Кіріспе

Ябело – Эфиопияның Оромия штатында орналасқан қала. Бұл қала Эфиопияның оңтүстігінде орналасқан. Бұл қаланың тағы бір аты – Обда, сондай-ақ жақын жердегі таудың да атауы осылай. Оромияның Борена аймағындағы Мояле қаласының солтүстік-батысында орналасқан Ябелоның географиялық координаталары және теңіз деңгейінен 1857 метр биіктігі бар. 2002 жылдың қыркүйегінде Гуджи аймағынан бөлінгеннен бері Ябело қаласы Борена аймағының және Ябело уордасының әкімшілік орталығы болып табылады. Бұл қалада он бензин бекеті, телефон байланысы, пошта бөлімі және коммерциялық банк, сондай-ақ кем дегенде бір бастауыш және бір орта мектеп бар.

Тарих

Ябелоға итальяндық Лаги дивизиясы 1936 жылдың 11 шілдесінде кірді, бірақ 1936 жылдың 6 тамызында Джорджо Полера басқаратын әскерлер ресми түрде басып алды. Ябело гарнизонынан шыққан 15 танк Мега маңындағы одақтас әскерлерінің қорғанысын бұзуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды; Ябело 1941 жылдың 22 ақпанында, бронетехникалық шабуылдан екі күн өткен соң одақтастар тарапынан басылып алынды. Итальяндықтар Ябелода салған ангар 1952 жылы демонтаждалып, әуемен Бишофтуға тасымалданды, онда Канададан әкелінген Fairey Firefly ұшақтарын орналастыру үшін қайта құрастырылды. 2006 жылдың маусымында Гуджи және Борена Оромо рулары арасындағы қақтығыс Ябело, Ареро және Шакисо қалаларында және айналасында 100-ге жуық адамның қаза табуына әкелді. Аймақтағы көмекші ұйымның қызметкерінің мәлімдемесіне сәйкес, Ябело ауданынан 37 000-39 000 адам қашқан. Қазіргі уақытта Борана руларының бірі – Уайю Оромо/Уайю Бано Оромия облыстық мемлекетіне бұрынғы Дерг режимі оларды бөліп-үкім сүргендіктен, көптеген даму шараларынан шеттетілген Борана руының бір бөлігі екенін мәлімдеді. Бірақ 2014 жылы Эфиопия үкіметі адам құқығын жариялағаннан кейін, бұл күрес бейтараптық сақтала отырып жалғасты. Бұл үкіметтік стратегиялар мен саясаттар арқылы бейбіт жолмен жүзеге асырылды және Уайю руының Эфиопиядағы барлық аймақтары осы мәселеге қатысты. Осы мәселенің мақсаты – теңдік. Оңтүстік Оромиядағы құқық қорғаушылар Human Rights Watch ұйымына Ябеллода студенттер, фермерлер және кәсіпкерлер ұсталғанын хабарлады. 2010 жылдың 25 қаңтарына дейін Ябелло түрмесінде, көбінесе Оромо халықтық конгресіне байланысты 150-ден астам адам қамауда болды. Бұл тұтқындаулар аймақтағы кен компанияларының қызметіне қарсы наразылықтарға жауап ретінде жасалды, ал билік оны оппозицияның іс-әрекетімен байланыстырды.

Сумен жабдықтау

Қаланың сумен жабдықталуы 1986 жылы қаладан бірнеше шақырым қашықтықта салынған бұрғылау арқылы жүзеге асырылады. Бұл бұрғылау сол кездегі 15 000 халқына сәйкес келу үшін жобаланған, бірақ 1996 жылға қарай халық саны күрт өсіп, 35 000-ға жетеді деп есептелді. Сонымен қатар, екі бұрғылаудың тек біреуі істеп тұрғаны және қалада әртүрлі жерлерде 7 су алу орны бар екені хабарланды. Ұзақ жылдар бойындағы тапшылықты азайту және сумен жабдықтауды жақсарту мақсатында келесі жылы қосымша бұрғылаулар салу ұсынылды. Ябело сонымен қатар сирек кездесетін құстардың мекені ретінде танымал Ябело қорығына жақын орналасқан, оның ішінде эндемикалық Стресманның бұталық қарғасы және ақ құйрықты қарлығаш, сондай-ақ Суэйннің антилопасы бар.

Демография

2005 жылғы Орталық статистика агенттігінің мәліметтері бойынша, Ябелоның жалпы халық саны шамамен 18 478 адамды құрайды, оның ішінде 9 551 ер адам және 8 927 әйел адам бар. 1994 жылғы ұлттық халық санағында бұл қаланың жалпы халық саны 10 322 адамды құрады, оның ішінде 5 180 ер адам және 5 142 әйел адам болды.