Кіріспе
Дилла – Эфиопияның оңтүстігіндегі базар қаласы және бөлек уорда. Гедео аймағының әкімшілік орталығы, бұрынғы Оңтүстік Ұлттар, Ұлттар және Халықтар аймағы (SNNPR), қазір Оңтүстік Эфиопия аймағы (SER), ол Аддис-Абебадан Найробиге дейінгі басты жолда орналасқан. Қаланың географиялық координаталары , теңіз деңгейінен 1570 метр биіктікте жатыр. Бұл Уэнаго уордасының бір бөлігі болған және қазір Дилла Зурия уордасымен шектеседі. 1970-ші жылдардың басында Кения шекарасына дейінгі асфальтталған жол салынып біткенге дейін, Дилла Аддис-Абебадан келетін жыл бойы қолданылатын жолдың оңтүстік соңында орналасқан еді. Осылайша, ол оңтүстікте өсірілген кофе, әсіресе, аса құнды Йиргачеффе сорты үшін (көріңіз: кофе сорттары) маңызды транзиттік және сату орталығына айналды. Бүгінгі күнге дейін кофе саудасының ірі орталығы болып табылады. Бұрынғы SNNPR-дің Қаржы және экономикалық даму бюросының мәліметінше, 2003 жылдан бастап Дилла инфрақұрылымына цифрлық телефон байланысы, пошта қызметі, тәулік бойы электрмен жабдықталу, көптеген банктер және аурухана кіреді. Дилла – 1996 жылы құрылған Дилла университетінің орналасқан жері. Колледж 2007 жылдан бастап толыққанды университет статусын алды және магистрлік және бакалаврлық деңгейде 30-дан астам бағдарламаны қамтиды. Айналасында археологиялық тұрғыдан маңызды көптеген стелалар орналасқан, олардың ең танымал тобы Туту Фелла және Тутитиде кездеседі.
Dilla is a market town and separate woreda in southern Ethiopia. The administrative center of the Gedeo Zone in the former Southern Nations, Nationalities, and Peoples Region (SNNPR) now it is South Ethiopia Region(SER), it is located on the main road from Addis Ababa to Nairobi. The town has a longitude and latitude of , with an elevation of 1570 meters above sea level. It was part of Wenago woreda and is currently surrounded by Dilla Zuria woreda. Until the completion in the early 1970s of the tarmac road to the Kenya border, Dilla had been located at the southern end of the all weather road from Addis Ababa and thus became the major transfer and marketing point for coffee grown farther south, particularly of the much prized Yirga Cheffe varietal (see coffee varietals). It remains a major center of the coffee trade. According to the former SNNPR's Bureau of Finance and Economic Development, as of 2003 Dilla's amenities include digital telephone access, postal service, 24 hour electrical service, numerous banks, and a hospital. Dilla is the site of the Dilla University, which was founded in 1996 and was part of Debub University. The college become a full flagged University since 2007 and composed of more than 30 programs to Masters and bachelor's degree. A number of archeologically significant stelae fields are in the surrounding area, the most notable groups being those at Tutu Fella and Tutiti.
Тарих
1930 жылы Гуджи Оромо тайпалары осы аймаққа қоныс аударды, ал неміс этнографиялық экспедициясы келген кезде олар отырықшы шаруаларға айналу процесін бастаған еді. 1941 жылдың мамыр айында Шашемене қаласы басып алынғаннан кейін, Натал атты әскерінің бір ротасы мен 6-шы КАР-дан тұратын мобильді күш, жеңіл танктер мен бронеавтомобильдермен бірге Диллаға қарай жылжыды. Күтпеген нәрсеге таң қалғандай, бұл барлау операциясы 21-ші және 24-ші итальяндық дивизиялардың шегінуін кесіп тастап, оларды Абая көлінің шығыс жағасына тығып қойды. 1958 жылы Дилла Эфиопиядағы 27 қаланың бірі ретінде танылды. Эфиопияның Императорлық теміржол компаниясы 1960 және 1963 жылдар аралығында Адамадан Диллаға дейін 310 шақырымдық теміржол желісін салу мақсатында зерттеулер жүргізді. Бұл жаңа тармақты қолдау үшін үкімет Назарет-Дилла теміржол даму корпорациясын құрды. Франция үкіметі 1965 жылы осы жаңа тармақты қаржыландыру үшін несие ұсынды, ал Югославия сарапшылары жобаны зерттеп, оның тиімді болатынын айтты, бірақ бұл жоба ешқашан іске аспады. Дилланың сыртында Мичиль (ሚችሌ) төбесі орналасқан, онда 1960 жылы Гедео халқының шаруалар көтерілісі жаншып тасталды. Афанегус Ешат Гада шақырған Гедео ақсақалдары, феодалдық жүйеге қарсы наразылықтарын талқылауға келген кезде, әскерлердің шабуылына ұшырап, қаза болды. 1998 жылдың 22 шілдесінде Дила маңында қақтығыс болды. Баспасөз бұл оқиғаға қатысушылар және қаза болғандардың саны туралы әртүрлі мәлімдемелер жасады. Эфиопия үкіметінің өкілі Селоме Таддесе шамамен 140 адам қаза тапқанын және көптеген адамдар уақытша көшірілгенін хабарлады.
Демография
2007 жылғы Халық санағының мәліметтері бойынша, бұл қалада барлығы 59 150 адам тұрды, оның ішінде 31 068 ер адам және 28 082 әйел адам. Тұрғындардың басым бөлігі эфиопиялық православие дінін ұстанады, халықтың 41,65% осы сенімді білдірді, 39,2% -ы протестанттар, 15,93% -ы мұсылман, ал 2,68% -ы католиктер еді. 1994 жылғы ұлттық халық санағында бұл қалада барлығы 33 734 адам тұрды, оның ішінде 17 346 ер адам және 16 388 әйел адам болды.