Кіріспе

Палинопсия (грекше: палин – "қайта", опсия – "көру") – стимул тоқтатылғаннан кейін көріністің тұрақты қайталануы. Палинопсия – диагноз емес, ол әртүрлі себептері бар патологиялық көру симптомдарының кең тобы. Көрнеудің сақталуы палинопсиямен мағынасы бірдей. 2014 жылы Герстенкорн мен Ли әдебиеттегі палинопсияның барлық жағдайларын толық қарастырып, оны екі клиникалық маңызды топқа бөлді: иллюзорлық палинопсия және галлюцинаторлық палинопсия. Галлюцинаторлық палинопсия көбінесе ұстамалар немесе артқы ми қабығының зақымдануынан туындайды, ол ұзақ сақталатын, жоғары сапалы кейінірек пайда болатын бейнелерді сипаттайды. Иллюзорлық палинопсия, көбінесе мигрень, бас жарақаты, тағайындалған дәрілер, визуалды қар синдромы немесе галлюциногендік тұрақты қабылдау бұзылысы (HPPD) салдарынан пайда болады, ол қоршаған ортаның жарығы мен қозғалысына тәуелді, қалыптаспаған, тұманды немесе төмен сапалы кейінірек пайда болатын бейнелерді сипаттайды.

Презентация

Палинопсиямен ауыратын адамдар көбінесе фотопсия, дисметропсия, яғни «Алисаның ғажайып елі» синдромы (микропсия, макропсия, телеопсия және пелопсия), визуалды қар, осциллопсия, энтоптиялық құбылыстар және церебральды полиопия сияқты басқа да көру иллюзиялары мен галлюцинациялар туралы айтады.

Себеп

Көрнекі жолдың артқы бөлігіндегі қабық зақымданулары (ісік, инфаркт, қабықтың дисплазиясы, аневризма иондық каналдарының мутациялары, Кройцфельдт-Якоб ауруы, идиопатиялық ұстамалар және т.б.) ошақты қабық гипербелсенділігіне немесе гипервозбудылуға алып келеді, нәтижесінде визуалды жад тізбегінің қате, тұрақты түрде белсенділігі туындайды.

Патофизиология

Иллюзорлы палинопсия – жарық немесе қозғалысты қабылдаудың физиологиялық механизмдеріне әсер ететін нейрондық қоздырғыштың кең тараған, тұрақты өзгерісінен туындайтын көру қабылдауының бұзылысы. Иллюзорлы палинопсия мигрень, көру қарсылығы, HPPD, рецепт бойынша тағайындалған дәрілер, бас жарақатының нәтижесінде немесе себепсіз пайда болуы мүмкін. Тразодон, нефазодон, миртазапин, топирамат, кломифен, ауызға қабылданатын контрацептивтер және рисперидонның иллюзорлы палинопсияны тудыруы мүмкін екені хабарланған. Пациенттерде көбінесе иллюзорлы палинопсияның бірнеше түрі кездеседі, бұл жарық пен қозғалысты қабылдаудағы бұзылысты көрсетеді. Жарық пен қозғалыс әртүрлі жолдармен өңделеді, бұл кең тараған немесе жалпы қоздырғыштықтың өзгеруін ұсынады.

Физиологиялық кейiнгi суреттерден айырмашылығы

Палинопсия – патологиялық симптом болып табылады және оны физиологиялық кейінірек бейнелерден, жиі кездесетін және қауіпсіз құбылыстардан ажырату қажет. Физиологиялық кейінірек бейнелер жарқын стимулға қарағанда және көру фокусын өзгерте отырып пайда болады. Мысалы, компьютер экранына ұзақ қарағаннан кейін, көз алдынан экранның шамалы бейнесі қалады. Стимул тұрақты түрде бірдей кейінірек бейне тудырады, бұл стимулдың қарқындылығы мен контрастына, бекіту уақытына және торлы қабықтың бейімделу күйіне байланысты. Физиологиялық кейінірек бейнелер әдетте бастапқы стимулдың толықтыратын түсінен (теріс кейінірек бейне) тұрады, ал палиноптиялық кейінірек бейнелер көбінесе бастапқы стимулмен бірдей түс болады (оң кейінірек бейне). Иллюзиялық палинопсия мен физиологиялық кейінірек бейнелер арасында шатасу туындауы мүмкін, себебі кейінірек бейне патологиялық екенін анықтайтын нақты симптомдық критерийлер жоқ.

Аңшыл және галлюцинациялық

Иллюзорлық палинопсия – стимулдың бастапқы қабылдануындағы бұрмалаушылықтан туындайды және визуалды иллюзияға ұқсас: нақты сыртқы стимулдың бұрыс түсірілуі. Галлюцинаторлық палинопсия – стимул визуалды жадқа енгеннен кейін пайда болатын бұрмалаушылықтан туындайды және күрделі визуалды галлюцинацияға ұқсас: мүлдем жоқ нәрсенің қалыптасқан визуалды бейнесінің пайда болуы. Стимулдың қарқындылығы, фондық контраст, бекіту және қозғалыс сияқты сыртқы жағдайлар әдетте иллюзорлық палинопсияның пайда болуы мен ауырлығына әсер етеді, бірақ галлюцинаторлық палинопсияға әсер етпейді. Иллюзорлық палинопсия – қысқа мерзімді немесе қалыптаспаған, бастапқы стимулмен бірдей көз алаңында пайда болатын және үздіксіз немесе болжамды кейінірек бейнелерден тұрады. Галлюцинаторлық палинопсия – өмірге ұқсас, жоғары сапалы, ұзаққа созылатын, көз алаңының кез келген жерінде пайда болатын және болжау мүмкін емес кейінірек бейнелер мен көріністерді сипаттайды. Иллюзорлық палинопсия нейротрансмиттер рецепторларындағы жаһандық өзгерістер сияқты диффузды нейрондық патологиядан туындайды, ал галлюцинаторлық палинопсия көбінесе ошақтық қыртыс патологиясынан туындайды. Клиникалық ерекшеліктері иллюзорлық және галлюцинаторлық палинопсияны ажыратуға және визуалды иллюзиялар мен галлюцинациялардың тәуекелін бағалауға көмектеседі. Күрделі (қалыптасқан) визуалды галлюцинациялар қарапайым визуалды галлюцинацияларға немесе визуалды иллюзияларға қарағанда көбірек алаңдау тудырады.

Зерттеу

Иллюзорлы палинопсияны емдеудегі әртүрлі дәрі-дәрмектердің тиімділігін зерттеу қажет. Симптомдардың өрісі мен емдеуіне себептің әсер ететіні белгісіз. Сондай-ақ, иллюзорлы палинопсия мен бірге болатын басқа да тараған тұрақты иллюзорлы құбылыстардың – мысалы, визуалды қар, осциллопсия, дисметропсия және галлолар – емдеу тиімділігінің өзара сәйкес келуі де анық емес. ФМРТ-ның болашақ жетістіктері палинопсия және визуалды жад туралы түсінігімізді одан әрі дамытуға мүмкіндік беруі мүмкін. ФМРТ-ның жоғары дәлдігі КТ және радиоактивті изотоптарда болатын иондаушы сәулелерді қолданбай, иллюзорлы палинопсиядағы метаболизм мен перфузиялық өзгерістерді байқауға мүмкіндік береді. Жарық пен қозғалысты қабылдаудың психофизикасын зерттеу иллюзорлы палинопсияны түсінуді жетілдіруі мүмкін, және керісінше. Мысалы, қозғалысты қабылдау зерттеулеріне көру іздері бар пациенттерді қосу, көз қозғалысы кезінде көру тұрақтылығы мен қозғалысты басу механизмдерін (мысалы, саккадалық басу) түсінуге көмектеседі.