Кіріспе

Ұлы Манчестердегі ауыл, Англия. Литтл Ливер – Ұлы Манчестердегі Болтон метрополитендік округіндегі ауыл. Ланкашир тарихи графтығының құрамындағы бұл ауыл Болтоннан оңтүстік-шығысқа қарай 2 миль (3 км), Рэдклиффтен батысқа қарай 2 миль (3 км) және Бьюриден оңтүстік-батысқа қарай 4 миль (6 км) қашықтықта орналасқан. 19 ғасырда халық мақта фабрикаларында, қағаз фабрикаларында, ағартқыш өндірістерде, терракота шеберханаларында, арқан өндірісінде және көптеген көмір шахталарында жұмыс істеген.

Топонимика

Левер ескі ағылшын тіліндегі "laefre" сөзінен туындаған, ол "қамыстың өсетін жері" деген мағынаны білдіреді. 1212 жылы елді мекен "Parua Lefre" деп тіркелген, "parva" латын сөзі "кішкентай" дегенді білдіреді. Атау бірнеше рет әртүрлі жазылған: 1221 жылы – "Lethre", 1278 жылы – "Leuere", 1282 жылы – "Leuir", 1291 жылы – "Leuer" және 1550 жылы – "Leyver".

Қожалық

Литтл-Ливер иелігі Манчестер барониясының бір бөлігі болды және орта ғасырларда Манчестер баронының билігінде болды. Тіркелген деректерге сәйкес, Генрих II тұсында Александр, Увиеттің ұлы, 1⁄2 марка және сұңқар (12d) төлегенімен, Литтл-Ливер ауылына қатысты мәселелерді Манчестердегі сотында әр екі апта сайын қарауға міндетті болды. 1448 жылға дейін иелік туралы ешқандай жазба жоқ, сол кезде Генри Левер ескісі ауыл үшін 25 шиллинг (£1.25) жалға төлеуге міндетті болды. 1623 жылы оба ауыл халқының үштен бірін құртты. Тіркелген деректерге сәйкес, 1559 жылға дейін Литтл-Ливерде толыққан диірмендер болған. 1559 жылы қайтыс болған Адам Байромның иелігі "Литтл-Ливердегі сегіз үй, екі толыққан диірмен және т.б." деп сипатталған. Оның үш жасар немересі Ральф оның мұрагері болды. Адамның шөбересі Ральф Байром 1599 жылы баласыз қайтыс болып, он төрт жасар ағасы Адамды Литтл-Ливердегі (немесе мүмкін Дарси-Ливердегі) он екі үйдің, жартылай су диірменінің және толыққан диірменнің мұрагері етіп қалдырды. 1800 жылдары көмір өндіру өнеркәсібі Керсли, Аутвуд, Радклифф және Литтл-Ливер сияқты аймақтарға тарады. 1880 жылы Литтл-Ливерде жұмыс істеп тұрған он шахта тіркелген: Бали, Харппарфолд, Мидл Бентс және Стопс, Томас Флетчер мен Ұлдарына тиесілі, Ледишор, Оул Хоул және Виктория Джон Флетчер мен Динглге тиесілі, Фарнворт Бридж және Нью Ривин Эндрю Ноулз мен Ұлдарына тиесілі. Манчестер, Болтон және Бьюри каналы ауылдың жанынан өтті, онда екі бассейн Лейдишор шахтасынан (алғашқыда 1830 жылы ашылған, "Баку о'т' Барн" деп аталған) көмір тиеу үшін пайдаланылды. Шахта 1949 жылы жабылды, шахта кеңсесі (қазіргі үй) және сарайлар сақталды. Стопс жолының бойында кірпіш және плиткалар жасалды. Бүгінгі таңда өнеркәсіп көлемі айтарлықтай кішірейді, бірақ "Тармак Топблок" әлі де "Кроутерс Брикворкс" компаниясын басқарады. Бастапқыда бұл жерде үлкен дәстүрлі қыш кірпіш зауыты болған, қазіргі уақытта ол құрылыс материалдарын өндіру үшін пайдаланылады және құрылыс индустриясы үшін жеңіл блоктарды шығарады. Англияның солтүстігінде терракота өндірісін полковник Джон Флетчер өзінің Ladyshore Terracotta Works-інде алғашқы болып бастады. Ladyshore Coal and Terracotta Company компаниясы Левер Бридждегі Сент-Стефан және Барлық Шейіт шіркеуінің құрылысында қолданылған терракотаны жеткізді. Аймақта бірнеше қағаз фабрикалары болды, оның екеуі Литтл-Ливерде орналасқан: Creams Mill, Джеймс Кромптон 1677 жылы және Гранди Милл, Джеймс Гранди 1760 жылы құрған. "Кремс" атауын Адам Кромптон II берген, ол оны жасалатын қағаздың сипаттамасы ретінде түсіндірген. Манчестер, Болтон және Бьюри каналының үш тармағы ауылдың оңтүстік-батысында, шамамен 0,5 миль (1 км) қашықтықта орналасқан Ноб Эндте қосылады, бұл Литтл-Ливерді канал жұмыс істеген кезде тоқтау мен тамақтануға ыңғайлы орынға айналдырды. Канал мен көмір өнеркәсібіне жақындығы көмір тасымалы үшін шағын кеме жасау өнеркәсібінің пайда болуына әкелді. Кітабының 2-бөлігінде Уоттерсон (кеме жасаушылардың 5 буынының соңғысы) каналда жұмыс істеуді сипаттайды. Ауылдың шетінде кішкентай химиялық зауыт, ал Фарнворттың Ноб Эндіндегі канал бойында ірі химиялық зауыт жұмыс істеді. Бридсон, Томас Риджвей және Ұлдары Левер Банк Блич Орындарын (кейіннен Смит, Дж. Джуниор және компания) басқарды. Уилсон Эдвард және Компания 1875 және 1884 жылдар аралығында Престоли алкаль зауытын иеленді. Литтл-Ливердегі ең үлкен және ұзаққа созылған химиялық зауыт Чирч-стритте, канал мен Ливер-Холл фермасы арасындағы жерде орналасқан. Ол 1868 жылы Ф. В. Грэм құрған, бірақ сәтсіз аяқталып, Кромптон мен Поттер серіктестігі құтқарып қалды. Эдмунд Пил Поттер жалғыз меншік иесі болып, бизнесті кеңейтіп, маталарды ағарту үшін қышқыл мен сілті өндірді. Алайда, натрий мен калий бихроматын өндіру Поттерді әлемдік көшбасшыға айналдырды және 1900 жылға қарай фирма шектеулі серіктестікке айналды. 1951 жылы Поттер Eaglescliffe химиялық компаниясымен біріктірілді. Компания 1969 жылы Олбрайт пен Уилсонға тиесілі болған кезде жабылды. Жабылу кезінде Поттер отбасы мүшелері жоғары басқарушы лауазымдарда болды. Эдмунд Пил Поттер жергілікті қоғамда танымал болды және NHS-ке дейінгі жылдары Болтонның Чорли Нью-роудтағы аурухананы қаржыландырды. Оның ұлы полковник Колин Кинастон Поттер Бур және Бірінші дүниежүзілік соғыстарында өзінің ерен еңбегімен көзге түсті. (Анықтама: Кіші Левер кітапханасының анықтама бөліміндегі мақалалар)

География

Кішкентай Ливер – үш жағынан су арналарымен, Ирвелл, Кроал және Блэкбрук өзендерімен шектелген шағын елді мекен. 1901 жылы оның аумағы 37 акр ішкі су жолдарын қамтыды. 2001 жылғы халық санағында оның аумағы 1188 акр (481 гектар) деп тіркелген.

Басқару

Тарихи тұрғыдан Ланкашир графтығындағы Салфорд жүзінің бір бөлігі болған, 19-ғасырға дейін Литтл Ливер Ланкаширдегі Дийн шіркеуінің қалашығы және шіркеуі болып келді. Болтондық Кедейлер Одағы 1834 жылғы Кедейлер заңына түзетулер енгізу туралы заңға сәйкес 1837 жылы құрылды және Қамқоршылар кеңесі арқылы басқарылды. Ол Литтл Ливердегі және көршілес қалалар мен шіркеулердегі Кедейлер заңын басқару және қаржыландыруға жауапты болды. Қамқоршылар 1861 жылға дейін Ұлы Болтонның Флетчер көшесіндегі және Тюртонның Гуз Коут Хиллдегі жұмыс үйлерін пайдаланды, содан кейін Фарнворттағы Фишпулда арнайы салынған Одақтың жұмыс үйі ашылды. 1872 жылы ауылды жергілікті денсаулық сақтау кеңесі басқарды, 1894 жылға дейін Литтл Ливер қалалық округі құрылды. Кеңес төрт округтен – Шіркеу, Ледишор, Стопс және Батыс – сайланған он екі мүшеден тұрды. 1974 жылы жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыру Литтл Ливерді Үлкен Манчестердегі Болтон метрополитендік округінің бір бөлігіне айналдырды және ол Дарси Ливерді де қамтитын округтың бөлігі ретінде қалалық кеңесте үш кеңесшімен өкілдік етіледі. 2011 жылғы халық санағы бойынша осы округтің халқы 12 799 адамды құрады. Ол Ұлыбритания Парламентінде Болтонның Оңтүстік-Шығыс сайлау округінің бөлігі ретінде ұсынылады. 2019 жылғы сайлаудан бастап округтің Парламент мүшесі Ясмин Куреши болып табылады.

Көлік

Ауыл үш жолдың тоғысында жатыр: Фарнворт пен оған жақын Ноб Энд ауылы арасындағы жол, ол Рэдклиффке (A6053) дейін созылып, Болтонға (B6209) бару жолы қазір Литтл Ливерден шығудың басты бағыты ретінде (A665) жолымен алмастырылды. Кейін Манчестер, Болтон және Бьюри каналы Манчестер, Болтон және Бьюри қалаларымен тікелей байланыс құрды. Литтл Ливер арқылы Бьюриден Болтонға дейін темір жол желісі болды (Брэдли Фолдта станциясы бар), бірақ ол 1970 жылы жабылды. Ең жақын темір жол станциясы – Мозес Гейт, ал Метролинк жақын жердегі Радклиф аялдамасына қызмет көрсетеді. Ауылға Болтон, Бьюри, Радклифф және Фарнворт қалаларынан First, Diamond және Cumfybus автобустары жүреді.

Экономика

Литтл Ливердің тарихы мақта иіру, тоқыма өндірісі, қағаз жасау және көмір өндірумен байланысты.

Инфрақұрылым

Алғашқы кезде су жергілікті көздерден алынды, сондай-ақ, төмендегі құмтасқа қазылған кейбір саяз құдықтар қолданылды. Өнеркәсіп өркендеген сайын, су көлемі артып, сенімді көзден су алу қажеттігі туды. 1872 жылы «Бьюриді жақсарту туралы акті» Бьюриді жақсарту комиссарларына Бьюри, Рэдклифф (Литтл Леверді қамтамасыз еткен), Хаслингден және Раутенсталл сумен жабдықтау компанияларын қабылдауға рұқсат берді. 1876 жылы комиссарлар Бьюри қалалық кеңесімен ауыстырылды. 1900 жылы Бьюри және аудандық бірлескен су басқармасы құрылды, ол Бьюри округі, Хаслингден, Рэдклифф және Раутенсталл қалалық округтері, сондай-ақ Кирсли, Литтл Ливер, Рамсботтом және Тоттингтон қалалық аудандарына жауапты болды. 1935 жылы басқарманың атауы Ирвелл аңғары су басқармасы болып өзгертілді, ал 1962 жылы «Болтон су бұйрығы 1962» бойынша Болтон қалалық кеңесімен алмастырылды. 1974 жылы жергілікті басқару жүйесіндегі өзгерістерге байланысты, оның орнына Солтүстік-Батыс су басқармасы құрылды.

Білім

Литтл Ливерде Болтон Метрополитен Бороу білім беру бөлімі басқаратын жеті мектеп бар: бес бастауыш мектеп – Боунесс Қоғамдық Бастауыш, Мейсфилд Қоғамдық Бастауыш, Митам Қоғамдық Бастауыш, Сент-Мэтью C of E Бастауыш және Сент-Тереза RC Бастауыш. Бір ғана орта мектеп бар, Литтл Левер мектебі, бұрынғысы тілдерге мамандандырылған колледж, қазір Бизнес және Кәсіпкерлікке бағытталған. Сондай-ақ, бір арнайы білім беру мектебі – Ледивуд мектебі бар. Басқа да мүмкіндіктерге мектепке дейінгі ойын топтары, балабақшалар және 1939 жылы салынған кітапхана жатады.

Спорт және демалыс

Литтл Ливер мектебінің қасында спорт залы, гимнастика залы, сквош корты, кез келген ауа-райына төтеп бере алатын алаң және үлкен ойын алаңдары бар, арнайы салынған демалыс орталығы орналасқан. Сонымен қатар, ауылдың төңірегінде футбол, раундерс, боулинг және крикет ойнауға арналған жабдықтар бар. Литтл Ливер Крикет клубы – ұзақ жылдар бойы құрылған, құрамында әлеуметтік клуб пен бар бар мекеме. Крикет командасы Болтон Крикет лигасының мүшесі. Бірнеше жастар ұйымдары, жастар клубы, зейнеткерлер клубы және Әйелдер институтының бөлімшесі де бар. Литтл Ливерде бірнеше қоғамдық мейрамханалар, сондай-ақ саяси, спорттық және әлеуметтік клубтар жұмыс істейді. Литтл Ливер Мозес Гейт ауылдық паркінің шетінде орналасқан, бұл парк Крол және Ирвелл өзендерінің аңғарларын қамтиды.