Кіріспе

Құрып кеткен келіспелер туысы

Брадизавр – ірі, ерте және көп кездесетін парейзавр болған. Олардың денесі қару-жарақ тәрізді қалқаншалармен жабылған, бұл, әсіресе, басты жыртқыштары – горгонопсилерге қарсы қорғануға арналған. Брадизаврдың қазба қалдықтары Оңтүстік Африканың Кару аймағындағы Тапиноцефалус жинақтау аймағынан (капитаниан дәуірі) табылған. Сол сияқты ірі диноцефалиялармен бірге брадизаврлар орта перм кезеңінің соңындағы шөп жейтін ірі жануарлар тобын құраған.

Сипаттама

Брадизаврдың ұзындығы жарты тоннадан бір тоннаға дейін жететін. Бас сүйегінің ұзындығы шамамен 42-48 сантиметр, кең және алды бөлігі дөңгелек келген. Оның беті дөңгелек өркештермен қапталған, сүйектердің арасындағы тігістер анық көрінбейді. Шекаралық тістері биік және аз мөлшерде тілімшелері бар, бұл примитивтік ерекшелік. Аяқтары қысқа және кең, алдыңғы аяқтағы саусақ сүйектерінің саны 2, 3, 3, 3, 2, ал артқы аяқтағысы 2, 3, 3, 4, 3 болған. Бүкіл денесі тері қалқандарымен қоршалған, бірақ олар көбірек дамыған түрлердегідей қалың немесе ауыр емес.

Жіктеу және түрлері

Брадизавр – Брадизавриналар тұқымдасының жалғыз өкілі. Бұл – белгілі ең алғашқы парейзавр және одан басқаларының дамуына негіз болған ата-бабалық түр деп санауға болады. Оның ірі дене мөлшері осы ерекше жануарлар эволюция тарихының ерте кезеңінде-ақ оңтайлы өлшемге жеткенін көрсетеді. Тіпті кейінірек, Скутозавр сияқты жетілген түрлер де одан ірі болған жоқ. Ірі дене мөлшерінің артықшылығы – жыртқыштардан қорғану және тұрақты дене температурасын сақтау (гигантотермия) болды. Кун 1969 жылы осы туысқа кем дегенде тоғыз түрді жатқызған, бірақ бұл әрине, артық көрінеді. Бунстра 1969 жылы тіс құрылымына сүйене отырып, тек төрт түрді ажыратқан, олардың екеуін Кун Эмбритозаврлар тұқымдасына жатқызған. Brachypareia, Bradysuchus, Koalemasaurus және Platyoropha туыстары – Bradysaurus-тың синонимдері. B. baini (Seeley, 1892) – Тапиноцефал аймағынан, Төменгі Бофорт қабаттарынан, Кару алабынан, Оңтүстік Африкадан табылған. Бұл – туыстың типтік түрі. Квадра-югалдық аймақ (жақ сүйектері) орташа деңгейде дамыған. Мұрынның тұмсығы кең және дөңгелек келген, әр жақта 15-16 жұп тіс орналасқан. Бұл жануарды жалпы алғанда ертедегі парейзавр деп санауға болады. Лидің (1997) мәлімдемесіне сәйкес, B. baini-дің қолда бар материалдарында ерекшеленетін аутапоморфиялар немесе белгілер жоқ. B. seeleyi (Haughton and Boonstra, 1929) – Тапиноцефал аймағынан, Төменгі Бофорт қабаттарынан, Кару алабынан, Оңтүстік Африкадан табылған. Бұл – сирек кездесетін түр. Бунстра (1969) осы жануарды Bradysaurus-тың жарамды түрі деп есептеген, ал Ли (1997) осы жануарды дамыған парейзаврлардың туыс тобы деп санайды. B. seeleyi Нохелезавр мен Эмбритозаврға жақын болуы мүмкін. Көптеген, бірақ шамамен бірдей өлшемдегі B. baini-ден айырмашылығы, бет сүйектері ауыр және айтарлықтай үлкейген. Әр жақта 19-20 жұп тіс күшті жабысып тұрған.