуе командасы көк түсті "ерекше экологиялық форманы" қабылдады. Бұл форма 2015 жылға дейін қолданылды, содан кейін шендер мен таңбалар өзгертілді. Таңбалар алтын сарыдан 1968 жылы Канада Қарулы Күштері біріктірілгенге дейін киілгендей, періште сұр түске өзгертілді және түймелердің түсі өзгертілді. Басқа өзгерістер "қатардағы" шенінің "ұшқыш" шенімен алмастырылуын және офицерлердің киім жеңіндегі таңбалардың өңделгенін көрсетеді.

Көшбасшылық

Корольдік Канада әуе күштері командирі – Корольдік Канада әуе күштерінің институционалдық басшысы. 1920 жылы Канада әуе күштері құрылғаннан бастап, әуе күштері командирлері бірнеше атаққа ие болды: Офицер-командир, директор, аға әуе офицері, әуе штабының бастығы және командир. 2011 жылдың тамызында Корольдік Канада әуе күштері атауы қайта жаңартылғанда, "Әуе штабының бастығы" атағы "Корольдік Канада әуе күштері командирі" болып өзгертілді.

Канаданың әуе күштері фильмде

Бұлттар капитандары (1942). Британдық Этностаттық Әуе Ұшқыштарының оқу жоспарындағы Канадалық ұшқыштар туралы. Басты рөлдерде: Джеймс Кагни. Қасында қанаты бар (1943). Канада Ұлттық кино басқармасының Әйелдер дивизиясы туралы деректі фильм. Поезд құлатушылар (1943). Канаданың Ұлттық кино басқармасының Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі RCAF әуе күштері туралы деректі фильм. Баспақ қанаттары (1945). Канаданың Ұлттық кино басқармасы RAF Екінші тактикалық әуе күшінің үш RCAF қанаты туралы деректі фильм. Канаданың әуе қорғанысы (1956). Канаданың Ұлттық кино басқармасының RCAF-тың әуе қорғанысындағы рөлі туралы деректі фильм. Ұрғыш қанаты (1956). Канаданың Ұлттық кино басқармасы Батыс Германиядағы RCAF ұшқыштары туралы деректі фильм. Әуеші әйелдер (1956). Канаданың Ұлттық кино басқармасы Германиядағы Канаданың НАТО күштеріне жіберілген ұшақ диспетчері туралы фильм. Қазіргі уақытта (1993). Манитобадағы Британдық одақтастық авиациялық оқу жоспарының станциясында оқыған ұшқыштар мен олардың романтикалық қатынастары туралы. Басты рөлдерде: Рассел Кроу. Арктикадағы сынақ (1993). Канадалық CC 130 Hercules ұшағы Эльсмир аралында апатқа ұшырады. Басты рөлде: Ричард Чемберлен. Бірмадан жоғалған: Жабылуды іздеу (1997). Канаданың Ұлттық кино басқармасының Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бирмада жоғалған RCAF 435 эскадрильясының Дакота ұшағы экипажының іздеу-құтқару операциясы туралы деректі фильм. Берлинге соңғы ұшу: Бомбалаушы ұшқышын іздеу (2005). Берлинге бомбалау кезінде ұшақ апатынан қаза тапқан RCAF 434 эскадрильясының Halifax бомбалаушы ұшқышының ұлы әкесі туралы көбірек білу үшін, оның өмірін құжаттап, апат орнын аралап, әкесінің ұшағын түсірген неміс ұшқышымен кездеседі. Jetstream (2008). CF 18 Hornet ұшағын ұшқысымен айналысатын ұшқыштарды баяндайтын деректі телесериал.